საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-919(კ-24) 11 ივნისი, 2025 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, ბადრი შონია

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 იანვრის განჩინების და 2024 წლის 31 იანვრის დამატებითი განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - რ. ბ-ე, შ. ჯ-ე).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. რ. ბ-ემ და შ. ჯ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელეებმა მოითხოვეს: დაევალოს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს რ. ბ-ეისა და შ. ჯ-ეის სასარგებლოდ 2000 აშშ დოლარის (ექვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში) ანაზღაურება.

სასარჩელო მოთხოვნისა და მოპასუხე მხარის დაზუსტების შედეგად მოსარჩელეებმა მოპასუხედ მიუთითეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია და მოითხოვეს: ა) თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას დაეკისროს რ. ბ-ეის სასარგებლოდ 1000 აშშ დოლარის (ექვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში) ანაზღაურება; ბ) ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას დაეკისროს შ. ჯ-ეის სასარგებლოდ 1000 აშშ დოლარის (ექვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში) ანაზღაურება; გ) მოპასუხეს დაეკისროს სამშენებლო პროექტის დაკორექტირებაზე მოსარჩელეების მიერ გადახდილი თანხების - მოსარჩელე რ. ბ-ეის სასარგებლოდ 1000 აშშ დოლარის (ექვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში) წლიური 11%-ის (ეროვნული ბანკის მიერ დეპოზიტზე განსაზღვრული წლიური საპროცენტო განაკვეთის შესაბამისად) გადახდა 2019 წლის 23 თებერვლიდან მოცემულ საქმეზე სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე; დ) მოპასუხეს დაეკისროს 1000 აშშ დოლარის (ექვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში) წლიური 11%-ის (ეროვნული ბანკის მიერ დეპოზიტზე განსაზღვრული წლიური საპროცენტო განაკვეთის შესაბამისად) გადახდა მოსარჩელე შ. ჯ-ეის სასარგებლოდ 2019 წლის 23 თებერვლიდან მოცემულ საქმეზე სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით რ. ბ-ეისა და შ. ჯ-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. დაეკისრა მოპასუხე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას მოსარჩელე რ. ბ-ეის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის სახით - 1000 (ათასი) აშშ დოლარის (ექვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში) და შ. ჯ-ეის სასარგებლოდ 1000 (ათასი) აშშ დოლარის (ექვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში) ანაზღაურება. დაეკისრა მოპასუხე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას მოსარჩელე რ. ბ-ეის სასარგებლოდ საპროცესო ხარჯის - ადვოკატის მომსახურების ღირებულების 500 ლარის ანაზღაურება, ხოლო შ. ჯ-ეის სასარგებლოდ - 500 ლარის ანაზღაურება. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას დაეკისრა მოსარჩელე რ. ბ-ეის სასარგებლოდ მოსარჩელის მიერ გაღებული სახელმწიფო ბაჟის 100 ლარის ანაზღაურება, ხოლო შ. ჯ-ეის სასარგებლოდ - 100 ლარის ანაზღაურება. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 იანვრის განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 04 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 31 იანვრის დამატებითი განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას დაეკისრა მოწინააღმდეგე მხარეების - რ. ბ-ეისა და შ. ჯ-ეის სასარგებლოდ ადვოკატისთვის გაწეული მომსახურების საფასური 1000 ლარის ოდენობით გადახდა.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 იანვრის განჩინება და ამავე სასამართლოს 2024 წლის 31 იანვრის დამატებითი განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ.

