საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-870(კ-25) 30 ოქტომბერი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - საქართველოს გენერალური პროკურატურა

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - ჭ.ლ-ა

მესამე პირი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

თავდაპირველი მოპასუხე - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 15 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2022 წლის 24 ოქტომბერს ჭ.ლ-ამ სარჩელით, ხოლო 2024 წლის 21 ივნისს დაზუსტებული სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - საქართველოს გენერალური პროკურატურის და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ, ამასთან, სასარჩელო მოთხოვნა დაზუსტდა თბილისის საქალაქო სასამართლოში 2024 წლის 2 ოქტომბერს გამართულ სასამართლო სხდომაზე. მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს გენერალურ პროკურატურისთვის ჭ.ლ-ას სასარგებლოდ უკანონოდ დაკავების, სისხლისსამართლებრივ პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების 8 თვით უკანონოდ გამოყენების გამო, მორალური ზიანის სახით 10 000 (ათი ათასი) ლარის გადახდის და სისხლისსამართლებრივ პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების უკანონოდ გამოყენების გამო მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მიზნით, 74 790 ლარის (საიდანაც ხელფასის იძულებითი განაცდური არის 68 620 (1460x47=68620) ლარი, ადვოკატის მომსახურების საფასური - 6 000 ლარი, ხოლო ექსპერტიზის ბიუროს საფასური - 170 ლარი) დაკისრება, ხოლო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის ჭ.ლ-ას სასარგებლოდ ხელფასის იძულებითი განაცდურის სახით 68 620 (1460x47=68620) ლარის ანაზღაურების დავალება.

სარჩელის მიხედვით, ჭ.ლ-ას ბრალი ედებოდა სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტებაში იარაღის გამოყენებით, რამაც გამოიწვია ფიზიკური პირის სიცოცხლის მოსპობა გაუფრთხილებლობით. მოსარჩელე დაკავებულ იქნა 2018 წლის 23 ივლისს, ხოლო ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 25 ივლისის განჩინებით ბრალდებულ ჭ.ლ-ას მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით გამოყენებულ იქნა პატიმრობა. ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 7 სექტემბრის განაჩენით ჭ.ლ-ა ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ საქართველოს სსკ-ის 116-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და საქართველოს სსკ-ის 33-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით წარდგენილ ბრალდებებში და გამართლდა. მოსარჩელის განმარტებით, სისხლის სამართლებრივ პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის გამო, მას მიადგა მნიშვნელოვანი მატერიალური და მორალური ზიანი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით, საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მესამე პირად ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

თბილისის საქალაქო სასამართლო ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ჭ.ლ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; საქართველოს გენერალურ პროკურატურას ჭ.ლ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა მორალური ზიანის ანაზღაურება 5 000 (ხუთი ათასი) ლარის ოდენობით; საქართველოს გენერალურ პროკურატურას ჭ.ლ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა მატერიალური ზიანის ანაზღაურება 57435 ლარის ოდენობით (1500 ლარი - ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯი, ხოლო 55 935 ლარი - იძულებითი განაცდური); დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლო ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ჭ.ლ-ამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლო ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 15 მაისის განჩინებით საქართველოს გენერალური პროკურატურის და ჭ.ლ-ას სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 25 ივლისის №10ა/377-18 განჩინებით ბრალდებულ ჭ.ლ-ას მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით გამოყენებულ იქნა პატიმრობა. ხოლო ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 14 მარტის განჩინებით, ბრალდებულ ჭ.ლ-ას მიმართ გამოყენებული აღკვეთის ღონისძიება პატიმრობა შეიცვალა არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიებით და იგი გათავისუფლდა სასამართლო სხდომის დარბაზიდან. ბრალდებულ ჭ.ლ-ას მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით გამოყენებულ იქნა გირაო 45 000 ლარის ოდენობით.

სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 7 სექტემბრის №1/559-18 განაჩენით, ჭ.ლ-ა, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 116-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 333-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით წარდგენილ ბრალდებებში, ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა. ამავე განაჩენით, ჭ.ლ-ას განემარტა მიყენებული ზიანის ანაზღაურების უფლების თაობაზე.

მორალური ზიანის სახით შესაბამისი თანხის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მორალური ზიანი ანაზღაურდება მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზე იყო მიზეზობრივი კავშირი სახელმწიფო ორგანოს უკანონო ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის.

მორალური ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით, სასამართლომ განმარტა, რომ მართალია, მორალური ზიანის ანაზღაურების მოცულობას განსაზღვრავს სასამართლო მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე, მაგრამ ეს მოთხოვნა მხოლოდ მოსარჩელის მოსაზრებაა და ანაზღაურების მოცულობის განსაზღვრა სასამართლოს მიხედულებით უნდა გადაწყდეს. ამასთან, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მართალია, ამა თუ იმ ფორმით თავისუფლების აღკვეთა ყოველთვის იწვევს დისკომფორტს, მაგრამ დაპატიმრებული პირი, გონივრულ ფარგლებში, მაინც ვალდებულია ითმინოს ეს, როდესაც დაცულია გარკვეული სტანდარტები, თუმცა იგივე არ ვრცელდება, როდესაც უკანონოდ და დაუსაბუთებლად არის დაპატიმრებული. ის არ არის ვალდებული, ითმინოს პატიმრობასთან დაკავშირებული დისკომფორტი, რაც გამოიხატება თუნდაც მთელი რიგი უფლებებითა და თავისუფლებებით სარგებლობის შეუძლებლობაში ან შეზღუდვაში. პალატის მითითებით, უკანონოდ დაპატიმრებული პირის პატიმრობაში ყოფნა, როგორც ასეთი, უკანონობაა, მიუხედავად იმისა, დაირღვევა თუ არა რეჟიმის რომელიმე მოთხოვნა. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებას და მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში 5 000 (ხუთი ათასი) ლარი წარმოადგენდა მორალური ზიანის გონივრულ და სამართლიან ანაზღაურებას.

რაც შეეხება მატერიალური ზიანის ანაზღაურების საკითხს, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2018 წლის 6 ოქტომბრის MIA 4 18 02445032 ბრძანების თანახმად, ჭ.ლ-ა გადაყენებულ იქნა დაკავებული თანამდებობიდან 2018 წლის 24 ივლისიდან სისხლის სამართლის საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, ხოლო საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2022 წლის 22 ივნისის №MIA 1 2201685679 ბრძანებით, იგი აღდგენილ იქნა და დაინიშნა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სამეგრელო-ზემო სვანეთის პოლიციის დეპარტამენტის ქ. ფოთის საქალაქო სამმართველოს ...ის განყოფილების ...ის თანამდებობაზე, ხოლო მის მიერ მიუღებელ თანხად განისაზღვრა 55 935 ლარი, რომელიც სასამართლოს შეფასებით არა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს, არამედ სწორედ საქართველოს გენერალურ პროკურატურას უნდა დაკისრებოდა, რამდენადაც დადასტურებულად იქნა მიჩნეული პროკურატურის უკანონო ქმედებებსა და ჭ.ლ-ას მიუღებელი ხელფასის სახით მიყენებულ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობას.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ თიბისი ბანკის ანგარიშიდან ამონაწერზე დაყრდნობით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ჭ.ლ-ას სისხლის სამართლის საქმეზე გადახდილ იქნა იურიდიული მომსახურების საფასური 1000 ლარის ოდენობით. ამასთან, სადავოდ არ იყო გამხდარი ადვოკატის მონაწილეობა ჭ.ლ-ას მიმართ დაწყებული უკანონო სისხლისსამართლებრივი დევნიდან მის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის გამოტანამდე პერიოდში, შესაბამისად, ადვოკატისთვის გაწეული ხარჯი სასამართლომ მიიჩნია მატერიალურ ზიანად. ამდენად, დავის საგნის, დავის სირთულისა და საქმის სხვა ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია საქართველოს გენერალური პროკურატურისთვის მატერიალური ზიანის ანაზღაურების სახით, ადვოკატის მომსახურებისთვის 1500 ლარის დაკისრება.

