საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
საქმე №ბს-227(3კ-25) 28 ოქტომბერი, 2025 წელიქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები - 1. ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია (მოპასუხე); 2. ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია (მოპასუხე); 3. ზ. მ-ი (მოსარჩელე)
დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 დეკემბრის განჩინება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ზ. მ-იმა 2019 წლის 12 თებერვალს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურისა და ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 1 აგვისტოს №... დადგენილებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 9 იანვრის №3 ბრძანების ბათილად ცნობა.
მოსარჩელის განმარტებით, სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების გამო იგი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 1 აგვისტოს №... დადგენილებით დაჯარიმდა 8000 (რვა ათასი) ლარით და დაევალა უძრავი ქონების (ქ. თბილისში, ...ს გამზ. №..., კორპ. №...-ის მიმდებარედ არსებული ავტოფარეხი) დემონტაჟი. მოსარჩელის მოსაზრებით, სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე მიღებული დადგენილება გამოცემულია უნებართვო მშენებლობაზე მითითებით და სამართალდამრღვევ სუბიექტად მიჩნეულია ზ. მ-ი, თუმცა საქმეზე მიღებული დადგენილება არ შეიცავს სათანადო დასაბუთებას - რომელ გარემოებაზე ან მტკიცებულებაზე დაყრდნობით იქნა მიჩნეული მოსარჩელე ობიექტის მშენებლობის განმახორციელებელ სუბიექტად მაშინ, როდესაც ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მიხედვით, დაუშვებელია სამართალდარღვევის სუბიექტის დადგენის გარეშე სამართალდარღვევის სანქციის შეფარდება. მოსარჩელემ აღნიშნული დადგენილება ადმინისტრაციული საჩივრით გაასაჩივრა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში, თუმცა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 9 იანვრის №3 ბრძანებით, ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე, უარი ეთქვა ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე. ზ. მ-ი მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უგულებელყოფილია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ის ფაქტობრივი გარემოებაც, რომ ... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ნივთი ზ. მ-იმა ასეთი სახით შეიძინა 2013 წელს, რაც ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ ობიექტის მშენებლობა მას არ განუხორციელებია და იგი არ წარმოადგენს სამშენებლო სამართალდამრღვევ სუბიექტს. მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები მიღებულია კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, რის გამოც ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 24 აპრილის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილებით ზ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 9 იანვრის №3 ბრძანება, ასევე, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 1 აგვისტოს №... დადგენილება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.
საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩადენისათვის პასუხისმგებლობა, პირველ რიგში, ეკისრება უშუალოდ იმ პირს, ვინც აწარმოა უნებართვო მშენებლობა, ასეთი პირის დაუდგენლობის შემთხვევაში კი - სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს ან მოსარგებლეს. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის სამსახურმა სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის განხილვისას სათანადოდ არ გამოიკვლია საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, კერძოდ, ადმინისტრაციულ ორგანოს, სადავო გადაწყვეტილების მიღებისას, არ შეუფასებია სადავო მშენებლობა ვის მიერ და ფაქტობრივად რა დროს აშენდა და აშენების დროიდან გამომდინარე თუ რა სამართლებრივ რეგულაციაში ხვდებოდა აღნიშნული. სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევასა და მასთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დაკისრებასთან დაკავშირებული საკითხის გადაწყვეტა განეკუთვნება ადმინისტრაციული ორგანოს - ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის დისკრეციული უფლებამოსილების სფეროს. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 მუხლის 1-ელი ნაწილის თანახმად, თუ ადმინისტრაციულ ორგანოს რომელიმე საკითხის გადასაწყვეტად მინიჭებული აქვს დისკრეციული უფლებამოსილება, იგი ვალდებულია ეს უფლებამოსილება განახორციელოს კანონით დადგენილ ფარგლებში. შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია, მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, ვალდებულია გამოიკვლიოს როდის და ვის მიერ იქნა განხორციელებული საამშენებლო საქმიანობა და მითითებული დარღვევები ქმნის თუ არა „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ თანახმად მოსარჩელის მიმართ ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დაკისრების სამართლებრივ საფუძველს.