კასატორის განმარტებით, მოწინააღმდეგე მხარის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ ...) 2017 წლის 5 აპრილს გაიცა მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობის ნებართვა (ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 5 აპრილის №... ბრძანება), მშენებლობის ვადა განისაზღვრა 2017 წლის 6 აპრილიდან 2019 წლის 6 აპრილის ჩათვლით. 2018 წლის 7 აგვისტოს საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდება, რომ აღნიშნული მიწის ნაკვეთი დარეგისტრირდა მ. გ-ის საკუთრებად 2018 წლის 6 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. მოწინააღმდეგე მხარის განმარტებით, აღნიშნული უძრავი ქონების ღირებულებაში შედიოდა მშენებლობის პროექტისა და ნებართვის მოპოვების ხარჯები. ასევე მხარის მითითებით, მიწის ნაკვეთის ფუნდამენტის გაჭრისას მიწის ფენაში აღმოჩნდა წყლის მილი, რომელთან დაკავშირებითაც, მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის - მ. გ-ის განცხადების საფუძველზე, შპს „თ...მა“ მას აცნობა, რომ სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიმდებარედ გადის ქალაქის მუნიციპალიტეტის მფლობელობაში არსებული სანიაღვრე კოლექტორი და ნებისმიერი შენობა სანიაღვრე კოლექტორის კედლიდან უნდა იქნეს დაშორებული არანაკლებ 5 მეტრისა. მხარის განმარტებით, ვინაიდან ამ პირობებში, უკვე არსებული პროექტით მშენებლობის განხორციელება შეუძლებელი იქნებოდა, მისი ხარჯით მოუწია ახალი კორექტირებული მშენებლობის პროექტის შეთანხმება, რომლის ღირებულებამაც შეადგინა 2000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, რის ანაზღაურებასაც ითხოვდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისაგან მიუღებელ შემოსავალთან ერთად.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მეორე მუხლის პირველი ნაწილის „გ” ქვეპუნქტზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლზე, 208-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლზე მითითებით კასატორი განმარტავს, რომ იმისათვის, რომ ადგილი ჰქონდეს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ პირისთვის ზიანის მიყენებას, პირველ რიგში, ადგილი უნდა ჰქონდეს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეულ ქმედებას, სახეზე უნდა იყოს პირისათვის მიყენებული ზიანი და უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი აღნიშნულ ბრალეულ ქმედებასა და ზიანს შორის. მოცემულ შემთხვევაში, ქ. თბილისში, ...ს გამზირი, ...ის სამხრეთ შესასვლელის მიმდებარედ არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ ...) 2017 წლის 5 აპრილს გაიცა - მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობის ნებართვა. ასევე, საქმეში არსებული მასალებით დადგენილია, რომ სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ 2017 წლის 4 მაისის №... ხელშეკრულების ფარგლებში, შპს „ვ...’’-მა შპს „ტ...ის“ მიერ მომზადებული საპროექტო დოკუმენტაციის შესაბამისად, ქ. თბილისში, ...ს გამზ. №...-ის მოპირდაპირედ, რკინიგზიდან ...მდე განახორციელა სანიაღვრე ქსელის მოწყობის სამუშაოები. ამასთან, აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ სახელმწიფო შესყიდვების საიტზე ზემოხსენებული სამუშაოების შესყიდვის ელექტრონული ტენდერი გამოცხადდა 2017 წლის 14 მარტს, ანუ მაშინ, როდესაც მოსარჩელის იმჟამინდელ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მშენებლობის ნებართვა გაცემული არ იყო, შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ცნობილი არ ყოფილა და ვერც იქნებოდა, თუ მის მიერ გამოცხადებული ტენდერის ფარგლებში შესრულებული სამუშაოები სამომავლოდ გამოიწვევდა ვინმესთვის ზიანის მიყენებას, ამასთან, აღსანიშნავია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ გამოცხადებული ტენდერი გამოქვეყნდა და ჩატარდა კანონით დადგენილი წესების სრული დაცვით, რაც სადავო არ გამხდარა მხარის მიერ. გასაჩივრებულ განჩინებაში სასამართლო ვერ ასაბუთებს, რამდენად ჰქონდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადგილი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას, რომელმაც გამოიწვია ზიანი. როგორც უკვე აღინიშნა, სადავო არ გამხდარა №... ელექტრონული ტენდერი და მის საფუძველზე გაფორმებული სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ 2017 წლის 4 მაისის №... ხელშეკრულება, რაც იმას ნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებული ქმედების მართლწინააღმდეგობა არ იკვეთება. შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ზიანის ანაზღაურებისათვის საჭირო სამი კუმულატიური პირობიდან ერთ-ერთი - მართლსაწინააღმდეგო ქმედება სახეზე არ არის.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა მოწმის - ზ. ს-ეის ჩვენება. სასამართლო დაეყრდნო მხოლოდ მოწმის განმარტებას იმასთან დაკავშრებით, რომ სწორედ სანიაღვრე კოლექტორის კვეთის გამო ვეღარ შეძლო ახალმა მესაკუთრემ სამუშაოების წარმოება. თუმცა ეს მოსაზრება საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით გამყარებული არ არის. სასამართლოს მიერ საკითხის გადაწყვეტა მოწმის ჩვენებაზე დაყრდნობით მოკლებულია ყოველგვარ სამართლებრივ საფუძველს.