რაც შეეხება ექსპერტიზის დასკვნის საფასურის - 170 ლარის დაკისრებას, სააპელაციო პალატამ იგი უსაფუძვლოდ მიიჩნია და არ დააკმაყოფილა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ერთი მხრივ წარმოდგენილი დასკვნით ცალსახად არ დასტურდებოდა მოსარჩელის მძიმე ფსიქოემოციური მდგომარეობა, ხოლო მეორე მხრივ უკანონო პატიმრობის გამო მორალური ზიანის შესაფასებლად, სასამართლოს არ სჭირდებოდა ექსპერტიზის დასკვნა, ის არ წარმოადგენდა სავალდებულო და სასამართლოსთვის სახელმძღვანელო დოკუმენტს, არამედ მხარის სურვილის საფუძველზე ჩატარებულ ექსპერტიზას, რომლის ვალდებულებაც მას არ გააჩნდა. შესაბამისად, სასამართლოს მოსაზრებით, ვერც მასზე გადახდილი თანხა იქნებოდა მიჩნეული მატერიალურ ზიანად, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც ამავე გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის მიერ განცდილი სტრესის, შიშის და უარყოფითი ემოციების ხარისხის შეფასების შედეგად, მოპასუხეს დაეკისრა მორალური ზიანის ანაზღაურება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 15 მაისის განჩინება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორმა - საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე და 208-ე მუხლებზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 992-ე და 1005-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობდა პროკურატურისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძველი, რადგან არ დასტურდებოდა პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირის არსებობა განხორციელებულ ქმედებასა და დამდგარ შედეგს - ზიანს შორის, ასევე არ დასტურდებოდა კასატორის მხრიდან ბრალეული მოქმედება. კასატორი მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის მიმართ გამოყენებულ იქნა კანონით გათვალისწინებული საპროცესო მოქმედებები, გატარდა კანონშესაბამისი ღონისძიებები და საბოლოოდ მის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის მარეაბილიტირებელი საფუძვლით დამთავრების შემთხვევაშიც არ არსებობდა პროკურატურის მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის კანონიერი საფუძველი.

მორალური ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, კასატორმა მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-18 და 413-ე მუხლებზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2009 წლის 8 აპრილის განჩინებაზე საქმეზე №ბს-972-936(3კ-08), აგრეთვე როგორც ეროვნული, ასევე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკაზე მორალური ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლოს, გარდა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მოსარჩელის განმარტებისა, მხედველობაში უნდა მიეღო, დასახელებული ეროვნული და საერთაშორისო პრაქტიკა. კასატორი დასახელებული ნორმებისა და პრაქტიკის ანალიზის საფუძველზე მიიჩნევს, რომ მისთვის მორალური ზიანის სახით 5000 ლარის დაკისრება უსაფუძვლოა და უნდა გაუქმდეს.

