საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-784(2კ-24) 28 თებერვალი, 2025 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, ბადრი შონია

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ს. მ-ისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 8 თებერვლის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოპასუხე - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ს. მ-იმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა, დაეკისროთ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურულ ქვედანაყოფს - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს ს. მ-ის სასარგებლოდ არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურება 5 000 (ხუთი ათასი) ლარის ოდენობით.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილებით ს. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. დაეკისრა მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურულ ქვედანაყოფს - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს მოსარჩელე ს. მ-ის სასარგებლოდ არაქონებრივი (მორალური) ზიანის სახით - 150 (ას ორმოცდაათი) ლარის ანაზღაურება. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. დაეკისრა მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურულ ქვედანაყოფს - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს მოსარჩელე ს. მ-ის სასარგებლოდ იურიდიული მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის - 500 (ხუთასი) ლარის და ტრანსპორტირებისათვის გაწეული ხარჯის - 50 (ორმოცდაათი) ლარის ოდენობით ანაზღაურება.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ს. მ-ისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის მიერ.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 8 თებერვლის განჩინებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფი - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტისა და ს. მ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილება.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 8 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ს. მ-ისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის მიერ.

4.1 კასატორი - ს. მ-ი აღნიშნავს, რომ ფორმალურ სახეს ატარებს, თავისუფლების უფლების უკანონო წართმევით გამოწვეული მორალური ზიანის ანაზღაურების სახით 150 ლარის განსაზღვრის შედეგი გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით. ოდენობაში გამოხატული ანაზღაურების სიმცირე იმდენად სიმბოლურია, რომ განსახილველ საქმეზე მართლმსაჯულების ჩატარების არარსებობას უთანაბრდება. ზიანის ანაზღაურების ოდენობასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლო საერთოდ არ მსჯელობს, არ წარმოადგენს თავის შეხედულებებს და შემოიფარგლება ზოგადი არგუმენტების წარმოდგენით, რომელიც ვერ აბათილებს სააპელაციო საჩივრის პრეტენზიებს მორალური ზიანის ოდენობასთან მიმართებით. სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა ანალოგიურ შემთხვევებზე დადგენილი სტრასბურგის სასამართლოს მყარი პრაქტიკა. საქართველოს საერთო სასამართლოების მიდგომა, რომლის მიხედვითაც, უკანონო თავისუფლების აღკვეთა ერთადერთი კრიტერიუმია მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას, არ შეესაბამება კონვენციის მე-5 მუხლის მე-5 პუნქტის, ისევე როგორც საქართველოს კონსტიტუციის მე-13 მუხლის მე-6 პუნქტის და მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტის მოთხოვნებს. საქართველოს საერთო სასამართლო პრაქტიკით მორალური ზიანის სახით დაკისრებული თანხები, რაც მერყეობს 50, 70, 100, 150, 500 ლარის ფარგლებში, იმდენად მცირეა, რომ არანაირ პრევენციას არ ახდენს პოლიციელზე, თავი შეიკავოს ადამიანის კონსტიტუციური უფლებების უხეში დარღვევისაგან, 100-ლარიანი ოდენობის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება თავისუფლების კონსტიტუციურ უფლებას აქცევს თეორიულად და ილუზორულად და არა პრაქტიკულად და ეფექტურად. უნდა აღინიშნოს ის გარემოება, რომ ზოგადად უკანონო თავისუფლების აღკვეთისათვის დაზარალებულ ადამიანს მორალურ ზიანს უნაზღაურებს სახელმწიფო და, ერთი შეხედვით, გადასახადის გადამხდელების სახსრების ხარჯვა პრევენციულ გავლენას ვერ მოახდენს პოლიციელზე, არ ჩაიდინოს ადამიანის კონსტიტუციური უფლებების მძიმე დარღვევა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, როცა პოლიციელი, ისევე როგორც სხვა საჯარო მოხელე, უხეშად არღვევს ადამიანის კონსტიტუციურ უფლებებს, ეს უკანასკნელი სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად არის პასუხისმგებელი. იმ შემთხვევაშიც კი, როცა სახელმწიფო უხდის მოქალაქეს კომპენსაციას, მას აქვს უფლება, რეგრესის წესით მოსთხოვოს ბრალეულ პოლიციელს სახელმწიფოს მიერ მოქალაქისათვის გადახდილი კომპენსაციის გადახდა. შესაბამისად, რაც უფრო მაღალია კონსტიტუციური უფლებების დარღვევისათვის მორალური ზიანის ოდენობა, მით უფრო ძლიერია პოლიციელზე პრევენციული ზემოქმედება - თავი შეიკავოს ადამიანის კონსტიტუციური უფლების განზრახ და უხეში გაუფრთხილებლობით მძიმე ფორმით დარღვევისაგან. ეჭვგარეშეა ისიც, რომ რაც უფრო უხეშია ადამიანის კონსტიტუციური უფლების დარღვევა, მით უფრო მეტი შფოთი, სტრესი, ნერვიულობა და იმედგაცრუება უჩნდება ადამიანს ამ გზით თავისუფლების თვითნებური აღკვეთის მიმართ. ამგვარად, მაღალი კომპენსაციის მუქარით პოლიციელის შეკავება ოდნავადაც არ სცილდება ადამიანის მორალური და ფსიქოლოგიური განცდების კომპენსირების მიზნებს.

საქართველოს კონსტიტუციის მე-13 მუხლის მე-6 პუნქტის მეორე წინადადების მიხედვით, უკანონოდ თავისუფლებაშეზღუდულ პირს აქვს კომპენსაციის მიღების უფლება. აღნიშნული ნორმა სახელმწიფო ორგანოებისა და მოსამსახურეთა უკანონო მოქმედებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების კონკრეტულ შემთხვევას შეეხება. ამასთან, მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტისაგან განსხვავებით, მისი შინაარსიდან გამომდინარე, ვრცელდება მხოლოდ უკანონოდ დაკავებულ ან დაპატიმრებულ პირებზე. ადმინისტრაციული დაკავება გულისხმობს არა მხოლოდ გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვას, კონკრეტული ადგილის დატოვების აკრძალვის გზით, არამედ დაკავშირებულია პირის, როგორც ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობასთან და სამართალდარღვევის საქმის წარმოებასთან. ამასთან, შეზღუდვა არ შემოიფარგლება განსაზღვრული ვადით იზოლატორიდან გასვლის აკრძალვით, არამედ იზოლატორში იძულებით ყოფნას თან ახლავს ისეთი საქმიანობის აკრძალვა, რაც ჩვეულებრივ შემთხვევაში არის დასაშვები. ასევე, ხდება ადმინისტრაციული წესით დაკავებული პირის მკაცრი ზედამხედველობა და გარესამყაროსთან კავშირის მნიშვნელოვანი შეზღუდვა. განსახილველ საქმეზე წარმოდგენილი სარჩელით ზიანის სახით მოთხოვნილი ოდენობა ბევრად უფრო ნაკლებია, ვიდრე ამას აკისრებს ევროპული სასამართლო კონვენციის ხელშემკვრელ სახელმწიფოს ოდენობის ნაწილში, დარღვევის დადგენის შემთხვევაში.