სასამართლო ასევე იზიარებს მხარის განმარტებას იმის თაობაზე, რომ მიწის ფენაში აღმოჩენილი მილის არსებობის პირობებში შეუძლებელი გახდა ძველი პროექტის ფარგლებში მშენებლობის გაგრძელება და ამის გამო გახდა საჭირო ახალი კორექტირებული პროექტის შეთანხმება (რამაც გამოიწვია სადავო თანხის გაღება მოწინააღმდეგე მხარის მიერ). აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად მხოლოდ მხარის მითითება საკმარისი არ არის ადმინისტრაციული ორგანოსთვის კონკრეტული თანხის დასაკისრებლად. მითითებული გარემოების დასადასტურებლად საქმეში უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი შესაბამისი მტკიცებულება, მაგ: ექსპერტიზის დასკვნა, თუმცა აღნიშნულის წარმოდგენა მხარის მიერ არ განხორციელებულა და არც დამატებით სასამართლოს მიერ მომხდარა ამ საკითხის გამოკვლევა. შესაბამისად, საქმეში არსებული მასალებით არ დგინდება, რომ კორექტირებული პროექტის შეთანხმების საჭიროება გამოიწვია სანიაღვრე კოლექტორის არსებობამ, აღნიშნული კი, გამორიცხავს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ზიანის ანაზღაურებისათვის საჭირო სამი კუმულატიური პირობიდან ერთ-ერთს - ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივ კავშირს.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის განმარტებით, თუ მხარეს კონკრეტული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, წარმოეშვა ახალი პროექტის შეთანხმების ვალდებულება, რამაც გამოიწვია იმ თანხის გაღების ვალდებულება, რაც მოცემულ შემთხვევაში სადავოა, საქმეში წარმოდგენილი უნდა იყოს აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება.

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 სექტემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, კერძოდ, მოპასუხე - თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის მოსარჩელეთა სასარგებლოდ, 1000-1000 აშშ დოლარის, ჯამში 2000 აშშ დოლარის (ექვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში) ანაზღაურების დაკისრება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე დადგენილ შემდეგი ფაქტობრივ გარემოებებზე: ა) რ. ბ-ეის და შ. ჯ-ეის სახელზე თანასაკუთრების უფლებით რეგისტრირებული იყო უძრავი ქონება მდებარე ქალაქი თბილისი, ...ს გამზირი, ...ის სამხრეთ შესასვლელის მიმდებარედ; ქალაქი თბილისი, გამზირი ..., ...ის სამხრეთ შესასვლელის მოპირდაპირედ, საკადასტრო კოდი №..., ნაკვეთის დანიშნულება არასასოფლო-სამეურნეო, ფართობი 240 კვ. მეტრი (ტ.1, ს.ფ. 38-39). ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 5 აპრილის №... ბრძანებით გაიცა თანხმობა №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, III კლასის მრავალფუნქციური კომპლექსის/შენობის მშენებლობაზე. მშენებლობის ვადა განისაზღვრა 2017 წლის 6 აპრილიდან 2019 წლის 6 აპრილის ჩათვლით (ტ.1, ს.ფ. 14-16); მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეებმა - რ. ბ-ეემ და შ. ჯ-ემ, მომავალ მესაკუთრე მ. გ-ის 2018 წლის 30 ივლისს გადასცეს ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მიერ გაცემული მშენებლობის ნებართვა (ბრძანება №... 05.04.2017წ.) 2018 წლის 6 აგვისტოს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე დარეგისტრირდა მ. გ-იის საკუთრების უფლება (ტ.1, ს.ფ. 258-259, 44-45); ბ) 2017 წლის 4 მაისს, ერთი მხრივ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიასა და, მეორე მხრივ, შპს „ვ...“-ს შორის დაიდო სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ №... ხელშეკრულება. ხელშეკრულების (შესყიდვის) ობიექტს წარმოადგენდა ქ. თბილისში, ...ს რაიონში, ...ს გამზირი №...-ის მოპირდაპირედ მდებარე რკინიგზიდან ...მდე სანიაღვრე კოლექტორის მოწყობის სამუშაოები (ტ.1, ს.ფ. 176-180); გ) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ინფრასტრუქტურის განვითარების საქალაქო სამსახურის 2020 წლის 17 თებერვლის №... წერილის თანახმად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიასთან 2017 წლის 4 მაისს გაფორმებული სახელმწიფიო შესყიდვის ხელშეკრულების (№...) საფუძველზე, შპს ,,ვ...“-მა შპს „ტ...ს“ (...) მიერ მომზადებული საპროექტო დოკუმენტაციის მიხედვით შეასრულა ქ. თბილისში, ...ს რაიონში, ...ს გამზირი №...-ის მიმდებარედ არსებული სანიაღვრე კოლექტორის სარეაბილიტაციო სამუშაოები (ტ.1, ს.ფ. 190); დ) შპს „კ...