საქალაქო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ზ. მ-იმა, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ზ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ზ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, თუმცა არ დაეთანხმა მათ სამართლებრივ შეფასებას. პალატამ აღნიშნა, რომ მშენებლობა უნდა განხორციელდეს კანონით დადგენილი პროცედურის დაცვით, პირმა მშენებლობის განხორციელებისათვის სათანადო წესით უნდა მოიპოვოს ნებართვა, ხოლო I კლასის ნაგებობის მშენებლობა საჭიროებს დადასტურებას. კონკრეტულ შემთხვევაში ავტოფარეხის მოწყობა სამშენებლო დოკუმენტაციის საფუძველზე არ დასტურდება. პალატამ აღნიშნა, რომ უფლებამოსილი ორგანოს მიერ სამართალდარღვევის ფაქტის გამოვლენა წარმოშობს კანონით დადგენილ ვადაში სამართალდარღვევაზე პასუხისმგებელი პირის გამოვლენისა და სანქციის დაკისრების მოვალეობას. მართალია, საქმის მასალების მიხედვით, ზ. მ-ის საკუთრების უფლების წარმოშობამდე სადავო უძრავ ნივთზე ვრცელდებოდა ჯერ ამხანაგობის, ხოლო შემდგომ სხვა ფიზიკური პირის საკუთრების უფლება, თუმცა იმ პირობებში, როდესაც საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უტყუარად ვერ დგინდება მშენებლობის მწარმოებელი პირის ვინაობა, ზ. მ-ის პასუხისმგებლობა უნდა დაეკისროს როგორც უძრავი ნივთის მესაკუთრეს. ამასთანავე, არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 25 აპრილის ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა ზ. მ-ის განცხადება ავტოფარეხის ლეგალიზაციის შესახებ იმ საფუძვლით, რომ სალეგალიზაციო ობიექტი ანაკრები მასალისაგან შემდგარი მსუბუქი კონსტრუქციის ნაგებობაა, რომელიც არ ექვემდებარება ლეგალიზებას, ასევე აღინიშნა, რომ განცხადებაზე გადაწყვეტილების გამოტანამდე ობიექტმა შეიცვალა მანამდე არსებული იერსახე და ავტოფარეხი აღარ წარმოადგენს მსუბუქი კონსტრუქციის ნაგებობას, ვინაიდან იგი ამოშენებულია ბლოკით. ამდენად, პალატამ მიჩნია, რომ სადავო ობიექტზე ზ. მ-იმა აწარმოა გარკვეული სამშენებლო/სარეკონსტრუქციო სამუშაოები. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ უძრავი ნივთის მესაკუთრის ვალდებულებაა უზრუნველყოს სამშენებლო სფეროში მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების სრული დაცვა, შესაბამისად, მესაკუთრის - ზ. მ-ის მოვალეობაში შედიოდა სამშენებლო საქმიანობის მომწესრიგებელი ნორმებითა და სამშენებლო რეგლამენტებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა, რაც გამოხატული უნდა ყოფილიყო ზედამხედველობის სამსახურის მიერ გაცემული მითითების შესრულებასა და უძრავ ქონებაზე არსებული დარღვევების გამოსწორებაში. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში ზ. მ-ისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი წარმოიშვა მისივე ქმედებებით, კერძოდ, ზ. მ-იმა მითითების მოთხოვნების შესრულების ნაცვლად, შეცვალა ობიექტის (ავტოფარეხის) იერსახე და ანაკრები მასალისაგან შემდგარი მსუბუქი კონსტრუქცია ჩაანაცვლა ბლოკით ამოშენებული ავტოფარეხით ისე, რომ არ გააჩნდა მშენებლობის კანონიერად განხორციელების დამადასტურებელი შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ არსებობდა გასაჩივრებული დადგენილების გამოცემის დროისათვის მოქმედი რედაქციის პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის შემადგენლობა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 ნოემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ. მ-იმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით ზ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სამშენებლო მიწის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე კოდექსის მოქმედება ვრცელდება არა უპირობოდ, არამედ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი, ხოლო თუ ცნობილია სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩამდენი კონკრეტული პირი, პასუხისმგებლობა ნაგებობის მესაკუთრეს არ ეკისრება. ამასთანავე, დარღვევის ჩამდენი სუბიექტის დადგენა ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებაა იმ შემთხვევაში, როდესაც მესაკუთრის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები ქმნის სამართალდამრღვევ პირად მისი მიჩნევის გამომრიცხავ გონივრულ ვარაუდს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 დეკემბრის განჩინებით ზ. მ-ის, ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ ისე დააკისრა ზ. მ-ის ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა, რომ სათანადოდ არ გამოუკვლევია უშუალოდ ვინ აწარმოა სადავო მშენებლობა. წარმოდგენილი მასალებით არ დგინდება ადმინისტრაციული ორგანოს რაიმე ქმედება სადავო მშენებლობის მწარმოებლის დადგენის თვალსაზრისით, რაც სასამართლოს დაარწმუნებდა იმ გარემოების უტყუარად დადასტურებაში, რომ ზედამხედველობის ორგანომ, სრულყოფილად ჩაატარა ადმინისტრაციული წარმოება და ობიექტურად შეუძლებელი აღმოჩნდა უნებართვო მშენებლობის მწარმოებელი პირის დადგენა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენების წინაპირობები, ვინაიდან გამოკვლევას საჭიროებს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ზ. მ-იმა, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ.
კასატორ ადმინისტრაციულ ორგანოთა განმარტებით, უტყუარად არ დგინდება თუ როდის განხორციელდა მსუბუქი კონსტრუქციის ნაგებობის (ავტოფარეხი) მშენებლობა, ხოლო სამშენებლო სამართალდარღვევა, თავისი ბუნებით, წარმოადგენს დენად სამართალდარღვევას, რაც გულისხმობს დარღვევის დროში უწყვეტობას, სანამ არ მოხდება მისი აღმოფხვრა და სამართლებრივ ჩარჩოებში მოქცევა, დამრღვევი სუბიექტის მიმართ სამართალდარღვევის საქმის დაწყება. შესაბამისი პასუხისმგებლობა უკავშირდება დარღვევის ფაქტის გამოვლენის მომენტს და იმ დროისათვის მოქმედ კანონმდებლობას. სამშენებლო სამუშაოების კანონიერად განხორციელების საფუძვლად კანონმდებლობა იმპერატიულად მიიჩნევს შესაბამის სანებართვო დოკუმენტაციას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, დადგება შესაბამისი პასუხისმგებლობის დაკისრების საკითხი. სანებართვო დოკუმენტაციის დარღვევით ან მის გარეშე მშენებლობის განხორციელებისათვის პასუხისმგებლობა პირველ რიგში ეკისრება მშენებლობის მწარმოებელ პირს, ხოლო მისი ვინაობის დაუდგენლობის შემთხვევაში - ობიექტის მესაკუთრეს. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ზ. მ-ის პასუხისმგებლობა დაეკისრა როგორც უძრავი ნივთის მესაკუთრეს, ვინაიდან საქმეში არსებული დოკუმენტაციით ვერ დადგინდა მშენებლობის მწარმოებელი პირი. მესაკუთრისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი კი მაშინ არის სახეზე, როდესაც იგი მისთვის დადგენილ ვადაში არ ასრულებს მითითებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და არ აღმოფხვრის ამავე დოკუმენტში დაფიქსირებულ დარღვევებს. განსახილველ შემთხვევაში, ზ. მ-ისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს წარმოშობს მისი უმოქმედობა, რამდენადაც მან არ შეასრულა სამშენებლო რეგლამენტით გათვალისწინებული მოთხოვნები.
კასატორმა ზ. მ-იმა, საკუთრების უფლების მნიშვნელობაზე მითითებით აღნიშნა, რომ მან ავტოფარეხი არსებული სახით შეიძინა 2013 წელს, ხოლო რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი. კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს არსებითად უნდა ემსჯელა შენობის დემონტაჟის ნაწილში და ამგვარად ეცნო სადავო აქტები ბათილად. ამდენად, კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს პოზიციას სადავო საკითხის ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების თაობაზე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 7 მარტისა და 17 აპრილის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ზ. მ-ის საკასაციო საჩივრები.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ზ. მ-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ საქმეში სადავო საკითხს წარმოადგენს სამშენებლო სამართალდარღვევისათვის ზ. მ-ის დაჯარიმებისა და დემონტაჟის დავალების თაობაზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 1 აგვისტოს №... დადგენილებისა და ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 9 იანვრის №3 ბრძანების კანონიერება.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი არეგულირებს მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველ ობიექტებსა და მათთან დაკავშირებულ პროცესებს, რომელთა წარმოება, მშენებლობა, მონტაჟი, შენახვა, ტრანსპორტირება, ბრუნვა, გამოყენება და განადგურება შეიცავს ნგრევის, აფეთქების, ემისიისა და ინტოქსიკაციის შესაძლებლობას და არის მომეტებული რისკი ადამიანის სიცოცხლის, ჯანმრთელობის, საკუთრებისა და გარემოსთვის. დასახელებული კანონის მე-15 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველი ობიექტი არის ტექნიკური ნაკეთობა, დანადგარი, მოწყობილობა, მათი ნებისმიერი კომბინაცია, შენობა-ნაგებობა, მათ შორის, განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტი, საშიში ქიმიური ნივთიერება/ნაერთი, სახიფათო ნარჩენი ან ისეთი საქმიანობის განმახორციელებელი ობიექტი და პროცესი, რომელიც შეიცავს პოტენციურ ტექნიკურ საფრთხეს და რომელსაც ავარიის ან არასწორი ექსპლუატაციის შემთხვევაში შეუძლია ზიანი მიაყენოს ადამიანის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას, საკუთრებასა და გარემოს. ამავე მუხლის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანოებია საჯარო სამართლის იურიდიული პირი – ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტო, აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების აღმასრულებელი ხელისუფლების უფლებამოსილი დაწესებულებების სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანოები და მუნიციპალიტეტების სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის უფლებამოსილი ორგანოები.
დასახელებული ნორმების ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სადავო პერიოდში ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური წარმოადგენდა სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის განმახორციელებელ უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოს და სწორედ მის კომპეტენციას განეკუთვნებოდა სამშენებლო საქმიანობის პროცესში იმგვარი დარღვევის გამოვლენა და შესაბამისი პასუხისმგებლობის დაკისრება, როგორიცაა პროექტის დარღვევით მშენებლობის, უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოება.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-19 მუხლის მე-15 ნაწილზე, რომლის თანახმად, მითითება სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების დაწყების საფუძველია და იგი გასაჩივრდება დადგენილებასთან ერთად. ამავე კოდექსის 25-ე მუხლი განსაზღვრავს სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების წესს. კერძოდ, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ, ქ. თბილისში, ...ს გამზ. №..., კორპ. №4-ის მიმდებარედ არსებული 21.74 კვ.მ (ს/კ ...) ავტოფარეხი (№9 შენობა) ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, 2013 წლის 12 ივლისს აღირიცხა ზ. მ-ის სახელზე. 2017 წლის 9 მარტს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ ზ. მ-ის მიმართ გაიცა №... მითითება სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მსუბუქი კონსტრუქციის ნაგებობის - ავტოფარეხის მოწყობის ფაქტზე. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 2 აპრილის ბრძანებით ზ. მ-ის უარი ეთქვა მის საკუთრებაში არსებული ავტოფარეხის ლეგალიზებაზე.
2017 წლის 1 ივნისს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ შედგა შემოწმების აქტი, რომლითაც დაფიქსირდა მითითების პირობების შეუსრულებლობა. ამავე სამსახურის 2017 წლის 1 აგვისტოს დადგენილებით, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის 1-ელი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ზ. მ-ი დაჯარიმდა 8000 ლარით ქ. თბილისში, ...ს გამზ. №..., კორპ. №4-ის მიმდებარედ არსებული მსუბუქი კონსტრუქციის - ავტოფარეხის განთავსებისთვის და დაევალა მისი დემონტაჟი. 2019 წლის 9 იანვრის ბრძანებით, აღნიშნულ დადგენილებაზე წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივარი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ არ დააკმაყოფილა.
პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა; ბ) მითითება არ შესრულდა; გ) მითითება არადროულად სრულდება. ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად კი, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ - „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებაზე (ძალადაკარგულია 02.03.2020წ. №139 დადგენილებით), რომელიც მოიცავდა საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვასთან დაკავშირებულ საჯარო სამართლებრივ ურთიერთობათა რეგულირების სფეროს. კერძოდ, არეგულირებდა საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვის გაცემის, სანებართვო პირობების შესრულებისა და შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების პროცესს. დადგენილება ახდენს მშენებლობის ნებართვის დეფინიციას და განმარტავს, რომ მშენებლობის ნებართვა არის განსაკუთრებული იერარქიის ნებართვა, როგორც წესი, იყოფა სამ ურთიერთდამოკიდებულ, მაგრამ ადმინისტრაციული წარმოების თვალსაზრისით დამოუკიდებელ სტადიად: I სტადია – ქალაქთმშენებლობითი პირობების დადგენა (მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დამტკიცება); II სტადია – არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმება (არქიტექტურული პროექტის, კონსტრუქციული ან/და ტექნოლოგიური სქემის შეთანხმება); III სტადია – მშენებლობის ნებართვის გაცემა, ხოლო რეკონსტრუქციას განმარტავს როგორც არსებული შენობა-ნაგებობის ან/და მისი ნაწილ(ებ)ის არსობრივად შეცვლას, მათი ფიზიკური, ხარისხობრივი და თვისობრივი განახლების მიზნით (მე-3 მუხლის 43-ე და 50-ე პუნქტები).
ხსენებული დადგენილების 65-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობების მშენებლობას არ ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა (გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა). 65-ე მუხლი განსაზღვრავს I კლასის შენობა-ნაგებობების კლასების მახასიათებლებს, კერძოდ, I კლასს განეკუთვნება: ა) 60 მ2-მდე სართულების იატაკის დონეებზე განაშენიანების ჯამური ფართობის, 5 მ-მდე სიმაღლისა და გრუნტის ზედაპირიდან საშუალოდ 2 მ-მდე ჩაღრმავების მქონე შენობა; ბ) 20 მ2-მდე მოცულობის, 10 მ-მდე სიმაღლისა და გრუნტის ზედაპირიდან საშუალოდ 10 მ-მდე ჩაღრმავების მქონე ნაგებობა; გ) გრუნტის ზედაპირიდან 4 მ-მდე სიმაღლის მქონე ღობე. დადგენილების 66-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის მწარმოებელი/დამკვეთი ვალდებულია განზრახული მშენებლობის შესახებ განცხადებით აცნობოს მშენებლობის ნებართვის გამცემ ორგანოს. მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილება ასევე განმარტავს უნებართვო მშენებლობას, კერძოდ, უნებართვო მშენებლობა არის მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების მშენებლობა მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა-ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ (მე-3 მუხლის 74-ე პუნქტი). შენობა-ნაგებობების შეკეთებად (რემონტი, აღჭურვა/მოპირკეთება) კი დადგენილება მიიჩნევდა შენობა-ნაგებობების დეფექტების აღმოფხვრას, გაუმჯობესებას ან განახლებას მზიდი კონსტრუქციებისა და ექსტერიერის შეუცვლელად, ასევე საცხოვრებელ შენობა-ნაგებობებში დამონტაჟებული ელექტრომექანიკური მოწყობილობის (ლიფტის) შემადგენელი ამორტიზებული ან მწყობრიდან გამოსული საამწყობო (მზიდი, მექანიკური, ელექტრული) ნაწილების შეცვლას ან/და შეკეთებას, რაც უზრუნველყოფს მოწყობილობის სამუშაო რესურსის გაგრძელებას ტექნიკური მახასიათებლების შეუცვლელად (მე-3 მუხლის მე-80 პუნქტი).
განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო უნებართვო მშენებლობა ზ. მ-ის არ უწარმოებია. ზ. მ-იმა 21.74 კვ.მ ფართობის მქონე ავტოფარეხი, ამავე დანიშნულებითა და ფუნქციით შეიძინა 2013 წელს. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნაგებობა არსებობდა მანამდე, სანამ მასზე საკუთრების უფლებას შეიძენდა მოსარჩელე მხარე; ზ. მ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციას მოცემულ ობიექტზე წინ უსწრებს ე. ხ-ეის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, რომელიც განხორციელდა 2013 წლის 27 ივნისს და რომელსაც საფუძვლად დაედო ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „...-ის“ 07.06.2013წ. კრების ოქმი.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის მოქმედება ვრცელდება: ა) პირების, აგრეთვე ამხანაგობების საქმიანობაზე, რომლის დროსაც ხორციელდება შენობა-ნაგებობის, მისი ელემენტების, კონსტრუქციული სისტემების ან კვანძების მშენებლობა, მონტაჟი, დემონტაჟი და სხვა სამშენებლო სამუშაოები; ბ) დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში; გ) სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი; დ) შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის მწარმოებელი პირი; ე) მესაკუთრეზე, რომლის სარეკონსტრუქციო ან სადემონტაჟო ავარიული შენობა-ნაგებობის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას.
ჩამოყალიბებული ერთიანი სასამართლო პრაქტიკით, „უკეთუ ცნობილია სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩამდენი კონკრეტული პირი, პასუხისმგებლობა ნაგებობის მესაკუთრეს არ ეკისრება. ამასთანავე, დარღვევის ჩამდენი სუბიექტის დადგენა ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებაა იმ შემთხვევაში, როდესაც მესაკუთრის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები ქმნის სამართალდამრღვევ პირად მისი მიჩნევის გამომრიცხავ გონივრულ ვარაუდს“ (სუსგ №ბს-859(კ-20), 20.10.2023წ.).
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.
საკასაციო სასამართლოს მითითებით, საქმის გარემოებების სრულ და ყოველმხრივ გამოკვლევას ავალდებულებს ადმინისტრაციულ ორგანოს ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილიც, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოების დროს. ამასთან, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 97-ე მუხლი ადმინისტრაციულ ორგანოს საქმის გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევისთვის ანიჭებს საკმაოდ დიდ უფლებამოსილებას, აძლევს რა საშუალებას გამოითხოვოს დოკუმენტები, შეაგროვოს ცნობები, მოუსმინოს დაინტერესებულ მხარეებს, დაათვალიეროს მოვლენის ან შემთხვევის ადგილი, დანიშნოს ექსპერტიზა, გამოიყენოს აუცილებელი დოკუმენტები და აქტები, მტკიცებულებათა შეგროვების, გამოკვლევის და შეფასების მიზნით მიმართოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა ზომებს.
„საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის მიხედვით, საჯარო რეესტრისათვის სარეგისტრაციო ობიექტი არის უძრავი ან მოძრავი ნივთი და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე (მე-2 მუხ. „გ“ ქვ.პ.), ხოლო უძრავი ნივთი არის მიწის ნაკვეთი მასზე არსებული შენობა-ნაგებობით ან მის გარეშე, შენობა-ნაგებობა (მშენებარე, აშენებული ან დანგრეული), შენობა-ნაგებობის ერთეული (მშენებარე, აშენებული ან დანგრეული) და ხაზობრივი ნაგებობა (მე-2 მუხ. „ა“ ქვ.პ.), რეგისტრაციის მიზნებისთვის უძრავ ნივთად არ მიიჩნევა მცირე არქიტექტურული ფორმები, დროებითი ნაგებობები (საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 15.01.2010წ. №4 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის“ 14.2 მუხ. (ძალადაკარგულია 2020 წლის 1 იანვრიდან იუსტიციის მინისტრის 31.12.2019წ. N 87 ბრძანებით)). ამასთანავე, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მონაცემთა მიმართ მოქმედებს უტყუარობის პრეზუმფცია, ვიდრე ისინი კანონმდებლობით დადგენილი წესით ძალადაკარგულად, ბათილად ან არარად არ იქნება ცნობილი (კანონის მე-5 მუხ.).
საგულისხმოა, რომ საქმის მასალებით, კერძოდ, საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით ერთმნიშვნელოვნად დგინდება ზ. მ-ის მხრიდან ე. ხ-ეისგან 2013 წლის 12 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე 21.74 კვ.მ ფართის (ავტოფარეხის) შეძენა. ამდენად, ავტოფარეხს უძრავი ნივთის მახასიათებლები, სულ მცირე, 2013 წლის ივნისიდან აქვს. განსახილველ შემთხვევაში, განხორციელებული რეგისტრაციების საეჭვოობის შესახებ რაიმე ინფორმაცია წარმოდგენილი არ არის, სათანადო წესით საჯარო რეესტრის მონაცემების შედავება არ დასტურდება. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც ადმინისტრაციულ ორგანოს არ ჩაუტარებია შესაბამისი ადმინისტრაციული წარმოება და არ დაუდგენია მშენებლობის მწარმოებელი პირი, უნებართვო მშენებლობის წარმოებისთვის პასუხისმგებლობა უპირობოდ მესაკუთრეს არ ეკისრება, არამედ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც აღნიშნული ფაქტის დადგენა შეუძლებელია, თუმცა ეს გარემოება უნდა დადასტურდეს პასუხისმგებლობის დამდგენი ორგანოს მიერ.
ყოველივე ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, საკითხის ხელახალი განხილვისას ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია სრულფასოვნად გამოიყენოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით მინიჭებული უფლებამოსილება და მტკიცებულებათა შეგროვება მოახდინოს დაინტერესებულ მხარეთა მოსმენის, მოწმეთა დაკითხვის ან კანონით სხვა ნებისმიერი განსაზღვრული პროცედურის ჩატარების მეშვეობით.
განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მასზედ, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ ისე დააკისრა ზ. მ-ის ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა, რომ სათანადოდ არ გამოუკვლევია უშუალოდ ვინ აწარმოა სადავო მშენებლობა და მას არც რაიმე მტკიცებულება წარმოუდგენია მშენებლობის განმახორციელებელი პირის დადგენის თვალსაზრისით. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც სახეზეა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე გამოცემა, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სასამართლო უფლებამოსილია სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან ნ. კ-ას 08.04.2025წ. №423 საგადასახადო დავალებით ზ. მ-ის საკასაციო საჩივარზე გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ნ. კ-ას (პ/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით,
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ზ. მ-ის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 დეკემბრის განჩინება;
3. ნ. კ-ას (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს ზ. მ-ის საკასაციო საჩივარზე 08.04.2025წ. №423 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები: ბ. სტურუა
მ. ვაჩაძე
გ. აბუსერიძე