რაც შეეხება მატერიალური ზიანის ანაზღაურების საკითხს, კასატორი მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეს უნდა წარმოედგინა მისთვის მიყენებული ზიანისა და მისი მოცულობის დამადასტურებელი უტყუარი მტკიცებულებები. საქართველოს გენერალური პროკურატურა მიიჩნევს, რომ განსახილველი საკითხის მართებულად შეფასებისათვის საკასაციო სასამართლომ ყურადღება უნდა გაამახვილოს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებსა და შესაბამის სამართლებრივ ნორმებზე. მხოლოდ ის ფაქტი, ჭ.ლ-ას მიმართ მიმდინარეობდა სისხლისსამართლებრივი დევნა, იმთავითვე საქართველოს გენერალური პროკურატურას, როგორც დევნის განმახორციელებელ ორგანოს, ვერ გადააქცევდა ზიანის მიმყენებელ პირად. კასატორი სადავოდ არ მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ განსახილველ შემთხვევაში პროკურატურას სასამართლოსათვის ჭ.ლ-ას დაკავებული თანამდებობიდან გადაყენება არ მოუთხოვია. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში ჭ.ლ-ას თანამდებობიდან დროებით გადაყენების საფუძველი იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის დასკვნა და არა სასამართლოს განჩინება ბრალდებულის თანამდებობიდან გადაყენების თაობაზე. შესაბამისად, მოსარჩელის თანამდებობიდან გადაყენება განახორციელა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ, როგორც დამსაქმებელმა თავისი კომპეტენციის ფარგლებში.

კასატორის მითითებით, მასალები ცხადყოფს, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-40 და „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში სამსახურის გავლის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №995 ბრძანების 33-ე მუხლის შესაბამისად, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის დასკვნის და არა სასამართლო განჩინების საფუძველზე, თანამდებობიდან დროებით გადააყენა ჭ.ლ-ა. ამავე დებულების 33-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, გამართლების შემთხვევაში აღნიშნულ პირს შეიძლება აუნაზღაურდეს იძულებითი განაცდური არყოფნის მთელი პერიოდის განმავლობაში. ყოველივე აღნიშნული კასატორის მოსაზრებით, ნიშნავს იმას, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროსათვის სავალდებულოდ შესასრულებელ ნორმატიულ აქტებში არსებობს კონკრეტული ნორმები, რომელიც ვრცელდება ამ ორგანოზე და არა სხვა უწყებაზე - პროკურატურაზე. ამასვე, მოწმობს ის, რომ ნორმაში მითითებულია „იძულებითი განაცდური“ და არა მიყენებული მატერიალური ზიანი და ამ ორ სამართლებრივ ინსტიტუტს სხვადასხვა საფუძვლები გააჩნია. ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, უნდა გაიმიჯნოს გასაცემლის მიღება განეკუთვნება შრომითი თუ დელიქტური დავის ფარგლებს. ამდენად, მოსარჩელის თანამდებობიდან გადაყენება, ხოლო შემდგომ მისი თანამდებობაზე აღდგენა და განაცდური პერიოდის სამსახურის სტაჟში ჩათვლა განახორციელა დამსაქმებელმა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ, რაც კასატორის მოსაზრებით ნიშნავდა იმას, რომ უფლებებში აღდგენის შემდგომი კომპონენტი განაცდური ხელფასის სახით ასევე დამსაქმებელს - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შეიძლება მიემართებოდეს და არა პროკურატურას. აღნიშნულთან დაკავშირებით კი, საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ პირველი ინსტანციის სასამართლოში დააყენა არასათანადო მოპასუხეობის საკითხი, რაც საბოლოოდ არ იქნა გაზიარებული.

ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა განაცდური პერიოდი, ვინაიდან სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის შესაბამისად განაჩენი კანონიერ ძალაში შედის პირველივე ინსტანციის განაჩენის მიღებისთანავე. განსახილველ შემთხვევაში ჭ.ლ-ას 2019 წლის 14 მარტის განჩინების საფუძველზე აღკვეთის ღონისძიება პატიმრობა შეეცვალა გირაოთი და განთავისუფლდა სხდომათა დარბაზიდან, ხოლო ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 7 სექტემბრის განაჩენით მოსარჩელე გამართლდა წარდგენილ ბრალდებაში. შესაბამისად, განაცდური პერიოდი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ მოსარჩელის თანამდებობაზე აღდგენის ბრძანების 2022 წლის 22 ივნისამდე პერიოდამდე სრულიად უსაფუძვლო იყო.