კასატორის განმარტებით, მოცემულ საქმეზე სარჩელი აღძრულია კანონისმიერი ვალდებულებითი სამართლებრივი ურთიერთობებიდან გამომდინარე საფუძვლებით და მოთხოვნილია სახელმწიფოს უკანონო მოქმედებით - უკანონო ადმინისტრაციული დაკავებით მიყენებული არაქონებრივი (მორალური) ზიანის (დელიქტით გამოწვეული ზიანის) ანაზღაურება. სარჩელი, თავისი ბუნებით მიკუთვნებითია. საქმეზე მოპასუხის სტატუსით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის დასახელება განპირობებული იყო იმ გარემოებით, რომ ათეული წლების მანძილზე საერთო სასამართლოების სისტემა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურულ ერთეულს - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს მიიჩნევდა სამართლის დამოუკიდებელ სუბიექტად, დამოუკიდებელ საპროცესო მხარედ და არ ითვალისწინებდა იმ გარემოებას, რომ სამინისტროს სტრუქტურული ერთეული არ შეიძლებოდა ყოფილიყო სამართლის დამოუკიდებელ სუბიექტი და შესაბამისად, დამოუკიდებელი საპროცესო მხარე. მოცემულ შემთხვევაში, საკითხი შეეხება აღმასრულებელ ხელისუფლებაში შემავალი სამინისტროს ერთ-ერთი სტრუქტურული ერთეულის სტატუსის შეფასებას საპროცესო მხარედ ყოფნის თვალსაზრისით. ფართო მნიშვნელობით, სარჩელი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფის - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის წინააღმდეგ აღძრულია როგორც აღმასრულებელი ხელისუფლების სამთავრობო დაწესებულების წინააღმდეგ, თუმცა უფრო ვიწრო მნიშვნელობით გადასაწყვეტია ის, რომ თავად აღმასრულებელი ხელისუფლების დაწესებულება - სამინისტრო უნდა იქნას მიჩნეული საპროცესო მხარედ, მისი ტერიტორიული ორგანო, თუ მისივე სტრუქტურული ქვედანაყოფი.

კასატორის განმარტებით, სამინისტროს, როგორც სამთავრობო დაწესებულების ტერიტორიული ორგანო, ასევე სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულში მხოლოდ წარმომადგენელია სამინისტროსი და არა თვითმყოფადად მოქმედი რაიმე დამოუკიდებელი უფლებამოსილებების მქონე სუბიექტი. სტრუქტურული ქვედანაყოფი სამინისტროს, როგორც ერთი დაწესებულების შემადგენელი ნაწილია და ის დამოუკიდებლად, სამინისტროს გარეშე ვერ არსებობს რაიმე ტიპის სუბიექტად. სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფი (მაგ.: სამინისტროს საფინანსო დეპარტამენტი, ადამიანური რესურსების დეპარტამენტი, იურიდიული დეპარტამენტი და ა.შ) არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას იმგვარ დამოუკიდებელ სუბიექტად, რომ სასამართლოში დაშვებულ იქნას მოსარჩელედ ან მოპასუხედ, მიენიჭოს საპროცესო მხარის უფლებები და ა.შ. სასამართლოები აქამდე არსებული პრაქტიკით საერთოდ არ ითვალისწინებენ იმ საკითხს, სამინისტროს სტრუქტურულ ქვედანაყოფს ან მისსავე (სამინისტროს) ტერიტორიულ ორგანოს რამდენად გააჩნიათ მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობით დელიქტუნარიანობა - პასუხი აგონ მიყენებული ზიანისათვის. ამდენად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ სუბიექტად უნდა განსაზღვრულიყო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, როგორც დელიქტზე ბრალუნარიანი და დელიქტუნარიანი სუბიექტი.

კასატორის მოსაზრებით, დაუსაბუთებელია ადვოკატის დახმარებისათვის მარტოოდენ 500 ლარის ანაზღაურების დაკისრების განსაზღვრა, რამეთუ წარმომადგენლობა გაწეულ იქნა იშვიათი, განსაკუთრებით რთული კატეგორიის დავაზე, არაერთი მოთხოვნებით, რაც გაწეული შრომისათვის ძალზე მცირეა და ვერ უზრუნველყოფს ადვოკატის წინაშე მოსარჩელის მიერ ნაკისრი ვალდებულების ანაზღაურებას. დადგენილია, რომ ადვოკატს საქმეზე არ დაუშვია პროფესიული შეცდომა, წარმომადგენლობა განხორციელდა უნაკლოდ. ასეთ პირობებში, გაუგებარია მოსარჩელეს რატომ არ უნდა აუნაზღაურდეს სრულად ადვოკატის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯი, მით უფრო იშვიათი კატეგორიის საქმეზე.