ს“ 2022 წლის 10 მაისის დასკვნის თანახმად, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე აღმოსავლეთ საზღვრის შიგნით აშენებულია ბეტონის საყოფაცხოვრებო კოლექტორი 1,5 დიამეტრით, რომლის მესაკუთრეა შპს „ჯ...“. კოლექტორი ამჟამად მოქმედებაშია და ფუნქციონირებს. საჯარო რეესტრის ინფორმაციის მიხედვით, კოლექტორი ნაჩვენებია ნაკვეთის შუაგულში, რომელიც ფაქტიურად იქ არ გადის. რაც შეეხება დანარჩენ მიწისქვეშა კომუნიკაციებს, ის გადის ...ს გამზირზე და აღნიშნულ ნაკვეთს არ ჭრის. შპს „ჯ...ს“ მიერ კერძო მიწის ნაკვეთზე გატარებულ ფაქტობრივი და ფიქტიური კოლექტორის ჩვენებით მთლიანად აღნიშნულმა მიწის ნაკვეთმა დაკარგა თავისი დანიშნულება და იქ ყოველგვარი მშენებლობა შეზღუდულია. კომპანიამ ვერ მოიპოვა სანებართვო დოკუმენტი, თუ რის საფუძველზე მოახდინა სხვის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთში მაგისტრალური კოლექტორის მშენებლობა შპს „ჯ...მა“ (ტ.1, ს.ფ. 236-246); ე) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 3 ოქტომბრის №... სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე №... დადგენილებით, ინსპექციის უფროსის მოადგილემ განიხილა მ. გ-ის (C/N ..., მის: ქ. თბილისი, ...ს გამზირი, ...ის სამხრეთ შესასვლელის მიმდებარედ/ქ. თბილისი, ...ს გამზირი, ...ის სამხრეთ შესასვლელის მოპირდაპირედ) მიერ, ქ. თბილისში, ...ს გამზირი ...ის სამხრეთ შესასვლელის მიმდებარედ/ქ. თბილისი, ...ს გამზირი, ...ის სამხრეთ შესასვლელის მოპირდაპირედ, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობის შეჩერების საკითხი. დადგენილების თანახმად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის, 2017 წლის 5 აპრილის №... ბრძანებით, ქ. თბილისში, ...ს გამზირი ...ის სამხრეთ შესასვლელის მიმდებარედ/ქ. თბილისში, ...ს გამზირი, ...ის სამხრეთ შესასვლელის მოპირდაპირედ, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შეთანხმებულ იქნა მრავალფუნქციური კომპლექსის არქიტექტურული პროექტი. გაცემულ იქნა მშენებლობის ნებართვა და გაცემულად ჩაითვალა მშენებლობის სანებართვო მოწმობა (მშენებლობის ვადა განისაზღვრა 2017 წლის 6 აპრილიდან 2019 წლის 6 აპრილის ჩათვლით). ინსპექციის მთავარი სპეციალისტის, 2018 წლის 2 ოქტომბრის მოხსენებითი ბარათით ირკვეოდა, რომ დამკვეთის მიერ არ იქნა წარდგენილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 5 აპრილის №... ბრძანების 3.1, 3.2, 3.4, 3.5 და 3.6 პუნქტებით გათვალისწინებული დოკუმენტაცია. აღნიშნული საფუძვლით, შეჩერებულ იქნა მ. გ-ის მიერ ქ. თბილისში, ...ს გამზირი ...ის სამხრეთ შესასვლელის მიმდებარედ/ქ. თბილისში, ...ს გამზირი, ...ის სამხრეთ შესასვლელის მოპირდაპირედ, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობა (ტ.1, ს.ფ. 17-18); ვ) შპს „თ...ის“ 2018 წლის 31 ოქტომბრის №... წერილით, მ. გ-ის წარმომადგენელს, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ინფრასტრუქტურის განვითარების საქალაქო სამსახურიდან შესული (№...12; 30.10.2018) წერილის პასუხად ეცნობა, რომ კომპანიის სანიაღვრე სამსახურის წარმომადგენლების მიერ ადგილზე გასვლით შესწავლილ იქნა განცხადება. შესწავლის შედეგად, დადგინდა, რომ მ. გ-იის საკუთრებაში არსებული ტერიტორიის (ს/კ ...) მიმდებარედ გადის ქალაქის მუნიციპალიტეტის მფლობელობაში არსებული სანიაღვრე კოლექტორი. ნებისმიერი შენობა-ნაგებობა სანიაღვრე კოლექტორის კედლიდან დაცილებული უნდა იქნეს არანაკლებ 5 მეტრისა (ტ.1, ს.ფ. 22); ზ) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 12 ნოემბრის №... სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე №... დადგენილებით, ინსპექციის უფროსის მოადგილემ განიხილა მ. გ-ის (C/N ..., მის: ქ. თბილისი, ...ს გამზირი, ...ის სამხრეთ შესასვლელის მიმდებარედ/ქ. თბილისი, ...ს გამზირი. ...ის სამხრეთ შესასვლელის მოპირდაპირედ) მიერ, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობის შეჩერების საკითხი. დადგენილების მიხედვით, მუნიციპალურ ინსპექციაში წარდგენილი იყო შპს „ჯ...ს“ №... 24.10.2018 წერილი, რომლითაც დადგინდა, რომ სამშენებლო ნორმებით და წესებით განსაზღვრული რეგულაციებით მანძილი (დაშორება) ჰორიზონტალურად ქსელებიდან ნებისმიერ შენობა-ნაგებობამდე უნდა იყოს: წყალსადენის და წნევიანი წყალარინების შემთხვევაში არანაკლებ - 5 მეტრი, ხოლო თვითდენითი წყალარინების შემთხვევაში არანაკლებ - 3 მეტრი. შესაბამისად, მოცემულ არეალში, წყალსადენის ქსელებიდან - 5 მეტრამდე მანძილზე ნებისმიერი მშენებლობა დაუშვებელა. აგრეთვე წარდგენილი იყო შპს „თ...ის“ №..., 31.10.2018 წლის წერილი, რომლითაც მ. გ-ის საკუთრებაში არსებული ტერიტორიის (ს/კ ...) მიმდებარედ გადის ქალაქის მუნიციპალიტეტის მფლობელობაში არსებული სანიაღვრე კოლექტორი და ნებისმიერი შენობა-ნაგებობა სანიაღვრე კოლექტორის კედლიდან დაცილებული უნდა ყოფილიყო არანაკლებ 5 მეტრისა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 12 ნოემბრის №... სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე №... დადგენილებით, შეჩერდა მ. გ-ის მიერ ქ. თბილისში, ...ს გამზირი ...ის სამხრეთ შესასვლელის მიმდებარედ/ქ. თბილისში, ...ს გამზირი, ...ის სამხრეთ შესასვლელის მოპირდაპირედ, ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობა (ტ.1, ს.ფ. 19-20); თ) 2019 წლის 4 იანვარს შ. ჯ-ემ და რ. ბ-ემ ფიზიკურ პირ თ. კ-ითან დადეს პროქტირების თაობაზე ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, თ. კ-ის უნდა შეესრულებინა №... მიწის ნაკვეთზე შეთანხმებული პროექტის კორექტირება (არქიტექტურული პროექტის შეთანხმება მერიის არქიტექტურის სამსახურში). ხელშეკრულების მიხედვით, საპროექტო სამუშაოების ღირებულება შეადგენდა 2000 აშშ დოლარს, საიდანაც 1000 აშშ დოლარი უნდა გადაეხადათ შ. ჯ-ეს და რ. ბ-ეეს სამუშაოს დაწყების წინ, ხოლო მეორე ნახევარი - პროექტის მერიასთან შეთანხმების შემდეგ, სამი სამუშაო დღის ვადაში (ტ.1, ს.ფ. 29-32); ი) საქმეში წარმოდგენილი ქვითრების მიხედვით, 500 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარში შ. ჯ-ეის მიერ გადახდილია 2019 წლის 4 იანვარს, რ. ბ-ეის მიერ - 2019 წლის 8 იანვარს, ხოლო დარჩენილი თანხა 22.02.2019 წელს და 23.02.2019 წელს (ტ.1, ს.ფ. 33-36); კ) მიღება-ჩაბარების აქტის მიხედვით, თ. კ-იმა შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება, ხოლო დამკვეთმა მიიღო შესასრულებელი სამუშაო და მხარეებს ერთმანეთის მიმართ პრეტენზიები არ აქვთ (ტ.1, ს.ფ. 37, 23-28); ლ) საქმეში წარმოდგენილია ინტერნეტ სივრციდან ამობეჭდილი თბილისის არქიტექტურის სამსახურის ვებგვერდის ამონარიდი, რომელიც შეხება თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2019 წლის 11 თებერვლის №4364069 ბრძანებით შეთანხმებულ პროექტს. აღნიშნულ დოკუმენტში სპეციალისტის ვინაობად მითითებულია თ. კ-იი. მშენებლობის ორგანიზების გრაფიკის მიხედვით, პროექტი ეხება №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთს, პერიოდად მითითებულია 2019 წელი, ხოლო არქიტექტორად თ. კ-იი (ტ.1, ს.ფ. 375-377).

საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან.

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად მიუთითებს, რომ სახელმწიფო ორგანოთა და მოსამსახურეთა მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანის სახელმწიფო სახსრებიდან ანაზღაურება აღიარებული და გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტით (ცვლილებამდე 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტი), რომელიც ზარალის ანაზღაურების უფლებას რამდენიმე წინაპირობის არსებობას უკავშირებს: 1. უნდა არსებობდეს სახელმწიფოს, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოთა სახელით მოქმედი პირის ქმედებით პირისათვის ზარალის მიყენების ფაქტი; 2. ხსენებულ პირთა ქმედების უკანონო ხასიათი დადგენილი უნდა იყოს სათანადო წესით; 3. პირისათვის მიყენებული ზარალი გამოწვეული უნდა იყოს საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტში მითითებული სუბიექტების უკანონო ქმედებით და უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი უკანონო ქმედებასა და დამდგარ ზარალს შორის (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება საქმეზე №2/3/630 „საქართველოს მოქალაქე თინა ბეჟიტაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“). საგულისხმოა, რომ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დამდგენი კონსტიტუციურ-სამართლებრივი ნორმა მიემართება უკანონო ქმედების შედეგად ზიანის მიყენების შემთხვევებს და ანაზღაურების ფარგლებსაც სწორედ ამ პირობებით ითვალისწინებს.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის (გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული საჯარო მოსამსახურისა) მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო.

ამავე კოდექსის 209-ე მუხლის მიხედვით კი, თუ საზოგადოებრივი აუცილებლობისათვის საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით თანასწორობის პრინციპის საწინააღმდეგოდ არსებითი ზიანი ადგება მხოლოდ რომელიმე კერძო პირს ან პირთა ჯგუფს, სახელმწიფო ორგანო ან მუნიციპალიტეტი ვალდებულია აანაზღაუროს ამ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით მიყენებული ზიანი. ზიანის ანაზღაურების მოცულობა განისაზღვრება საჯარო და კერძო პირის ინტერესების შეფასების საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლით გათვალისწინებულ იქნა ადმინისტრაციული ორგანოს უკანონო ქმედებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება, მაშინ, როდესაც ამავე კოდექსის 209-ე მუხლი ადგენს სახელმწიფო ორგანოს ან მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებლობას კანონიერი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით/ქმედებით ზიანის გამოწვევის შემთხვევაში. საგულისხმოა, რომ ხსენებულ ორ შემთხვევაში, პრინციპულად განსხვავებულია როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედების სამართლებრივი ბუნება და შედეგები, ასევე, წინაპირობები, რომელთა არსებობის დადასტურებაც აუცილებელია ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძვლიანად მიჩნევისათვის.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

მოსარჩელეები მატერიალური ზიანის ანაზღაურების საფუძვლად უთითებენ ქ. თბილისის მერიის მიერ განხორციელებულ ქმედებებზე, რომელმაც გამოიწვია 2017 წლის 5 აპრილის მშენებლობის ნებართვის (№...) ფარგლებში შეთანხმებული პროექტის იძულებითი კორექტირება. მოსარჩელეთა განმარტებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ ჩაატარა ტენდერი, რომლის ფარგლებშიც მიწის ნაკვეთზე განხორციელდა იმგვარი ზემოქმედება (კოლექტორის მოწყობა), რომელმაც დამტკიცებულ მშენებლობის ნებართვას საფუძველი გამოაცალა. ამასთან, სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულება მერიამ დადო მას შემდეგ, რაც უკვე მოსარჩელეების სახელზე გაცემული იყო მშენებლობის ნებართვა. ახალ მესაკუთრეს სწორედ ნებართვის გამო ჰქონდა შეძენილი ნაკვეთი, შესაბამისად, ძველ მესაკუთრეებს პროქტის შეცვლა და ხელახალი ნებართვის აღება მოუწიათ, რაშიც 2000 აშშ დოლარი (ეკვივალენტი ლარი) გადაიხადეს.

„ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ მე-15 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მუნიციპალიტეტის საკუთარი უფლებამოსილება არის ამ კანონით დადგენილი უფლებამოსილება, რომელსაც ის დამოუკიდებლად და საკუთარი პასუხისმგებლობით ახორციელებს. მითითებული კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია) თანახმად, ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული მუნიციპალიტეტის საკუთარი უფლებამოსილებები ექსკლუზიური უფლებამოსილებებია. ამ კანონის შესაბამისად მუნიციპალიტეტის საკუთარი უფლებამოსილების მოცულობა (ფარგლები) და განხორციელების წესი შეიძლება განისაზღვროს მხოლოდ საკანონმდებლო აქტის საფუძველზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ეს კანონი პირდაპირ მიუთითებს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად საკუთარი უფლებამოსილების განხორციელების რეგულირების შესაძლებლობაზე. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,თ’’ პუნქტის მიხედით, მუნიციპალიტეტის საკუთარი უფლებამოსილებაა წყალმომარაგების (მათ შორის, ტექნიკური წყლით მომარაგების) და წყალარინების უზრუნველყოფა; ადგილობრივი მნიშვნელობის სამელიორაციო სისტემის განვითარება.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელეთა სახელზე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, III კლასის მრავალფუნქციური კომპლექსის/შენობის მშენებლობაზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 5 აპრილის №... ბრძანებით გაცემული მშნებელობის ნებართვის მოქმედების პირობებსა და ვადაში (მშენებლობის ვადა განსაზღვრული იყო 2017 წლის 6 აპრილიდან 2019 წლის 6 აპრილის ჩათვლით), 2017 წლის 4 მაისს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიასა და შპს „ვ...