ადვოკატის მომსახურების ხარჯების ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, კასატორმა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 105-ე, აგრეთვე საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველ ნაწილზე, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 38-ე მუხლის მე-5 ნაწილზე, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის 6.3-ე მუხლის „ც“ ქვეპუნქტსა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 7 თებერვლის №ბს-432-429(კ-17) განჩინებაზე მითითებით განმარტა, რომ მნიშვნელოვანია, სისხლის სამართლის საქმის წარმოების ხანგრძლივობა, სისხლის სამართლის საქმის წარმოებიდან დამდგარი მატერიალური და მორალური ზიანის ოდენობა, წარმომადგენლების მიერ გაწეული სამუშაო, რაც უნდა დასტურდებოდეს საქმის მასალებით. მხარე სარგებლობს თავისუფალი არჩევანით საადვოკატო მომსახურების მიღებისას, თუმცა მატერიალური ზიანის სახით ანაზღაურების მოთხოვნის შემთხვევაში მას აუნაზღაურდება არა ნებისმიერი ხარჯი, რასაც გასწევს ადვოკატის მომსახურებისთვის, არამედ აუცილებლად გასაწევი ხარჯი, სს საქმის წარმოების ხანგრძლივობისა და სხვა მტკიცებულებების გათვალისწინებით.

ამდენად, კასატორის განმარტებით, მოსარჩელის/მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სისხლის სამართლის საქმის წარმოების ეტაპზე განხორციელებული მოქმედებები, მათ შორის ადვოკატის აყვანა წარმოადგენს პირის უფლებას და ამ უფლებით სარგებლობა არ შეიძლება გაგებულ იქნეს როგორც დევნის განმახორციელებელი ორგანოს - პროკურატურის მიერ მიყენებული მატერიალური ზიანი. ამასთან, კასატორმა ყურადღება გაამახვილა, რომ გასაჩივრებულ განჩინებაში მითითებული იყო, რომ თიბისი ბანკის ამონაწერში ფიქსირდებოდა ადვოკატის ხარჯი 1000 ლარის ოდენობით, ამის საწინააღმდეგოდ კი ძალაში დატოვა გადაწყვეტილება, რომლითაც ამ ნაწილში 1500 ლარი დააკისრა საქართველოს გენერალურ პროკურატურას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 5 აგვისტოს განჩინებით, საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ იგი იმსჯელებს იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლო ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ჭ.ლ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; საქართველოს გენერალურ პროკურატურას ჭ.ლ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა მორალური ზიანის ანაზღაურება 5 000 ლარის ოდენობით და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება 57 435 ლარის ოდენობით (1500 ლარი - ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯი, ხოლო 55 935 ლარი - იძულებითი განაცდური); დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს, როგორც საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ, აგრეთვე ჭ.ლ-ამ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 15 მაისის განჩინებით საქართველოს გენერალური პროკურატურის და ჭ.ლ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება კი, საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ, ხოლო მოსარჩელეს - ჭ.ლ-ას იგი არ გაუსაჩივრებია. აღნიშნული კი მიუთითებს იმაზე, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში და საკასაციო სასამართლო მოკლებულია მასზე მსჯელობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტზე, რომლის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. აღნიშნული დანაწესით სახელმწიფომ აიღო ვალდებულება, სახელმწიფო სახსრებიდან აანაზღაუროს მისი მოსამსახურეების მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანი. აღსანიშნავია, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი. ამავე კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო.

