საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

ბს-1118 (კ-23) 25 ივლისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: თამარ ოქროპირიძე, ქეთევან ცინცაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - კ. ლ-ე

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.05.2023წ.

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

კ. ლ-ემ 21.07.2020წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს და საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მიმართ. 24.09.2021წ. სარჩელის დაზუსტების შედეგად საბოლოოდ მოითხოვა: ა) საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანების ბათილად ცნობა; ბ) საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანების ბათილად ცნობა; გ) საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის 02.07.2020წ. №2-555 ბრძანების ბათილად ცნობა; დ) საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტისათვის კ. ლ-ეის სამსახურში აღდგენის დავალება იმავე ან ტოლფას თანამდებობაზე ან მოხელეთა რეზერვში ჩარიცხვა და მისთვის განაცდურის ანაზღაურება.

მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება – გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანება მხოლოდ ფორმალურად ემსახურება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.05.2018წ. გადაწყვეტილების (საქმე №3ბ/612-18 – უცვლელად დარჩა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.11.2019წ. განჩინებით) აღსრულებას, რეალურად სადავო აქტი პირდაპირ უგულვებელყოფს ხსენებულ გადაწყვეტილებაში ასახულ დასაბუთებას, მოცემული შინაარსობრივად უთანაბრდება გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივ რევიზიას. გასაჩივრებულ აქტებში არ ხდება „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონით დადგენილ კონკრეტულ საფუძვლებზე მითითება, აქტების გამოცემის საფუძვლად დასახელებულია სსკ-ის მე-10 მუხლი და სზაკ-ის 52-ე და 53-ე მუხლები, რაც არ წარმოადგენს აქტის გამოცემის საფუძველს. მოსარჩელის მოსაზრებით, უსაფუძვლოა გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანება, რომლითაც კ. ლ-ე ფაქტობრივად გათავისუფლდა უკუქცევითი ძალით – 2016 წლის 02 დეკემბრიდან. მოსარჩელე ასევე აღნიშნავს, რომ მის მიერ ზემოაღნიშნული სადავო ბრძანებები გასაჩივრდა 01.06.2020წ. ადმინისტრაციული საჩივრით, საჩივარში დეტალურად მიეთითა იურიდიული არგუმენტაცია სადავო აქტების უკანონობის განმაპირობებელ ყველა გარემოებასთან დაკავშირებით, თუმცა აღნიშნულის მიუხედავად, იგი მაინც არ დაკმაყოფილდა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის 02.07.2020წ. №2-555 ბრძანებით.

საქართველოს კონსტიტუციის 62-ე მუხლზე, „საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის მე-4 მუხლსა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლზე დაყრდნობით, მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ სასამართლოს აქტები შესასრულებლად სავალდებულოა. გასაჩივრებული აქტები ფორმალურად „აღასრულებს“ სააპელაციო პალატის 18.05.2018წ. გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, რაც ეწინააღმდეგება სასამართლო გადაწყვეტილების სავალდებულოობის პრინციპს. გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანებაში აღნიშნულია, რომ ადმინისტრაციული ორგანო არ იზიარებს ამავე დეპარტამენტის უფროსის 02.12.2016წ. №DES 2 16 00002067 ბრძანების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებას, კერძოდ, სადავო ბრძანებაში აღნიშნულია შემდეგი: ა) „სასამართლოს პოზიცია სადავო აქტის დაუსაბუთებლობასა და კანონის დარღვევით გამოცემასთან მიმრთებაში, მოკლებულია ყოველგვარ საფუძველს“; ბ) „დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ აუცილებლობას არ წარმოადგენდა კ. ლ-ეის პირდაპირ სამსახურიდან გათავსუფლება და არა სხვა დისციპლინური ზომის შეფარდება.“ მოსარჩელე მიუთითებს, რომ ზემოხსენებულ პრინციპთა საწინააღმდეგოდ, მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ უგულვებელყო საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი გარემოებები: 1. კ. ლ-ე მოქმედებდა გაუფრთხილებლობით, არ დასტურდება განზრახი მოქმედება და მისი მრავალჯერადი ხასიათი (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.05.2018წ. გადაწყვეტილება, საქმე №3ბ/612-18, გვ. 16-17; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 02.11.2019წ. განჩინება (№ბს-948(2კ-18); გვ.4.); 2. კ. ლ-ე ცდილობდა გამოესწორებინა დამდგარი შედეგი, ძაღლის ხმაზე ავტომობილი ანელებს სიჩქარეს, უკან მოძრაობს და ჩერდება (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.05.2018წ. გადაწყვეტილება, საქმე №3ბ/612-18, გვ.16), მოხელე ითვალისწინებს დამსწრეთა მითითებებს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 02.11.2019წ. განჩინება საქმე №ბს-948(2კ-18); გვ.4.); 3. არ დასტურდება მოხელის მიერ მასზე დაკისრებულ ვალდებულებათა არაჯეროვანი შესრულება (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 02.11.2019წ. განჩინება საქმე №ბს-948(2კ-18); გვ.5.). მოსარჩელე დამატებით მიუთითებს, რომ ფაქტობრივი ნაწილის გარდა, ადმინისტრაციული ორგანო უგულვებელყოფს მნიშვნელოვან სახელმძღვანელო სამართლებრივ სტანდარტებს: 1. დისციპლინური სახდელის გამოყენება უნდა იყოს მკაფიოდ დასაბუთებული, განმარტებას საჭიროებს უღირსი საქციელის ცნება (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.05.2018წ. გადაწყვეტილება, საქმე №3ბ/612-18, გვ.19); 2. სამსახურიდან გათავისუფლება არის ultima ratio, ანუ უკანასკნელი ზომა, როცა დარღვევა იმდენად მძიმეა, რომ მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი ეკარგება (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.05.2018წ. გადაწყვეტილება, საქმე №3ბ/612-18, გვ.19-20); 3. დარღვევა უნდა შეფასდეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმისა და შედეგობრივი თვალსაზრისით (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.05.2018წ. გადაწყვეტილება, საქმე №3ბ/612-18, გვ.20); 4. დისციპლინური სახდელი უნდა იყოს პროპორციული ანუ შესაბამისობაში გადაცდომის სიმძიმესთან და ითვალისწინებდეს მისი ჩადენისას არსებულ გარემოებებს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 02.11.2019წ. განჩინება საქმე №ბს-948(2კ-18); გვ.5.); 5. უნდა იქნეს გამოყენებული ისეთი ზომა, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულს გახდის უკეთესს, კვალიფიკაციას - აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.05.2018წ. გადაწყვეტილება, საქმე №3ბ/612-18, გვ.20); 6. სამსახურიდან გათავისუფლება უნდა დასაბუთდეს იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ სასამართლომ კ. ლ-ეის ქმედებაში განზრახ მოქმედების ფაქტი ვერ დაადგინა (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.05.2018წ. გადაწყვეტილება, საქმე №3ბ/612-18, გვ.20). ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, მოსარჩელე ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციული უფლებამოსილების მიუხედავად (სზაკ-ის 53.4. მუხ.), გასაჩივრებული ბრძანებები არ შეიცავს წერილობით დასაბუთებას, ადგილი აქვს ზემოაღნიშნული ფაქტობრივ-სამართლებრივი თეზისების უგულვებელყოფას. ერთი მხრივ, გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანება საერთოდ არ შეიცავს დასაბუთებას, ხოლო მეორე მხრივ, გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანება ეფუძნება იმ გარემოებებს, ფაქტებს, მტკიცებულებებსა და არგუმენტებს, რომლებიც სათავეს იღებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ ბათილად ცნობილი აქტიდან, ამდენად სახეზეა სზაკ-ის 53-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილების დარღვევა. აღნიშნული თვალსაზრისით, სახეზეა აგრეთვე სზაკ-ის მე-13 მუხლის 1-ლი ნაწილიც დარღვევაც, მოსარჩელის საკვანძო მოსაზრებებზე მსჯელობა არ მომხდარა. მოსარჩელე მიუთითებს აგრეთვე, რომ გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანება არ შეიცავს ძალაში შესვლის თარიღს, ხოლო გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანების მე-2 პუნქტის შინაარსის გათვალისწინებით, იგი ძალაში შედის ხელმოწერისთანავე, რაც არ შეესაბამება სზაკ-ის მოთხოვნათა დანაწესს. ხოლო აღნიშნული ბრძანების 1-ლი პუნქტი ითვალისწინებს კ. ლ-ეის დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლებას უკანა რიცხვით, შესაბამისად, ბრძანებას უსაფუძვლოდ ენიჭება უკუძალა, რაც აუარესებს პირის სამართლებრივ მდგომარეობას.

მოსარჩელე „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 85-ე მუხლზე დაყრდნობით აღნიშნავს, რომ კ. ლ-ეს არ ჩაუდენია ამავე მუხლის 1-ლი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით („ეთიკის ნორმების, ქცევის ზოგადი წესების უგულებელყოფა ან დარღვევა, რომელიც მიმართულია მოხელისა და საჯარო დაწესებულების დისკრედიტაციისაკენ, მიუხედავად იმისა, სამსახურშია იგი ჩადენილი თუ სამსახურის გარეთ“) გათვალისწინებული დარღვევა. მოსარჩელის მოსაზრებით, კანონში მოხსენიებული ტერმინი „მიმართული“ გულისხმობს იმას, რომ მოქმედების მსაზღვრელ მიზანს სწორედ დისკრედიტაცია უნდა წარმოადგენდეს, ნორმა უთითებს მხოლოდ განზრახ და არა გაუფრთხილებლობით განხორციელებულ მოქმედებაზე, სხვა შემთხვევაში ნორმაში მოხსენიებული იქნებოდა ტერმინი „იწვევს“ - რაც არ გამორიცხავს გაუფრთხილებლობით გადაცდომის ჩადენას. მოსარჩელის მოსაზრებით, კ. ლ-ეის ქმედებაში „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 85-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ნიშნების არსებობის შემთხვევაშიც, სადავო აქტები გამოცემულია „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 85-ე მუხლის მე-3 პუნქტისა (შემთხვევები, რომელთა დროსაც დისციპლინური გადაცდომა ითვლება მძიმედ) და ამავე კანონის 98-ე მუხლის (სამსახურიდან გათავისუფლება შეიძლება მხოლოდ მძიმე დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის შემთხვევაში) დარღვევით. განსახილველ შემთხვევაში, არ მომხდარა კ. ლ-ეის საქმიანი რეპუტაციის შელახვა, მასში იგულისხმება საზოგადოების, სოციუმის მიერ პროფესიული თუ სხვა საქმიანი თვისებების შეფასება, რამაც შესაძლოა გავლენა იქონიოს პირის წარმატებასა თუ წარუმატებლობაზე. აღნიშნულ მოსაზრებას ამყარებს ის მოცემულობაც, რომ სასამართლოს არ დაუდგენია კ. ლ-ეის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევის ფაქტი, შემთხვევის ადგილზე მყოფ რამდენიმე ადამიანის უკმაყოფილება, რომელიც ვერ გათანაბრდება საზოგადოებრივ უკმაყოფილებასთან, გამოწვეული იყო ძაღლის დაზიანების ფაქტით და არა მოხელის ნაკლოვანი პროფესიული და საქმიანი თვისებებით, ამ უკანასკნელს არ მიუღწევია ისეთი ფორმისა თუ მასშტაბისთვის, რომ გამოერიცხა მოხელის მიერ მომავალში სამსახურეობრივ მოვალეობების ჯეროვანი შესრულება. ამასთანავე, კ. ლ-ეის თავშეკავებული რეაქცია ამჟღავნებდა პატივისცემას საკუთარი და საჯარო დაწესებულების რეპუტაციისადმი, რომლითაც დაცხრა შემთხვევის ადგილზე შეკრებილი ხალხის უკმაყოფილება და ცხოველის გამოყვანაც ერთობლივად მოხდა. შედეგად, კ. ლ-ეს არ დაუზიანებია საჯარო დაწესებულების რეპუტაცია, არ არსებობს რაიმე სარწმუნო ცნობა იმასთან დაკავშირებით, რომ მოცემული ფაქტის შემდეგ, საზოგადოება ნეგატიურად განეწყო გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მიმართ.

შეფარდებული ღონისძიების თანაზომიერებასთან დაკავშირებით, მოსარჩელე ასევე მიუთითებს, რომ სადავო აქტები გამოცემულია „საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 97-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის მოთხოვნათა დარღვევით, დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა დისციპლინური გადაცდომის თანაზომიერი უნდა იყოს, ამავე მუხლის მე-2 პუნქტით გაწერილია მოხელისთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდებისას გასათვალისწინებელი გარემოებების ჩამონათვალი. სზაკ-ის მე-7 მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას არ შეიძლება გამოიცეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, თუ პირის კანონით დაცული უფლებებისა და ინტერესებისათვის მიყენებული ზიანი არსებითად აღემატება იმ სიკეთეს, რომლის მისაღებადაც იგი გამოიცა. მოსრჩელის სამსახურიდან გათავისუფლება არ წარმოადგენს უფლებაში ჩარევის თანაზომიერ ღონისძიებას, არ ემსახურება ლეგიტიმური მიზნის მიღწევას, არ არის გამოსადეგი, აუცილებელი და პროპორციული ამ მიზნის მისაღწევად. სააპელაციო პალატამ 18.05.2018წ. გადაწყვეტილებაში (საქმე №3ბ/612-18) მიუთითა დისციპლინურ დისციპლინურ დარღვევაზე რეაგირების თანაზომიერების დაცვის აუცილებლობაზე (გვ.20), აღნიშნული თვალსაზრისით, მხედველობაში უნდა მიღებულიყო გარემოება იმასთან დაკავშირებით, რომ კ. ლ-ეის ქმედებაში არ არსებობდა განზრახვა (გვ.20). მოცემული თვალსაზრისით, ლეგიტიმური მიზნის მიღწევა შესაძლებელი იყო სხვა ნაკლებად მკაცრი დისციპლინური ზომის გამოყენებით. ამდენად, „საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 97-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შუქზე, მხედველობაში უნდა მიღებულიყო შემდეგი გარემოებები: ა) კ. ლ-ე მოქმედებდა არა განზრახ, არამედ გაუფრთხილებლობით; ბ) შესაძლო დისციპლინური გადაცდომით დამდგარი შედეგი არ იყო მძიმე; გ) კ. ლ-ეის მიმართ არ მოქმედებდა დისციპლინური პასუხისმგებლობა; დ) ვიდეოჩანაწერის გათვალისწინებით, კ. ლ-ე მოქმედებდა ზიანის შემცირების განზრახვით; ე) კ. ლ-ე არის კეთილსინდისიერი საჯარო მოხელე, რომელიც ჯეროვნად ასრულებდა თავის ფუნქციებს; ვ) კ. ლ-ე არის ორი არასრულწლოვანი შვილის მამა და ერთადერთი დასაქმებული პირი ოჯახში.

მოსარჩელე დამატებით აღნიშნავს, რომ გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანება არღვევს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-3, მე-4 და მე-5 პუნქტის მოთხოვნებს. კერძოდ, სსკ-ის მე-2 ნაწილის გათვალისწინებით, სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულება უნდა განხორციელდეს სამართლებრივი ურთიერთობის მომენტისათვის მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. სადღეისოდ მოქმედი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-3, მე-4 და მე-5 პუნქტები ითვალისწინებს თანამდებობაზე აღდგენას და განაცდურის ანაზღაურებას ზემდგომი ორგანოს ან სასამართლოს მიერ მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების გაუქმების ყველა შემთხვევაში. სადღეისოდ უკვე ძალადაკარგული „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 127-ე მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებული იყო სპეციალური ნორმა იმ შემთხვევებისათვის, როდესაც საჯარო დაწესებულებას ევალებოდა გამოეცა ახალი აქტი სამსახურიდან განთავისუფლებასთან დაკავშირებული გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონის აღნიშნული რედაქცია ძალადაკარგულად გამოცხადდა “საჯარო სამსახურის შესახებ” 27.10.2015წ. N4346-Iს კანონის 127-ე მუხლით. 2017 წლის 01 ივლისის შემდეგ გამოტანილი სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულება ვერ მოხდება ძალადაკარგული კანონის ნორმების მიხედვით. საქართველოს კონსტიტუციის მე-4 მუხლის მე-4 პუნქტის მიხედვით, გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტი შებოჭილია კანონის უზენაესობის პრინციპით, იგი ვალდებულია იმოქმედოს კანონით მკაცრად გაწერილი მოთხოვნების შესაბამისად. მართალია, სააპელაციო პალატის 18.05.2018წ. გადაწყვეტილებით (საქმე №3ბ/612-18) არ განხორციელებულა კ. ლ-ეის სამსახურში აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება, თუმცა აღნიშნული გარემოსდაცვითი ზედამხედველობი დეპარტამენტს არ ათავისუფლებს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის სადღეისოდ მოქმედი რედაქციის 118-ე მუხლის მე-3, მე-4 და მე-5 პუნქტების იმპერატიული მოთხოვნების შესრულების ვალდებულებისაგან, რაც მიემართება საჯარო მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლებასთან დაკავშირებული ბრძანების გაუქმების სამართლებრივ შედეგებს. ამდენად, სააპელაციო პალატის 18.05.2018წ. გადაწყვეტილების (საქმე №3ბ/612-18) კანონის შესაბამისად აღუსრულებლობა არღვევს საქართველოს კონსტიტუციის მე-4 მუხლის მე-4 პუნქტის მოთხოვნებს. ადმინისტრაციული აქტის ბათილობა გულისხმობს მისი იურიდიული ძალის დაკარგვას გამოცემის მომენტიდან (ex tunc), აღნიშნული მომენტიდან ითვლება ძალადაკარგულად ბრძანების სამართლებრივი შედეგიც - კ. ლ-ეის სამსახურიდან გათავისუფლება. ამდენად, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ “საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-3, მე-4 და მე-5 პუნქტების მართებული განმარტება ითვალისწინებს კ. ლ-ეის სამსახურში აღდგენას, ასევე განაცდურის ანაზღაურებას გათვისუფლების საფუძვლად არსებული აქტების სასკ-ის 32.4. მუხლის შესაბამისად ბათილობის პირობებშიც.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 13.05.2022წ. გადაწყვეტილებით, კ. ლ-ეის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ კ. ლ-ე სამსახურიდან გათავისუფლებამდე იკავებდა საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის დასავლეთ-ცენტრალური სამსახურის ინსპექტირების განყოფილების ...ს თანამდებობას, მასზე სრულად ვრცელდება „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის მოთხოვნები. ამავდროულად, სადავო აქტები სრულად აკმაყოფილებს სზაკ-ის მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ლეგალური დეფინიციის ყველა ელემენტს, შესაბამისად, შესამოწმებელია ამ აქტების გამოცემის სამართლებრივი საფუძვლიანობა. სასამართლომ მოიხმო “საჯარო სამსახურის შესახებ” 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის (ძალადაკარგულად გამოცხადდა 27.10.2015წ. N4346-Iს კანონით) 79-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტი, 78-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტები, 99-ე მუხლის 1-ლი და მე-3 პუნქტები, 73² მუხლი, საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის 10.05.2013წ. №26 ბრძანებით დამტკიცებული “საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის დებულების” 1-ლი მუხლი და მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტი, სზაკ-ის 53-ე მუხლი, ამავე კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილის „ლ“ ქვეპუნქტი და მე-7 მუხლის მე-2 ნაწილი, „საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის მე-4 მუხლის 1-ლი და მე-4 პუნქტები, სსკ-ის მე-10 მუხლი, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 17.05.2016წ. გადაწყვეტილებაში გაკეთებული განმარტებები საქმეზე Case of Karácsony and others v. Hungary (App. No. 42461/13 და 44357/13, §152), მიუთითა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 26.10.2007წ. გადაწყვეტილებაზე „საქართველოს მოქალაქე მაია ნათაძე და სხვები საქართველოს პარლამენტისა და საქართველოს პრეზიდენტის წინააღმდეგ“ და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებებზე (სუსგ., ბს-902(კ-20) 25.11.2021წ.). ზემოაღნიშნული ნორმატიული მოცემულობის საქმეში დაცულ ფაქტობრივ გარემოებებთან სუბსუმირების მიზნით, სასამართლომ მიუთითა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე, ავტომანქანაში დამონტაჟებული ვიდეორეგისტრატორით გადაღებულ ვიდეომასალაზე და აღნიშნა, რომ კ. ლ-ემ მის მფლობელობაში არსებული ავტომანქანით მოძრაობა დაიწყო ავტომანქანების გადაადგილებისათვის დაუშვებელ ადგილას - ე.წ. “ტროტუარზე, გაზონზე”, გადავიდა ბორდიურზე გაზონის გავლით, სადაც იწვა ძაღლი, ავტომანქანით ძაღლს გადაუარა და რამდენჯერმე განახორციელა მოძრაობა წინ და უკუსვლით, ისმოდა ძაღლის ხმა, ასევე, დაცვის თანამშრომლის ხმა, რომელმაც საძახისის (“რაციის”) გამოყენებით გამოიძახა შესაბამისი სამსახური რეაგირებისთვის, ამ დროს ისმოდა ხალხის უკმაყოფილო და უარყოფითი შეძახილები, კომენტარები და საყვედურები, როგორც ავტომანქანის მძღოლის ასევე დაწესებულების (გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის) მიმართ, აღნიშნულის შემდგომ, კ. ლ-ე გადმოვიდა მანქანიდან, დაიწყო ტელეფონზე საუბარი, მას არ გაუწევია დახმარება მისი მართვის ქვეშ მყოფ ავტომანქანით დაზიანებული ძაღლისთვის, შემდგომ იგი ისევ ჩაჯდა მანქანაში და დაძრა ადგილიდან, დაძვრის შემდეგ გამოჩნდა ძაღლი, მოთეთრო ფერის შავი ლაქებით, რომელიც მოძრაობდა ბარბაცით, ძაღლს აშკარად უჭირდა წონასწორობის შენარჩუნება და ერთი ფეხი, დაზიანების გამო მაღლა ჰქონდა აწეული, ადგილზე მყოფმა ერთ-ერთმა პირმა ძაღლი გადაიყვანა ტროტუარზე, რომლის შედეგადაც ძაღლი აღმოჩნდა დამჯდარ მდგომარეობაში, ამის შემდეგ, კ. ლ-ემ დაძრა ავტომანქანა, გააგრძელა გზა და დატოვა ძაღლი, ამასთანავე მასთან ტელეფონით განხორციელებულ ზარზე უპასუხა შემდეგნაირად: ,,ძაღლი იწვა ძირს, ფეხზე გადავუარე და ატყდა ერთი ვაი-ვიში’’. საქმეში წარმოდგენილი აუდიო ფაილით ასევე დასტურდება ძაღლის ვეტექიმთან წაყვანის ფაქტი, რომელიც მიყენებული ტრავმების შედეგად გარდაიცვალა. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ კ. ლ-ემ, რომელიც ვალდებული იყო ჯეროვნად განეხორციელებინა მასზე დაკისრებული მოვალეობები, არ გააცნობიერა იქ არსებული სიტუაცია, ყურადღება არ გამოიჩინა და მიატოვა დაზიანებული ცხოველი და არც შემდგომში მოუკითხავს მისი მდგომარეობა. კ. ლ-ეის ქმედებაში არ იკვეთება გაუფრთხილებლობა, ვინაიდან იგი ავტომობილით გადაადგილდება სკვერში, რითაც განზრახ და შეგნებულად დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესები, ამდენად, უხეშად დაარღვია მასზე დაკისრებული სამსახურებრივი მოვალეობანი და ჩაიდინა დაწესებულების დისკრედიტაციისკენ მიმართული უღირსი საქციელი. ამ ძირითადი პრინციპის დარღვევა იწვევს მოქალაქეთა უნდობლობას, გარემოს დაცვის სამსახურის ერთ-ერთი ფუნქციის დისკრედიტაციას. სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის განმარტება იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელეს, რომელიც საზოგადოებაში გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის თანამშრომლად აღიქმებოდა, ვალდებული იყო მიეღო ყველა ზომა, რათა თავიდან აეცილებინა ნებისმიერი მოქმედება, რომელიც ზიანს მიაყენებდა როგორც პირადად მას, ასევე მისი სამსახურის რეპუტაციას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 13.05.2022წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა კ. ლ-ეის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.05.2023წ. გადაწყვეტილებით, კ. ლ-ეის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 13.05.2022წ. გადაწყვეტილება და მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც კ. ლ-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა: ა) ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანება; ბ) ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანება; გ) ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის 02.07.2020წ. №2-555 ბრძანება; დ) მოპასუხეს - საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტს დაევალა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის გამოცემა კ. ლ-ეის ...ის განყოფილების ...ს ან ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის შესახებ; ე) მოპასუხეს - საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტს დაევალა კ. ლ-ეის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება მისი სამსახურიდან გათავისუფლების დღიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