“-ს შორის გაფორმდა სახელმწიფიო შესყიდვის ხელშეკრულება (№...) სანიაღვრე კოლექტორის სარეაბილიტაციო სამუშაოებთან დაკავშირებით. საქმეში წარმოდგენილი შპს „კ...ს“ 2022 წლის 10 მაისის დასკვნის (იხ. ტ.1, ს.ფ. 236-246) თანახმად, დასახელებული მიწის ნაკვეთის აღმოსავლეთ საზღვრის შიგნით აშენებულია საყოფაცხოვრებო კოლექტორი 1,5 დიამეტრის ბეტონით. კოლექტორი მოქმედებაშია და ფუნქციონირებს. მითითებული დასკვნის თანახმად, შპს „ჯ...ს“ მიერ კერძო მიწის ნაკვეთზე გატარებულ ფაქტობრივი და ფიქტიური კოლექტორის ჩვენებით მთლიანად აღნიშნულმა მიწის ნაკვეთმა დაკარგა თავისი დანიშნულება და იქ ყოველგვარი მშენებლობა შეზღუდულია. საყურადღებოა, რომ მიწის ნაკვეთზე სანიაღვრე კოლექტორის განთავსებამ გამოიწვია ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 5 აპრილის №... ბრძანებით გაცემული მშნებელობის ნებართვით წარმოებული მშენებლობის შეჩერება მუნიციპალური ინსპექციის მიერ უკვე ახალი მესაკუთრის - მ. გ-ის მიმართ. აღნიშნული დასტურდება თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 12 ნოემბრის №... სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე №... დადგენილებით, კერძოდ, აღნიშნული დადგენილების მიხედვით, მშენებლობა შეჩერდა იმ საფუძვლით, რომ ტერიტორიის (ს/კ ...) მიმდებარედ გადიოდა ქალაქის მუნიციპალიტეტის მფლობელობაში არსებული სანიაღვრე კოლექტორი და ნებისმიერი შენობა-ნაგებობა სანიაღვრე კოლექტორის კედლიდან დაცილებული უნდა ყოფილიყო არანაკლებ 5 მეტრისა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მატერიალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის არსებობისას მტკიცების ტვირთი მოსარჩელის მხარეზეა. „ზიანის ანაზღაურების (როგორც ფაქტობრივად დამდგარი დანაკლისის, ასევე მიუღებელი შემოსავლის) მოვალეობის დაკისრების უმთავრესი წინაპირობა მიზეზობრივი კავშირია მოვალის ქმედებასა და ქმედების შედეგად დამდგარ ზიანს შორის, რაც დგინდება ე.წ. ეკვივალენტურობის თეორიის საფუძველზე, რომლის თანახმად, ნებისმიერი პირობა მიზეზობრივ კავშირშია შედეგთან და შედეგისთვის თანაბარმნიშვნელოვანს წარმოადგენს (,,ეკვივალენტურს“), თუკი დადგინდება, რომ ამ პირობის გარეშე შედეგი თავისი კონკრეტული ფორმით არ დადგებოდა. მიზეზობრივი კავშირის ჯაჭვი შეიძლება აერთიანებდეს ერთ ან რამდენიმე, შემთხვევით ან მოსალოდნელ, პირდაპირ ან არაპირდაპირ მიზეზს. პალატა აღნიშნავს, რომ მიზეზშედეგობრივი კავშირისას უმნიშვნელოვანესია მიზეზებისა და დამდგარი შედეგის ფაქტობრივი ურთიერთკავშირის დადგენა. ამ მიზნით, დაზარალებული პირი ვალდებულია დაამტკიცოს როგორც ზიანის არსებობა, აგრეთვე მიზეზობრივი კავშირი მოვალის ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის. მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს ზიანის არსებობა და მიზეზობრივი კავშირი, ხოლო მოპასუხემ უნდა ამტკიცოს ქმედების მართლზომიერება და ბრალის გამომრიცხავი გარემოებები. ზიანის მიყენების ფაქტის დასადასტურებლად იმ პირმა ვისაც ზიანი მიადგა, უნდა წარადგინოს შესაბამისი დოკუმენტები, რათა დაამტკიცოს, შესაძლებლობის ფარგლებში, ზიანის არა მარტო არსებობა, არამედ მისი რაოდენობა და ღირებულებაც“ (სუსგ საქმეზე №ბს-705(კ-21), 03.05.2022წ.)

ამრიგად, პალატა მიუთითებს, რომ მტკიცების ტვირთის სწორად გადანაწილებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს დავის მართებულად გადაწყვეტისთვის, რაც განპირობებულია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული დანაწესით, რომლის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები, მოპასუხე ვალდებულია წარადგინოს წერილობითი პასუხი (შესაგებელი) და შესაბამისი მტკიცებულებები. საკასაციო პალატა ასევე, მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველსა და მე-3 ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამრიგად, მხარე ვალდებულია უზრუნველყოს მისი მოთხოვნების თუ შესაგებლის ფაქტობრივი (და არა იურიდიული) დასაბუთება (გამართლება) სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით.

საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ ამახვილებს ყურადღებას საქმეზე დადგენილ ზემოაღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ, შპს „კ...ს“ 2022 წლის 10 მაისის დასკვნით დგინდება, რომ შპს „ჯ...ს“ მიერ კერძო მიწის ნაკვეთზე გატარებულ ფაქტობრივი და ფიქტიური კოლექტორის ჩვენებით მთლიანად აღნიშნულმა მიწის ნაკვეთმა დაკარგა თავისი დანიშნულება და იქ ყოველგვარი მშენებლობა შეზღუდულია. ასევე, თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 12 ნოემბრის №... სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე №... დადგენილებებით შეჩერდა მშენებლობა იმ საფუძვლით, რომ ტერიტორიის (ს/კ ...) მიმდებარედ გადიოდა ქალაქის მუნიციპალიტეტის მფლობელობაში არსებული სანიაღვრე კოლექტორი და ნებისმიერი შენობა-ნაგებობა სანიაღვრე კოლექტორის კედლიდან დაცილებული უნდა ყოფილიყო არანაკლებ 5 მეტრისა. შესაბამისად, მოსარჩელეებმა №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთთან (240 კვ.მ) დაკავშირებით მ. გ-ითან გაფორმებული 2018 წლის 6 აგვისტოს უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-6 პუნქტის (იმ შემთხვევაში, თუ წინამდებარე ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი აღმოჩნდა უფლებრივად ან ნივთობრივად სხვა ნაკლის მქონე, „გამყიდველი“ ვალდებულია თავისი ხარჯით გამოასწოროს ეს ნაკლი) (იხ. ტ.1, ს.ფ. 384) საფუძველზე ნაკისრი ვალდებულების შესასრულებლად გაიღეს ხარჯები მათივე სახელზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 5 აპრილის №... ბრძანებით გაცემული მშნებელობის ნებართვის დასაკორექტირებლად იმგვარად, რომ შესაძლებელი ყოფილიყო მშენებლობის განხორციელება.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებას, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საქმის განხილვის ვერც ერთ ეტაპზე ვერ იქნა წარმოდგენილი არგუმენტი და შესაბამისი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ პროექტის კორექტირება გამოწვეული იყო სხვა გარემოებით და არა სანიაღვრე კოლექტორის ფაქტიური ადგილსამყოფელით. ამასთან, საქმეზე დადგენილი გარემოებები ადასტურებს, რომ ნებართვის საფუძველზე №... საკადასტრო კოდზე წარმოებული მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობა მუნიციპალური ინსპექციის მიერ შეჩერებულ იქნა სწორედ იმ მიზეზით, რომ ამ მიწის ნაკვეთზე მოთავსებული იყო სანიაღვრე კოლექტორი, რომლის კედლიდან ნებისმიერი შენობა-ნაგებობა დაცილებული უნდა იქნეს არანაკლებ 5 მეტრისა. ამდენად, საქმის მასალების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლოც დადასტურებულად მიიჩნევს, რომ 2017 წელს მოსარჩელეთა მიერ შეთანხმებული პროექტის კორექტირებისა და დამატებითი ხარჯის ჯამში 2000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარში, გაღების საფუძველს წარმოადგენდა მათ კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე გამავალი სანიაღვრე კოლექტორი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით სახეზეა ზიანი, ამ ზიანის მოპასუხის მიერ მიყენების ფაქტი, მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი ადმინისტრაციული ორგანოს მართლსაწინააღმდეგო და უკანონო ქმედებასა და ამ ქმედების შედეგად მიყენებულ ზიანს შორის, რაც მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხეს მართებულად დაეკისრა მოსარჩელეთა სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის - მათ მიერ გაღებული ხარჯის, ანაზრაურება.

საკასაციო პალატა ასევე ეთანხმება და იზიარებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 31 იანვრის დამატებით განჩინებაში განვითარებულ განვითარებულ მსჯელობას ადვოკატის დახმარებისათვის გადახდილი თანხის ანაზღაურების თაობაზე. პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით ან მხარეთა თხოვნით გამოიტანოს დამატებითი გადაწყვეტილება, თუ სასამართლოს არ გადაუწყვეტია სასამართლო ხარჯების საკითხი. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე მიღებული 2024 წლის 24 იანვრის განჩინებით სასამართლო ხარჯების საკითხი არ იყო მოწესრიგებული. ამასთან, როგორც საქმის მასალებით დგინდება მოსარჩელეთა ინტერესს სააპელაციო სასამართლოში დავის განხილვისას იცავდა წარმომადგენელი, რომელსაც მომსახურებისათვის გადაცემული აქვს 1000 ლარი. შესაბამისად, საქმეზე დამდგარი შედეგის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიღო დამატებითი განჩინება, სააპელაციო სასამართლოში გაწეული სამუშაოს მოცულობის გათვალისწინებით ადმინისტრაციული ორგანოსათვის სასამართლოს გარეშე ხარჯის სახით ადვოკატის დახმარებისათვის გადახდილი თანხის 1000 ლარის ანაზღაურების თაობაზე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 იანვრის განჩინება და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2024 წლის 31 იანვრის დამატებითი განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გ. მაკარიძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ბ. შონია