დადგენილია, რომ მოსარჩელემ საქმის საწარმოებლად გასწია გარკვეული ხარჯები, რომლის გარეშეც საქმეში ვერ იქნებოდა წარმოდგენილი ფურცლები, ასლები, ფოსტით გამოგზავნილი საჩივრები, აკინძული მასალები და სხვ. შესაბამისად, მითითებული მასალების საქმეში არსებობა ერთობლიობაში იძლევიან იმ პრეზუმფციის დაშვების საფუძველს, რომ მოსარჩელე ვერ მიიღებდა და სასამართლოში ვერ წარადგენდა იმ ნივთებს, თუ ის არ აანაზღაურებდა მის საფასურს. შესაბამისად, ხარჯის გაწევა იმთავითვე პრეზუმირებულია, საქმეში არსებული ამ ნივთების მოთავსების არსებობის გამო. პრეზუმირებული ფაქტის პროცესუალური თავისებურება კი ისაა, რომ მისი გაქარწყლება ევალება იმ მხარეს, რომლის წინააღმდეგაც მოქმედებს თავად ეს ფაქტი. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში ამ ნივთების არსებობის ფაქტი სადავოდ არ გაუხდია მოწინააღმდეგე მხარეს, შესაბამისად, მოპასუხის წინააღმდეგ საქმის სასამართლოში წარმოებისათვის ამგვარი მომსახურების მოსარჩელის მხრიდან მიღების საჭიროება დასტურდება, ამ მომსახურების საბოლოო შედეგი საქმეში წარმოდგენილია, რომელიც ანაზღაურების პირობას დაქვემდებარებული მტკიცებულებაა, რომლის მოპოვება არ გამხდარა სადავო. შესაბამისად, ამ მასალებისა და ნივთების მოპოვებისათვის ხარჯის გაწევას რაიმე მტკიცებულებით დადასტურება არ ესაჭიროება. მოპასუხეს პირველი ინსტანციის სასამართლოში სადავო არ გაუხდია საზღაურის სანაცვლოდ საქმის საწარმოებლად სახარჯი მასალების მოპოვების ფაქტი და ამ მასალების ფასიანი სახით მოპოვებაში ეჭვი არ შეუტანია. ასეთი რამ მას არც შესაგებელში და არც საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვის არცერთ ეტაპზე არ მიუთითებია, ხოლო მოთხოვნილი თანხის უარყოფა სასამართლომ თავისი ინიციატივით განახორციელა. დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა საწვავის ანაზღაურებაზე უარის თქმასთან მიმართებაშიც, რამეთუ თითოეული მათგანი ადასტურებდა, რომ ის სხდომამდე იყო შეძენილი სასამართლოში გამოცხადების მიზნებისათვის და მის შეძენას სხვა მიზანი არ გააჩნდა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატაში საქმე განხილულ იქნა მხარეთა დასწრების გამორიცხვით, ზეპირი მოსმენის გარეშე, თუმცა აპელანტისათვის უცნობი იყო თუ სასამართლოს რომელი შემადგენლობა განიხილავდა საქმეს. სააპელაციო პალატას არ უცნობებია აპელანტისათვის, სააპელაციო პალატის რომელი მოსამართლე იხილავდა საქმეს, პალატას არ გადაუცია იმ განჩინების ასლი, რომლითაც დადგინდა საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა და შესაბამისად, რომელ მოსამართლეს უნდა მიეღო საქმეზე გადაწყვეტილება, რის გამოც სააპელაციო ეტაპზე კასატორს არ მიეცა სასამართლოს პერსონალურ შემადგენლობაზე ინფორმაცია, არ მიეცა აცილების საკითხზე მსჯელობის, აცილების შუამდგომლობის დაყენებისა და ამ საპროცესო უფლებით სარგებლობის შესაძლებლობა, მაშინ როდესაც საქმის განმხილველი მოსამართლის მიმართ ბევრად ადრეულ ეტაპზე ადრე რომ ჰქონოდა ინფორმაცია, მხარე ისარგებლებდა ამ უფლებით. აპელანტმა მხოლოდ მაშინ გაიგო თუ ვინ იხილავდა მის საქმეს, როდესაც სააპელაციო საჩივარი უკვე გადაწყვეტილი იყო და შემაჯამებელ გადაწყვეტილებას გაეცნო. სასამართლოს გადაწყვეტილებიდან საქმის განმხილველი მოსამართლის შესახებ ინფორმაციის მიღება არ იძლევა უფლებას, რათა მხარემ ისარგებლოს აცილების უფლების გაცხადებით, რის გამოც ამ ნაწილში საქმე განხილულია არსებითი დარღვევით, რის გამოც უნდა გაუქმდეს საქმეზე მიღებული სააპელაციო პალატის შემაჯამებელი განჩინება.

საკასაციო საჩივარში კასატორი შუამდგომლობს მოწინააღმდეგე მხარისათვის სასამართლოს გარეშე ხარჯის სახით ადვოკატის დახმარებისათვის გაწეული 7000 ლარის ანაზღაურების დაკისრებას, საკასაციო ინსტანციის ეტაპისათვის. კასატორი აღნიშნავს, რომ ადვოკატის მომსახურებაზე გაწეული დანახარჯის სიდიდე ბუნებრივია, რომ შესაძლოა იყოს დიდი და არც ისაა გამორიცხული, რომ ის გასცდეს შრომით ურთიერთობაში მყოფი პირის ანაზღაურების მოცულობასაც კი, რის გამოც დაუშვებელია ამ საქმიანობის შედარება მოსამართლის, საჯარო მოხელის ან დასაქმებით მომუშავე სხვა პირის ანაზღაურებასთან. ამდენად, ადვოკატის, როგორც პროფესიული პრაქტიკოსის შრომა ყოველთვის სათანადოდ უნდა ანაზღაურდეს და მან იმდენად სიმბოლური ხასიათი არ უნდა მიიღოს, რომ მთლიანად დააკნინოს და არარად აქციოს მისი როლი საქმეში, ხოლო ადვოკატის მომსახურების ღირებულების სიდიდე, როგორც შრომის განსაკუთრებული სახეობისა, სასამართლოს მიერ მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული, მისი მოწინააღმდეგე მხარისათვის დაკისრების განსაზღვრის დროს. მოცემული დავა აღძრულია როგორც არაქონებრივი, ასევე ქონებრივი მოთხოვნებით და რამდენიმე სუბიექტის წინააღმდეგ, რაც მნიშვნელოვან ძალისხმევას საჭიროებდა, სახეზე იყო მოპასუხეთა სიმრავლე, ადვოკატის მხრიდან დაცვა განხორციელდა მოპასუხის წინააღმდეგ და მასში მითითებული სადავო ფაქტები დამოუკიდებელი და ინდივიდუალური იყო, საჭიროებდა ინდივიდუალურ მტკიცებას. მოსარჩელის ადვოკატის მიერ საქმეზე წარდგენილ იქნა არაერთი შუამდგომლობა, მოსარჩელეთა ადვოკატს საქმეზე პროფესიული რისკით განსაზღვრული შეცდომაც კი არ დაუშვია, სახეზეა უნაკლო წარმომადგენლობა საადვოკატო საქმიანობის განმახორციელებელი პირის - პრაქტიკოსი და პროფესიონალი ადვოკატის მხრიდან და არა წარმომადგენლობა „სხვა ქმედუნარიანი პირის მხრიდან“, რაც ზრდის ამგვარ ხარჯებს.

კასატორი ასევე შუამდგომლობს მოწინააღმდეგე მხარეს, კასატორის სასარგებლოდ დაეკისროს, საკასაციო საჩივრის სასამართლოში წარდგენის, საქმის განხილვისას მოსარჩელისა და მისი წარმომადგენლის საკასაციო პალატის სასამართლო სხდომაზე გამოცხადების უზრუნველსაყოფად ტრანსპორტირებაზე გაღებული ხარჯის - 200 ლარის მოსარჩელისათვის ანაზღაურება, საკასაციო საჩივრის, საკასაციო შესაგებლის, მათ ასლების მომზადებისას, წერილობითი განცხადებების, წერილობითი შუამდგომლობების მომზადებაზე საკასაციო ეტაპზე დახარჯული ცელულოზის ქაღალდის ფურცლებისათვის - 19 ლარი; ასევე სარჩელზე წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი.

4.2 კასატორის - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტი აღნიშნავს, რომ 2021 წლის 2 აპრილს, 16:22 საათზე, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს პატრულ-ინსპექტორის მიერ ადმინისტრაციული წესით დაკავებულ იქნა ს. მ-ი და მის მიმართ 2021 წლის 14 აპრილს შედგენილი იქნა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი №..., საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლის საფუძველზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 19 მაისის დადგენილებით (საქმე №4/2447-21), შეწყდა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება ს. მ-ის მიმართ, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაცდომის ჩადენაში, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შემთხვევის დაუდასტურებლობის/არარსებობის გამო.

იმისთვის, რომ დადგეს ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ვალდებულება, საჭიროა, სახეზე იყოს შესაბამისი თანამშრომლის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევა. ადმინისტრაციულ ორგანოს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, თუ სახეზეა ზიანი, ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით, მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის მიმყენებელს მიუძღვის ბრალი. ამ პირობების ერთობლიობა სავალდებულოა ზიანის იურიდიული შემადგენლობისათვის. არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები იმპერატიულად არის განსაზღვრული საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413.1 მუხლის თანახმად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში, გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. ამავე კოდექსის 18.6 მუხლი ფიზიკური პირის პირადი არაქონებრივი უფლებების მატერიალური სახით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების განხორციელების და დაცვის საშუალებას იძლევა მხოლოდ ბრალეული მოქმედებით მიყენებული ზიანის შემთხვევაში. ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს, ანუ უნდა არსებობდეს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებულ ქმედებასა (მოქმედება ან უმოქმედობა) და დამდგარ შედეგს (ზიანი) შორის პირდაპირი და უშუალო მიზეზობრივი კავშირი. ამასთანავე, ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება, რომელმაც პირისათვის ზიანის მიყენება გამოიწვია, უნდა გამომდინარეობდეს ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილებიდან და არსებობდეს ბრალეული, განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებელი ბრალის სახით, რაც გამოიხატება ადმინისტრაციული ორგანოს მიზანმიმართულ უმოქმედობაში ან უხეშ გაუფრთხილებლობაში. ადმინისტრაციული ორგანო შეგნებულად უნდა უშვებდეს პირისათვის ზიანის მიმყენებელი გარემოების დადგომას ან/და არ ახორციელებდეს მისთვის კანონით დაკისრებულ ვალდებულებებს ზიანის თავიდან აცილების მიზნით. ანაზღაურებას ექვემდებარება არა ყოველგვარი მორალური ზიანი (სულიერი ტანჯვა), თუნდაც ეჭვს არ იწვევდეს მისი არსებობა, არამედ მხოლოდ ისეთი, რომლის ანაზღაურებასაც პირდაპირ ითვალისწინებს მოქმედი კანონმდებლობა.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველს წარმოადგენს სახელმწიფო მოსამსახურის - პოლიციელის მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევის ფაქტის არსებობა, რაც უნდა შეფასდეს პოლიციელის უფლებამოსილების განმსაზღვრელი კანონმდებლობით დადგენილი წესით. მოცემულ შემთხვევაში დასტურდება, რომ კანონით დადგენილი პრინციპების დაცვით ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 246-ე მუხლით განსაზღვრული უფლებამოსილი პირის, პოლიციელის, მიერ „პოლიციის შესახებ“ კანონის მე-16 მუხლით გათვალისწინებული ფუნქციის შესრულების მიზნით, ამავე კანონის მე-13, მე-17 და მე-18 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება საპოლიციო ღონისძიების გამოყენების - მოსარჩელის მიმართ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული დაკავების გამოყენების შესახებ, რაც განხორციელდა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 245-ე მუხლით გათვალისწინებული დაკავებისა და დაკავების ოქმის შედგენის პროცედურის დაცვით. სამართალდარღვევათა კოდექსის 251-ე მუხლი ითვალისწინებს ადმინისტრაციული დაკავების, პირადი გასინჯვის, ნივთებისა და დოკუმენტების ჩამორთმევის გასაჩივრების შესაძლებლობას დაინტერესებული პირის მიერ ზემდგომ ორგანოებში. ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას და ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიცემული პირის მიმართ იძულებითი ხასიათის ღონისძიებების გამოყენებისას, საქმის მწარმოებელ ორგანოს არ აქვს საქმის შედეგის წინასწარ განსაზღვრის შესაძლებლობა, რამდენადაც მტკიცებულებათა შეფასება წარმოადგენს სასამართლოს უფლებამოსილებას, დადგენილების გამოტანის ეტაპზე. ამდენად, ადმინისტრაციული დაკავების მომენტში, შესაძლოა პოლიციის თანამშრომელს შეექმნას დასაბუთებული ეჭვი, რომ პირმა ჩაიდინა სამართალდარღვევა და აუცილებელია მისი დაკავება, თუმცა სასამართლოში საქმის განხილვისას დადგინდეს, რომ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას ადგილი არ ჰქონია. სავარაუდო სამართალდამრღვევის მიმართ გამოყენებული იძულების ღონისძიება (დაკავება) ემსახურება სახელმწიფო ლეგიტიმურ მიზანს - საზოგადოების წესრიგისა და უსაფრთხოების დაცვას. ამასთან, საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტი წინასწარ ვერ განსაზღვრავს კონკრეტული საქმის შედეგს, ვინაიდან მტკიცებულებათა შეფასება პირის სამართალდამრღვევად ცნობისთვის საკმარისობის კუთხით წარმოადგენს სასამართლოს პრეროგატივას. შესაბამისად, პატრულ ინსპექტორი მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში მოქმედებდა და მისი მხრიდან არ ჰქონია მართლსაწინააღმდეგო ბრალეულ ქმედებას ადგილი. სამოქალაქო კოდექსის 1005.3 მუხლი შეიცავს მხოლოდ ადმინისტრაციული სახდელების „ადმინისტრაციული პატიმრობისა“ და „გამასწორებელი სამუშაოების“ შესახებ ჩანაწერს. „ადმინისტრაციული დაკავება“, როგორც სამართალდარღვევის საქმეზე რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონოდ მისაჩნევი ზემოქმედების ღონისძიება, ნორმაში მითითებული არ არის.

მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული, რომ მორალური ზიანის მოცულობას სასამართლო ვერ განსაზღვრავს მხოლოდ სასარჩელო მოთხოვნაში ჩამოყალიბებული მოსაზრებების საფუძველზე. სამოქალაქო კოდექსის 413.1 მუხლით დადგენილი ზოგადი პრინციპიდან გამომდინარე, ასანაზღაურებელი მორალური ზიანის მოცულობა სასამართლომ უნდა განსაზღვროს გონივრულად და სამართლიანად. მოთხოვნა მხოლოდ მოსარჩელის მოსაზრებას ასახავს. ანაზღაურების რეალური მოცულობა სასამართლოს შეხედულებით უნდა განისაზღვროს და მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული დაზარალებულის სუბიექტური დამოკიდებულება მორალური ზიანის მიმართ, ასევე ობიექტური გარემოებები. მნიშვნელოვანია, რომ ქონებრივი ზიანისაგან განსხვავებით, არაქონებრივი ზიანი ანაზღაურდება არა ეკვივალენტურობის პრინციპის, არამედ ინდივიდუალური თავისებურებების გათვალისწინებით. სხეულის უმნიშვნელო დაზიანებები, რომელთაც დაზარალებულის კეთილდღეობაზე მდგრადი ზეგავლენა არ აქვთ და მხოლოდ მოკლევადიან, არაარსებით ზიანს იწვევენ, არ განიხილება არაქონებრივ ზიანად, რომლისთვისაც ფულადი ანაზღაურება შეიძლება იქნეს მოთხოვნილი. არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას არ წარმოშობს ასევე მსუბუქი ხასიათის სულიერი განცდები და ფსიქიკური ტკივილები. განსახილველ შემთხვევაში არანაირი დაზიანების ხარისხი არ დგინდება არც ფიზიკური და არც სულიერი, შესაბამისად არ დასტურდება ს. მ-ის მიმართ მორალური ზიანის მიყენება.

კასატორის განმარტებით, „ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის“ მე–5 მუხლის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტების ანალიზისას, ცალსახად იკვეთება, რომ ყველას აქვს თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის უფლება, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც პირის დაკავება ან დაპატიმრება ხდება კანონით გათვალისწინებულ ვალდებულებათა შესრულების უზრუნველსაყოფად და ამავდროულად პირის კანონიერი დაკავება ან დაპატიმრება ხდება კანონმდებლობით დადგენილი სამართალდარღვევის ეჭვის არსებობისას. პირის დაკავება შესაძლოა მოხდეს ეჭვის საფუძველზე, ეს დათქმა კი აშკარას ხდის კონკრეტულ პირთა მიმართ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების არამართებულობას, ვინაიდან ეჭვის არსებობა არ გულისხმობს ფაქტის დადასტურებას და მტკიცებულებათა გამოკვლევა სასამართლოს პრეროგატივაა. ნებისმიერი პირს, რომლის მიმართ არსებობს საფუძველი, რომ მან ჩაიდინა სამართალდარღვევა, თუმცა შემდგომ სასამართლოს მიერ მის მიმართ შეწყდეს საქმისწარმოება, არ არის უფლებამოსილი, რომ მოითხოვოს ორგანთა მხრიდან ზიანის ანაზღაურება, მაშინ როცა მათ ქმედებებში არ ვლინდება კანონდარღვევა. სამართალდამცავების მოქმედება არ მოიცავს არც განზრახვას, არც უხეშ გაუფრთხილებლობას, არამედ მათი მოქმედება განპირობებული იყო საზოგადოებრივი ინტერესით, რათა დაცული ყოფილიყო მოქალაქეთა უფლებები და თავისუფლებები. ამავე კონვენციის მე–10 მუხლის მეორე პუნქტში პირდაპირაა მითითებული, რომ გამოხატვის თავისუფლება შესაძლოა შეიზღუდოს, ვინაიდან მისი თანმდევი ელემენტებია ვალდებულება და პასუხიმგებლობა, რაც თავის მხრივ, ექვემდებარება წესებს, პირობებს, შეზღუდვებსა და სანქციებს, რომელიც გათვალისწინებულია კანონით და აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში ეროვნული უშიშროების, ტერიტორიული მთლიანობის ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ინტერესებისთვის, უწესრიგობისა თუ დანაშაულის აღსაკვეთად, ჯანმრთელობის ან მორალის დაცვის მიზნით, სხვათა რეპუტაციის თუ უფლებების დასაცავად. ცხადია, პოლიციის მიერ კონკრეტულ შემთხვევაში გამოყენებულ იქნა სანქციები, რათა განუხრელად შესრულებულიყო ის ვალდებულება, რაც პოლიციელს აკისრია ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად. სასამართლო გადაწყვეტილებაში დამკვიდრებული მიდგომის სასამართლო პრაქტიკად ჩამოყალიბება დიდი ზიანის მომტანი იქნება საჯარო ინტერესებისთვის. ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა, როგორც საჯარო და კერძო ინტერსების და უფლებების ბალანსის დამცველი სასამართლო, ვალდებულია გაითვალისწინოს, თუ რა უარყოფითი შედეგის მოტანა შეუძლია მოცემულ მიდგომას.

კასატორის განმარტებით, დაუსაბუთებელია საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტისათვის ს. მ-ის სასარგებლოდ იურიდიული მომსახურებისთვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურება 500 (ხუთასი) ლარის ოდენობით და ტრანსპორტირებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურება 50 ლარის ოდენობით. აღნიშნული მოთხოვნები, მოსარჩელის მიერ არანაირი მტკიცებულებებით არ არის გამყარებული. საქმის ყველა გარემოება მატერიალიზებული მტკიცებულებებით უნდა დასტურდებოდეს, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, მხარეს არ წარმოუდგენია სასამართლოსათვის. აღნიშნული თანხები აბსტრაქტულად არის დასახელებული და არ არის დასაბუთებული საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტისთვის აღნიშნული ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნა.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ს. მ-ისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ს. მ-ისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) 2021 წლის 2 აპრილს, 16:22 საათზე, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს პატრულ-ინსპექტორის მიერ ადმინისტრაციული წესით დაკავებულ იქნა ს. მ-ი და მის მიმართ 2021 წლის 14 აპრილს შედგენილ იქნა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი №..., საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლის საფუძველზე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 19 მაისის კანონიერ ძალაში შესული დადგენილებით (საქმე №330510021004549766, №4/2447-21), შეწყდა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება ს. მ-ის მიმართ, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლით (2021 წლის 2 აპრილს მოქმედი რედაქცია) გათვალისწინებული გადაცდომის ჩადენაში, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შემთხვევის დაუდასტურებლობის/არარსებობის გამო (ტ.1, ს.ფ 32, 33, 34-39); ბ) მხარეები სადავოდ არ ხდიან, რომ ს. მ-ი ადმინისტრაციული დაკავებიდან გათავისუფლდა ხელწერილის საფუძველზე, 2021 წლის 2 აპრილს 24:00 საათზე.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს უკანონო ადმინისტრაციული დაკავებით გამოწვეული არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურების ადმინისტრაციული ორგანოსთვის დაკისრების საკითხი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან.

საქართველოს კონსტიტუციის მე-13 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, უკანონოდ თავისუფლებაშეზღუდულ პირს აქვს კომპენსაციის მიღების უფლება.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის (გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული საჯარო მოსამსახურისა) მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო, ხოლო 207-ე მუხლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი.

ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრებას უკავშირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლი (სახელმწიფოს (მუნიციპალიტეტის) პასუხისმგებლობა სახელმწიფო და საჯარო მოსამსახურეთა მიერ მიყენებული ზიანისათვის). 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების პრინციპი 992-ე მუხლის ზოგადი დანაწესიდან გამომდინარეობს და მოიაზრებს ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრების შესაძლებლობას მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების არსებობის პირობებში, ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის დადგენით. გარდა ამისა, ზიანის გამომწვევი ქმედება კავშირში უნდა იყოს საჯაროსამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელებასთან და ყურადღება უნდა გამახვილდეს არა ქმედების ჩამდენ პირზე, არამედ ფუნქციაზე, რომლის შესრულებასაც შეიძლება ემსახურებოდეს სახელმწიფო ან საჯარო მოსამსახურის მიერ განხორციელებული საქმიანობა ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში. სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლი, თავის მხრივ, შეიცავს საგამონაკლისო შემთხვევას, დელიქტის ერთ-ერთი აუცილებელი ელემენტის - ბრალის გათვალისწინების გარეშე ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობის შესაძლებლობის თაობაზე. კერძოდ, 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონო მსჯავრდების, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ გამოყენების, ადმინისტრაციული პატიმრობის, დისციპლინური პატიმრობის ან გამასწორებელი სამუშაოების სახით ადმინისტრაციული სახდელის არასწორად დაკისრების შედეგად მიყენებულ ზიანს აანაზღაურებს სახელმწიფო, გამოძიების, პროკურატურის ორგანოებისა და სასამართლოს თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად. განზრახვისას ან უხეში გაუფრთხილებლობისას ეს პირები სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებენ პასუხს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1005.3 მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, ზიანი ანაზღაურდება სისხლის სამართლის ან ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების მწარმოებელ ცალკეულ თანამდებობის პირთა ბრალეულობის დადგენის გარეშე. ამ მუხლის მიზნებისათვის, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად საკმარისია პირის მარეაბილიტირებელი გარემოების არსებობა და შესაბამისი ქმედების უკანონობის დადგენა. ამ შემთხვევაში, რელევანტურია, დადგინდეს პირობა, ურომლისოდაც ზიანის გამომწვევი შედეგი არ დადგებოდა. შეფასების საგანს სცილდება ბრალეული მიზეზობრიობის (კონკრეტული პირის ბრალეული ქმედების არსებობის) დადგენა, რამაც გამოიწვია ზიანი. ბრალი არ წარმოადგენს უკანონო ბრალდების/მსჯავრდების ან ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დაკისრების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების აუცილებელ წინაპირობას. „დაუშვებელია დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მომწესრიგებელი ზოგადი ნორმებით (სკ-ის 992, 1005.1 მუხ.) დადგენილი მოთხოვნების განვრცობა სპეციალური ნორმით (სკ-ის 1005.3 მუხ.) მოწესრიგებულ კონკრეტულ სამართალურთიერთობაზე, რომელსაც ადგილი აქვს უკანონო ბრალდებისა და უკანონო მსჯავრდების შემთხვევაში..“ (სუს 07.02.2019წ. №ბს-432-429(2კ-17) გადაწყვეტილება). მნიშვნელოვანია, რომ სკ-ის 1005.3 მუხლიდან გამომდინარე, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების წარმოშობისათვის, დამდგარი ზიანის, მართლწინააღმდეგობისა და მიზეზობრივი კავშირის არსებობასთან ერთად, სახეზე იყოს პირის მარეაბილიტირებელი გარემოება, რომლის განსაზღვრებაც 1005.3 მუხლში არ არის მოცემული. კანონმდებელმა სასამართლოს მიანიჭა თავისუფლება ქმედების უკანონობისა და რეაბილიტაციის საფუძვლების შეფასებისას.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ადგენს სისხლის და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეებზე რეაბილიტირებულ პირთათვის კომპენსაციის გარანტიას, შესაბამისად, ნებისმიერ თავისუფლების შეზღუდვის ფორმას (მათ შორის - ადმინისტრაციულ დაკავებას) უნდა მიენიჭოს მნიშვნელობა, რომელიც გათვალისწინებულია სისხლის სამართლის და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა სფეროში. საგულისხმოა, რომ „ადმინისტრაციული დაკავება“, როგორც საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით გათვალისწინებული ზემოქმედების ღონისძიება, ნაკლები ინტენსივობით და ხარისხით განსხვავდება „ადმინისტრაციული პატიმრობისაგან“, რომელიც ამავე კოდექსით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სახდელის სახეა, თუმცა ორივე შემთხვევა ცალსახად უკავშირდება კონსტიტუციით გარანტირებული უფლების შეზღუდვას და მისგან გამომდინარე ნეგატიურ შედეგებს. ისევე, როგორც ადმინისტრაციული პატიმრობა, ადმინისტრაციული დაკავებაც თავის არსით ექცევა სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შემადგენლობაში. ნორმის ფართოდ განმარტებით, არარელევანტურად უნდა ჩაითვალოს მასში მითითებული შეზღუდვის ფორმების ამომწურავი ხასიათი. 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილში „ადმინისტრაციული დაკავების“ შესახებ ჩანაწერის არარსებობა არ ადასტურებს, რომ ადმინისტრაციულ დაკავებას, როგორც თავისუფლების შეზღუდვის ფორმას, არ გააჩნია მნიშვნელობა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის მიზნებისათვის“ (სუსგ №ბს-416(კ-20)). ამდენად, სკ-ის 1005.3 მუხლი, საქართველოს კონსტიტუციის 13.6 მუხლის მეორე წინადადებასთან ერთობლიობაში, წარმოშობს უკანონო ადმინისტრაციული დაკავებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას. შესაბამისად, მოქმედი კანონმდებლობით, ადმინისტრაციული დაკავების შემთხვევაში, გარანტირებულია ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეებზე რეაბილიტირებულ პირთათვის - ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ პირის თავისუფლების შეზღუდვის შედეგები შეიძლება დაუკავშირდეს სულიერ განცდებს და ფიზიკურ ტანჯვას. სამოქალაქო კოდექსის 1005.3 მუხლით გათვალისწინებულ, ასანაზღაურებელ ზიანში მოაზრებულ უნდა იქნეს როგორც მატერიალური, ისე მორალური ზიანი, რამდენადაც პირის მიმართ სისხლის სამართლის ან ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება უკავშირდება მისი საქმიანი რეპუტაციის და კანონით დაცული სხვა უფლებების შელახვას. ადმინისტრაციული დაკავების შემთხვევაში, შეიძლება შეილახოს სუბიექტის პატივი, ღირსება და საქმიანი რეპუტაცია, რომლის დაცვის შესაძლებლობაც კანონით არის გათვალისწინებული. „..პირის მიმართ იძულებითი ღონისძიებების გამოყენება, სისხლის სამართლებრივი დევნა და გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანა ქმნის ერთგვარ დისკომფორტულ, სტრესულ სიტუაციას... არაქონებრივი ზიანი ვლინდება პირის მორალურ განცდებში, რომელიც შესაძლოა დაკავშირებული იყოს აქტიური საზოგადოებრივი ცხოვრების წესის გაგრძელების შეუძლებლობასთან, პირის პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შელახვასთან და სხვა..“ (სუს 07.02.2019წ. №ბს-432-429(2კ-17) გადაწყვეტილება).

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ს. მ-ის მიმართ თბილისის საქალაქო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული დადგენილებით შეწყდა საქმეთა წარმოება, სამართალდარღვევის შემთხვევების დაუდასტურებლობის/არარსებობის გამო. ამდენად, დადგენილებით დადასტურდა მოსარჩელის არაბრალეულობა და წარმოიშვა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება. მოცემულ შემთხვევაში, მართლსაწინააღმდეგო შედეგის არსებობა (უკანონო დაკავება) განაპირობებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობას, ვინაიდან დადგენილების გამოტანამდე ფორმალურად მართლზომიერი საპროცესო მოქმედებები, მარეაბილიტირებელი გარემოების დადგენისთანავე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიზნებისთვის, მიიჩნევიან უკანონოდ. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, იკვეთება დაკავებული პირის მიმართ, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის სასამართლოს მიერ შეწყვეტის ანუ მათი მარეაბილიტირებელი გარემოების დადგომით მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველი.

რაც შეეხება ს. მ-ისათვის ასანაზღაურებელი მორალური ზიანის ოდენობას, კანონმდებელი არ ადგენს ცალკეულ შემთხვევებში მორალური ზიანის ანაზღაურების ოდენობას, რამეთუ ეს საკითხი სრულებით სასამართლო მსჯელობის საგანია. მორალური (არაქონებრივი) ზიანი პირის მორალურ განცდებსა და სულიერ ტკივილში ვლინდება, რომელსაც იგი მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად განიცდის. ამიტომ, მისი მოცულობის განსაზღვრა ყოველ შემთხვევაში ინდივიდუალურ მიდგომას საჭიროებს. საკასაციო პალატამ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლო მხედველობაში იღებს დაზარალებულის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მორალური ზიანის მიმართ და ობიექტურ გარემოებებს. მორალური ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში არ ხდება ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია. კომპენსაციის მიზანია მორალური ზიანით გამოწვეული ტკივილების, ნეგატიური განცდების შემსუბუქება, დადებითი ემოციების გამოწვევა, რომელიც ეხმარება დაზარალებულს სულიერი გაწონასწორების მიღწევაში, სოციალურ ურთიერთობებში ჩართვაში, რაც მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურების სატისფაქციურ ფუნქციას შეადგენს (სუს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 ივლისის განჩინება საქმეზე №ბს-1277(2კ-23)).

ამდენად, სასამართლომ არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურების ოდენობა უნდა დაადგინოს ინდივიდუალურ შემთხვევასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი გარემოებების (მიყენებული ფსიქოლოგიური ზიანის სიმძიმე, მოპასუხეთა ქმედების ხასიათი და ინტენსივობა და ა.შ) გათვალისწინებით და სამართლიანობის პრინციპის დაცვით. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მიმართ გამოყენებული თავისუფლების შემზღუდავი ღონისძიების ნაკლებად ინტენსიური ხასიათის, მისი თავისუფლების შეზღუდვის ხანგრძლივობისა და საქმის ინდივიდუალური გარემოებების გათვალისწინებით, მორალური ზიანის გონივრულ და სამართლიან ანაზღაურებად მართებულად იქნა მიჩნეული 150 ლარი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზიანის ანაზღაურება უნდა დაეკისროს უშუალოდ ამ ზიანის გამომწვევ ოქმის შემდგენ, დამკავებელ და სასამართლოში წარმდგენ ორგანოს (სუსგ №ბს-416(კ-20)). ოქმის შემდგენი და მოსარჩელის დამკავებელი პირები მოქმედებდნენ მოქმედი კანონმდებლობით, მათ შორის, შს მინისტრის 25.04.2018წ. №53 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის დებულების“ საფუძველზე მინიჭებული უფლებამოსილებების ფარგლებში. ზიანის დადგომა გამოიწვია ადმინისტრაციულმა დაკავებამ, რომელიც განახორციელა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტმა. მოცემულ შემთხვევაში, სარჩელი აღძრულია როგორც სათანადო მოპასუხის (საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის), ასევე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ. სარჩელი შესაძლოა დაკმაყოფილდეს მხოლოდ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის მიმართ, რომელიც დამოუკიდებლად არის პასუხისმგებელი, ხოლო სამინისტროსთან მიმართებით არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