დამატებით აღსანიშნავია, რომ ზიანის ანაზღაურების წინაპირობებს განსაზღვრავს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი; კერძოდ, მითითებული კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონო მსჯავრდების, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის ან გაუსვლელობის ხელწერილის უკანონოდ გამოყენების, პატიმრობის ან გამასწორებელი სამუშაოების სახით ადმინისტრაციული სახდელის არასწორად დაკისრების შედეგად მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება სახელმწიფოს მიერ მოკვლევის, წინასწარი გამოძიების, პროკურატურის ორგანოებისა და სასამართლოს თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად. ამრიგად, ზიანის ანაზღაურებისთვის, პირის ქმედება უნდა ატარებდეს მართლსაწინააღმდეგო ხასიათს და იწვევდეს პირისთვის ზიანის მიყენებას. დამდგარ შედეგსა და უკანონო ქმედებას შორის კი უნდა არსებობდეს პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირი. რაც შეეხება მართლსაწინააღმდეგო ქმედების განმახორციელებელი პირის ბრალეულობას, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თავისებურებას წარმოადგენს ის, რომ მიყენებული ზიანი ანაზღაურებას ექვემდებარება მიუხედავად ზიანის მიმყენებლის ბრალისა. ასეთი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილებისთვის საკმარისია, დადგინდეს ქმედების უკანონობა და სახეზე იყოს პირის მარეაბილიტირებელი გარემოება. კერძოდ, პირს, რომლის მიმართაც გამოტანილია გამამართლებელი განაჩენი, უნდა მიეცეს შესაბამისი კომპენსაცია სახელმწიფოს მხრიდან მის უფლებებში გაუმართლებელი ან/და გადაჭარბებული ჩარევისთვის. ზემოაღნიშნული ნორმის მიზანია დაზარალებულის დაცვა და გამართლებული პირისათვის სახელმწიფო ორგანოების მოქმედებების შედეგად მიყენებული ზიანით გამოწვეული ნეგატიური შედეგების კომპენსირება.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 25 ივლისის №10ა/377-18 განჩინებით, სამეგრელო-ზემო სვანეთის საოლქო პროკურატურის განყოფილების პროკურორის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და ბრალდებულ ჭ.ლ-ას მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით გამოყენებულ იქნა პატიმრობა. პატიმრობის ვადის ათვლა დაიწყო მისი დაკავების მომენტიდან - 2018 წლის 23 ივლისის 10:55 საათიდან. ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 14 მარტის განჩინებით, ბრალდებულ ჭ.ლ-ას მიმართ გამოყენებული აღკვეთის ღონისძიება პატიმრობა შეიცვალა არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიებით და იგი გათავისუფლდა სასამართლო სხდომის დარბაზიდან. ბრალდებულ ჭ.ლ-ას მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით გამოყენებულ იქნა გირაო 45 000 ლარის ოდენობით. ასევე დადგენილია, რომ ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 7 სექტემბრის №1/559-18 კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით, ჭ.ლ-ა, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 116-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 333-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით წარდგენილ ბრალდებებში, ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება დაკავშირებულია არაქონებრივი უფლებების დარღვევასთან, ხოლო ქონებრივი უფლებების უკანონო შეზღუდვა იწვევს მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ რეაბილიტირებული პირის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება არსებობს თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად, როგორც ეს პირდაპირაა გათვალისწინებული სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილით. ასეთი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილებისთვის საკმარისია დადგინდეს ქმედების უკანონობა და სახეზე იყოს პირის მარეაბილიტირებელი გარემოება. პირის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის გამოტანა კი სწორედ მარეაბილიტირებელ გარემოებად განიხილება. ასეთ პირს უნდა მიეცეს შესაბამისი კომპენსაცია სახელმწიფოს მხრიდან მის უფლებებში გაუმართლებელი ან/და გადაჭარბებული ჩარევისთვის.

აღსანიშნავია, რომ უკანონო ბრალდების/პატიმრობის ან მსჯავრდების საქმეებთან მიმართებაში სასამართლოს მიერ არამატერიალური (მორალური) ზიანის თანხის ოდენობის განსაზღვრა ხორციელდება თითოეულ საქმეში ინდივიდუალურად, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების, მორალური ზიანის მიმართ დაზარალებულის სუბიექტური დამოკიდებულების, ობიექტური გარემოებების (დაზარალებულის საოჯახო, ყოფითი, მატერიალური, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ასაკი და ა.შ.) და სხვა ფაქტორების გათვალისწინებით (Patsuria v. Georgia; Nikolaishvili v. Georgia; Jashi v. Georgia).