თავდაპირველად, სააპელაციო პალატამ მოიხმო სასკ-ის 28¹ მუხლი (სუსგ., ბს-160(გ-21), 22.04.2021წ.) და მოსარჩელეს მიუთითა მე-4 სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების საჭიროებაზე, რომლის შედეგად აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნა ჩამოყალიბდა შემდეგი სახით: „დაევალოს საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტს გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი კ. ლ-ეის იმავე ან ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების შესახებ.“ საქმის მასალებით დასტურდება, რომ საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის უფროსის 03.09.2013წ. №07-16/224 ბრძანებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 52-ე და 53-ე მუხლების, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 24-ე მუხლის პირველი პუნქტის, 26-ე მუხლის, 29-ე მუხლის პირველი პუნქტისა და 35-ე მუხლის საფუძველზე კ. ლ-ე დაინიშნა საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის დასავლეთ-ცენტრალური სამსახურის ინსპექტირების განყოფილების ...ს (... კატეგორია) თანამდებობაზე გამოსაცდელი ვადით, 2013 წლის 3 სექტემბრიდან 2013 წლის 3 დეკემბრამდე. საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 02.12.2016წ. №DES 2 16 00002067 ბრძანებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 52-ე და 53-ე მუხლების, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტების, 79-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტის, 93-ე მუხლის, 99-ე მუხლის პირველი, მე-3 პუნქტებისა და სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის შიდა სამსახურებრივი კონტროლის სამსახურის უფროსის 02.12.2016წ. №DES 0 16 0011636627 მოხსენებითი ბარათით წარდგენილი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის შიდა სამსახურებრივი კონტროლის სამსახურის №28 დასკვნის საფუძველზე, საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის ...ის განყოფილების ... - კ. ლ-ე განთავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან 2016 წლის 2 დეკემბრიდან. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 19.10.2017წ. გადაწყვეტილებით, კ. ლ-ეის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.05.2018წ. გადაწყვეტილებით, კ. ლ-ეის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 19.10.2017წ. გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც კ. ლ-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის უფროსის 02.12.2016წ. №DES 2 1600002067 ბრძანება და დაევალა საქართველოს გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სსიპ გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტს მოცემულ საკითხთან დაკავშირებით გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ბრძანების გამოცემა, კანონით დადგენილ ვადაში და წესით. დანარჩენ ნაწილში კ. ლ-ეის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.11.2019წ. განჩინებით, კ. ლ-ეისა და გარემოს დაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად. გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 07.02.2020წ. DES 6 20 00000040 ბრძანების საფუძველზე დაიწყო ადმინისტრაციული წარმოება, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.05.2018წ. №3ბ/612-18 გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის გამოცემის უზრუნველსაყოფად. ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში, ადმინისტრაციული წარმოების მონაწილე პირთა განმარტებების (მოსაზრებების) და გამოკვლეულ ფაქტებზე დაყრდნობით, გარემოსდაცვითი ზედამხეველობის დეპარტამენტმა მიიჩნია, რომ აღნიშნულ საკითხზე მიღებული უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლის შესაბამისადაც თავიდან უნდა გამოიცეს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხეველობის დეპარტამენტის უფროსის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტი კ. ლ-ეის განთავისუფლების შესახებ. კერძოდ, ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიუთითა, რომ გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის უფროსის 02.12.2016წ. №DES 2 1600002067 ბრძანების გამოცემის ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენს ამავე დეპარტამენტის შიდა სამსახურებრივი კონტროლის სამსახურის 02.12.2016წ. №28 დასკვნა, რომელშიც კ. ლ-ეის მიმართ მომხდარ ფაქტებთან დაკავშირებით სრულად იქნა გამოკვლეული ის გარემოებები, მტკიცებულებები და ფაქტები, რომელთა ურთიერთშეჯერების საფუძველზე შეფასდა ფაქტობრივი გარემოებები. სახეზეა საჯარო მოხელის მხრიდან „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონით დადგენილი ვალდებულებების, ქცევის ზოგადი წესების შეუსრულებლობა. მან ჩადენილი გადაცდომით ზიანი მიაყენა როგორც საკუთარ თავს, ასევე იმ დაწესებულებას, რომლის სახელითაც ის ახორციელებს სამსახურებრივ უფლებამოსილებას, კ. ლ-ემ შეურაცხყო საჯარო სამსახურის რეპუტაცია. იგი ვალდებული იყო, ჯეროვნად განეხორციელებინა მასზე დაკისრებული მოვალეობები, თუმცა განზრახ დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესები, რითაც ასევე უხეშად დაარღვია მასზე დაკისრებული სამსახურებრივი მოვალეობა. აღნიშნულმა საბოლოოდ გამოიწვია ცხოველის დაზიარება, შემდგომში უმწეო მდგომარეობაში მისი მიტოვება, მან ადგილზე არ განახორციელა არც ერთი ისეთი მოქმედება, რითაც დაეხმარებოდა დაზარალებულ ცხოველს, რამაც ასევე გამოიწვია იქ მყოფი მოსახლეობის მხრიდან აგრესია. აღნიშნულმა საქციელმა აღაშფოთა თვითმხილველი მოსახლეობა, მათ შორის, არასრულწლოვნებიც, რომლებიც პირდაპირ საყვედურს გამოხატავდნენ მისი და დეპარტამენტის მისამართით. აღნიშნულმა საქციელმა ერთობლიობაში მოახდინა დაწესებულების დისკრედიტაცია. საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.05.2018წ. №3ბ/612-18 გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, დაწყებული ადმინისტრაციული წარმოების შედეგად მიღებული იქნა გადაწყვეტილება, რომლითაც გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის ადმინისტრაციას დაევალა კ. ლ-ეის განთავისუფლების შესახებ ახალი ბრძანების ხელმოსაწერად მომზადება. სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის უფროსის 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანებით, სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის ...ის განყოფილების ... კ. ლ-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან 2016 წლის 2 დეკემბრიდან. მოსარჩელის წარმომადგენელმა დ. ძ-ემ 02.06.2020წ. ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს და საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანებისა და 07.05.2020წ. სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის უფროსის DES 0 20 00000693 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა. საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის 02.07.2020წ. №2-555 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა დ. ძ-ეის ადმინისტრაციული საჩივარი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სადავო აქტების, კერძოდ სადავო გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 და სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის უფროსის 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანებების გამოცემის წინაპირობას, მათ საფუძველს წარმოადგენს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.05.2018წ. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ სააპელაციო პალატის კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილების სამართლებრივი შედეგი (გასაჩივრებული აქტის ბათილად ცნობა და მოპასუხისთვის საქმესთან დაკავშირებული გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება) დაეფუძნა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომისა და გამოყენებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის პროპორციულობის კრიტერიუმეთან შესაბამისობის დაუსაბუთებლობას. საგულისხმოა ის ფაქტიც, რომ მართალია სააპელაციო სასამართლომ 18.05.2018წ. გადაწყვეტილებით გაიზიარა ადმინისტრაციული ორგანოს მითითება კ. ლ-ეის მხრიდან უხეში გადაცდომის ჩადენასთან მიმართებით, თუმცა განმარტა, რომ სწორედ საჯარო მოხელის სტატუსიდან გამომდინარე, ჩადენილი გადაცდომის შინაარსისა და სიმძიმის გათვალისწინებით, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან, გამოყენებული დისციპლინური სახდელი - სამუშაოდან დათხოვნა უნდა ყოფილიყო დასაბუთებული, დაწესებულების დისკრედიტაციისკენ მიმართული უღირსი საქციელის განმარტებით, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონდა. გარდა ამისა, გათავისუფლების შესახებ ბრძანებაში არ არის დასაბუთებული დისციპლინური სასჯელის უმაღლესი ზომა - სამსახურიდან გათავისუფლება რატომ იყო იმ დარღვევის შესაბამისი, რაც კ. ლ-ეის მიერ იქნა ჩადენილი. სააპელაციო პალატამ, სააპელაციო სასამართლოს 18.05.2018წ. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების შინაარსის გათვალისწინებით, აღნიშნული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო დაესაბუთებინა, რომ კ. ლ-ეის ქმედებაში გაზრახი მოქმედების ფაქტის დაუდგენლობის პირობებში, რატომ იქნა დისციპლინური სასჯელის უმაღლესი ზომა - სამსახურიდან გათავისუფლება გამოყენებული მოსარჩელის მიმართ და რატომ იყო ეს უკანასკნელი კ. ლ-ეის მიერ ჩადენილი დარღვევის თანაზომიერი. ამავდროულად, საკასაციო სასამართლოს 29.11.2019წ. განჩინებაში აღინიშნა, რომ გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებითა და არგუმენტაციით არ დასტურდება კ. ლ-ეის მიერ მასზე ნორმატიულად დაკისრებულ ვალდებულებათა არაჯეროვანი შესრულება ან შეუსრულებლობა, საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, ზოგადზნეობრივი ნორმების დარღვევა და დაწესებულების დისკრედიტაციისაკენ მიმართული საქციელი იმთავითვე არ მოიაზრებს სამსახურებრივ მოვალეობათა არაჯეროვან შესრულებას, ზოგადზნეობრივი ნორმების წინააღმდეგ ან მოხელისა და დაწესებულების დისკრედიტაციისაკენ მიმართული უღირსი საქციელის ჩადენა მოხელისათვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების დამოუკიდებელ საფუძველს ქმნის. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ზემოხსენებული ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასკვნების მიუხედავად, სადავო აქტის (06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანება) შინაარსის ანალიზით დასტურდება, რომ რეალურად ადგილი არ ჰქონია სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი აუცილებელი პირობების შესრულებას, სადავო აქტების გამოცემასთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული წარმოებისას მოპასუხეებმა არსებითად იმავე ფაქტებზე და გარემოებებზე მიუთითეს და გაამახვილეს ყურადღება, რომელიც სააპელაციო სასამართლომ არასაკმარისად მიიჩნია. კერძოდ, სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის უფროსის კ. ლ-ეის დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანება, სააპელაციო და საკასაციო პალატების მითითებების მიუხედავად, კვლავ იმ გარემოებას ეფუძნება, რომ კ. ლ-ემ განზრახ დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესები, რომლითაც ასევე უხეშად დაარღვია მასზე დაკისრებული სამსახურებრივი მოვალეობა, ხოლო აღნიშნულმა საბოლოოდ გამოიწვია ცხოველის დაზიანება, შემდგომში უმწეო მდომარეობაში მიტოვება, ხოლო შემთხვევის ადგილზე კ. ლ-ეის მიერ არ განახორციელებულა არც ერთი ისეთი მოქმედება, რომლითაც დაეხმარებოდა დაზარალებულ ცხოველს, რამაც ასევე გამოიწვია იქ მყოფი მოსახლეობის მხრიდან აგრესია. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მხარეთა პოზიციების მოსმენის, ასევე საქმეში დაცული მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე, დადგენილად მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ შეფასებისა და დასაბუთების გარეშე დატოვა ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომის სიმძიმესთან პროპორციული - თანაზომიერი - დისციპლინური პასუხისმგებლობის შეფარდების საკითხის გამოკვლევა. სადავო აქტების გამოცემის დროს მოქმედი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 79-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტის, 78-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტების, 99-ე მუხლის 1-ლი და მე-3 პუნქტების შინაარსის ანალიზის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ვერ დასაბუთდა, რა ფორმით განხორციელდა დაწესებულების დისკრედიტაცია (დაწესებულების დისკრედიტაციისკენ მიმართული უღირსი საქციელი) მოსარჩელე (აპელანტი) კ. ლ-ეის დისციპლინური გადაცდომით, რომლის გაზრახ ჩადენის ფაქტი არ დგინდება. სააპელაციო პალატამ საქმეში არსებული მტკიცებულებების შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, სრულად გაიზიარა აპელანტის პოზიცია და ჩათვალა, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები და ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელთა მიერ გაჟღერებული დასაბუთება ვერ აღწევს სარწმუნოობის იმ ზღვარს, რაც შეიძლებოდა საფუძვლად დასდებოდა პირის სამსახურიდან გათავისუფლებას და რაც აუცილებელია სადავო აქტების კანონიერად მიჩნევისათვის. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო აქტებით გარანტირებული შრომის უფლება, მათ შორის გულისხმობს სახელმწიფოს ვალდებულებას, სათანადო, კანონიერი საფუძვლების გარეშე არ დაუშვას დასაქმებულთა მიმართ ისეთი ზომების გამოყენება, რაც სახელმწიფო სამსახურში პირის შრომის უფლებას არამართლზომიერად შეზღუდავს. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ შრომის გარანტირებული უფლება არ არის აბსოლუტური და აღნიშნული უფლებით დაცული სფერო შესაძლებელია დაექვემდებაროს შეზღუდვას კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, ლეგიტიმური მიზნითა და თანაზომიერების პრინციპის დაცვით. შრომის უფლების დაცვა არ გულისხმობს დამსაქმებლის აბსოლუტურ შეზღუდვას, კანონით გათვალისწინებული საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, დისციპლინური ზომა გამოიყენოს მის მიმართ. საქართველოს კანონმდებლობა შრომითი უფლების შეზღუდვის მკაცრად განსაზღვრულ შემთხვევებს ადგენს და შესაბამისად, ადმინისტრაციულ ორგანოს მხოლოდ შესაბამის ფარგლებში, თავისი უფლებამოსილების კანონიერად, კეთილსინდისიერად განხორციელების გზით ანიჭებს ამ უფლების შეზღუდვის შესაძლებლობას. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ კ. ლ-ეის სამსახურიდან გათავისუფლებას არ ჰქონდა კანონისმიერი საფუძვლები, ასეთი საფუძვლების არარსებობის პირობებში, მოსარჩელე ექვემდებარება უფლებებში აღდგენას სრულად.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ დასაბუთებულად მიიჩნია, ასევე, მოსარჩელის ის მოთხოვნებიც, რომლებიც უკავშირდება სამსახურში აღდგენასა და განაცდურის ანაზღაურების მოპასუხისათვის დაკისრებას. სააპელაციო პალატამ მიუთითა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-3 პუნქტზე და აღნიშნა, რომ სადავო აქტების უკანონობა განაპირობებს სამსახურში აღდგენასთან დაკავშირებით კ. ლ-ეის მოთხოვნის საფუძვლიანობას და ამდენად, ექვემდებარება დაკმაყოფილებას. ამავდროულად, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-4 პუნქტის შინაარსის გათვალისწინებით, განაცდური ხელფასი ანაზღაურებას ცალსახად უკავშირდება საჯარო მოხელის დათხოვნის/გათავისუფლების შესახებ აქტის უკანონობას, ამდენად, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო პალატის მიერ დადასტურებულია ადმინისტრაციული ორგანოს კანონსაწინააღმდეგო ქმედება, და აღნიშნულის გამო კ. ლ-ემ ვერ მიიღო თანამდებობრივი ანაზღაურება, ერთმნიშვნელოვნად ცხადია, რომ განაცდური პერიოდის განმავლობაში მას მიუღებელი თანხის ოდენობით მიადგა მატერიალური ზიანი, რაც ექვემდებარება ანაზღაურებას, მისი სამსახურიდან გათავისუფლების დღიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.05.2023წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მიერ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის შეფასებით, სადავო აქტები - საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანება და საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანება - სრულად შეესაბამება სზაკ-ით განსაზღვრული კანონიერების როგორც ფორმალურ, ისე მატერიალურ მოთხოვნებს. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს სადავო აქტის გამოცემისას მოქმედ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 78-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტებზე, 99-ე მუხლის 1-ლი და მე-3 პუნქტებით გათვალისწინებულ რეგულირებაზე, საკასაციო სასამართლოს 29.12.2021წ. გადაწყვეტილებაში (იხ. სუსგ., №ბს-483(კ-21)) დისკრეციულ უფლებამოსილების განხორციელებასთან დაკავშირებით ჩამოყალიბებულ განმარტებაზე და აღნიშნავს, რომ საჯარო მოხელის თანამდებობიდან გათავისუფლება ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებაში შედის. შესაბამისად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.05.2018წ. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით ინიცირებული ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში ხელახალ გამოკვლევას დაექვემდებარა 27.10.2016წ. მომხდარი ფაქტი. ამავდროულად, სააპელაციო პალატამ კ. ლ-ეის ქმედება არ შეაფასა, როგორც განზრახ ჩადენილი, თუმცა ადმინისტრაციულ ორგანოს მიუთითა დისკრეციის ფარგლებში საკითხის ხელახლა შესწავლასა და ახალი აქტის გამოცემის აუცილებლობაზე. ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სრულად იქნა გამოკვლეული საქმეში არსებული გარემოებები, მათი დამადასტურებელი მტკიცებულებები (მათ შორის ვიდეოჩანაწერი), რომელთა ურთიერთშეჯერების საფუძველზე დასტურდება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა: კ. ლ-ეის მიერ ჩადენილი ქმედებათა ერთობლიობა გამოიხატა ერთი მხრივ, სამსახურებრივი ავტომანქანით საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევაში, რასაც შემდგომ მოჰყვა ძაღლის გარდაცვალება, მეორე მხრივ, ამ ფაქტის მიმართ გულგრილ დამოკიდებულებასა და აგრეთვე მოსახლეობის მხრიდან როგორც კონკრეტულად კ. ლ-ეის, აგრეთვე ზოგადად გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მისამართით გამოთქმულ საყვედურებში. კასატორი აღნიშნავს, რომ დეტალურად იქნა შესწავლილი ქ. ქუთაისში 27.10.2016წ. მომხდარ შემთხვევასთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ: ა) გამოკვლეულ იქნა სად და რა ავტომობილით გადაადგილდებოდა კ. ლ-ე საგზაო მოძრაობის წესების უხეში დარღვევით, რომელთან დაკავშირებითაც საპატრულო პოლიციის მიერ იგი დაჯარიმდა ადმინისტრაციული წესით; ბ) მოპირკეთებულ სკვერში როგორ დაარღვია მან მოძრაობის წესები დეპარტამენტზე მიმაგრებული ავტომანქანით; გ) როგორ გადაუარა ავტომანქანის საბურავით სკვერში მძინარე ძაღლს; დ) დეტალურადაა აღწერილი იქ მყოფი მოსახლეობის რეაქცია; ე) სრულყოფილადაა გამოკვლეული ავტომანქანაზე დამონტაჟებული ვიდეო რეგისტრატორი, რომლის გაანალიზების შემდგომ გამოიკითხა და საქმის მასალებს ერთვის ფირზე ასახული თვითმხილველების ახსნა-განმარტებები; ვ) სრულყოფილადაა აღწერილი ააიპ „სა...ის“ წარმომადგენლის მიერ მოწოდებული ვიდეო ფაილი; ზ) საქმის მასალებში დაცულია ვეტ-ექიმის ახსნა-განმარტება, რომელმაც მომხდარის შემდეგ გასინჯა ძაღლი და დაადასტურა მისი სიკვდილი; თ) ააიპ “სა...ის” 31.10.2016წ. №080-ბ16 წერილი თანდართული CD დისკით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში, საქართველოს მთავარ პროკურატურაში და საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროში (მოთხოვნილი იყო კ. ლ-ეის სისხლის სამართლებრივ პასუხისგებაში მიცემა); ი) შემთხვევის ადგილზე ფაქტის შემსწრე თვითმხილველები დეტალურად აღწერენ მომხდარს თუ როგორ მოძრაობს დეპარტამენტის ავტოსატრანსპორტო საშუალება სკვერში მოძრაობის წესების დარღვევით, როგორ მოაქცია მძღოლმა ძაღლი უკანა საბურავებში, ისე რომ არ აპირებდა გაჩერებას მოსახლეობას რომ არ გაეჩერებინა; კ) მოსახლეობის აღშფოთება გამოიწვია იმ ფაქტმა, რომ დეპარტამენტის თანამშრომელმა დახმარება არ გაუწია დაზარალებულ ცხოველს, კ. ლ-ემ მიატოვა შემთხვევის ადგილი, მხოლოდ შემთხვევის ადგილზე შეკრებილმა მოსახლეობამ დარეკა „112“-ში და გამოიძახეს ვეტერინარი; ლ) სოციალურ ქსელ Facebook-ის საშუალებით ააიპ “სა...ის” გვერდზე გავრცელდა ხსენებული ფაქტთან დაკავშირებული მოკლე ვიდეო მიმოხილვა.