რაც შეეხება კასატორების შედავებას საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტისათვის მოსარჩელე ს. მ-ის სასარგებლოდ იურიდიული მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის - 500 (ხუთასი) ლარის და ტრანსპორტირებისათვის გაწეული ხარჯის - 50 (ორმოცდაათი) ლარის ოდენობით ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 37-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, პროცესის ხარჯებს შეადგენს სასამართლო ხარჯები და სასამართლოს გარეშე ხარჯები. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, სასამართლოსგარეშე ხარჯებს წარმოადგენს ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯები, დაკარგული ხელფასი (განაცდური), მტკიცებულებათა უზრუნველსაყოფად გაწეული ხარჯები, აგრეთვე მხარეთა სხვა აუცილებელი ხარჯები.

ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება იმ სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს - სარჩელის მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს ეთქვა უარი. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა, ხოლო არაქონებრივი დავის შემთხვევაში - განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გათვალისწინებით, 2 000 ლარამდე ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მიერ №ბს-776-768(2კ-4კს-15) საქმეზე გაკეთებულ განმარტებაზე: „მართლმსაჯულების განხორციელება დაკავშირებულია სასამართლო ხარჯებთან და სასამართლოსგარეშე ხარჯებთან. ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯი წარმოადგენს სასამართლოს გარეშე ხარჯებს (სსსკ-ის 37-ე მუხლის მე-3 ნაწილი). ამგვარი ხარჯების ოდენობა უნდა განისაზღვროს მხარის მიერ სასამართლოში წარდგენილ ფაქტობრივად გაწეული ხარჯების ოდენობის დამადასტურებელი მტკიცებულებების საფუძველზე. ამასთანავე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულების არსებობა, მხარის მიერ ადვოკატისათვის თანხის გადახდის ქვითრის არარსებობა იმთავითვე არ გამორიცხავს გაწეული მომსახურების ანაზღაურების შესაძლებლობას (ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „დადაევა რუსეთის წინააღმდეგ“, §145, 146).

საკასაციო სასამართლო განსახილველი საქმის სირთულისა და მნიშვნელობის, წარმომადგენლობის ინტენსივობის გათვალისწინებით, მართებულად მიიჩნევს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოთა დასკვნას, რომლითაც საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს მოსარჩელე ს. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა იურიდიული მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის - 500 (ხუთასი) ლარის ანაზღაურება.

რაც შეეხება, ტრანსპორტირებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურებას, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის წარმოების ეტაპზე ს. მ-ის წარმომადგენლების მონაწილეობა ადასტურებს მათი გადაადგილებისათვის გარკვეული ხარჯის გაწევას. საკასაციო სასამართლოს მითითებული ხარჯის საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტისათვის 50 ლარის ოდენობით დაკისრება საფუძვლიანად მიაჩნია.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის შესაბამისად, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები. თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამასთან, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით (სსკ-ის 102-ე მუხლი).

საკასაციო პალატა დაუსაბუთებლად მიიჩნევს მოსარჩელის შუამდგომლობას, რომელიც შეეხება მოწინააღმდეგე მხარისათვის მინდობილობების, დავალების ხელშეკრულებისა და სხვა დოკუმენტების სანოტარო წესით დამოწმებისათვის გაღებული ხარჯის ანაზღაურების დაკისრებას. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქმეზე არ არის წარმოდგენილი უტყუარი მტკიცებულებები იმის თაობაზე, რომ დოკუმენტების დამოწმება და გაცემა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე დავის წარმოების მიზნით მოხდა, შესაბამისად, აღნიშნული ხარჯი ვერ იქნება მიჩნეული უშუალოდ განსახილველ საქმეზე გაწეულ ხარჯად.

რაც შეეხება მოსარჩელის შუამდგომლობას, მტკიცებულებათა მოძიება-მოპოვებაზე, საქმის განხილვის უზრუნველსაყოფად პირველი ინსტანციის სასამართლოში სარჩელის, წერილობითი განცხადებების, წერილობითი შუამდგომლობების მომზადებაზე დახარჯულ ცელულოზის ქაღალდის ფურცლებზე, მათ ასლებზე, აკინძვაზე გაწეულ ხარჯს, ასევე საფოსტო კავშირისათვის გაღებულ დანახარჯს, მასალების საფოსტო კონვერტით შესაფუთად გაწეულ დანახარჯს, აუცილებელ კვებაზე გაწეულ გაზრდილ დანახარჯებს, სასამართლოში მოცდენილ (დაკარგულ) დროს, სასამართლო გადაწყვეტილების სააღსრულებო ხარჯს, საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოთა დასკვნას მითითებული ხარჯების მოპასუხისათვის დაკისრების საფუძვლების არარსებობის თაობაზე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, ამდენად, საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივრებს მიიჩნევს დაუშვებლად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ საქმეზე ს. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძვლის არარსებობის გამო, საკასაციო ინსტანციის სასამართლოში გაწეული სასამართლოსგარეშე პროცესის ხარჯების (ადვოკატის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯი, ტრანსპორტირებაზე გაღებული ხარჯი, საკასაციო ეტაპზე დახარჯული ცელულოზის ქაღალდის ფურცლებზე გაწეული დანახარჯი) მოპასუხისათვის დაკისრების შესახებ შუამდგომლობა არ უნდა დაკმაყოფილდეს. განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან ს. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად, უსაფუძვლოა მისი მოთხოვნა მოწინააღმდეგე მხარისთვის მის სასარგებლოდ საკასაციო სასამართლოში გაღებული სასამართლოს გარეშე ხარჯების ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე. გარდა ზემოაღნიშნულისა, უსაფუძვლოა ს. მ-ის მოთხოვნა, სარჩელზე წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის მოწინააღმდეგე მხარისათვის დაკისრების თაობაზე, რამდენადაც განსახილველ საქმეზე, მხარეები კანონის საფუძველზე გათავისუფლებულნი არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან. შესაბამისად, საქმეზე არ არის წარმოდგენილი სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს. მ-ისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 8 თებერვლის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. მაკარიძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ბ. შონია