რაც შეეხება მიყენებული ზიანის ოდენობას, სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ აღნიშნავს, რომ უკანონო ბრალდების/პატიმრობის ან მსჯავრდების საქმეებთან მიმართებაში სასამართლოს მიერ არამატერიალური ზიანის თანხის ოდენობის განსაზღვრა ხორციელდება თითოეულ საქმეში ინდივიდუალურად, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით. კერძოდ, მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას მნიშვნელოვანია დამდგარი ზიანის სიმძიმე, შელახული უფლების მნიშვნელობა, დაზარალებულის სუბიექტური დამოკიდებულება მორალური ზიანის მიმართ, განცდების ინტენსივობა, საპატიმრო დაწესებულებაში პირის ყოფნის ხანგრძლივობა და სხვა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ სახეზეა მიზეზობრივი კავშირი სახელმწიფო ორგანოს უკანონო ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის და საქართველოს გენერალური პროკურატურისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ მორალური ზიანის სახით 5000 ლარის ანაზღაურების დაკისრება, განსახილველ შემთხვევაში წარმოადგენს გონივრულ და სამართლიან ანაზღაურებას.

რაც შეეხება მატერიალური ზიანის ანაზღაურების საკითხს, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 409-ე მუხლის შესაბამისად, თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება. დასახელებული კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად კი, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში სამსახურის გავლის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №995 ბრძანებაზე, რომლის 33-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სამინისტროს მოსამსახურე საგამოძიებო ორგანოს დასაბუთებული წერილობითი მოთხოვნის, სამინისტროს გენერალური ინსპექციის სათანადო დასკვნის ან შესაბამისი დანაყოფის ხელმძღვანელის მოთხოვნის საფუძველზე, მინისტრის ან დანიშვნის უფლებამოსილების მქონე პირის ბრძანებით შეიძლება დროებით გადაყენებულ იქნეს დაკავებული თანამდებობიდან სისხლის სამართლის საქმეში მისი ბრალდებულად ცნობის გამო, საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. აღნიშნული ბრძანება გამოიცემა იმ შემთხვევაში, თუ არ არსებობს სასამართლოს გადაწყვეტილება სამინისტროს მოსამსახურის თანამდებობიდან გადაყენების შესახებ.

კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელის თანამდებობიდან გადაყენების შესახებ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2018 წლის 6 ოქტომბრის MIA 4 18 02445032 ბრძანების გამოცემა უკავშირდება სწორედ საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიერ სისხლის სამართლის საქმეზე მის ბრალდებულად პასუხისგებაში მიცემას, რა გარემოებაც არ გამორიცხავს მოსარჩელის უფლებას იძულებით განაცდურში გამოხატული ზიანის დაკისრება სარჩელით მოითხოვოს სწორედ საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიმართ და არა „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში სამსახურის გავლის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №995 ბრძანებ 33-ე მუხლის მე-2 პუნქტით დადგენილი წესით (თანამდებობიდან გადაყენებული მოსამსახურე, გამართლების შემთხვევაში უნდა აღდგეს ადრე დაკავებულ თანამდებობაზე, ხოლო თუ ეს შეუძლებელია – ტოლფას თანამდებობაზე. გამართლების შემთხვევაში აღნიშნულ პირს შეიძლება აუნაზღაურდეს იძულებითი განაცდური არყოფნის მთელი პერიოდის განმავლობაში. აღნიშნულ პირს უფლება აქვს უარი განაცხადოს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებაზე ან/და შესაბამის თანამდებობაზე აღდგენის/დანიშვნის თაობაზე).