ამრიგად, კასატორის მოსაზრებით, სახეზეა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონით დადგენილი ვალდებულებების, ქცევის ზოგადი წესების შეუსრულებლობის ფაქტი, კ. ლ-ემ ჩადენილი გადაცდომით ზიანი მიაყენა, როგორც საკუთარ თავს, ასევე იმ დაწესებულებას, რომლის სახელითაც ის ახორციელებს სამსახურეობრივ უფლებამოსილებას, აგრეთვე მან შეურაცხყო საჯარო სამსახურის რეპუტაცია, იგი ვალდებული იყო ჯეროვნად განეხორციელებინა მასზე დაკისრებული მოვალეობები, თუმცა განზრახ დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესები, რომლითაც ასევე უხეშად დაარღვია მასზე დაკისრებული სამსახურებრივი მოვალეობა, აღნიშნულმა საბოლოო ჯამში გამოიწვია ცხოველის დაზიანება, შემდგომში მისი უმწეო მდგომარეობაში მიტოვება, კ. ლ-ეს შემთხვევის ადგილზე არ განუხორციელებია რაიმე ისეთი ქმედება, რომლითაც დაეხმარებოდა დაზარალებულ ცხოველს, მომხდარმა ინციდენტმა გამოიწვია შემთხვევის ადგილზე შეკრებილი მოსახლეობის აგრესია (აღნიშნულმა მოქმედებამ განსაკუთრებით აღაშფოთა ფაქტის შემსწრე პირები, მათ შორის არასრულწლოვნები, რომლებიც პირდაპირ საყვედურს გამოხატავდნენ კ. ლ-ეისა და კ. ლ-ეის სამსახურის მიმართ), მოვლენათა აღნიშნულმა ჯაჭვმა საბოლოოდ ხელი შეუწყო საჯარო დაწესებულების დისკრედიტაციას. კასატორი მიუთითებს, რომ სადავო აქტებში ამომწურავად არის დასაბუთებული კ. ლ-ეის ქმედებაში საჯარო დაწესებულების დისკრედიტაციისკენ მიმართული უღირსი საქციელის იურიდიული შემადგენლობის არსებობა, შესაბამისად, საფუძვლიანი და არგუმენტირებულია დისციპლინური სახდელის უმაღლესი ზომის - სამსახურიდან გათავისუფლების გამოყენება, რაც წარმოადგენს კ. ლ-ეის მიერ ჩადენილ დარღვევაზე თანაზომიერ, პროპორციულ რეაგირებას.

მოსარჩელემ (მოწინააღმდეგე მხარემ) 11.12.2023წ. წარმოადგინა საკასაციო შესაგებელი, მასში მიმოიხილა 21.07.2020წ. სარჩელში დეტალურად ჩამოყალიბებული არგუმენტაცია და აღნიშნულ ფაქტობრივ-სამართლებრივ შეფასებებზე დაყრდნობით უარყო პირველი ინსტანციის სასამართლოს 13.05.2022წ. გადაწყვეტილებაში ასახული მოტივაცია. საკასაციო შესაგებლის ავტორმა აღნიშნა, რომ ადგილი ჰქონდა მოსარჩელის არგუმენტების უგულვებელყოფას, გამოყენებული იქნა ისეთი კანონმდებლობა, რომელიც არ მოქმედებდა სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებისას, არასწორად იქნა განმარტებული „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-3 პუნქტი, დაირღვა სასამართლო აქტების სავალდებულოობის პრინციპი, ასევე ადგილი ჰქონდა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტების იგნორირებას, არ არსებობდა სადავო აქტის გამოცემის ნორმატიული საფუძვლები, ხოლო - თავად სადავო აქტები იყო დაუსაბუთებელი, მოსარჩელემ ასევე ვერ შეძლო საკუთარი მოსაზრებების წარდგენა ადმინისტრაციული წარმოებისას, სადავო აქტები კი მოქმედებდა უკუძალით, ისინი არ შეიცავდნენ ძალაში შესვლის თარიღს, ამავდროულად, მოსარჩელის ქმედება საერთოდ არ წარმოადგენდა დისციპლინურ გადაცდომას, მით უფრო მძიმე დისციპლინურ გადაცდომას, ყოველივე აღნიშნულის საფუძველზე, ადგილი ჰქონდა თანაზომიერების პრინციპის დარღვევას. დამატებით, საკასაციო შესაგებლის ავტორმა აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს 01.12.2016წ. ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის N... ოქმით („დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესები, იმოძრავა ქვეითთა ბილიკზე, დააზიანა სხვისი ქონება, რის შემდეგაც დატოვა საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის ადგილი“) უკვე დაეკისრა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა, ხოლო იგივე ქმედებისთვის მას დამატებით შეეფარდა დისციპლინური პასუხისმგებლობა - დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების სახით. საკასაციო შესაგებლის ავტორი მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ანალოგიის სახით უნდა გავრცელდეს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-100 მუხლის მე-3 პუნქტი, რომლის მიხედვით სასამართლოს მიერ შესაბამისი გამამტყუნებელი გადაწყვეტილების გამოტანა გამორიცხავს დისციპლინური გადაცდომის ფაქტის არსებობის გამო დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდების შესაძლებლობას. ამდენად, სახეზეა, ასევე, ერთი და იმავე ქმედებისათვის პასუხისმგებლობის განმეორებით დაკისრების პრინციპის დარღვევაც.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა კომბინირებული სარჩელი, - შეცილებითი (სასკ-ის 2.1 მუხ. “ა“ ქვ.პ.) და მავალდებულებელი (სასკ-ის 2.1. მუხ. „გ“ ქვ.პ.) სარჩელი. სარჩელი შეცილებითია, რამეთუ მოსარჩელე ითხოვს სამსახურიდან მისი გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების გაუქმებას (მის ბათილად ცნობას) „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-3 პუნქტის საფუძველზე, რაც განაპირობებს სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლად არსებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საქართველოს კანონმდებლობასთან შეუსაბამობის დადგენის საჭიროებას. სარჩელი მავალდებულებელია იმ თვალსაზრისით, რომ უკეთუ სახეზეა სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების გაუქმების საკანონმდებლო წინაპირობები და ამდენად, არსებობს მოხელის უფლებებში აღდგენის ნორმატიული საფუძველი, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, სამსახურში აღდგენილ საჯარო მოხელეს, მიყენებული ზიანის ანაზღაურების რესტიტუციული ზომის სახით, ეძლევა განაცდური თანამდებობრივი სარგო.

დავის გადაწყვეტა საჭიროებს უპირველეს ყოვლისა, აქტის კანონმდებლობის მოთხოვნებთან შესაბამისობის დადგენას, ვინაიდან მხოლოდ მისი კანონმდებლობასთან შეუსაბამობა იწვევს ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულების წარმოშობას. სასკ-ის მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი შეიძლება იყოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან, ხოლო - სზაკ-ის მე-5 მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არა აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული სამართლებრივი აქტი (სზაკ-ის 2.1. მუხ. „ზ“ ქვ.პ.). ადმინისტრაციული აქტის კანონიერების შეფასება საჭიროებს კანონიერების პრინციპის ფორმალური და მატერიალური განზომილებების, სხვა სიტყვებით, აქტის ფორმალური და მატერიალური კანონიერების შეფასებას, თითოეული განასახიერებს სამართლებრივი სახელმწიფოს განსხვავებულ, თუმცაღა ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებულ კონცეფციას. საქართველოს კონსტიტუციის მე-4 მუხლის მე-4 პუნქტის მიხედვით, სახელმწიფო ხელისუფლება ხორციელდება კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილ ფარგლებში. ფორმალური კანონიერების პრინციპი მოითხოვს იმას, რომ ადმინისტრაციული აქტი მიღებული იყოს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ, კანონით გათვალისწინებული უფლებამოსილების ფარგლებში, კანონმდებლობით ცხადად განსაზღვრული განჭვრეტადი სამართლებრივი პროცედურების დაცვის გზით. ფორმალური კანონიერების მიზანია მმართველობითი საქმიანობის პროცედურული გამართულობის მოწესრიგება (მისი უზრუნველყოფა), თვითნებური და ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ან/და თანამდებობის პირისათვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებების ფარგლებს გაცდენით (ultra vires) მიღებული გადაწყვეტილებების პრევენცია. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ კ. ლ-ე სამსახურში დაინიშნა 03.09.2013წ. დეპარტამენტის უფროსის ბრძანებით, დეპარტამენტის უფროსის ბრძანებით კ. ლ-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან 2016 წლის 02 დეკემბრიდან. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. კანონის 79.1 მუხლის თანახმად იმ თანამდებობის პირს ან დაწესებულებას, რომელსაც აქვს მოხელის თანამდებობაზე დანიშვნის უფლება, უფლებამოსილია დისციპლინური გადაცდომისათვის გამოიყენოს დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომები, მათ შორის „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. კანონის 93.1 მუხლის შესაბამისად სამსახურიდან გათავისუფლება. ამდენად, სადავო აქტები გამოცემულია უფლებამოსილების ფარგლებში. საკასაციო პალატა არ იზიარებს მოსარჩელის მოსაზრებებს სადავი აქტების კანონით დადგენილი წესების დარღვევით ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების შესახებ. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ კ. ლ-ეს დეპარტამენტის 07.02.2020წ. წერილით ეცნობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.05.2018წ. გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ, აღნიშნულთან დაკავშირებით კ. ლ-ეს გაეგზავნა გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის უფროსის 07.02.2020წ. ბრძანების ასლი (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.05.2018წ. №3ბ/612-18 გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის უზრუნველსაყოფად ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების თაობაზე), ადრესატს ეცნობა, რომ ზეპირი მოსმენის გამართვის თარიღის თაობაზე დამატებით მიიღებდა შეტყობინებას (ტ.1. ს.ფ. 103). დეპარტამენტის 22.04.2020წ. წერილით კ. ლ-ეს ეცნობა, რომ კორონავირუსის გამო დეპარტამენტის საქმიანობა დისტანციურად ხორციელდებოდა, რიც გამოც მიზანშეუწონლად იქნა მიჩნეული ზეპირი განხილვის გამართვა, ადრესატს მიეცა წინადადება წერილის ჩაბარებიდან 5 დღის ვადაში წარმოედგინა საკუთარი წერილობითი მოსაზრებები. კ. ლ-ეის წარმომადგენელმა 27.04.2020წ. წერილობითი მოსაზრება წარუდგინა დეპარტამენტს. კ. ლ-ეის წარმომადგენლის ადმინისტრაციულ საჩივარზე საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროში წარმოების დროს მხარეთა მონაწილეობით ჩატარდა ზეპირი სხდომა, დეპარტამენტის 12.06.2020წ. წერილით კ. ლ-ეის წარმომადგენელს ეცნობა 23.06.2020წ. ზეპირი სხდომის ჩატარების დრო და ადგილი, სადაც კ. ლ-ეის წარმომადგენელს მიეცა საკუთარი პოზიციის ჩამოყალიბების შესაძლებლობა. მოცემული საქმის დავის საგანს შეადგენს გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 06.05.2020წ. მაისის DES 9 20 00000124 ბრძანების, გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანების, საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის 02.07.2020წ. №2-555 ბრძანების კანონიერება. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულ საჩივარზე წარმოების ჩატარების შედეგად გამოცემულ აქტს, როგორც ორგანოს თვითკონტროლის ადმინისტრაციულ იერარქიულ სისტემაში დამაგვირგვინებელ აქტს და შესაბამისად სასამართლოში გასაჩივრების პოტენციური მნიშვნელობის მქონე აქტს, განსაკუთრებული ადგილი უკავია ადმინისტრაციულ წარმოებაში. მოსარჩელე მართალია სადავოდ ხდის მინისტრის 02.07.2020წ. №2-555 ბრძანებას, თუმცა ამ აქტის მიმართ რაიმე პრეტენზიას არ გამოთქვამს. მეორე ადმინისტრაციული წარმოებისას გათვალისწინებულ იქნა ავტომანქანაზე დამონტაჟებული ვიდეორეგისტრატორი, რომელშიც ნათლად ჩანს კ. ლ-ეის მიერ მოძრაობის წესების განზრახ, უხეში დარღვევა, სკვერში მძინარე ძაღლზე ავტომანქანით გადავლა, შესწავლილ იქნა იქ მყოფი მოსახლეობის რეაქცია, მოწმეების ახსნა-განმარტებები, CD დისკში ასახული თვითმხილველთა მიერ მომხდარის აღწერა, შეფასება მიეცა მოსარჩელის მიერ დაზიანებული ცხოველის მიტოვებას. აქტის მომზადების და გამოცემის კანონით დადგენილი მოთხოვნების დარღვევით ჩატარების გამო აქტის ბათილად ცნობის საფუძვლები აღწერილია სზაკ-ის 60¹ მუხლის მე-2 ნაწილში, რომლის თანახმად აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის არსებითად დარღვევა ჩაითვლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა 32-ე და 34-ე მუხლებით გათვალისწინებული წესის დარღვევით ჩატარებულ სხდომაზე ან კანონით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული წარმოების სახის დარღვევით, ანდა ისეთი დარღვევა რომლის არარსებობის შემთხვევაში, მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არ არსებობს ადმინისტრაციული წარმოების წესების დარღვევის გამო სადავო აქტების გაუქმების საფუძველი.

კანონიერება არ ამოიწურება მხოლოდ ფორმალური კანონიერების შემოწმებით. მატერიალური კანონიერება მოითხოვს, რომ ადმინისტრაციული აქტი შეესაბამებოდეს მოქმედ კანონმდებლობას თავისი არსებითი შინაარსით, რაც გულისხმობს ასეთი აქტის საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებულ ადამიანის ძირითად უფლებებთან, პროპორციულობასთან (საჯარო და კერძო ინტერესების თანაზომიერება), დისკრეციული უფლებამოსილების მართლზომიერად განხორციელებისა და სხვა ისეთ საკვანძო (ფუძემდებლურ) პრინციპებთან თუ ნორმებთან შესაბამისობას, რომლებიც ადმინისტრაციულ სამართალს სძენს თავის იმანენტურ საკონსტიტუციო ბუნებას. აღნიშნული თვალსაზრისით, კანონიერება არის არამხოლოდ იურიდიული ფორმის ან უფლებამოსილების საკითხი, არამედ ასევე შინაარსისა და დასაბუთების საკითხი. შესაბამისად, ადმინისტრაციული აქტი შესაძლოა მოკლებული იყოს სამართლებრივ ვალიდურობას (იყოს არარა ან ბათილი) არა მარტოოდენ იმ საფუძვლით, რომ იგი უფლებამოსილებათა გამიჯვნის ფორმალურ-სამართლებრივ მოდელთან ვერ მოდის თანხვედრაში, არამედ ისეთ შემთხვევებშიც, როდესაც ფორმალური შესაბამისობის, პროცედურული მოთხოვნების დაცვის მიუხედავად, ადმინისტრაციული აქტი წარმოშობს ზემოთდასახელებულ საჯარო-სამართლებრივ პრინციპებთან შეუსაბამო შედეგებს.

საქართველოს კონსტიტუციის 25-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის მე-2 წინადადების მიხედვით, საჯარო სამსახურის პირობები განისაზღვრება კანონით. მითითებული ნორმა მოიცავს სახელმწიფო სამსახურში საქმიანობის შეუფერხებელი განხორციელების სხვადასხვა უფლებრივ კომპონენტს, ხოლო - მათ შორის, სამსახურიდან დაუსაბუთებელი გათავისუფლებისგან დაცვის გარანტიას (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 17.11.2022წ. გადაწყვეტილება №1/9/1673,1681 საქმეზე „ლონდა თოლორაია და საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, §II-5.). საქართველოს კონსტიტუციის 25-ე მუხლის პირველი პუნქტის მე-2 წინადადების მიზანი, უმთავრესად, შრომითი უფლებების დაცვაა, რაც მოიაზრებს შრომის სათანადო პირობების უზრუნველყოფას, თანამდებობრივი სარგოს მიღების შესაძლებლობას, უფლებამოსილების დაუსაბუთებლად შეწყვეტისაგან დაცვას და სხვა შრომით გარანტიებს. საქართველოს კონსტიტუციით შრომითი უფლებების დაცვის ამოსავალი წერტილია პირის ინდივიდუალური უფლება, საკუთარი კვალიფიკაციისა და შესაძლებლობების გათვალისწინებით, ეწეოდეს შრომით საქმიანობას საჯარო სამსახურში, იღებდეს შესაბამის ანაზღაურებას, ჰქონდეს კარიერული წინსვლის საშუალება და მისი თანამდებობიდან გათავისუფლება დამოკიდებული არ იყოს რომელიმე პირის სუბიექტურ შეხედულებასა თუ თვითნებობაზე. ამდენად, როგორც წესი, პროფესიული საჯარო მოხელის თანამდებობიდან დაუსაბუთებლად გათავისუფლების აკრძალვის უმთავრესი მიზანი მისი შრომითი უფლების დაცვაა (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 23.04.2021წ. №3/1/1298,1313 გადაწყვეტილება საქმეზე „თამაზ მეჭიაური საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, §II-9; საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 11.04.2014წ. №1/2/569 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – დავით კანდელაკი, ნატალია დვალი, ზურაბ დავითაშვილი, ემზარ გოგუაძე, გიორგი მელაძე და მამუკა ფაჩუაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, §II-1). სახელმწიფო თანამდებობაზე საქმიანობა, თავისი შინაარსით, წარმოადგენს შრომითი ურთიერთობის განსაკუთრებულ, სპეციფიკურ სეგმენტს, მისი სპეციფიკურობა, უპირველესად, განპირობებულია იმ გარემოებით, რომ ამ შემთხვევაში დამსაქმებელი სწორედ სახელმწიფოა, საქართველოს კონსტიტუციის 25-ე მუხლი უკავშირდება პირის კონსტიტუციურ უფლებას განახორციელოს საქმიანობა საჯარო სფეროში, შეასრულოს სახელმწიფო ინსტიტუტების მიერ დელეგირებული ესა თუ ის უფლებამოსილება (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 17.11.2022წ. გადაწყვეტილება №1/9/1673,1681 საქმეზე „ლონდა თოლორაია და საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, §II-6, §II-27, §II-8.). ამასთანავე, საჯარო სამსახური/თანამდებობები, თავისი არსით, საკმაოდ მრავალფეროვანია, სახელმწიფო თანამდებობის პირები ახორციელებენ და ხელს უწყობენ საჯარო საქმიანობას. ისინი საჯარო მმართველობის განხორციელების პროცესში, საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში ამზადებენ, იღებენ გადაწყვეტილებებს ან/და ზედამხედველობას უწევენ მათ აღსრულებას და, ამგვარად, ემსახურებიან საჯარო ინტერესებს. საჯარო მიზნების განხორციელებაზე ორიენტირებული, საჯარო ფუნქციის განმახორციელებელი პირები, საჯარო ფუნქციის ეფექტიანად და სრულყოფილად განხორციელებისათვის უნდა სარგებლობდნენ საქართველოს კონსტიტუციის 25-ე მუხლით გათვალისწინებული კონსტიტუციური გარანტიებით (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 11.04.2014წ. №1/2/569 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები - დავით კანდელაკი, ნატალია დვალი, ზურაბ დავითაშვილი, ემზარ გოგუაძე, გიორგი მელაძე და მამუკა ფაჩუაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-5-6). ამასთანავე საჯარო სამსახურის არსი, მისი საკვანძო ბუნება უცილობლად მოითხოვს საჯარო მოხელის საჯარო სამსახურის პრინციპებით ბოჭვას, რამეთუ, დემოკრატიულ საზოგადოებაში საჯარო მოხელეთა მისიაა, დაეხმარონ სახელმწიფოს მასზე დაკისრებული ფუნქციების შესრულებაში (იხ. ევროპული სასამართლოს დიდი პალატის 12.02.2008წ. გადაწყვეტილება საქმეზე Guja v. Moldova, App. No. 14277/04, §§70-71). აღიარებულია, ასევე, რომ სამსახურებრივი ურთიერთობები ეფუძნება ორმხრივ ნდობას (იხ. ევროპული სასამართლოს დიდი პალატის 05.09.2017წ. გადაწყვეტილება საქმეზე Bărbulescu v. Romania, App. No. 61496/08, §121(vi)). საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საჯარო სამსახურში საჯარო მოხელის საქმიანობა უნდა განასახიერებდეს ორმხრივი ნდობის პატივისცემის მიზანს. ორმხრივი ნდობის პრინციპი აფუძნებს საჯარო სამსახურსა და საჯარო მოხელეს შორის არსებული ურთიერთობების მაორგანიზებელ მრავალშრიან ეთიკურ კონცეფციას. ორმხრივი ნდობა არის ზნეობრივ-სამართლებრივი კატეგორია, მისი ნორმატიულობა საჭიროებს საჯარო მოხელის მოქმედებისა თუ ქცევის მოქმედ კანონმდებლობასთან არა მარტოოდენ ფორმალურ შესაბამისობას, არამედ, საჯარო სამსახურის სტრუქტურული პრინციპების სულისკვეთების შუქზე მოქმედების, მათ შესაბამისად ქცევის წესების დაცვას. რამდენადაც საჯარო სამსახური, ამ ტერმინის ფართო შინაარსით, წარმოადგენს სახელმწიფოს აბსტრაქტული და კონკრეტული მიზნების ნორმატიულ გამოვლინებას, ყველა საჯარო ორგანო, საბოლოო ჯამში, სახელმწიფოს წარმოადგენს, სახელმწიფო არის ამ ორგანოთა სისტემა და მთლიანობა. როდესაც დავა უკავშირდება საერთო უფლებას, ერთობლივი საჯარო ინტერესი საფუძვლად უდევს ასეთი უფლების არსებობას, ამდენად, ორგანოები სოლიდარულად განასახიერებენ ერთმანეთის ინტერესებსაც, უკეთუ მათი ინტერესის საფუძვლად არსებული უფლება საერთოა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ზოგჯერ საჯარო მოხელის დისციპლინურმა გადაცდომამ შესაძლოა გამოიწვიოს საჯარო მოხელესა და საჯარო დაწესებულებას შორის ორმხრივი ნდობის ბაზისის იმ მასშტაბით რღვევა, რომ მხარეთა სამსახურებრივი ურთიერთობის მოშლა, რომლის სამართლებრივი შედეგიც არის პირის გათავისუფლება, დასაბუთებული იყოს და ამდენად, სარგებლობდეს პრიორიტეტით ასეთი ურთიერთობის შენარჩუნებასთან მიმართებით.

„საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 106-ე მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილება არის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და იგი უნდა აკმაყოფილებდეს სზაკ-ის 52-ე და 53-ე მუხლებით დადგენილ მოთხოვნებს. კანონმდებლობა ყველა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმართ ადგენს დასაბუთების მოთხოვნას (სზაკ-ის 53-ე მუხ. 1-ელი ნაწ.), დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში აქტის დასაბუთების საერთო იმპერატივი დამატებით მოთხოვნებს ითვალისწინებს (სზაკ-ის 53-ე მუხ. მე-4 ნაწ.). თუ ადმინისტრაციული ორგანო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას მოქმედებდა დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, წერილობით დასაბუთებაში მიეთითება ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას (სზაკ-ის 53.4 მუხ.). აქტის დასაბუთების შინაარსისა და მოცულობისადმი მოთხოვნები დეტერმინირებულია საკითხის თავისებურებებით. დასაბუთება ყოველთვის ხარისხობრივია, მასში არ არის ნაგულისხმევი მხოლოდ უბრალო მიზეზის, მოტივაციის ან გარკვეული ფაქტორის მითითება, ეს უკანასკნელი არათუ ამოწურავს, არამედ ქმნის ხარისხიანი დასაბუთების ნიადაგს. დასაბუთება ყოველთვის მეტყველებს არგუმენტების ენით, არგუმენტმა უნდა გაამართლოს ამ აქტივობით სახელდებული პროცესის არსი, არგუმენტი რომელიც ვერ ასრულებს ამ მიზანს, არ ამართლებს კვალიფიციური იურიდიული არგუმენტის არსს. რამდენადაც აბსტრაქტული საკონსტიტუციო პრინციპები ყოველთვის ასახულია ადმინისტრაციული სამართლის ნორმების კონკრეტულ გამოყენებაში, დასაბუთება მოითხოვს იურიდიულად ვარგისი, თანმიმდევრული და შინაგანი წინააღმდეგობისაგან დაცლილი არგუმენტების ლოგიკური, ერთმანეთთან მყარად დაკავშირებული ჯაჭვის მოყვანას, რომელიც მიზნად ისახავს სამსახურიდან გათავისუფლების ღონისძიების მატერიალური კანონიერების - მისი პროპორციულობის დემონსტრირებას. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 79-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის მიხედვით, იმ თანამდებობის პირმა ან დაწესებულებამ, რომელსაც აქვს მოხელის თანამდებობაზე დანიშვნის უფლება, დისციპლინური გადაცდომისათვის მის მიმართ ითვალისწინებდა დისციპლინური პასუხისმგებლობის შემდეგი ზომების გამოყენებას: ა) შენიშვნა; ბ) გაფრთხილება; გ) არა უმეტეს ათი სამუშაო დღის ხელფასის დაკავება; დ) სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისაგან ჩამოშორება ხელფასის გაცემის შეჩერებით – არა უმეტეს ათი სამუშაო დღისა; ე) უფრო დაბალი თანრიგის თანამდებობრივ სარგოზე გადაყვანა – არა უმეტეს ერთი წლისა; ვ) სამსახურიდან განთავისუფლება ამ კანონის საფუძველზე. დისციპლინური პასუხისმგებლობის მსგავს, თუმცა გარკვეულწილად განსხვავებულ დიფერენცირებას შეიცავს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის სადღეისოდ მოქმედი რედაქციის 96-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „ა“-„ე“ ქვეპუნქტები. ნორმატიულ აქტებში დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომათა გრადაციის არსებობა იმთავითვე მოითხოვს ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან დისციპლინური გადაცდომის სრულყოფილად შესწავლასა და შეფასებას (იხ. სუსგ., ბს-523(2კ-23), 28.11.2023წ.). საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ გრადაცია მოიაზრებს დიფერენცირებას, დიფერენცირების აუცილებლობა თავისთავად არის განპირობებული დისციპლინური დარღვევის სიმძიმით. დისციპლინური დარღვევა მოითხოვს მასზე ადეკვატურ რეაგირებას, მსუბუქი დარღვევა საჭიროებს მსუბუქ, ხოლო მძიმე დარღვევა უფრო მძიმე რეაგირებას, ყველა დისციპლინურ გადაცდომაზე იდენტური რეაგირების შემთხვევაში საერთოდ აზრს დაკარგავდა მსუბუქი და მძიმე გადაცდომის ერთმანეთისაგან გამიჯვნის მნიშვნელობა. ამდენად, პირისათვის შეფარდებული დისციპლინური სახდელი უნდა განასახიერებდეს დისციპლინურ სახდელებს შორის არსებული დიფერენცირების ნორმატიულ მიზანს. შესაბამისად, დისციპლინური ზომის გამოყენება, როგორც ადმინისტრაციის ცალმხრივი ნების გამოვლენა, მართლზომიერად უნდა განხორციელდეს. ადმინისტრაციის მხრიდან ნებისმიერ დარღვევაზე რეაგირება უნდა მოხდეს პროპორციულობის მოთხოვნის დაცვით, საჯარო მოსამსახურისათვის დაკისრებული დისციპლინური სახდელი შესაბამისობაში უნდა იყოს მის მიერ ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომის სიმძიმესთან და ითვალისწინებდეს დისციპლინური გადაცდომის ჩადენისას არსებულ გარემოებებს. დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდება ხდება დარღვევის მიზეზის, დამდგარი შედეგის, მისი თავიდან აცილების შესაძლებლობის და სხვა ფაქტორების გათვალისწინებით. სამსახურიდან გათავისუფლება, როგორც უკიდურესი ღონისძიება, უნდა იყოს დარღვევის სიმძიმის პროპორციული (იხ. სუსგ ბს-809-805(3კ-17), 17.01.2019წ.). ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გააჩნია რაიმე აღმატებული სტატუსი ან აბსოლუტური ძალაუფლება, რაც ავალდებულებს მას დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, ხსენებული ზრდის აქტის ხარისხს. დისკრეციული უფლებამოსილების გამოყენება გულისხმობს გადაწყვეტილების შედეგის დასაბუთებას, რომლის მეშვეობით ირკვევა მიღებულ იქნა თუ არა უშეცდომო გადაწყვეტილება (იხ. სუსგ. №ბს-797(კ-18), 07.03.2019წ.). საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მართალია ადმინისტრაციულ ორგანოს გააჩნია დისკრეციული უფლებამოსილება დისციპლინური სახდელის არჩევაში, თუმცა ამავდროულად, ყურადსაღებია, რომ სამსახურიდან გათავისუფლება უნდა წარმოადგენდეს „ultima ratio” (უკანასკნელი არგუმენტი, უკანასკნელი საშუალება) - იმ სახდელს, რომელიც გამოყენებული უნდა იქნეს უკიდურეს შემთხვევაში, მაშინ, როდესაც დასაქმებულის მიმართ მის მიერ ჩადენილი გადაცდომის ხასიათიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი აქვს დაკარგული. ამდენად, როდესაც საქმე ეხება უკიდურესი დისციპლინური სახდელის გამოყენებას, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ აქტის დასაბუთებულობამ უნდა მიაღწიოს იმ ხარისხს, რომ ობიექტური დამკვირვებელი დაარწმუნოს საქმის სხვაგვარად გადაწყვეტის მიზანშეუწონლობაში.

საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას მასზედ, რომ სახეზეა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 78-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დარღვევა, რომლის მიხედვით დისციპლინურ გადაცდომას წარმოადგენს ზოგადზნეობრივი ნორმების წინააღმდეგ ან მოხელისა და დაწესებულების დისკრედიტიციისაკენ მიმართული უღირსი საქციელი (ბრალეული ქმედება), განურჩევლად იმისა სამსახურშია ჩადენილი თუ მის გარეთ. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემულის მსგავს სამართლებრივ კონსტრუქციას შეიცავს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ სადღეისოდ მოქმედი კანონის 85-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტიც, იმის მიუხედავად, რომ ხსენებული ნორმით დადგენილი დისციპლინური გადაცდომის ტექსტში განხორციელდა გარკვეული რედაქციული ცვლილებები. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ როგორც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.05.2018წ. (საქმე №3ბ/612-18) გადაწყვეტილების, ისე საკასაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.11.2019წ. (საქმე №ბს-948(2კ-18) განჩინების საერთო შინაარსის მიხედვით, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო განესაზღვრა თუ რაში გამოიხატებოდა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 78-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნათა დარღვევა, რომელიც საჭიროებდა ავტონომიური ფორმით დასაბუთებას. აღნიშნული თვალსაზრისით, ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია სააპელაციო პალატის გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ჩამოყალიბებული მსჯელობა მასზედ, რომ თითქოს რეალურად არ შესრულებულა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი აუცილებელი მოთხოვნები, ხოლო სადავო აქტების გამოცემის მიზნით ჩატარებული წარმოებისას მოპასუხეების მიერ არსებითად იმავე ფაქტებზე და გარემოებებზე იქნა მითითებული, რომელზედაც სააპელაციო პალატამ მსჯელობა არასაკმარისად მიიჩნია. სააპელაციო პალატის გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში, ყოველგვარი არგუმენტაციის ან/და მსჯელობის გარეშე მოხდა ერთმანეთთან შინაარსობრივად დაუკავშირებელი ამონარიდების აკონტექსტური ფორმით ციტირება, ადგილი არ ჰქონია სააპელაციო და საკასაციო სასამართლო აქტების შინაარსის რეალური გაგების ადეკვატურ მცდელობას. მოცემული თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.11.2019წ. (საქმე №ბს-948(2კ-18) განჩინებაში ჩამოყალიბებულ მსჯელობაზე მასზედ, რომ მართალია „კ. ლ-ე ცხოველის მოკვლის განზრახვით არ მოქმედებდა, თუმცა აღნიშნული იმთავითვე არ გულისხმობს კ. ლ-ეის გათავისუფლების შესახებ ბრძანების არამართლზომიერებას“ (იხ. გვ.5.). განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შეიცავს მხოლოდ დასკვნას იმასთან დაკავშირებით, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ ვერ დაასაბუთა თუ რა ფორმით განხორციელდა დაწესებულების დისკრედიტაცია (დაწესებულების დისკრედიტაციისკენ მიმართული უღირსი საქციელი) მოსარჩელე კ. ლ-ეის მიერ ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომით, რომლის გაზრახ ჩადენის ფაქტი არ დგინდება, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეიცავს მსჯელობას ზემოაღნიშნული სამართლებრივი დასკვნის განმაპირობებელ ფაქტობრივ-სამართლებრივ არგუმენტაციასთან მიმართებით, რომელიც საფუძვლად უნდა დაედოს ამგვარ სამართლებრივ დასკვნას, მით უმეტეს იმ პირობებში, როდესაც სააპელაციო შესაგებელში დეტალურად იქნა მითითებული ასეთ არგუმენტაციაზე. სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილებაში არათუ გაქარწყლებულია, არამედ საერთოდ შეფასების გარეშეა დატოვებული მოპასუხის იმ პრეტენზიების საფუძვლიანობა, რომელთაც უშუალოდ ეფუძნებოდა მისი მოთხოვნის წარმატების ბედი (ევროპული სასამართლოს 09.12.1994წ. გადაწყვეტილება საქმეზე Case of Hiro Balani v. Spain, App. No. 18064/91, §28; იხ. აგრეთვე. ევროპული სასამართლოს 24.05.2005წ. გადაწყვეტილება საქმეზე Buzescu v. Romania, Application no. 61302/00, §67.).

დისციპლინური გადაცდომა არის ზოგადზნეობრივი ნორმების წინააღმდეგ ან მოხელისა და დაწესებულების დისკრედიტიციისაკენ მიმართული უღირსი საქციელი (ბრალეული ქმედება), განურჩევლად იმისა სამსახურშია ჩადენილი თუ მის გარეთ (31.10.1997წ. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 78-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტი, ამჟამად მოქმედი კანონის 85-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტი). „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 73² მუხლი ადგენს მოხელის ქცევის ზოგად წესებს საჯარო სამსახურში, კერძოდ ხსენებული მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, საჯარო მოსამსახურემ თავისი საქმიანობა უნდა განახორციელოს საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე, ქცევის ზოგადი წესების შესაბამისად, ხოლო ამავე მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად, საჯარო მოსამსახურემ თავიდან უნდა აიცილოს ნებისმიერი ქმედება, რომელიც ზიანს მიაყენებს პირადად მის, მისი დაწესებულების ან საჯარო სამსახურის რეპუტაციას. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მითითებული ნორმის დაცვის ობიექტია საჯარო დაწესებულების ინსტიტუციური რეპუტაცია და საჯარო დაწესებულების ავტორიტეტისადმი საზოგადოებრივი ნდობა, ამ უკანასკნელს მნიშვნელოვანი ზიანი შესაძლებელია მიადგეს არამხოლოდ განზრახი, არამედ გაუფრთხილელებელი მოქმედებითაც. ნორმის მოქმედების არეალის მხოლოდ განზრახვით ჩადენილი ქმედებებით შემოსაზღვრა არ ემსახურება ნორმის ლეგიტიმური მიზნის დაცვას. დაუსაბუთებელია მოსარჩელის მოსაზრება რეპუტაციული ზიანის მხოლოდ განზრახვით მიყენების შესაძლებლობის შესახებ, ნორმა განიმარტება როგორც ნორმის ტექსტის, ისე ნორმის მიზნის შუქზე, ნორმის შინაარსთან დაკავშირებით მხოლოდ სემანტიკური განზომილება არ ამოწურავს განმარტების ჰერმენევტიკულ არეალს. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საჯარო დაწესებულების ან/და მოხელის ავტორიტეტის დისკრედიტაციას ადგილი აქვს მაშინ, როდესაც მოხელის ქცევა აბსოლუტურად შეუთავსებელია საჯარო დაწესებულების სახელმწიფოებრივ-ნორმატიულ ყოფიერებასა და საჯარო დაწესებულების რეპუტაციის თანმიმდევრულ ეთიკურ კონცეფციასთან, რომელშიც იგულისხმება საჯარო სამსახურის მიზნების, ამოცანებისა და პრინციპების მთლიანობის იდეა. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 78-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტზე („საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის სადღეისოდ მოქმედი რედაქციის 85.1 მუხ. „გ“ ქვპ.პ.) მსჯელობა ყოველთვის შეფასებითია, იგი სამართლებრივი „პრინციპის“ კატეგორიაა, ზოგადად არ არსებობს რაიმე განცალკევებული „წესი“ ან „ნორმა“ რომელიც პირდაპირ და დეფინიციურად განსაზღვრავს პირის საქციელი უღირსობას, მის მორალურ ნორმებთან შეუსაბამობას, მხედველობაშია მისაღები თითოეული საქმის ფაქტობრივი მოცემულობა, ობიეექტური და სუბიექტური ფაქტორები, რომელიც საფუძვლად უდევს გამოყენების ღონისძიების თანაზომიერებაზე მსჯელობას. სუბსიდიარობის პრინციპის გათვალისწინებით, ადმინისტრაციული ორგანო გარკვეულწილად უკეთეს პოზიციაში იმყოფება საჯარო დაწესებულების ან/და მოხელის ავტორიტეტის დისკრედიტაციის ფაქტის შეფასების თვალსაზრისით, ორგანოს მოსაზრებას მართლაც უნდა მიენიჭოს გარკვეული მნიშვნელობა, თუმცა დისკრედიტაციის ფაქტი უნდა არსებობდეს ობიექტურად, იგი ვერ დაეფუძნება მხოლოდ დისკრედიტაციის არსებობის ფაქტთან დაკავშირებულ ადმინისტრაციული ორგანოს აღქმას და წარმოდგენას. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ დისკრედიტაცია ყოველთვის განპირობებულია მოხელის „უღირსი საქციელით“ (78.1 მუხ. „ა“ ქვ.პ.) რამეთუ საქიცელი, რომელიც არ არის უღირსი, ვერც დაწესებულების დისკრედიტაციას გამოიწვევს (condition sine qua non (უშუალო მიზეზობრიობა)). ნორმაში მოხსენიებული ტერმინი - „უღირსი საქციელი“ - მიუთითებს საჯარო მოხელის მაღალი სტატუსისათვის შესაფერისად (ღირსეულად) მოქცევის ობიექტურ აუცილებლობაზე. „უღირსი საქციელი“, როგორც ნორმატიული შინაარსის შემცველი ცნება, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის ამჟამად მოქმედი რედაქციის 85-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით დაზუსტდა და განისაზღვრა როგორც „ეთიკის ნორმების, ქცევის ზოგადი წესების უგულებელყოფად ან დარღვევად.“ ეთიკა არის მეცნიერება მორალის შესახებ, მორალი არის ეთიკის დისციპლინის შესწავლის ობიექტი, ინციდენტის დროს კონკრეტული მორალური ნორმების პოზიტივიზაციის შესაძლო არ არსებობის ფაქტს ვერ მიენიჭება პრიორიტეტი, მორალური ნორმის ვალიდურობას უშუალოდ განაპირობებს თავად ნორმის არსებითი სუბსტანცია, მისი იმანენტური მორალური შინაარსი, როგორც სამართლიანობის საკითხი, მორალური ნორმების პოზიტიურ კანონში გაწერა იურიდიული ფორმით აღიარებს არსებულ ეთიკურ სინამდვილეს, ანუ ჯერარსი ხდება არსი, სამართალსა და მორალს შორის არსებობს ცხადი განსხვავებები, თუმცა მათ შორის ასევე არსებობს აუცილებელი კონცეპტუალური კავშირებიც, რაც იმას ნიშნავს, რომ ისინი ანტაგონისტურ მოვლენათა რიგს არ განეკუთვნებიან, მათი სხვაობის ჰიპერბოლიზაცია, ერთი მხრივ, იწვევს სამართლებრივ ნიჰილიზმს, ხოლო მეორე მხრივ, სახელმწიფოს, მართლმსაჯულების, სამართლიანობის ყოველგვარი ზნეობრივი პრინციპებისაგან ათავისუფლებს. ზნეობრივი ნორმა იმიტომ კი არ არის მორალური, რომ იგი კანონშია გაწერილი, არამედ ზნეობრივი ნორმა კანონში იმიტომ არის გაწერილი, რომ იგი მორალურია. ამდენად, საქციელი უღირსია, შეუთავსებელია საჯარო მოხელის ღირსეულად მოქცევის ეთიკურ კონცეფციასთან, როდესაც დარღვეული ან/და უგულვებელყოფილია ეთიკის ნორმები და ქცევის ზოგადი წესები, აღნიშნული იწვევს საჯარო დაწესებულების რეპუტაციის დისკრედიტაციას. საჯარო დაწესებულების რეპუტაციას შესაძლოა ზიანი მიადგეს არამხოლოდ უშუალოდ სამსახურში, არამედ სამსახურის გარეთ მოხელის ქცევითაც, განსაკუთრებით სწორედ სამსახურის გარეთ მოხელის ქცევამ შეიძლება იქონიოს არსებითი ზეგავლენა საჯარო დაწესებულების რეპუტაციის საზოგადოებრივ ნდობასა თუ აღქმაზე. საჯარო მოხელის უღირსი ქცევა, გარკვეულწილად, ყოველთვის აისახება თავად ამ მოხელის რეპუტაციაზე, ასევე თავად საჯარო დაწესებულების ავტორიტეტის პატივისცემაზე. ამავდროულად, ერთმნიშვნელოვნად ცხადია ისიც, რომ ეთიკური ნორმების, ქცევის წესების ყველა დარღვევა თუ უგულვებელყოფა ერთნაირი სიმწვავით, ინტენსივობითა თუ მასშტაბით ვერ გამოიწვევს საჯარო დაწესებულების რეპუტაციის შელახვას. ზოგიერთი ქცევა თავისი მასშტაბით, შესაძლოა არაეთიკური, თუმცა იმდენად მცირე მნიშვნელობის იყოს, რომ საერთოდ ვერ შეფასდეს დისკრედიტაციად, ზოგი შესაძლოა შეფასდეს დისკრედიტაციად, თუმცა არა იმ მასშტაბის მქონედ, რომ სამსახურიდან გათავისუფლებისათვის საკმარის საფუძვლად ჩაითვალოს, ხოლო ზოგი შესაძლოა შეფასდეს საჯარო სამსახურის რეპუტაციის იმ მასშტაბით დისკრედიტაციად, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების ღონისძიების გარდა, სხვა ღონისძიების გამოყენება შეუთავსებელი იყოს საჯარო დაწესებულების მიმართ საზოგადოებრივ ნდობასთან. ამდენად, თითოეული ქცევა, რომელიც წარმოადგენს ეთიკური ნორმებისა თუ ქცევის ზოგადი წესების სავარაუდო დარღვევას, უნდა შეფასდეს თავისი ბუნების, შექმნილი საფრთხის, დამდგარი შედეგის, შედეგის გამოსწორების შესაძლებლობის ან მისი შემცირების მიზნით განხორციელებული ძალისხმევის, აგრეთვე საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე და უშუალო კონტექსტით განპირობებული ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 78-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული განსაზღვრების აბსტრაქციის მაღალი ხარისხი დაუშვებელია იქცეს ადმინისტრაციული ორგანოს თვითნებობის წყაროდ, დისკრეციული უფლებამოსილების მართლზომიერად განხორციელებასა და თანაზომიერების პრინციპის დაცულობას სამართლებრივი იმპერატივის ძალა აქვს, მით უფრო მაშინ, როდესაც მორალური ნორმების, ქცევის ზოგადი წესების დარღვევა და უგულვებელყოფა, სხვაგვარად, საჯარო მოხელის უღირსი საქციელი, ხდება საჯარო მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი.

მოცემულ შემთხვევაში შეფასებას საჭიროებს 27.10.2016წ. მომხდარი ინციდენტის დროს მოსარჩელის მიერ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 78-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნების დაუცველობა. სსკ-ის 266-ე მუხლისა და სკ-ის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, პრეიუდიციულია ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ მოსარჩელის ქმედებაში არ იკვეთება პირდაპირი განზრახვა (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.05.2018წ. (საქმე №3ბ/612-18) გადაწყვეტილება, გვ.16-17; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.11.2019წ. (საქმე №ბს-948(2კ-18) გვ.4-5.). მოცემული თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოსარჩელის ქმედებაში პირდაპირი განზრახვის არსებობას შესაძლოა გამოეწვია საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 259-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის (ცხოველის წამება, მისდამი სასტიკი მოპყრობა ან სხვაგვარი ძალადობა) ჩადენისათვის პასუხისმგებლობა, საქმის მასალებში დაცულია ცნობები აღნიშნულ ინციდენტთან მიმართებით საგამოძიებო ორგანოების ინფორმირების თაობაზე. ხსენებული ნორმის დაცვის ობიექტია საზოგადოებრივი ზნეობა, ქმედების კრიმინალიზაცია მიზნად ისახავს ცხოველებისადმი ზნეობრივი მოპყრობის ნორმების დაცვას, დანაშაული შეიძლება განხორციელდეს როგორც შინაური, ისე გარეული ცხოველების მიმართ, ცხოველებისადმი სასტიკ მოპყრობად ითვლება მათი ცემა, ჭრილობებისა და სხვადასხვა ფორმით ზიანის მიყენება. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ რელევანტური გამამტყუნებელი განაჩენის არსებობის შემთხვევაში, მოსარჩელე სამსახურიდან გათავისუფლდებოდა არა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 78-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტისა და ამავე კანონის 99-ე მუხლის 1-ლი პუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლით, რომელიც უკავშირდება დისციპლინური გადაცდომისათვის მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლებას, არამედ, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 103-ე მუხლის („მოხელე თავისუფლდება სამსახურიდან სასამართლოს გამამტყუნებელი განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლის გამო, რომლის თანახმადაც მას შეეფარდა სასჯელი განზრახ ჩადენილი დანაშაულისათვის, ან სასჯელი, რომელიც გამორიცხავს სამსახურის გაგრძელებას. მოხელე თავისუფლდება სასამართლოს გამამტყუნებელი განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლიდან მეორე დღეს“) სამართლებრივი საფუძვლით, რაც ითვალისწინებს გამამტყუნებელი განაჩენის ძალაში შესვლის გამო მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების ავტონომიურ საფუძველს. ამავდროულად, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის სადღეისოდ მოქმედი რედაქციის მე-100 მუხლის მე-3 პუნქტი თვითცხადს ხდის აღნიშნულ სამართლებრივ დასკვნას, ნორმის თანახმად, სასამართლოს მიერ შესაბამისი გამამტყუნებელი გადაწყვეტილების გამოტანა გამორიცხავს დისციპლინური გადაცდომის ფაქტის არსებობის გამო დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდების შესაძლებლობას. ამდენად, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია საკასაციო შესაგებლის ავტორის მოსაზრება მასზედ, რომ მოსარჩელის ქმედებაში განზრახვის არარსებობა ავტომატურად გამორიცხავს პირის სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერებას. კ. ლ-ეის ქმედებაში განზრახვის არსებობა გამოიწვევდა მოსარჩელის სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემას, ეს უკანასკნელი წარმოშობდა მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების ავტონომიურ საფუძველს. კ. ლ-ეის ქმედებაში პირდაპირი განზრახვის არ არსებობის ფაქტის დადგენით ადმინისტრაციულ ორგანოს წარმოეშვა ვალდებულება დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში ხელახლა შეეფასებინა კ. ლ-ეის სამსახურიდან გათავისუფლების უკიდურესი ზომის გამოყენების მიზანშეწონილობა. ამდენად, ზემოაღნიშნული სამართლებრივი თეზისი, კერძოდ, ის რომ სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობა გამორიცხავდა დისციპლინურ პასუხისმგებლობას, არის ერთ-ერთი იმ მიზეზთაგანი, რომლის გამოც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.11.2019წ. (საქმე №ბს-948(2კ-18)) განჩინებაში ხაზგასმით აღინიშნა, რომ „მართალია კ. ლ-ე ცხოველის მოკვლის განზრახვით არ მოქმედებდა, თუმცა აღნიშნული იმთავითვე არ გულისხმობს კ. ლ-ეის გათავისუფლების შესახებ ბრძანების არამართლზომიერებას“ (იხ. გვ.5.). საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ხსენებული განჩინებით მოხდა ერთგვარი სამართლებრივი ჰიპოთეზის პრეზუმირება, რომ მოცემული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების ჭრილში, სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერება არ დაიყვანება მხოლოდ განზრახვით ჩადენილ მოქმედებამდე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.05.2018წ. (საქმე №3ბ/612-18) გადაწყვეტილებით განისაზღვრა კ. ლ-ეის ქმედებაში „უხეში გადაცდომის“ არსებობა (გვ.19), პირის ბრალი, როგორც ქმედების შემადგენლობის სუბიექტური ელემენტი, შეიძლება გამოიხატოს განზრახვის ან გაუფრთხილებლობის ფორმით, ამრიგად, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოსარჩელის მიერ ძაღლის სიკვდილი გამოწვეულია უხეში გაუფრთხილებლობით (გვ.16), რაც წარმოადგენს არა მსუბუქ, არამედ მძიმე, უხეშ გადაცდომას. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ უხეში გაუფრთხილებლობა ეკლექტური იურიდიული ბუნების მქონეა, მოსარჩელეს გაცნობიერებული ჰქონდა წინდახედულობის ნორმებით აკრძალული ქმედება, თუმცაღა, არ გაითვალისწინა მართლსაწინააღმდეგო შედეგის დადგომის შესაძლებლობა, რომლის გათვალისწინებაც მას ევალებოდა და შეეძლო კიდეც. დავას არ იწვევს ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ მოსარჩელეს 01.12.2016წ. N... ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმით დაეკისრა, შეეფარდა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა შემდეგი სამოტივაციო ნაწილით: „დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესები, იმოძრავა ქვეითთა ბილიკზე, დააზიანა სხვისი ქონება, რის შემდეგაც დატოვა საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის ადგილი.“ ხსნებული ოქმის მიხედვით კ. ლ-ეს სახდელი დაედო ადმინისტრაციულ სამართალდარვევათა კოდექსის 123-ე მუხლის 1-ლი და 125-ე მუხლის მე-10 ნაწილით გათვალისწინებული წესების დარღვევისათვის, რომელიც მხარის მიერ სადავო არ გამხდარა და ძალაშია. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სამსახურებრივი ავტომობილით სკვერის გადაკვეთა, არათუ წინდახედულობის ნორმებით აკრძალული ქმედების გაცნობიერებული ჩადენაა, არამედ საგზაო მოძრაობის წესების განზრახ დარღვევას უთანაბრდება. კერძოდ, მოსარჩელე მოძრაობს იმ ადგილზე სადაც დაუშვებელია ავტომანქანებით გადაადგილება. წინდახედულობის ნორმათა დარღვევა საზოგადოებაში ზოგადად დამკვიდრებული ქცევის წესების დარღვევაა, ხოლო კანონის დარღვევა მართლწესრიგის ნორმების ხელყოფაა. მოსარჩელემ დაარღვია კანონის იმპერატიული მოთხოვნა. საკასაციო პალატა განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ მოსარჩელემ გადაკვეთა სკვერი, რომელიც აღნიშნული ცნების ლეგალური დეფინიციის გათვალისწინებით, არის „დასასვენებელი/გასართობი მიზნებისთვის განკუთვნილი საერთო სარგებლობის ბაღი“ (იხ., ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 31.10.2018წ. №70 დადგენილებით დამტკიცებული „ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ მე-4 მუხლის 67-ე პუნქტი (ძალადაკარგულია ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 31.07.2019წ. №114 დადგენილებით)). პრეზუმირებულია, რომ სკვერი შესაძლებელია იყოს საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილი, უპირატესად გასართობი, დასასვენებელი ან/და სარეკრეაციო მიზნებისთვის, მათ შორის, არასრულწლოვნებისთვისაც. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ზოგადად ავტოსატრანსპორტო საშუალება წარმოადგენს მომეტებული საფრთხის წყაროს, ადამიანის მიერ მისი გამოყენების შემთხვევაში სრული და გარანტირებული კონტროლის განხორციელება შეუძლებელია და ექსპლუატაციისას ადამიანისა თუ ნივთისადმი რაიმე სახის ზიანის მიყენების გარკვეული შესაძლებლობა ყოველთვის არსებობს (იხ. სუსგ., ბს-1388(კ-22), 22.06.2023წ.). საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ მოსარჩელემ ავტომანქანით საგზაო მოძრაბის წესების განზრახ უხეში დარღვევით გადაკვეთა სკვერი და მოძრაობა დაიწყო ქვეითთა სასიარულო ბილიკზე. აღნიშნულის შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ხსენებული არ იყო მხოლოდ „საგზაო მოძრაობის წესების“ ფორმალური დარღვევა, არამედ, წარმოადგენდა კანონის ისეთ დარღვევას, რომელიც თავისი არსებითი შინაარსით ასევე წარმოადგენს სოციალურად დასაძრახ და გასაკიცხ ქმედებას. მოსარჩელემ უგულვებელყო მართლსაწინააღმდეგო შედეგის დადგომის შესაძლებლობა, ნებისმიერი ობიექტური დამკვირვებლის თვალში მოსარჩელეს შეეძლო და ევალებოდა კიდეც ამ ნორმათა დაცვა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის უხეში გაუფრთხილებლობა შინაარსობრივად გამოიხატა იმაში, რომ მოსარჩელემ ვერ შენიშნა სკვერში სტატიკურ მდგომარეობაში მყოფი, მძინარე ძაღლი, იმ პირობებში, როდესაც ერთის მხრივ, მოსარჩელე გადაადგილდებოდა მაღალი გამავლობის მანქანით, ნელი სვლით, ხოლო მეორეს მხრივ, შავ-თეთრი, არა მუქი შეფერილობის მქონე ძაღლი იწვა იმ მანძილზე და იმყოფებოდა იმ რადიუსში, საიდანაც მოსარჩელე წინდახედულობის ელემენტარული ნორმების დაცვის შემთხვევაში, აუცილებლად შეამჩნევდა ცხოველს, რომ არა მოსარჩელის დაუდევრობა. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 73² მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, საჯარო მოსამსახურემ თავიდან უნდა აიცილოს ნებისმიერი მოქმედება, რომელიც ზიანს მიაყენებს პირადად მის, მისი დაწესებულების ან საჯარო სამსახურის რეპუტაციას (ამჟამად მოქმედი „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ კანონის მე-13² მუხლის მე-6 პუნქტი). საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ქმედებათა აღნიშნულმა ჯაჭვმა გამოიწვია ძაღლის დაზიანება, ხოლო შემდგომ მისი სიკვდილი, ძაღლის სიკვდილი არის არა განზრახვით, არამედ უხეში გაუფრთხილებლობით დეტერმინირებული ქმედების უშუალო შედეგი. საკასაციო პალატა თვლის, რომ მოსარჩელის ქმედება უშუალოდ არ იყო საჯარო დაწესებულების დისკრედიტაციისაკენ მიმართული, თუმცა ამ უკანასკნელმა შედეგობრივად გამოიწვია საჯარო დაწესებულების რეპუტაციის დისკრედიტაციის გარდაუვალი ეფექტი და იქონია მასზე ნეგატიური ზეგავლენა არა ირიბი, არამედ უშუალოდ პირდაპირი ფორმით. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.11.2019წ. (საქმე №ბს-948(2კ-18) განჩინების მიხედვით, მოსარჩელემ სამსახურებრივი ავტომობილით გადაკვეთა სკვერი, აღნიშნულის თვითმხილველიც იყო არაერთი პირი (მათ შორის არასრულწლოვნები), რომელთა მიერ მანქანაზე განთავსებული საცნობი ნიშნის გამო სატრანსპორტო საშუალება აღიქმებოდა სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის ავტომანქანად. კ. ლ-ე შეგნებულად გადაადგილდა ქვეითად მოსიარულე პირთათვის განკუთვნილ ადგილას დეპარტამენტის ამოსაცნობი ნიშნების მქონე პიკაპის ტიპის ავტომანქანით, ავტომანქანის გადაადგილება მოხდა იმ ადგილას სადაც ნებისმიერი ტიპის ავტომანქანით გადაადგილება აკრძალული იყო. ხსენებული ქმნიდა მომეტებულ საფრთხეს იქ მყოფი პირებისთვის. აღნიშნულისა და კ. ლ-ეის გაუფრთხილებლობის გამო, სამსახურებრივ მანქანაში ზეთის შეცვლის საჭიროების და სხვა სამსახურებირივი საქმეების შესრულების საჭიროებაზე (ტ.2. ს.ფ.21-22) მოსარჩელის მითითება არ აღწევს უკიდურესი აუცილებლობით დარღვევის ჩადენის ხარისხს.

ამდენად, სამსახურებრივი მანქანით სარგებლობის პერიოდში ადგილი ჰქონდა დაწესებულების დისკრედიტაციისკენ მიმართულ საჯარო მოხელისათვის შეუფერებელ, უღირს საქციელს, რასაც შედეგად მოჰყვა საზოგადოების ნეგატიური დამოკიდებულება მძღოლისა და სამსახურის მიმართ. შესაბამისად, ადგილი ჰქონდა ინციდენტის დროს მოქმედი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონით დადგენილი ვალდებულების დარღვევას (78.1 მუხ. „გ“ ქვ.პ., ამჟამად მოქმედი კანონის 85.1 მუხ. „გ“ ქვ.პ.), „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 73² მუხლის მე-2 და მე-6 პუნქტების შესაბამისად, საჯარო მოსამსახურემ თავისი საქმიანობა უნდა განახორციელოს საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე (ამჟამად მოქმედი კანონის 77.3 მუხ., აგრეთვე, „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ კანონის 13¹.4 მუხ. და 13² მუხ.), ქცევის ზოგადი წესების შესაბამისად. საჯარო მოსამსახურე ვალდებულია დაიცვას ის მოთხოვნები, რომლებიც მას და მის თანამდებობას შეეხება, საჯარო მოსამსახურემ თავიდან უნდა აიცილოს ნებისმიერი მოქმედება, რომელიც ზიანს მიაყენებს პირადად მის, მისი დაწესებულების ან საჯარო სამსახურის რეპუტაციას. ინციდენტის უმნიშვნელო გადაცდომად მიჩნევის შესაძლებლობას არ იძლევა აგრეთვე ამჟამად მოქმედი კანონმდებლობა. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის სადღეისოდ მოქმედი რედაქციის 85-ე მუხლის მე-3 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, დისციპლინური გადაცდომა ითვლება მძიმედ, თუ დისციპლინური გადაცდომის შედეგად ზიანი მიადგა საჯარო დაწესებულების რეპუტაციას, ხოლო ამავე კანონის 98-ე მუხლის თანახმად, სამსახურიდან გათავისუფლება შეიძლება მხოლოდ მძიმე დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის შემთხვევაში. შესაბამისად, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის სადღეისოდ მოქმედი რედაქციის 85-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტი მოხელის დისციპლინური გადაცდომის ერთ-ერთ სახედ ითვალისწინებს ეთიკის ნორმების, ქცევის ზოგადი წესების უგულვებელყოფას ან დარღვევას, რომელიც მიმართულია მოხელისა და საჯარო დაწესებულების დისკრედიტაციისაკენ, მიუხედავად იმისა სამსახურშია იგი ჩადენილი თუ სამსახურის გარეთ. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საჯარო დაწესებულების რეპუტაციის შელახვასთან მიმართებით ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოთქმულ მოსაზრებებს უნდა მიენიჭოს გარკვეული მნიშვნელობა, მაგრამ, ადმინისტრაციული ორგანოს მოსაზრებას ვერ მიენიჭება წინასწარ დადგენილი იურიდიული ძალა (სსკ-ის 105.1 მუხ.), აღნიშნული მხოლოდ მოსაზრებაა და თვითმყოფადი სახით არაა საკმარისი რეპუტაციის შელახვის ფაქტის დასადგენად, რეპუტაციის შელახვის ფაქტი უნდა დადასტურდეს ობიექტური, დემონსტრირებადი ფორმით. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ გამოკითხა თვითმხილველები, შეისწავლა ავტომობილის რეგისტრატორის ვიდეოჩანაწერები და სხვა მტკიცებულებები, ადმინისტრაციული წარმოების შედეგად ორგანომ დასაბუთებულად ჩათვალა მოსარჩელის მიმართ სამსახურიდან გათავისუფლების უკიდურესი (“ultima ratio”) ღონისძიების გამოყენება და სხვა ნაკლებად მზღუდავი ღონისძიების გამოყენების მიზანშეუწონლობა, იმ პირობებშიც კი როდესაც მოსარჩელეს არ უფიქსირდება სხვა დისციპლინური გადაცდომა. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ აღნიშნული არ არის ადმინისტრაციული ორგანოს მხოლოდ მოსაზრება, საჯარო დაწესებულების რეპუტაციის შელახვის ფაქტი არსებობს ობიექტურად. საკასაციო პალატა თვლის, რომ მოსარჩელის მიერ განხორციელებულ ქმედებათა ჯაჭვი, არა იზოლირებულად, არამედ ერთობლიობაში, აფუძნებს საჯარო მოხელის სტატუსისათვის შეუფერებელ ქცევას.

განსახილველ შემთხვევაში უტყუარად დგინდება შემდეგი ფაქტები: ა) საგზაო-მოძრაობის წესების განზრახ დარღვევა; ბ) ქვეითად მოსიარულეთათვის განკუთვნილ სკვერში (ქვეითთა ბილიკზე) შესვლა; გ) ძაღლის უხეში გაუფრთხილებლობით დაზიანება, რამაც შემდგომში გამოიწვია ძაღლის სიკვდილი და დ) შემთხვევის ადგილის დატოვება. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განზრახ თუ უხეში გაუფრთხილებლობით ჩადენილი ქმედების შედეგად ძაღლის სიკვდილის დადგომა იწვევს საზოგადოებრივ მღელვარებას და აღშფოთებას. ძაღლი შინაური ცხოველია, ცხოველი შინაურია როდესაც ცხოველთა გარკვეული სახეობის გენეტიკური, მორფოლოგიური, ფიზიოლოგიური და ქცევითი თვისებები ადამიანის მიერ განხორციელებული ხელოვნური სელექციისა და მართვის შედეგად არის ევოლუციურად გარდაქმნილი ცხოველთა საზოგადოებაში ინტეგრაციის მიზნით, მათი ქცევითი ადაპტაცია წარმოშობს ადამიანთან თანაცხოვრებისათვის უსაფრთხო მოდელს, საერთო ჯამში, შინაური ცხოველის კეთილდღეობა უკავშირდება ადამიანის ზემოქმედების ფორმებს, იგი ბიოლოგიური ერთეულია, რომელიც ინტეგრირებულია ადამიანთა საზოგადოების სოციალურ სისტემაში. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ძაღლი შინაურ ცხოველებში შემავალი გამორჩეული ბიოლოგიური ერთეულია, მზარდია სამეცნიერო კონსენსუსი იმასთან დაკავშირებით, რომ ძაღლი ცნობიერების გარკვეული ფორმებისა და ელემენტების მქონე არსებაა (ე.წ. „გრძნობადი არსება“ - “sentient being”), რაც ნიშნავს იმას, რომ ამ შინაურ ცხოველს (ლათინ. Canis familiaris) შეუძლია გაცნობიერებულად განიცადოს სიხარული, სიამოვნება, მყარი სოციალური კავშირი, აგრეთვე ტკივილი, შიში და სხვა ტანჯვა, გარკვეულწილად აღიქვას როგორც პოზიტიური, ისე ნეგატიური განცდები. აღნიშნული პრინციპი გამოხატულია „შინაურ ბინადარ ცხოველთა შესახებ“ კანონში, რომელიც მიზნად ისახავს შინაური ბინადარი ცხოველის დაცვა არასათანადო და სასტიკი მოპყრობისგან (1.2 მუხ. „ბ“ ქვ.პ.). ძაღლი ექსპლიციტურად, სახელდებით არის მოხსენიებული როგორც შინაური ცხოველი, ხოლო ცხოველის კეთილდღეობა, განმარტებულია მათ შორის როგორც მისი დაცვა ტკივილისა და ტანჯვის მიყენებისგან (კანონის 3. მუხ. „ა“, „თ“ ქვ.პ.). დაუშვებელია ცხოველისადმი არასათანადო ან სასტიკი მოპყრობა ან ასეთი ქმედების ხელშეწყობა, მათ შორის ცხოველისთვის ჭრილობის მიყენება, მისი დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის სხვაგვარი დაზიანება (მათ შორის, ავტოსაგზაო შემთხვევისას), რომელიც სახიფათოა სიცოცხლისთვის ან/და ჯანმრთელობისთვის (კანონის 19.1 მუხ. „ვ“ ქვ.პ.). ხსენებული კანონი სადღეისოდ არაა ძალაში შესული, შესაბამისად, საკასაციო პალატა მოცემული დავის გადასაწყვეტად არ იყენებს ამ კანონს მისი ძალაში არ ყოფნის გამო, ამავდროულად, საკასაციო პალატა მიუთითებს იმაზეც, რომ მართალია კანონი სადღეისოდ არაა ძალაში შესული, თუმცა კანონის რეგულირების ობიექტი ყოველთვის ირეკლავს ცნობიერებისა და მართლშეგნების იმ საფეხურს, რომელზეც საზოგადოება იმყოფება, კანონი სოციოლოგიური თვალსაზრისით, საზოგადოების სოციალურ-კულტურული განვითარების პროდუქტია, ხოლო „შინაურ ბინადარ ცხოველთა შესახებ“ კანონის ლეგიტიმური მიზნები სრულად ესადაგება საკასაციო პალატის ზემოაღნიშნულ ინტერპრეტაციულ დაშვებებს. დამატებით, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს 13.11.1987წ. „შინაური ცხოველების დაცვის“ ევროპულ კონვენციაზე (ETS No. 125), რომელიც ძალაში შევიდა 01.05.1992წ.. მართალია აღნიშნული კონვენცია არ არის რატიფიცირებული საქართველოს მიერ, თუმცა საკასაციო პალატა მას მოიხმობს როგორც „რბილი სამართლის“ (ე.წ. „soft law”) ინტერპრეტაციულ ინსტრუმენტს. აღნიშნული კონვენციის პრეამბულა inter allia ეფუძნება ორ მნიშვნელოვან თეზისს, კერძოდ: ა) „ადამიანს აქვს მორალური ვალდებულება პატივი სცეს ყველა ცოცხალ არსებას, შინაურ ცხოველებს განსაკუთრებული ურთიერთობა აქვთ ადამიანთან“ და ბ) აღიარებულია „შინაური ცხოველების მნიშვნელობა ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებაში, აგრეთვე, მათი შესაბამისი ღირებულება საზოგადოებისთვის.“ კონვენციის 1-ლი მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, შინაური ცხოველის არის ნებისმიერი ცხოველი, რომელსაც ადამიანი ფლობს ან მიზნად ისახავს, რომ ჰყავდეს, კერძოდ, საკუთარ სახლში პირადი გამოყენების ან თანამგზავრობის მიზნებისთვის. აგრეთვე, კონვენციის მე-3 მუხლი აყალიბებს შინაური ცხოველების კეთილდღეობის სახელმძღვანელო პრინციპებს, ამ მუხლის 1-ლი პუნქტის მიხედვით, „არავის აქვს უფლება შინაურ ცხოველს მიაყენოს არააუცილებელი ტკივილი, ტანჯვა ან ზიანი.“ შესაბამისად, საკასაციო პალატა ნორმატიულ პრეზუმფციად მიიჩნევს, რომ ძაღლი საზოგადოებრივ ცნობიერებაში აღიქმება ადამიანთან დაკავშირებულ არსებად, ხოლო ადამიანის მიერ დაზიანების შედეგად ძაღლის სიკვდილის დადგომა წარმოშობს უარყოფით საზოგადოებრივ ემოციებს.

აღსანიშნავია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ძაღლის დაზიანებას, ამის შედეგად მის სიკვდილს მწვავე საზოგადოებრივი რეაქცია მოჰყვა არამხოლოდ იმის გამო, რომ ერთის მხრივ, ადგილი ჰქონდა ძაღლის სიკვდილს, ხოლო - მეორეს მხრივ, ძაღლის სიკვდილი დადგა საჯარო მოხელის მოქმედებით. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მწვავე საზოგადოებრივი რეაქციის წყაროს წარმოადგენდა უშუალოდ ფაქტი იმისა, რომ ინციდენტის დროს მოსარჩელე გადააგილდებოდა გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის საცნობი ნიშნით აღჭურვილი ავტომობილით, რომელიც ცხადია იდენტიფიცრდებოდა ადმინისტრაციული ორგანოს ავტომანქანად. აღნიშნული თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქმეში დაცულ ვიდეოჩანაწერებზე, რომელშიც ერთმნიშვნელოვნად იკვეთება საზოგადოების უარყოფითი რეაქცია, კომენტარი, შეძახილები თუ დამოკიდებულება გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მიმართ. მოსარჩელე მწვავე საზოგადოებრივ კრიტიკას დაექვემდებარა არა როგორც ფიზიკური პირი ან/და რიგითი საჯარო მოხელე, არამედ, როგორც გარემოს დაცვის ზედამხედველობის დეპარტამენტის თანამშრომელი, რომელსაც სხვებისაგან განსხვავებით, გარემოს დაცვის ვალდებულება განსაკუთრებით მაღალი ხარისხით წარმოეშობა. კ. ლ-ეის ქმედებამ გამოიწვია მღელვარება არამოხლოდ თვითმხილველთა, არამედ აგრეთვე იმ მოქალაქეებს შორის, ვინც ნახა ვიდეოკადრები ინტერნეტ სივრცეში. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არსებითი მნიშვნელობის მქონეა ადმინისტრაციული ორგანოს ფუნქციების, მოვალეობებისა თუ ამოცანების საზოგადოებრივი აღქმა, შინაური ცხოველების, მათ შორის ძაღლების დაცვისა და გარემოს დაცვას შორის ურთიერთკავშირის სოციუმში დამკვიდრებული რწმენა-წარმოდგენები. ზოგადი წესის თანახმად, გარემოს დაცვის პრიმატი მოითხოვს ცხოველების, მათ შორის შინაური ცხოველების დაცვასაც, „გარემოს დაცვის შესახებ“ კანონის მე-4 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, გარემო ბუნებრივი გარემოსა და ადამიანის მიერ სახეცვლილი (კულტურული) გარემოს ერთობლიობაა, რომელიც მოიცავს (მათ შორის) ურთიერთდამოკიდებულებაში მყოფ ცოცხალ და არაცოცხალ ელემენტებს. ამავდროულად, ალოგიკურია მოლოდინი იმისა, რომ საზოგადოება დეტალურად არის ინფორმირებული საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს გამგებლობის სფეროში შემავალი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულებათა და თვითმმართველობის ორგანოთა განსხვავებული სამოქმედო არელის, აღნიშნულიდან გამომდინარე კი, მათი განსხვავებული ამოცანების და ამ თვალსაზრისით, მათ შორის უფლებამოსილებათა ფორმალური გამიჯვნის შესახებ. საბოლოოდ, საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის შეფასებას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელის მიერ შემთხვევის ადგილის ყოველგვარი რეაგირების, დაზიანებული ცხოველისათვის დახმარების აღმოჩენის გარეშე მიტოვება ვერ მიიჩნევა გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტში დასაქმებული საჯარო მოხელისათვის დასაშვებ საზოგადოებრივ ქცევად.

დისციპლინური გადაცდომის ჩადენით დამდგარი შედეგის სიმძიმის მხედველობაში მიღებით, მოსარჩელე ვალდებული იყო განეხორციელებინა ყველა გონივრული ზომა დისციპლინური გადაცდომის ჩადენით დამდგარი შედეგის შემცირების მიზნით. მით უმეტეს იმ პირობებში, როცა მოსარჩელისა და ადმინისტრაციული ორგანოს მიმართ გამოთქმულ უარყოფით შეძახილებსა თუ კომენტარებში თვალნათლივ იკვეთებოდა საზოგადოების მოწოდება კ. ლ-ეის მიმართ დახმარება აღმოეჩინა დაზიანებული ცხოველისათვის. აღნიშნული პირდაპირ გამორიცხავს მოსარჩელის მტკიცებას, რომ იგი შემთხვევის ადგილს სწორედ ვითარების დამატებითი ესკალაციის პრევენციის მიზნით გაერიდა, საზოგადოება მას მოუწოდებდა დახმარებისაკენ და არა შემთხვევის ადგილის დატოვებისაკენ. დაუსაბუთებელია მოსარჩელის მოსაზრება დამდგარი შედეგის გამოსწორების მცდელობის შესახებ, საკასაციო პალატა იზიარებს დეპარტამენტის და სამინისტროს მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ კ. ლ-ეის მიერ არ იქნა განხორციელებული არანაირი ქმედება ძაღლის გადასარჩენად, პირიქით მან დატოვა შემთხვევის ადგილი, მიატოვა განსაცდელში მყოფი უმწეო ცხოველი. საჯარო მოსამსახურე უნდა ცდილობდეს იყოს სამაგალითო საზოგადოებისათვის, საჯარო მოსამსახურე უნდა ინარჩუნებდეს სიმშვიდეს რთულ და სტრესულ სიტუაციებში („საჯარო დაწესებულებაში ეთიკისა და ქცევის ზოგადი წესების“ მე-19 მუხ. მე-2 პუნქტი, მე-12 მუხ. მე-5 პუნქტი). ამასთანავე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შემთხვევის ადგილზე დამდგარი უკვე მძიმე შედეგის გათვალისწინებით, მოსარჩელის მცდელობა სავარაუდოდ ფუჭი აღმოჩნდებოდა, ვინაიდან ძაღლი საზოგადოების წევრების მიერ გადაყვანილი იქნა ვეტერინართან, რომელმაც დაადასტურა მისი სიკვდილი, თუმცა, ეს უკანასკნელი მოსარჩელეს არ ათავისუფლებდა მორალური მოვალეობების დაცვისაგან - მაქსიმალური ძალისხმევა გამოეჩინა მისი დაუდევრობით დაზარალებული ცხოველისათვის დახმარების აღმოსაჩენად. შემთხვევის ადგილის მიტოვებამ მნიშვნელოვანი ზეგავლენა იქონია მოსარჩელის როგორც გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტში დასაქმებული საჯარო მოხელის რეპუტაციის საზოგადოებრივ აღქმაზე, ხოლო აღნიშნულის შედეგად - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის რეპუტაციაზე. საკასაციო პალატა არ იზიარებს მოსარჩელის მოსაზრებებს დამდგარი შედეგის შემცირების მიზნით მოსარჩელის მიერ განხორციელებული ზომების ადეკვატურობასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ მართალია დაზიანებული ძაღლის ხმაზე მოსარჩელის ავტომობილი ანელებს სვლას, აჩერებს მანქანას, მოძრაობს უკანა სვლით და ჩერდება, ხოლო მოძრაობისას ხდება დამსწრეთა მითითებების გათვალისწინება, თუმცა ეს უკანასკნელი მოსარჩელის პირდაპირ განზრახვას უფრო გამორიცხავს და მაინცდამაინც არ მიუთითებს მოსარჩელის აქტიურ ჩართულობაზე დამდგარი შედეგის შესამცირებლად. დამსწრე საზოგადოებასთან დაძაბულობის თავიდან აცილება, სიტუაციის განმუხტვა, შესაძლებელი იყო დაზიანებული ცხოველის მანქანაში მოთავსებით და ვეტერინარულ დაწესებულებაში ტრანსპორტირებით. ავტომანქანაზე დამაგრებული ვიდეორეგისტრატორის მეშვეობით აღბეჭდილ კადრებზე გარკვევით ჩანს მოძრაობის წესების დარღვევა, მძინარე ძაღლი, რომელსაც სკვერში გადაუვლის მანქანა უკანა საბურავებით, სკვერში მყოფი მოსახლეობის შეძახილებზე და ძაღლის ყმუილზე კ. ლ-ეის მიერ მანქანის გაჩერება, მანქანიდან გაუსველად მძღოლი უკან სვლას იწყებს, რის შედეგადაც ისმის ძაღლის გაძლიერებული ყმუილი. მანქანიდან გამოსვლის შემდეგ კ. ლ-ე საუბრობს ტელეფონზე, არ უწევს დახმარებას მანქანის ქვეშ მყოფ დაზიანებულ ძაღლს კ. ლ-ე ჯდება მანქანაში, მანქანის ქვეშ მოყოლილი ძაღლი გამოვიდა ტროტუარზე, მას უჭირს წონასწორობის შენარჩუნება, მიღებული დაზიანების გამო ერთი ფეხი მაღლა აქვს აწეული. ადგილზე მყოფ ერთ-ერთ პიროვნებას ძაღლი გადაჰყავს ტროტუარზე, ამის შემდეგ კ. ლ-ე ძრავს მანქანას და ტოვებს ტერიტორიას. საკასაციო პალატა იზიარებს გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის სადავო 06.05.2020წ. ბრძანების დასკვნას იმასთან დაკავშირებით, რომ კ. ლ-ემ განზრახ დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესები, რამაც გამოიწვია ცხოველის დაზიანება, შემდგომში უმწეო მდგომარეობაში მისი მიტოვება, კ. ლ-ეს არც შემდგომში მოუკითხავს ძაღლის მდგომარეობა, კ. ლ-ეის მიერ ადგილზე არ განხორციელებულა დაზარალებული ცხოველისათვის დახმარების გასაწევი რაიმე ქმედება. კ. ლ-ეის საქციელმა აღაშფოთა თვითმხილველი მოსახლეობა, მათ შორის არასრულწლოვნებიც. თავად ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელემ მომხდართან დაკავშირებით საქმის კურსში დაუყოვნებლივ ჩააყენა სამსახურის ხელმძღვანელი პირები მიუთითებს მხოლოდ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულებაზე და არა ძაღლის დახმარების მიზნით განხორციელებულ რაიმე მოქმედებაზე. საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ ტელეფონზე საუბრისას მოსარჩელემ აღნიშნა შემდეგი: ,,ძაღლი იწვა ძირს, ფეხზე გადაუარე და ატყდა ერთი ვაი-ვიში’’. აღნიშნული რეპლიკის ფონზე, არადამაჯერებელია მოსარჩელის წერილობით ახსნა-განმარტებაში გამოთქმული მოსაზრება, რომ იგი ინანიებს ჩადენილს, ხოლო ცხოველის დაზიანების ფაქტის გაცნობიერების შემდეგ, მას ფსიქოლოგიური სტრესი მიადგა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ვიდეოჩანაწერის შინაარსის ანალიზით, მოსარჩელე არ იმყოფებოდა აფექტის ან/და სხვა ძლიერი სულიერი აღელვების მდგომარეობაში, ამდენად, ხსენებული რეპლიკა ნათლად მიუთითებს ემპათიისა და პასუხისმგებლობის შეგრძნების ნაკლებობაზე, ცხოველის (ძაღლის) დაზიანებით გამოწვეული შედეგის მართლსაწინააღმდეგო ხასიათის გაუთვიცნობიერებლობაზე. სამართლებრივ შეფასებას არ ცვლის ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს არ უფიქსირდება სხვა დისციპლინური სახდელის არსებობა, ქცევის წესების დარღვევებზე პროპორციული რეაგირების აუცილებლობას არ გამორიცხავს მხოლოდ ზემოაღნიშნულ ნორმატიულ ფაქტორზე (დისციპლინური სახდელის არქონა) მითითება. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 99-ე მუხლის მე-3 პუნქტი ითვალისწინებდა მოხელის გათავისუფლების შესაძლებლობას სამსახურებრივი მოვალეობების უხეში დარღვევის შემთხვევაში მაშინაც კი თუ მის მიმართ არ იყო გატარებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის სხვა ზომა, თუმცა აღნიშნული ნორმა არ უნდა იყოს იმგვარად გაგებული, რომ დისციპლინური პასუხისმგებლობის მოქმედების გარეშე მხოლოდ და მხოლოდ სამსახურებრივი მოვალეობების უხეშად დარღვევა შეიძლება გახდეს ასეთი პირის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 99-ე მუხლის 1-ლი პუნქტით გათვალისწინებულია გენერალური დათქმა მასზედ, რომ მოხელე შეიძლება გაათავისუფლონ სამსახურიდან ამ კანონით გათვალისწინებული დისციპლინური გადაცდომისათვის, შესაბამისად, ის გარემოება, რომ პირის მიმართ არ ყოფილა შეფარდებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის სხვა ზომა არ ნიშნავს იმას, რომ იგი სამსახურიდან ვერ გათავისუფლდება "საჯარო სამსახურის" შესახებ კანონის ნორმების უხეში დარღვევისთვის.

სამსახურიდან გათავისუფლების, როგორც დისციპლინური ზომის გამოყენების უფლება ადმინისტრაციულ ორგანოს გააჩნია მისთვის მინიჭებული დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში. დისკრეციული სფეროს არსებობას უამრავი ფაქტორები განაპირობებენ, კანონი სრულად ვერ მოაწესრიგებს ყველა საზოგადოებრივ ურთიერთობას, რომლებიც განსხვავდებიან ფაქტობრივი შემადგენლობით, სამართლებრივი რეგულირების ფორმით და მეთოდებით, ამიტომ ყველა დაწესებულება უფლებამოსილია თითოეულ კონკრეტულ შემთხვევაში თავად განსაზღვროს და აირჩიოს სამართლებრივი შედეგი ჩადენილი დარღვევისათვის. დისკრეციული უფლებამოსილება გულისხმობს საჯარო და კერძო ინტერესებს შორის წონასწორობის დაცვის აუცილებლობას (სზაკ-ის მე-6 და მე-7 მუხ.), ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის არგუმენტების ძირითად არსს და აღნიშნავს, რომ საჯარო დაწესებულების რეპუტაციის დაცვის ლეგიტიმური მიზანი, მოცემულ შემთხვევაში, ამართლებს ამ ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად, სამსახურიდან გათავისუფლების (“ultima ratio”) ყველაზე მკაცრი ღონისძიების გამოყენების აუცილებლობას. საჯარო ინტერესს შეიძლება მიენიჭოს აბსოლუტური პრიორიტეტი, ვინაიდან შემხვედრი არგუმენტი იმდენად სუსტია, რომ კერძო ინტერესის დაცვა სრულიად აზრს მოკლებულია. საჯარო დაწესებულების რეპუტაცია ვერ აღდგება მოსარჩელის სამსახურში აღდგენის შემთხვევაში, საზოგადოებას ყოველთვის გაუჩნდება ლეგიტიმური ეჭვები, დასაბუთებული განცდები, გარკვეული შეკითხვები და წუხილი მოსარჩელის სამსახურში აღდგენის თანმიმდევრულობის თვალსაზრისით, იმ მიზნებისა თუ ფუნქციების შუქზე, რომელსაც შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანო განასახიერებს საზოგადოების თვალში. საკასაციო პალატა თვლის, რომ დისციპლინური გადაცდომის შედეგად სახეზეა საჯარო მოხელესა და საჯარო დაწესებულებას შორის ორმხრივი ნდობის ბაზისის იმ მასშტაბით რღვევა, რომ მხარეთა სამსახურებრივი ურთიერთობის მოშლა, რომლის სამართლებრივი შედეგიც არის პირის გათავისუფლება, დასაბუთებულია და ამდენად, სარგებლობს პრიორიტეტით ასეთი ურთიერთობის შენარჩუნებასთან მიმართებით. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ პასუხისმგებლობის ზომა ყოველთვის შეიცავს დასჯის გარდაუვალ ელემენტს, თუმცა, აღნიშნული ზომა მხოლოდ სადამსჯელო ბუნების მატარებელი როდია, პასუხისმგებლობის ზომისათვის იმანენტურია ჰუმანურობის ელემენტი, ჰუმანურობა პირს უღვივებს პასუხისმგებლობის შეგრძნებას, ამდენად, როდესაც პასუხისმგებლობის სხვა უფრო მსუბუქი ზომის გამოყენება არ გამორიცხავს საჯარო ინტერესის დაცვას, ჰუმანურობის ელემენტი მოითხოვს უფრო მსუბუქი ღონისძიების გამოყენებას. საკასაციო პალატა მხედველობაში იღებს ადმინისტრაციული ორგანოსა და მოსარჩელის მოსაზრებებს, საქმის გარემოებებს, სხვა ისეთი სანქციის შერჩევის ობიექტურ შესაძლებლობას, რომელიც დაიცავდა საჯარო დაწესებულების რეპუტაციას, ხოლო პირს შეუნარჩუნებდა სამუშაო ადგილს და თვლის, რომ ყოველივე აღნიშნული, ერთობლიობაში, იწვევს კ. ლ-ეის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ნორმატიული ფაქტორების სისტემური ერთობლიობა, მათი მთლიანობა აყალიბებს სამართლებრივ შედეგს, სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ნორმატიული ფაქტორები არა ეკვივალენტური, არამედ განსხვავებული ნორმატიული დატვირთვით, მასშტაბით, ინტენსივობითა თუ წონით ინტეგრირდება საბოლოო ნორმატიული შეფასების დამაგვირგვინებელ სამოსამართლეო განსჯაში, თუმცა საბოლოო შედეგს ქმნის მხოლოდ ყველა ნორმატიული ფაქტორის ერთობლიობა. ყოველივე ზემოაღნიშნულის საფუძველზე, საკასაციო პალატა იზიარებს საკასაციო საჩივარში გამოთქმულ მოსაზრებათა ძირითად მიზანს, რაც ობიექტურად ამართლებს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების არსს.

ამავდროულად, საფუძველს არის მოკლებული ასევე სააპელაციო პალატის გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მოყვანილი მოსაზრება მასზედ, რომ თითქოს სააპელაციო პალატის 18.06.2018წ. გადაწყვეტილების შინაარსი გამორიცხავდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ იგივე გადაწყვეტილების მიღებას, მით უფრო, რომ საკასაციო სასამართლოს განჩინებაში პირდაპირ არის აღნიშნული განმეორებითი წარმოების შედეგად სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობაზე. სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე გამოტანილი სასამართლო გადაწყვეტილების შესაბამისად ადმინისტრაციიულ ორგანოს არ ევალება კონკრეტული შინაარსის ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა, ასეთ შემთხვევაში გასაჩივრებული აქტი უქმდება დავის გადაუწყვეტლად, გამოსაცემი აქტის შინაარსი დამოკიდებულია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარებით საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის შედეგებზე. სასამართლო გადაწყვეტილებით ადმინისტრაციული ორგანოსთვის კონკრეტული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება ხდება სასკ-ის 33-ე მუხლის და არა სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე გადაწყვეტილების გამოტანის შემთხვევაში. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.05.2018წ. (საქმე №3ბ/612-18)) გადაწყვეტილებისა და საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შესახებ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.11.2019წ. (საქმე №ბს-948(2კ-18) განჩინების საერთო შინაარსის თანახმად, არ იქნა გაზიარებული მოსაზრება პირდაპირი განზრახვით ცხოველის დაზიანების, რამდენჯერმე მანქანით გადავლის შესახებ, ხელმეორე წარმოებისას ადმინისტრაციულ ორგანოს დაევალა დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში გამოეკვლია საქმის გარემოებები, სამსახურიდან გათავისუფლების უკიდურესი (“ultima ratio”) ღონისძიების გამოყენების თანაზომიერების პრინციპთან შესაბამისობა, პირდაპირი განზრახვის გარეშე კ. ლ-ეის მიერ უხეში გადაცდომის ჩადენის პირობებში გამოკვლევას საჭიროებდა აღნიშნული დარღვევის მასშტაბის ისეთი მძიმე კატეგორიისადმი კუთვნილება, რომელიც გამორიცხავდა მსუბუქი სახდელის გამოყენებას, რაც არ უარყოფდა ხელახალი წარმოების შედეგად იგივე გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობას. აღნიშნული თეზისი წარმოადგენს ორივე ზემოაღნიშნული სასამართლო აქტის მთავარ სათქმელს (“ratio decidendi”), სასკ-ის 32.4. მუხლის გამოყენება ეფუძნებოდა ადმინისტრაციული ორგანოს დაუსაბუთებელ მოსაზრებას მოსარჩელის მიერ ბრალად შერაცხული ქმედების პირდაპირი განზრახვით ჩადენასთან დაკავშირებით. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.05.2018წ. (საქმე №3ბ/612-18) გადაწყვეტილებით და საკასაციო სასამართლოს 29.11.2019წ. (საქმე №ბს-948(2კ-18) განჩინებით დასაბუთდა ზემოაღნიშნული მოსაზრების მცდარობა, გადაცდომის პირდაპირი განზრახვით ჩადენის დაუსაბუთებობა. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ პრეიუდიციულია ის ფაქტები და ახალ სამართალწარმოებაში სადავო ვერ გახდება ის სამართლებრივი ურთიერთობანი, რომლებიც არსობრივად ამართლებს სასამართლო გადაწყვეტილების (განჩინების, დადგენილების) სარეზოლუციო ნაწილს, ანუ ისინი, ურომლისოდაც სარეზოლუციო ნაწილი ვერ ჩამოყალიბდებოდა იმ სამართლებრივი შინაარსით, რომლითაც იგი ჩამოყალიბდა. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსკ-ის 266-ე მუხლის, მე-7 მუხლის მე-2 ნაწილის და 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის სისტემური შინაარსით, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები „პრეიუდიციული“ მნიშვნელობით აღიჭურვება როგორც სამოქალაქო, ისე ადმინისტრაციულ საქმეებში. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ პრეიუდიციული მნიშვნელობის ფაქტები განასახიერებს სამართლის პრინციპს - „დავა გადაწყვეტილია“ (“res judicata”), უფლებები, ურთიერთობები, ვალდებულებები და ამრიგად, ის ფაქტები, რომლებიც მათ წარმოშობას უდევს საფუძვლად, არ შეიძლება მუდმივად დავის საგანი იყოს, სამართლის ფუნქცია კონფლიქტების მოგვარებაა, ამდენად, ფაქტები, რომლებიც კონფლიქტს იწვევს ვერ იქნება უთანხმოების მუდმივი წყარო, განსაზღვრულობა საჭიროებს ასეთი ფაქტების სტაბილურობას, აღნიშნული ასახავს სასამართლო გადაწყვეტილების სავალდებულოობის, მისი „საბოლოობის“ ობიექტურ ნიშანს (იხ., mutatis mutandis, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდი პალატის 01.12.2020წ. გადაწყვეტილება საქმეზე Guðmundur Andri Ástráðsson v. Iceland, App. No. 26374/18, §238.). შესაბამისად, ადმინისტრაციულ ორგანოსა და საერთო სასამართლოებს შორის უფლებამოსილებათა გამიჯვნისა და სუბსიდიარობის პრინციპის საფუძველზე, კასატორს საჯარო დაწესებულების ავტორიტეტის დაცვის ლეგიტიმური მიზნის ჭრილში, თავიდან უნდა ემსჯელა მისი დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში სამსახურიდან გათავისუფლების უკიდურესი ღონისძიების გამოყენების აუცილებლობის ან პირიქით, დისციპლინური პასუხისმგებლობის სხვა რომელიმე ზომის გამოყენების მიზანშეწონილობაზე. ამავდროულად, იმის გათვალისწინებით, რომ ძალაში მყოფი სასამართლო აქტებით გათავისუფლების ბრძანება ბათილად იქნა ცნობილი სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე, კანონიერ ძალაში შესულ განჩინებაში მითითება იმაზე, რომ არ დასტურდება კ. ლ-ეის მიერ მასზე სამსახურებრივად დაკავშირებულ ვალდებულებათა არაჯეროვანი შესრულება არ ადასტურებს სასამართლოს გადაწყვეტილებით უცილობლად დადგენილ საქმის გარემოებას, სასამართლო აქტებით ადმინისტრაციულ ორგანოს მიეთითა საქმის გარკვეული გარემოებების არასაკმარის დასაბუთებაზე, რაც თავისთავად არ გამორიცხავდა ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების დროს სასამართლოს მიერ დაუსაბუთებლად მიჩნეული გარემოების გარკვევას და სათანადოდ დასაბუთებას ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების დროს.

მართალია საქმის განხილვის შედეგზე არ ახდენს ზეგავლენას, თუმცა საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორის მიერ გარკვეულწილად უსწოროდ იქნა გააზრებული კანონიერ ძალაში მყოფი სააპელაციო პალატის 18.05.20218წ. აღსასრულებელი გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი არსი, მისი მთავარი სათქმელი (“ratio decidendi”). სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების უსწორო, მისი აკონტექსტურად გააზრების ლოგიკური შედეგია სადავო ბრძანებაში შემდეგი თეზისების მითითება: ა) „დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ აუცილებლობას არ წარმოადგენდა კ. ლ-ეის პირდაპირ სამსახურიდან გათავსუფლება და არა სხვა დისციპლინური ზომის შეფარდება“ (გვ.6); ბ) „სასამართლოს პოზიცია სადავო აქტის დაუსაბუთებლობასა და კანონის დარღვევით გამოცემასთან მიმართებაში, მოკლებულია ყოველგვარ საფუძველს“ (გვ.11.). საქართველოს კონსტიტუციის 62-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის მე-2 წინადადების, „საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის მე-4 მუხლის 1-ლი პუნქტისა და სსკ-ის მე-10 მუხლის თანახმად, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებას სავალდებულო, მბოჭავი ძალა აქვს ყველას მიმართ, მათ შორის ადმინისტრაციული ორგანოს მიმართ. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ სასამართლო გადაწყვეტილების სავალდებულოობის პრიმატის უგულვებელყოფის ტენდენცია ან/და ასეთი ტენდენციის ჩვეულ მოვლენად, ნორმად ქცევა, გამოიწვევს ადმინისტრაციული მართლმსაჯულების შეფერხებას, საჯარო ნორმების შესრულებაზე სასამართლო კონტროლის ფუნქციების მოშლას. ამდენად, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კასატორის ზემოაღნიშნული მოსაზრებები მართალია გავლენას არ ახდენს საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობაზე, თუმცა გარკვეულწილად გამოხატავს უპატივეცმულობას სასამართლო გადაწყვეტილების სავალდებულოობის იდეის მიმართ, მით უმეტეს იმ პირობებში როცა ასეთი მოსაზრებები მხოლოდ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო აქტის არასწორ გააზრებას ეფუძნება. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სასამართლოს კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილება ბათილად იქნა ცნობილი სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე, დავის გადაუწყვეტლად, თუმცა ხსენებული არ ათავისუფლებს ადმინისტრაციულ ორგანოს სასამართლოს კანონიერ ძალაში მყოფ გადაწყვეტილებაში ასახული მითითებების გათვალისწინების საჭიროებისაგან. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გამოტანილია სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე, რომელიც სასკ-ის 23-ე, 31-ე, 33-ე მუხლებისაგან განსხვავებით ითვალისწინებს მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოსათვის არა მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ აქტის გამოცემის დავალებას, არამედ ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების შედეგად დასაბუთებული აქტის გამოცემის დავალებას, ამასთანავე, სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე სადავო აქტის ბათილად ცნობა არ გამორიცხავს ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების შედეგად იმავე შინაარსის გადაწყვეტილების მიღებას (სუსგ., 20.04.2006წ. №ბს-1291-866(კ-05); 04.10.2018წ. №ბს-567-567(კ-18)).

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილობის შემთხვევაშიც („საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-3 პუნქტი), დაუსაბუთებელია მოცემულ დავაში „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-4 პუნქტის მიხედვით, ზიანის ანაზღაურების რესტიტუციული ზომის სახით, განაცდური თანამდებობრივი სარგოს ანაზღაურება. საკასაციო პალატა განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს იმ მოცემულობაზე, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.05.2023წ. გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-8 პუნქტის თანახმად, მოპასუხე - საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტს დაევალა კ. ლ-ეის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება მისი სამსახურიდან გათავისუფლების დღიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. აღნიშნული გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-4 პუნქტი, რომლის მიხედვით სამსახურში აღდგენილ მოხელეს, მათ შორის, ეძლევა განაცდური თანამდებობრივი სარგო. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატას არ უმსჯელია არსებითად იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით მოსარჩელის მოთხოვნაზე. სააპელაციო პალატა ვალდებული იყო ზუსტად განესაზღვრა იძულებითი განაცდურის მოთხოვნის მოცულობა, ამასთანავე, აღნიშნული მიზნით, სრულყოფილად გამოეკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები. მხედველობაშია მისაღები ის გარემოება, რომ კასატორის მიერ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება სრულადაა გასაჩივრებული. უკვე აღინიშნა, რომ მოსარჩელის ერთ-ერთ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს გათავისუფლებიდან სამსახურში აღდგენამდე პერიოდის განმავლობაში კუთვნილი იძულებითი განაცდურის მოპასუხისათვის ანაზღაურების დაკისრება. იძულებითი განაცდურის ოდენობა განისაზღვრა იმ ხელფასით, რომელსაც კ. ლ-ე იღებდა სამსახურიდან გათავისუფლების მომენტში. იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება დასაქმებულის უფლებაა, ეს უკანასკნელი რეალიზდება იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო უკანონოდ ცნობს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლებას და მას სამსახურში აღადგენს. სკ-ის 394-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის 1-ლი წინადადების მიხედვით, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ასეთ შემთხვევაში დასაქმებულს იძულებითი განაცდური აუნაზღაურდება სრულად იძულებითი მოცდენის მთელი პერიოდისათვის, შრომითი ურთიერთობების უკანონოდ შეწყვეტის მომენტიდან სამსახურში აღდგენის შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულებამდე (სუსგ Nას-392-2019, 27.11.2020წ.). სკ-ის 408-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. განაცდური ის შემოსავალია, რომელიც უკანონოდ დათხოვნილმა პირმა დათხოვნიდან აღდგენამდე პერიოდში ვერ მიიღო და უნდა მიიღოს, გათავისუფლების შესახებ აქტის ბათილად ცნობის გამო, რაც იმას ნიშნავს, რომ ურთიერთობა შეწყვეტის მომენტიდან გაგრძელებულად მიიჩნევა, შესაბამისად განაცდურის ანაზღაურება დამსაქმებლის მხრიდან მასზე დაკისრებული ვალდებულების შესრულებაა. მოცდენა არის იმგვარი ვითარება, როდესაც სამსახურიდან არამართლზომიერად გათავისუფლების შედეგად, დასაქმებულს მისი სამსახურებრივი მოვალეობების შესრულების შესაძლებლობა ესპობა. ამდენად, იძულებითი განაცდურის პერიოდი მოიცავს პირის გათავისუფლებიდან სამსახურში აღდგენამდე პერიოდს. სამსახურიდან გათავისუფლების აქტის ბათილად ცნობა იწვევს სადავო აქტის გამოცემამდე მდგომარეობის აღდგენას. სამსახურში აღდგენაც და განაცდურიც არის ის სამართლებრივი შედეგი, რაც დამსაქმებლის არამართლზომიერ ქმედებას სდევს თან. განაცდური განგრძობადია და მისი შეწყვეტა დამოკიდებულია სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების თარიღზე. სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს განაცდური მიეკუთვნა სრულად, ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტის თანახმად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანება. აღნიშნული ბრძანების მიხედვით, სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის ...ის განყოფილების ... კ. ლ-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან 2016 წლის 02 დეკემბრიდან. ამდენად, სადავო გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-8 პუნქტის შინაარსის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატა ადგენს, რომ იძულებითი განაცდურის მოთხოვნის მოცულობა განისაზღვრება 2016 წლის 02 დეკემბრიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების თარიღამდე არსებული თანხის ოდენობით. საქმის მასალებში დაცულია ცნობები მოსარჩელის თანამდებობრივ სარგოსთან დაკავშირებით, რომელსაც იგი იღებდა თანამდებობაზე ყოფნისას. სააპელაციო პალატის შეფასების მიღმა დარჩა საქმეში დაცული სსიპ „შემოსავლების სამსახურის“ ცნობა მასზედ, რომ ი/მ კ. ლ-ეის მიერ 02.12.2016წ.-14.07.2021წ. მიღებული შემოსავალი შეადგენს 93 580, 21 ლარს. ამდენად, თვალნათელია, რომ ცნობის მიხედვით, მოსარჩელე 2016 წლის 02 დეკემბრიდან დასაქმებულია სხვა სამსახურში, სადაც ჰქონდა შესაბამისი ანაზღაურება (ტ.2. ს.ფ.13-15.). უკანონოდ გათავისუფლების თანმდევი სამართლებრივი შედეგია პირვანდელი უფლებრივი რესტიტუცია, თუკი ეს შესაძლებელია, რომელსაც სამუშაოზე აღდგენასთან ერთად იძულებითი განაცდურის გაცემაც უკავშირდება. ამასთანავე, მოსარჩელე იმაზე უკეთეს მდგომარეობაში არ უნდა აღმოჩნდეს ვიდრე იქნებოდა სამსახურიდან გათავისუფლებამდე. განაცდურის ანაზღაურების ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს რეალურად განცდილი დანაკარგის ჯამს, ოდენობა ისე უნდა განისაზღვროს, რომ ამას არ მოჰყვეს რომელიმე მხარის უსაფუძვლო გამდიდრება. ორგანომ უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელშიც პირი იქნებოდა, ორგანო არ არის ვალდებული პირი იმაზე უკეთეს მდგომარეობაში ჩააყენოს, ვიდრე იგი ზიანის არარსებობის შემთხვევაში იქნებოდა. აღნიშნული სამართლებრივი დასკვნა არის რესტიტუციის დოქტრინის (restitutio in integrum) სამართლებრივი შედეგი. მისი მიზანი არა დამსაქმებლის დასჯა, არამედ მოსარჩელის იმ სამართლებრივ მდგომარეობასთან გათანაბრებაა, რომელშიც მოსარჩელე იქნებოდა, რომ არა დამსაქმებლის უკანონო ქმედება. ამდენად, სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილობის პირობებშიც, სააპელაციო პალატას მისაკუთვნებელი განაცდურის ოდენობის გამონაგარიშების პროცესში მხედველობაში უნდა მიეღო დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლებისთანავე მოსარჩელის მიერ სხვა სამსახურში დასაქმების ფაქტი. სააპელაციო პალატას უნდა გამოეკვლია მოსარჩელის სადღეისოდ არსებული შემოსავლის ოდენობა, იმისათვის, რომ მართებულად განსაზღვრულიყო „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად მისაკუთვნებელი განაცდური თანამდებობრივი სარგოს მოცულობა. როდესაც გათავისუფლებული პირი სასარჩელო წესით იცავს თავის უფლებას და იმავდროულად სხვაგან იწყებს მუშაობას, აღნიშნული იმთავითვე არ გამორიცხავს ასეთი პირისათვის იძულებითი განაცდურის სრული მოცულობით მიკუთვნებას, თუმცა ასეთ შემთხვევაში მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს, რომ იძულებითი მოცდენის პერიოდში მის მიერ სხვა დასაქმებულთან შესრულებული სამუშაოს ხასიათი და მოცულობა ისეთი არის ან იყო, რომ მისი შეთავსება ძირითად სამუშაოსთან შესაძლებელი იქნებოდა და არ დააბრკოლებდა იმ სამსახურში მოვალეობის შესრულებას, საიდანაც გათავისუფლების გამო მას მოესპო კუთვნილი ანაზღაურების მიღების შესაძლებლობა (სუსგ 21.10.22წ., Nას-736-2022). აღნიშნულთან დაკავშირებით მხედველობაში დამატებით უნდა იქნეს მიღებული „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლის მოთხოვნები, რომელიც დეტალურად აწესრიგებს თანამდებორივი შეუთავსებლობის საკითხებს. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ახალ დამსაქმებელთან ხელფასის ოდენობის ნაკლებობის პერიოდებში ასანაზღაურებელი თანხა განისაზღვრება როგორც სხვაობა მოსარჩელის ძველ და ახალ დასაქმებაში დანიშნულ ხელფასს შორის. თუ მოსარჩელე დასაქმებულია ისეთ პოზიციაზე ან ეწევა ისეთ საქმიანობას, რომლის თანამდებობრივი სარგო ტოლია ან აღემატება იმ ანაზღაურებას, რომელსაც მოსარჩელე იღებდა გათავისუფლებამდე, არ არსებობს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-4 პუნქტით დადგენილი განაცდური თანამდებობრივი სარგოს მიკუთვნების ვალდებულება. ამ შემთხვევაში, სახეზე უკვე აღარაა განაცდური ზიანი, რომელიც საჭიროებს გათანაბრების რესტიტუციულ ზომებს. რესტიტუციის დოქტრინა არ ანიჭებს პირს უფლებას მოიპოვოს დამატებითი სარგებელი უფლების დამრღვევისგან, არამედ ითვალისწინებს მხოლოდ მდგომარეობის აღადგენის მოთხოვნის უფლებას. აღნიშნული ზომა ემსახურება არა სადამსჯელო, არამედ, გამათანაბრებელ მიზანს, დამსაქმებელს არ წარმოეშობოდა თანამდებობრივი სარგოს გადახდის ვალდებულება თუ დასაქმებული პარალელურად მუშაობას სხვა სამსახურში დაიწყებდა. ამდენად, მოსარჩელის პოზიციის გაზიარების, სადავო აქტის ბათილად ცნობისა და სასმსახურში აღდგენის შემთხვევაშიც, შეფასებას საჭიროებდა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების საკითხის არსებობა, კერძოდ სამსახურებრივი სპეციფიკიდან და დატვირთვიდან გამომდინარე, კ. ლ-ეის მიერ როგორც დამატებითი სამუშაოს შესრულების, ასევე, სამუშაოების შეთავსების შესაძლებლობის არსებობა. ყოველივე ზემოაღნიშნულის მიხედვით, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-4 პუნქტით განსაზღვრული მოთხოვნების იურიდიული წინაპირობების სრულყოფილად გამოკვლევას ადგილი არ ჰქონია. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის სამართლებრივი სტრუქტურა ამჟღავნებს ნორმატიული დამოკიდებულების თვისებას, 118-ე მუხლის მე-4 და მე-5 პუნქტებით გათვალისწინებულ იურიდიულ შედეგს, როგორც conditio sine qua non (უშუალო მიზეზობრიობა), განაპირობებს მხოლოდ სამსახურიდან გათავისუფლების აქტის ბათილობა, მისი უკანონობის დადგენა, თუმცა პირის სხვა სამსახურში დასაქმება არსებით ზეგავლენას ახდენს მისაკუთვნებელი კომპენსაციის ოდენობის დადგენის პროცესზე.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს მოსარჩელის მითითებას მასზედ, რომ გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანება და გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანება გამოცემულია სზაკ-ის 54-ე მუხლის 1-ლი და მე-3 ნაწილების მოთხოვნათა დარღვევით. საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ორივე სადავო აქტი ქმნის ერთ შინაარსობრივ მთლიანობას, 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანება შეიცავს აღწერილობით და სამოტივაციო ნაწილებს, ხოლო 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანება შეიცავს სარეზოლუციო ნაწილს, სზაკ-ის 53-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, დასაბუთება წინ უძღვის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სარეზოლუციო ნაწილს. ის გარემოება, რომ 06.05.2020წ. DES 9 20 00000124 ბრძანება არ შეიცავს ძალაში შესვლის თარიღს არ ქმნის აქტის ბათილობის საფუძველს, ვინაიდან იგი არ შედის სზაკ-ის 52-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ა“-„ე“ ქვეპუნქტებით რეგლამენტირებულ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის რეკვიზიტებში. აღნიშნულის მიზეზი ისაა, რომ აქტის ძალაში შესვლა წარმოადგენს ზოგადი ადმინისტრაციული სამართლის ავტონომიურ ინსტიტუტს, რომელიც ცალკე არის მოწესრიგებული სზაკ-ის 54-ე-58-ე მუხლებში. სადავო 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანების მე-2 პუნქტში ჩანაწერი - „ძალაში შევიდეს ხელმოწერისთანავე“ - მიუთითებს სადავო აქტის აღსრულების მომენტზე, ვინაიდან ამავე ბრძანების 1-ლი პუნქტის მიხედვით, კ. ლ-ე გათავისუფლებულად ჩაითვალა 2016 წლის 02 დეკემბრიდან. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 107-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, მოხელე სამსახურიდან თავისუფლდება ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული შესაბამისი გარემოების, მოცემულ შემთხვევაში, მძიმე დისციპლინური გადაცდომის გამოვლენის დღიდან. სზაკ-ის 54-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, თუ კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ძალაში შედის მხარისათვის კანონით დადგენილი წესით გაცნობისთანავე ან გამოქვეყნების დღეს. შესაბამისად, ნორმების სისტემური განმარტებით, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 107-ე მუხლის მე-2 პუნქტი ადგენს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალაში შესვლის ზოგადი მოწესრიგებისაგან განსხვავებულ წესს და მის ძალაში შესვლას უკავშირებს დისციპლინური გადაცდომის გამოვლენას. ამავდროულად, მოსარჩელე თავად აღნიშნავს, რომ მას ორივე სადავო აქტი გადაეცა 08.05.2020წ. ფოსტის მეშვეობით, მოსარჩელეს არ შეზღუდვია გასაჩივრების უფლება, ნებისმიერ შემთხვევაში სახეზე არაა ისეთი დარღვევა, რომელიც გამოიწვევდა სზაკ-ის მე-60¹ მუხლის საფუძველზე აქტების ბათილად ცნობას. სადავო 07.05.2020წ. DES 0 20 00000693 ბრძანების მე-2 პუნქტი უკავშირდება ამავე ბრძანების 1-ელ პუნქტს, რომლითაც კ. ლ-ე გათავისუფლებულად ჩაითვალა 2016 წლის 02 დეკემბრიდან. დაუსაბუთებლია ასევე მოსარჩელის მიერ სარჩელსა და საკასაციო შესაგებელში გამოთქმული მოსაზრება მასზედ, რომ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 27.10.2015წ. N4346-Iს კანონის სადღეისოდ მოქმედი რედაქციის 118-ე მუხლის მე-3, მე-4 და მე-5 პუნქტები ითვალისწინებს პირის თანამდებობაზე აღდგენას და განაცდურის ანაზღაურებას ზემდგომი ორგანოს ან სასამართლოს მიერ მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების გაუქმების (ბათილად ცნობის) ყველა, მათ შორის სასკ-ის 32.4. მუხლის შემთხვევაში. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქმის განხილვა უნდა მოხდეს განხილვის დროს მოქმედი პროცესუალური კანონმდებლობით, ამავე კანონმდებლობით უნდა მოხდეს აღსრულებაც (სასკ-ის 1.2 მუხ.), თუმცა სადავო სამართალურთიერთობის მატერიალური ასპექტის შეფასება ხდება სადავო ურთიერთობის აღმოცენების დროს მოქმედი ნორმატიული სინამდვილით, ამასთანავე მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული განხილვის დროს მოქმედი კანონმდებლობა, უკეთუ ეს უკანასკნელი პირის სამართლებრივ მდგომარეობას აუმჯობესებს. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრება არ იწვევს სადავო აქტის მოქმედების შეჩერებას, გასაჩივრებას ასეთ შემთხვევაში არ აქვს აქტის სუსპენზიური ეფექტი. უკეთუ ადგილი არ აქვს სადავო აქტის მოქმედების შეჩერებას, ადგილი აქვს უწყვეტობას, პრეზუმირებულია პირის თანამდებობიდან თავდაპირველი თარიღით გათავისუფლების ფიქცია. ამავდროულად, მოსარჩელის წინა რიცხვით განთავისუფლება განპირობებულია „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 107-ე მუხლის მე-2 პუნქტით, რომლის მიხედვით მოხელე სამსახურიდან თავისუფლდება ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული, მოცემულ შემთხვევაში მძიმე გადაცდომის გარემოების გამოვლენის დღიდან. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.05.2018წ. გადაწყვეტილებით (საქმე №3ბ/612-18) სარჩელი დაკმაყოფილდა მხოლოდ ნაწილობრივ, კერძოდ სადავო აქტის ბათილად ცნობისა და საკითხთან დაკავშირებით საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ბრძანების გამოცემის მოთხოვნის ნაწილში, ხოლო დანარჩენი სასარჩელო მოთხოვნების ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 18.05.2018წ. გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და სადავო აქტის ბათილად ცნობა მოხდა სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე, მიღებულ იქნა სწორედ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-3 პუნქტით განსაზღვრული ახალი ნორმატიული სინამდვილის მოქმედების პირობებში. მიუხედავად იმისა, რომ ბათილად იქნა ცნობილი სადავო აქტი, იგი ბათილად იქნა ცნობილი 32.4 მუხლის მიხედვით, სარჩელი დაკმაყოფილდა მხოლოდ ნაწილობრივ, ადგილი არ ჰქონია 32.1 მუხლის გამოყენებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებას, სარჩელი სხვა ნაწილში, კერძოდ სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლოს 18.05.2018წ. გადაწყვეტილება არ შეიცავს მითითებას კ. ლ-ეის სამსახურში აღდგენის შესახებ, გადაწყვეტილება უთითებს საქმის გარემოებების დამატებითი გამოკვლევის და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის საჭიროებაზე. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კ. ლ-ემ 08.01.2020წ. განცხადებით მიმართა სააპელაციო სასამართლოს და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.05.2018წ. გადაწყვეტილების განმარტება, კერძოდ განმცხადებელმა განმარტება მოითხოვა კ. ლ-ეის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ გასაჩივრებული აქტის ბათილად ცნობის გამო „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 27.10.2015წ. კანონის 118-ე მუხლის მე-3, მე-4 და მე-5 პუნქტებით გათვალისწინებული შედეგების წარმოშობის თაობაზე. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 21.01.2020წ. განჩინებით კ. ლ-ეის განცხადება არ დაკმაყოფილდა იმაზე მითითებით, რომ გასაჩივრებული აქტი ბათილად იქნა ცნობილი სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, შესაბამისად სხვა სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები არ არსებობდა. გადაწყვეტილების აღსრულებასთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატას აგრეთვე 17.02.2020წ. განცხადებით მიმართა გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტმა სააპელაციო სასამართლოს 18.05.2018წ. გადაწყვეტილების განმარტების მოთხოვნით. სააპელაციო სასამართლოს 20.02.2020წ. განჩინებით დეპარტამენტის განცხადება განმარტების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. განმარტებაზე უარის თქმის შესახებ სააპელაციო სასამართლოს 21.01.2020წ. და 20.02.2020წ. განჩინებები კერძო საჩივრით გასაჩივრდა კ. ლ-ეის და გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მიერ. კერძო საჩივრის ავტორი კ. ლ-ე უთითებდა, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ დისციპლინური გადაცდომის საკითხი უნდა განიხილოს და ხელახლა გამოსცეს ახალი ბრძანება მხოლოდ კ. ლ-ეის სამსახურში აღდგენისა და მისთვის განაცდურის ანაზღაურების შემდგომ, შესაბამისად კერძო საჩივრის ავტორის მოსაზრებით, სასამართლოს უნდა განემარტა იწვევს თუ არა კ. ლ-ეის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ აქტის სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე ბათილად ცნობა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 27.10.2015წ. კანონის 118-ე მუხლის მე-3, მე-4 და მე-5 პუნქტებით გათვალისწინებულ შედეგებს. კერძო საჩივრის ავტორის - დეპარტამენტის ძირითად პრეტენზიას შეადგენდა გადაწყვეტილების აღსრულებისას „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118.3 მუხლის გამოყენების შესაძლებლობასთან დაკავშირებით სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების განმარტება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.07.2020წ. განჩინებით კერძო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოხელის სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნები პირდაპირ და უშუალოდ უკავშირდება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საქმის განმეორებითი გამოკვლევის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილებას და გამომდინარეობს მისგან. შესაბამისად, ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების დროს არ გამოიკვეთა რაიმე ისეთი გარემოება, რომელიც გამოიწვევდა სხვა ახალი გადაწყვეტილების მიღებას, კ. ლ-ეის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებამ გამოიწვია კ. ლ-ეის გათავისუფლება თავდაპირველი თარიღით (02.12.2016წ.). სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით აღდგენის მოთხოვნაზე მოსარჩელეს უარი ეთქვა. ამდენად, სწორედ საბოლოო აქტების სავალდებულოობის პრინციპის დარღვევა იქნებოდა სამსახურში აღდგენის და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ. მოსარჩელის მოსაზრების საფუძვლიანობას არ ადასტურებს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. №1022-Iს კანონის 127-ე მუხლის მე-6 პუნქტის ძალადაკარგულად აღიარებაზე მითითება, აღნიშნულიდან არ გამომდინარეობს ის, რომ „გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების გაუქმებაში“ („საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118.3 მუხ.) იგულისხმება სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე ბათილად ცნობა, ვინაიდან “საჯარო სამსახურის შესახებ” 27.10.2015წ. N4346-Iს კანონის 118-ე მუხლის მე-3 პუნქტი ექსპლიციტურად არც სადავო აქტის სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე ბათილად ცნობის დროს პირის პირდაპირ სამსახურში აღდგენის შესაძლებლობაზე უთითებს. ამავდროულად, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამართლის ნორმის ყოფიერების იმანენტური ნაწილია სამართლის ნორმის გამოყენება პრაქტიკაში (იხ. mutatis mutandis, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდი პალატის 21.10.2013წ. გადაწყვეტილება საქმეზე Case of Del Río Prada v. Spain, App. No. 42750/09, §90.). საკაციო პალატა მიუთითებს, რომ სწრედ ამგვარი მიმართულებით განვითარდა სასამართლო პრაქტიკა (იხ. მრავალთა შორის.: სუსგ., ბს-128(კ-24), 22.05.2025წ.; სუსგ., ბს-1073(კ-24), 27.02.2025წ; სუსგ., ბს-306(კ-23), 26.11.2024წ.; სუსგ., ბს-1309(2კ-22), 14.02.2024წ.; სუსგ., ბს-466(კ-22), 18.09.2023წ.; სუსგ., ბს-162(კ-22), 08.06.2022წ.). ამასთანავე, პირის წინა თარიღით გათავისუფლების დაუშვებლობა სასამართლო პრაქტიკით უარყოფილია გათავისუფლების აქტის სასკ-ის 32.1 მუხლის საფუძველზე ბათილად ცნობის შემთხვევაში (სუსგ., ბს-357(კ-23), 15.06.2023წ; იხ. mutatis mutandis, ბს-706(2კ-19), 16.03.2022წ.), აღნიშნულისაგან განსხვავდება მოცემული დავის კონტექსტი, რამეთუ საქმე ეხება სადავო აქტის სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე ბათილობას. ასკ-ის 32.1 მუხლის თანახმად, სადავო აქტის კანონთან შესაბამისობის (მატერიალური კანონიერება) შემოწმება შესაძლებელია მხოლოდ ნორმის აბსტრაქტული შემადგენლობის ყველა ელემენტთან დაკავშირებით ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის შემთხვევაში. თუმცა, სასამართლო მოკლებულია საკითხის სასკ-ის 32.1 მუხლის შესაბამისად არსებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობას, უკეთუ უცნობია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, აქტის ბათილობის მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტული შემადგენლობის გარკვეული ფაქტობრივი ელემენტები. სასკ-ის 32.4 მუხლი მიზნად ისახავს სასკ-ის 32.1 მუხლის გამოყენების წინაპირობების შექმნას. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 118-ე მუხლის მე-3 პუნქტში მოხსენიებული ნორმატიული ტერმინი „მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების გაუქმება“ გულისხმობს სადავო აქტის სასკ-ის 32.1 მუხლის საფუძველზე ბათილად ცნობას, მასში არაა ნაგულისხმევი სადავო აქტის ბათილად ცნობა სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე, ვინაიდან მისი გამოყენების შემთხვევაში საქმე არსებითად არ წყდება, ადგილი არ აქვს გადაწყვეტილების მატერიალური კანონიერების, მისი არსებითი მხარის შემოწმებას, სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე სადავო აქტის ბათილად ცნობა ეფუძნება ერთგვარ პრეზუმირებას, რომ სადავო აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება საჭიროებს საქმის გარემოებათა საფუძვლიან გამოკვლევას. უკვე ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოებისას საქმის გარემოებათა სრულყოფილად გამოკვლევის შედეგად თავდაპირველთან იდენტური სამართლებრივი შედეგის დადგომა განაპირობებს ახალი აქტის მოქმედებას ex tunc (მისი თავდაპირველად გამოცემიდან) პრინციპით, ვინაიდან პრეზუმირებულია, რომ პირის გათავისუფლება გათავისუფლების მომენტშივე კანონიერი იყო, შესაბამისად ახალი სადავო აქტი მოქმედებს ex tunc პრინციპით, პირის გათავისუფლება ხდება თავდაპირველი თარიღით, უკეთუ დასტურდება თავდაპირველად გამოცემული სადავო აქტის არსებითი, მატერიალური („შედეგობრივი“) კანონშესაბამისობა (სასკ-ის 32.1 მუხ.). მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ ახალი სადავო აქტი უნდა მოქმედებდეს ex nunc (გამოცემის დღიდან) იმ თვალსაზრისით, რომ “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 118-ე მუხლის მე-3 პუნქტში მოხსენიებული ზემოაღნიშნული ნორმატიული ტერმინი გულისხმობს პირის სასკ-ის 32.4 მუხლით სადავო აქტის ბათილად ცნობის შემთხვევაშიც სამსახურში აღდგენას. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ “საჯარო სამსახურის შესახებ” 27.10.2015წ. N4346-Iს კანონის 118-ე მუხლის მე-3 პუნქტი (ტერმინი - „გაუქმება“) ჩამოყალიბებულია აბსტრაქტული ენით, ნორმატიული ენის აბსტრაქციის მაღალი ხარისხი განპირობებულია გათავისუფლების შესახებ სადავო აქტის სასკ-ის 32.1 და 32.4 მუხლების შესაბამისად ბათილად ცნობის ინსტიტუტების გამიჯვნის აუცილებლობით, ვინაიდან 118-ე მუხლის მე-4 პუნქტი პირისათვის განაცდური თანამდებობრივი სარგოს მიკუთვნებას მხოლოდ სამსახურში აღდგენას უკავშირებს. მოსარჩელის მოსაზრების საფუძვლიანობას გამორიცხავს ასევე სისტემური განმარტებაც, სისტემური განმარტება ეფუძნება სამართლის სისტემის ყველა ნორმის მნიშვნელობისა და ძირითადი მიზნის (télos) ურთიერთკავშირს, ასეთი განმარტების მიზანია სამართლის სისტემა და მასში შემავალი თითეული ნორმა წარმოაჩინოს ურთიერთდამოკიდებულებაში მყოფ მთლიანობად, ამდენად მოსარჩელის განმარტება გამორიცხავს სასკ-ის 32.1 და 32.4 მუხლების დიფერენცირების მიზანს, მათ ადგილსა და ფუნქციას ადმინისტრაციული მართლმსაჯულების სისტემაში, უგულვებელყოფს ნორმებს შორის სისტემური ურთიერთდამოკიდებულების არსებობას. ყოველივე აღნიშნულის საფუძველზე, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ “საჯარო სამსახურის შესახებ” 27.10.2015წ. N4346-Iს კანონის 118-ე მუხლის მე-3 პუნქტის მოსარჩელის მიერ შემოთავაზებლი განმარტება არ ეფუძნება ნორმის მიზნის ადეკვატურ გააზრებას და არ ითვალისწინებს ზემოაღნიშნული, კანონიერ ძალაში მყოფი სასამართლო აქტების სავალდებულო ძალას.

დაუსაბუთებელია ასევე მოსარჩელის მოსაზრება მასზედ, რომ 01.12.2016წ. ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის N... ოქმით („დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესები, იმოძრავა ქვეითთა ბილიკზე, დააზიანა სხვისი ქონება, რის შემდეგაც დატოვა საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის ადგილი“) დაკისრებული პასუხისმგებლობა გამორიცხავს მოსარჩელისათვის თანამდებობიდან გათავისუფლების დისციპლინური პასუხისმგებლობის შეფარდებას. უპირველეს ყოვლისა, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ „ნორმატიული აქტების შესახებ“ ორგანული კანონის მე-5 მუხლის 1-ლი პუნქტის მე-2 წინადადების მიხედვით, საჯაროსამართლებრივ ურთიერთობებში კანონის ანალოგია გამოიყენება მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-100 მუხლის მე-3 პუნქტი არის საჯარო სამართლებრივი ნორმა, იგი გამორიცხავს მოხელისათვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის შეფარდების შესაძლებლობას მის მიმართ სასამართლოს მიერ შესაბამისი გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანის შემთხვევაში. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხსენებულ ნორმაში არ არის სახელდებით მოხსენიებული ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდების ანალოგიის წესით გამოყენება. ამდენად, საკასაციო პალატა დაუსაბუთებლად მიიჩნევს ნორმის მოსარჩელისეულ განმარტებას, მით უფრო იმ პირობებში როდესაც „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-100 მუხლის მე-3 პუნქტში მოხსენიებულია ტერმინი „სასამართლოს მიერ“, ხოლო ეს უკანასკნელი პირდაპირ მიუთითებს იმას, რომ აქტი უნდა იყოს გამოტანილი სასამართლოს და არა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ. ამ შემთხვევაში სახეზეა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის N... ოქმი, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 239-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის მიხედვით, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ჩადენის შესახებ შედგება ოქმი, საამისოდ უფლებამოსილი თანამდებობის პირის მიერ. ამავდროულად, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-100 მუხლის მე-3 პუნქტი არის სპეციალური ურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმა, ხოლო „ნორმატიული აქტების შესახებ“ ორგანული კანონის მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, სპეციალური (საგამონაკლისო) ნორმები არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ანალოგიით. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ აღნიშნული ნორმის შინაარსი შეიცავს მხოლოდ ერთი და იგივე ქმედებისათვის სისხლის სამართლებრივი და დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების ამკრძალავ დათქმას, სპეციალური ურთიერთობების მომწესრიგებელი ნორმები (საგამონაკლისო ნორმები) არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ანალოგიით (mutatis mutandis, სამოქალაქო კოდექსის 5.3 მუხ.). „საჯარო სამსახურის“ შესახებ კანონის მე-100 მუხლის მე-3 პუნქტში მხოლოდ სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის მოხსენიება ასახავს სისხლის სამართლის ექსკლუზიური გამგებლობის იდეას, რომლის მიზანია დანაშაულებრივი ხელყოფის თავიდან აცილება და მართლწესრიგის დაცვა (სისხლის სამართლის კოდექსის 3.1 მუხ.). სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის სიმძიმე გამორიცხავს დისციპლინურ გადაცდომაზე რეაგირების აუცილებლობას, გამოსაყენებელი ღონისძიების თანაზომიერებასა და პროპორციულობაზე მსჯელობას, დანაშაული თავისი ბუნებით განეკუთვნება იმდენად მძიმე სოციალურ კატეგორიას, რომ დანაშაულის ჩამდენი მოხელის საჯარო სამსახურში საქმიანობის გაგრძელება აბსოლუტურად შეუთავსებელია საჯარო დაწესებულებაში სამსახურის გაგრძელების იდეასთან, აზრს კარგავს გამოყენებული ღონისძიების თანაზომიერებაზე მსჯელობა. ამდენად, დანაშაულის ჩადენის დამტკიცების შემთხვევაში, საჯარო მოხელე თანმდებობიდან თავისუფლდება არა დისციპლინური გადაცდომის საფუძვლით, არამედ „საჯარო სამსახურის“ შესახებ კანონის 107-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის შინაარსით, კერძოდ, მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების სავალდებულო საფუძველს წარმოადგენს მოხელის მიმართ სასამართლოს საბოლოო გამამტყუნებელი განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლა. დანაშაულის სოციალური საშიშროება აღემატება ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის სოციალურ სიმწვავეს, ეს უკანასკნელი უპირობოდ არ იწვევს პირის გათავისუფლებას, მასზე რეაგირებისას დისციპლინური ზომის პროპორციულობის შეფასებას იმპერატივის ძალა აქვს, შესაბამისად, მოცემული თვალსაზრისით, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-100 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა სპეციალურია (lex specialis). ადმინისტრაციული ჯარიმა საჯარო წესრიგის, ხოლო დისციპლინური პასუხისმგებლობა სხვადასხვა სამსახურებრივი ნორმის დარღვევაზე რეაგირების ინსტრუმენტია, მათი იურიდიული შინაარსი განეკუთვნება სხვადასხვა ნორმატიულ კატეგორიას, თუმცა ისინი ერთმანეთს არ გამორიცხავს, ორივე ზომას ერთმანეთის შემავსებელი ფუნქცია აქვს. აღნიშნული დასკვნის გაკეთების საფუძველს იძლევა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-100 მუხლის მე-2 პუნქტის შინაარსიც, სასამართლოს მიერ შესაბამის სისხლის სამართლის საქმეზე ან/და ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე გამამართლებელი გადაწყვეტილების გამოტანა არ გამორიცხავს დისციპლინური გადაცდომის ფაქტის არსებობის გამო დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდების შესაძლებლობას. მხოლოდ დანაშაულის ჩადენა განაპირობებს სამსახურებრივი ურთიერთობების უპირობოდ შეწყვეტას. თავისთავად დანაშაულის შესაძლო ჩადენის სიმძიმეს შეუძლია განაპირობოს მოხელის დროებით ჩამოშორება საჯარო სამსახურის შესრულებისაგან, კერძოდ საჯარო დაწესებულების გადაწყვეტილებით, მოხელის სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემის შემთხვევაში, სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტამდე ან განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლამდე, საჯარო მოხელეს შესაძლებელია შეუჩერდეს სამსახურებრივი უფლებამოსილება (კანონის 55.2 მუხ. „ზ“ ქვ.პ.), რაც გულისხმობს მის დროებით გათავისუფლებას სამსახურებრივი ფუნქციების შესრულებისაგან (55.1 მუხ.), ხოლო მოხელის სამსახურებრივი უფლებამოსილება ჩერდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მოხელის დაკავების, მისი ადმინისტრაციული პატიმრობის ან მისთვის ისეთი აღკვეთის ღონისძიების შეფარდების შემთხვევაში, რომელიც გამორიცხავს სამსახურებრივი უფლებამოსილების განხორციელებას (55.2 მუხ. და 55.2 მუხ. „ზ“ ქვპ.პ.). ამავდროულად, სახეზე არ არის ერთი და იგივე ქმედება, რომლის გამოც მოსარჩელეს დაეკისრა ორივე სახის პასუხისმგებლობა. დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრება დაეფუძნა სუბიექტური და ობიეექტური ფაქტორების დეტალურ და ყოველმხრივ ანალიზს, პროპორციულობის უფლებრივ განზომილებას, ხოლო ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა დაეფუძნა უშუალოდ შესაბამისი ნორმით მკაცრად გაწერილი ქცევის წესების დარღვევას. განსახილველ შემთხვევაში, 01.12.2016წ. ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის N... ოქმის მიხედვით, კ. ლ-ემ „დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესები, იმოძრავა ქვეითთა ბილიკზე, დააზიანა სხვისი ქონება, რის შემდეგაც დატოვა საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის ადგილი, რის გამოც მისი ქმედება დაკვალიფიცირდა ასკ-ის 123-ე მუხლის 1-ლი და 125-ე მუხლის მე-10 ნაწილებით გათვალისწინებულ სამართალდარღვევად. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სახეზე არ არის ერთი და იგივე ქმედება, რომლის გამოც კ. ლ-ეს ერთდროულად დაეკისრა დისციპლინური და ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა, დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის თანაზომიერებაზე მსჯელობისას გათვალისწინებულ იქნა ისეთი მნიშვნელოვანი ფაქტრები, როგორებიც არის კ. ლ-ეის ქმედებაში პირდაპირი განზრახვის არ არსებობა, ძაღლის უხეში გაუფრთხილებლობით სიკვდილი, სკვერის გადაკვეთისას საგზაო მოძრაობის წესების განზრახ დარღვევა, საზოგადოების რეაქცია კ. ლ-ეის ქმედებაზე, ადმინისტრაციული ორგანოს რეპუტაციისა და ავტორიტეტის დისკრედიტაცია, კ. ლ-ეის მიერ დაზიანებელი ცხოველისათვის დახმარების აღმოუჩენლობა, შემთხვევის ადგილის მიტოვება, კ. ლ-ეის რეპლიკა დაზიანებული ცხოველის მდგომარეობასთან დაკავშირებით. მხოლოდ ყველა ფაქტორის ყოველმხრივი და ერთობლივი ანალიზით იქნა განპირობებული სამსახურიდან გათავისუფლების ღონისძიების თანაზომიერად მიჩნევა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის საფუძველზე, არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და კასატორის საკასაციო საჩივრის სრულად დაკმაყოფილების საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.05.2023წ. გადაწყვეტილება;

3. კ. ლ-ეის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: თ. ოქროპირიძე

ქ. ცინცაძე