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2022 წლის 22 ივნისის №MIA 1 2201685679 ბრძანებით ჭ.ლ-ა აღდგენილ იქნა და დაინიშნა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სამეგრელო-ზემო სვანეთის პოლიციის დეპარტამენტის ქ.ფოთის საქალაქო სამმართველოს ...ის განყოფილების ...ის თანამდებობაზე (თანამდებობრივი სარგო 1460 (ათას ოთხას სამოცი) ლარი). ამასთან, პოლიციის კაპიტან ჭ.ლ-ას სამსახურის უწყვეტ სტაჟში ჩაეთვალა 2018 წლის 24 ივლისიდან - 2022 წლის 22 ივნისამდე პერიოდი. აღსანიშნავია, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება და არც მხარეები მიუთითებენ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ ჭ.ლ-ას სასარგებლოდ არყოფნის მთელი პერიოდის განმავლობაში იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებაზე.

რაც შეეხება მატერიალური ზიანის ანაზღაურების საკითხს ადვოკატის მომსახურებისთვის გაწეული თანხის თვალსაზრისით, მოსარჩელე ადვოკატის მომსახურებისათვის გადახდილ თანხად უთითებდა 6000 ლარს, თუმცა საბანკო წესით გადახდილი ჰქონდა 1000 ლარი. ამასთან, სადავოდ არ არის გამხარი ადვოკატის მონაწილეობა ჭ.ლ-ას მიმართ დაწყებული სისხლისსამართლებრივი დევნიდან მის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის გამოტანამდე პერიოდში.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ადვოკატის მომსახურებისთვის ასანაზღაურებელი ხარჯის ოდენობა უნდა განისაზღვროს მხარის მიერ სასამართლოში წარდგენილ ფაქტობრივად გაწეული ხარჯების ოდენობის დამადასტურებელი მტკიცებულებების საფუძველზე, თუმცა ამგვარი მტკიცებულებების არარსებობის შემთხვევაში, იურიდიული მომსახურების ანაზღაურების ამსახველი ქვითრის, საგადახდო დავალების შესრულების დოკუმენტაციის წარუდგენლობა, არ გამორიცხავს საქმის განხილვასთან დაკავშირებით გაწეული მომსახურების ღირებულების ანაზღაურების შესაძლებლობას, უკეთუ აშკარაა, რომ პირის უფლების დაცვის მიზნით წარმომადგენლობითი მომსახურება გაწეულია (სუსგ საქმეზე №ბს-809-805(3კ-17), სუსგ საქმეზე №ბს-432-429(2კ-17)). ამდენად, საკასაციო სასამართლოს ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მხარის მიერ ადვოკატისათვის თანხის გადახდის დამადასტურებელი ქვითრის არარსებობა იმთავითვე არ გამორიცხავს გაწეული მომსახურების ანაზღაურების შესაძლებლობას (ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „ფადეევა რუსეთის წინააღმდეგ“, §145, 146, 147).

მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე, მის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების გამო, იძულებული იყო საკუთარი უფლებების ეფექტური დაცვისთვის მიემართა ადვოკატისთვის. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო დადასტურებულად მიიჩნევს პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირის არსებობას ფულად ზარალსა და საქართველოს გენერალური პროკურატურის ქმედებას შორის. ადვოკატის მონაწილეობა სისხლის სამართლის საქმის მიმდინარეობაში უზრუნველყოფს ბრალდებულის ინტერესებისა და უფლებების მაქსიმალურ დაცვასა და რეალიზებას. შესაბამისად, მატერიალური ზიანის გონივრული ანაზღაურების ფარგლებში, დავის საგნის, დავის სირთულისა და საქმის სხვა ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საქართველოს გენერალური პროკურატურას მართებულად დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ, მის მიერ გაწეული ადვოკატის მომსახურების ხარჯი - 1500 ლარის ოდენობით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ იძლევა საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, ამდენად, საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივარს მიიჩნევს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 15 მაისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა