საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-743(კ-25) 28 ოქტომბერი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ტ. ჯ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - გ. ძ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 10 მარტის განჩინება

დავის საგანი - ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ტ. ჯ-ემ 2023 წლის 6 სექტემბერს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს და გ. ძ-ის მიმართ და მოითხოვა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოსა და გ. ძ-ის შორის 2023 წლის 1 აგვისტოს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა ტ. ჯ-ეის ინტერესის სფეროში შემავალი მის მიერ წარმოდგენილი აზომვითი ნახაზით გათვალისწინებული 1,25 ჰა მიწის ნაკვეთის ნაწილში.

მოსარჩელის განმარტებით, სახელმწიფომ (სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო) მის სარგებლობაში მყოფი ფართი უკანონოდ გაასხვისა მოპასუხე გ. ძ-იზე. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ ხსენებულ ფართზე მან საკუთარი სახსრებით მოაწყო ფერმა, ამავდროულად ააშენა არასაცხოვრებელი შენობა-ნაგებობა. მოსარჩელე მიუთითებს, რომ იგი შეეცადა აღნიშნული ფართის საკუთრებაში რეგისტრაციას, თუმცა მას აღნიშნულზე უკანონოდ ეთქვა უარი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილებით ტ. ჯ-ეის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 20 მარტის დამატებითი გადაწყვეტილებით ტ. ჯ-ეს გ. ძ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა წარმომადგენლის ხარჯის ანაზღაურება 200 ლარის ოდენობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ტ. ჯ-ეის მიერ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 10 მარტის განჩინებით ტ. ჯ-ეის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქმის მასალებზე, მოიხმო „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ კანონის 1-ელი მუხლის მე-6 პუნქტი, ამავე კანონის მე-3 მუხლის 1-ელი პუნქტი, მე-3¹ მუხლის მე-3 პუნქტი, მე-5 მუხლის 1-ელი პუნქტი, მე-6 მუხლის 1-ელი, მე-2, მე-3 და მე-3¹ პუნქტები და აღნიშნა, რომ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო, როგორც სახელმწიფო ქონების განკარგვაზე პასუხისმგებელი ორგანო, აღჭურვილი იყო სახელმწიფო საკუთრებად რიცხული უძრავი ქონების პრივატიზების უფლებამოსილებით. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია როგორც უძრავი ქონების სახელმწიფო საკუთრებად აღრიცხვის სამართლებრივი საფუძველი, ისე ელექტრონული აუქციონის გამოცხადებასთან დაკავშირებული წარმოება და ადმინისტრაციული აქტები. ნიშანდობლივია, რომ მოთხოვნის დაზუსტების შეთავაზებას აპელანტი არ დაეთანხმა არც სააპელაციო სასამართლოში გამართულ ზეპირი განხილვის სხდომაზე (იხ. 2025 წლის 17 თებერვლის სხდომის ოქმი). ამრიგად, ვინაიდან ადმინისტრაციული წარმოების კანონიერება შედავებული არაა, ხოლო მოსარჩელეს არ მიუთითებია მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის დამფუძნებელ კანონისმიერ წინაპირობებსა და იმ მტკიცებულებებზე, რომლებიც მათ ამყარებს, სააპელაციო მოთხოვნა დაუსაბუთებელია. ამავდროულად, ტ. ჯ-ემ ვერ დაადასტურა უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების უპირატესი საფუძვლის არსებობა, ვერ წარმოადგინა მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელი რაიმე დოკუმენტი, ვერ შეძლო საკუთრების უფლების აღიარების გზით სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. სააპელაციო პალატის შეფასებით, მხედველობაში ვერ მიიღება უძრავი ნივთის მფლობელობასთან დაკავშირებული მოსარჩელის მოსაზრება. დავის საგანი უკავშირდება არა მფლობელობის დადგენას, არამედ სახელმწიფოსა და მოპასუხეს - გ. ძ-ის შორის დადებული პრივატიზების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობას, რაც უნდა შეფასდეს „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ კანონის ნორმების საფუძველზე, მხარემ კი, ვერ უზრუნველყო მისთვის სასურველი შედეგის განმაპირობებელ მტკიცებულებებსა და სამართლებრივ საფუძვლებზე მითითება. ამრიგად, სახეზე არ არის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 10 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ტ. ჯ-ეის მიერ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

კასატორის მითითებით, იგი 1990 წლიდან ფლობდა და სარგებლობდა სადავო უძრავი ქონებით, იგი ეწეოდა ფერმერულ საქმიანობას, საოჯახო პირობებში აწარმოებდა რძის პროდუქტებს, ამავდროულად, მან მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა ადგილზე არსებული შენობა-ნაგებობების მდგომარეობა, მოპასუხეთათვის ცნობილი იყო აღნიშნულ ფართობზე კაპიტალური ნაგებობების არსებობის ფაქტი (არაკეთილსინდისიერი შემძენის ინსტიტუტი). კასატორი მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის ნორმებზე, აგრეთვე მოჰყავს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის პრაქტიკა (სუსგ., ბს-911(კ-24), 18.02.2025წ.; ბს-230(კ-24), 14.02.2025წ; ბს-1041(კ-24), 14.02.2025წ.) და თვლის, რომ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 18 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად, წარმოებაში იქნა მიღებული ტ. ჯ-ეის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ტ. ჯ-ეის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის 1-ელი ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). საკასაციო პალატა საქმეში არსებული მასალებისა და კასატორის მიერ დაფიქსირებული საკვანძო ფაქტობრივ-სამართლებრივი პრეტენზიებისა და არგუმენტაციის გათვალისწინებით, შეაფასებს კასატორის მხოლოდ იმ პრეტენზიების საფუძვლიანობას, რომელთაც უშუალოდ ეფუძნება საკასაციო მოთხოვნის წარმატების ბედი (იხ. ევროპული სასამართლოს 09.12.1994წ. გადაწყვეტილება საქმეზე Case of Hiro Balani v. Spain, App. No. 18064/91, §28; იხ. აგრეთვე. ევროპული სასამართლოს 24.05.2005წ. გადაწყვეტილება საქმეზე Buzescu v. Romania, App. No. 61302/00, §67.).

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ საქმის მასალებზე დაყრდნობით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ, უძრავი ქონება, ს/კ ..., ფართი 30868. კვ.მ აღრიცხული იყო სახელმწიფო საკუთრებაში, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების ქვემო ქართლის სამხარეო სამმართველოს №1116-2/03 მიმართვის საფუძველზე. სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 4 ოქტომბრის №1/1-5670 ბრძანების საფუძველზე, გამოცხადდა ელექტრონული აუქციონი, ქ. თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე 30868.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების პრივატიზების მიზნით. უძრავი ქონების საწყისი საპრივატიზებო თანხა განისაზღვრა 430 000 ლარის ოდენობით, ხოლო ბიჯი 2000 ლარით. სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს თავმჯდომარის მიერ 2023 წლის 11 ივლისის №1/1-4257 ბრძანებით სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული, ქალაქ თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 30868 კვ.მ. ... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული ნაგებობა დაექვემდებარა ელექტრონული აუქციონის ფორმით პრივატიზებას, განმეორებით. ამავე ბრძანების დანართით განისაზღვრა საპრივატიზებო ქონების საწყისი საპრივატიზებო თანხა, უპირობო და გამოუხმობი საბანკო გარანტიის/ბეს ოდენობა და სავაჭრო ბიჯის ოდენობა.

სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს თავმჯდომარის მიერ 2023 წლის 11 ივლისის №1/1-4257 ბრძანების საფუძველზე სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ, ქალაქ თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე, ... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთზე აუქციონი №... დაიწყო 2023 წლის 13 ივლისს და დასრულდა 2023 წლის 27 ივლისს 17:00 საათზე და მასში გამარჯვებულად გამოვლინდა გ. ძ-ი. 2023 წლის 1 აგვისტოს, ერთი მხრივ, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სისტემაში შემავალი სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოსა (გამყიდველი) და მეორე მხრივ, გ. ძ-ის, როგორც მყიდველს შორის გაფორმდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის უპირობო აუქციონის ფორმით პრივატიზებისას ნასყიდობის ხელშეკრულება №..., რომლითაც გ. ძ-იმა სახელმწიფოსგან იყიდა ქალაქ თბილისში სოფელ ...ში მდებარე 30868 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების, №... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა ნაგებობა ხელშეკრულებით განსაზღვრული საპრივატიზებო თანხის გადახდის პირობით, შესაბამის ქონებაზე გამოცხადებულ აუქციონში გამარჯვების შედეგად (აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი №...).

საქმის მასალებით ასევე დგინდება, რომ 2017 წლის 13 აპრილს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს წარედგინა ტ. ჯ-ეის №... განცხადება ქალაქ თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე 8000 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით. სარეგისტრაციო წარმოებისას დადგინდა, რომ სარეგისტრაციოდ წარდგენილ მიწის ნაკვეთზე ფიქსირდებოდა ზედდება სახელმწიფოს მიერ რეგისტრირებულ მონაცემებთან - ... მიწის ნაკვეთთან, ამასთან, ვერ იქნა მოძიებული უძრავ ნივთზე საკუთრების ან მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ტ. ჯ-ეის განცხადება და თანდართული დოკუმენტები 2017 წლის 23 მაისის №... წერილით გადაეგზავნა თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 31 ოქტომბრის №2122 განკარგულებით ტ. ჯ-ეს უარი ეთქვა ქალაქ თბილისში, სოფელ ...ში, 8000 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმაზე მითითებით, რომ არ დასტურდებოდა განმცხადებლის მიერ მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 31 ოქტომბრის №2122 განკარგულების საფუძველზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 9 ნოემბრის №... გადაწყვეტილებით ტ. ჯ-ეს უარი ეთქვა №... განცხადებით მოთხოვნილ რეგისტრაციაზე.

დამატებით, 2022 წლის 19 მაისს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს წარედგინა ტ. ჯ-ეის №... განცხადება ქალაქ თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე 41834 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე სპორადული რეგისტრაციის ფარგლებში საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით, თუმცა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 27 ივნისის №... გადაწყვეტილებით ტ. ჯ-ეის განცხადებაზე სარეგისტრაციო წარმოება შეწყდა, ვინაიდან სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების ვადაში არ იქნა წარმოდგენილი კორექტირებული საკადასტრო ნახაზი, ან ზედმეტად დაკავებულ ფართობზე სხვა უფლების დამდგენი დოკუმენტი.

ნიშანდობლივია, რომ აუქციონის გამოცხადებამდე სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ გამოითხოვა და თბილისის საქალაქო სასამართლომ 2022 წლის 21 სექტემბრის მიმართვით მიაწოდა ინფორმაცია მასზედ, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის კანცელარიის ელექტრონული ბაზის მონაცემებით, 2020 წლის იანვრიდან - 2022 წლის 20 სექტემბრის ჩათვლით, ტ. ჯ-ე მოსარჩელე მხარედ არ იძებნებოდა. ამასთან, აღსანიშნავია ისიც, რომ 2022 წლის 7 ოქტომბერს სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ აცნობა ტ. ჯ-ეს ელექტრონული აუქციონის გამოცხადების შესახებ. 2022 წლის 12 ოქტომბერს ტ. ჯ-ემ მიმართვა ჩაიბარა პირადად.

ყოველივე ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, უპირველეს ყოვლისა, საკასაციო პალატა შენიშნავს, რომ წინამდებარე სადავო შემთხვევის მოწესრიგება ექვემდებარება „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ კანონით გათვალისწინებულ ნორმებს და არა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონს, როგორც აღნიშნულზე კასატორი მიუთითებს. აღნიშნული თვალსაზრისით, ნიშანდობლივია, რომ კასატორმა ვერ შეძლო საკუთრების უფლების აღიარება მის მიერ მითითებული კანონის ნორმებზე დაყრდნობით. სადღეისოდ კანონიერ ძალაშია შესული როგორც საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 27 ივნისის №... გადაწყვეტილება, ასევე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 31 ოქტომბრის №2122 განკარგულება და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 9 ნოემბრის №... გადაწყვეტილება. ამასთან, კასატორს ასევე არ მიუთითებია იმგვარ გარემოებებზე, რომლებიც განაპირობებს მისთვის უფრო ხელსაყრელი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას (სზაკ-ის 101-ე მუხ.). შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ მართებულად იქნა აღნიშნული, რომ ტ. ჯ-ემ ვერ დაადასტურა საკუთრების უფლების უპირატესი საფუძვლის არსებობა. ამავდროულად, ყოველმხრივ ირელევანტურია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის პრაქტიკაზე (სუსგ., ბს-911(კ-24), 18.02.2025წ.; ბს-230(კ-24), 14.02.2025წ; ბს-1041(კ-24), 14.02.2025წ.) მითითება, ხსენებული განჩინებები უკავშირდება პირის მიერ საკუთრების უფლების აღიარებასთან დაკავშირებული სხვადასხვა შემთხვევის გადაწყვეტას „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის საფუძველზე. საქმის მასალებით კი, უტყუარად დგინდება, რომ მოსარჩელემ აღნიშნული კანონით გათვალისწინებულ სამართლებრივ რეჟიმში საკუთრების უფლების აღიარება ვერ განახორციელა.

სადავო საკითხის მართებულად გადაწყვეტის მიზნით არსებითი მნიშვნელობის მქონეა, ასევე, მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის სწორად განაწილება. სასკ-ის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით ადმინისტრაციული ორგანოსათვის მტკიცების ტვირთის დაკისრება არ გულისხმობს მოსარჩელის გათავისუფლებას სარჩელის დასაბუთებისგან, ამასთანავე, მტკიცების ტვირთის ობიექტური და სამართლიანი განაწილება დამოკიდებულია მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების შინაარსზე (იხ. სუსგ., საქმე №ბს-1042(კ-24), 27.12.2024წ.). უკვე აღინიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოთხოვნის შინაარსი სათავეს იღებს „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ კანონიდან. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა განსახილველი დავის კონტექსტში დეტალურად გაანალიზეს „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ კანონის მარეგულირებელი ნორმები, მათი იურიდიული შინაარსი, ამასთან, განსაკუთრებული გულისხმიერებით გამოიკვლიეს სახელმწიფო ქონების პრივატიზებასთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული წარმოების თითოეული ეტაპი, დაწყებული აუქციონის შესახებ განცხადებიდან, დასრულებული ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებით, რომელიც სახელმწიფო ქონების პრივატიზების დამაგვირგვინებელი აქტია. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მართებულად აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ კანონით გათვალისწინებული ნორმებით მოწესრიგებული ადმინისტრაციული წარმოების მიმდინარეობა, არ მიუთითებია არცერთ იმგვარ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რაც მოპასუხეებს შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილობას გამოიწვევს ან მისი კანონიერებაში ეჭვს შეიტანს. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კასატორს, ასკ-ის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილისა და სსკ-ის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ნორმატიული ძალით, ევალებოდა საქმის განმხილველი სასამართლოსთვის მტკიცებულებების წარდგენის გზით, „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ კანონის ნორმების დარღვევის ფაქტის დამტკიცება, იმ თვალსაზრისით, რომ დარღვეულია ადმინისტრაციული წარმოების მატერიალური ან/და პროცედურული მოთხოვნები, რაც მოსარჩელის უფლებების ან სხვა კანონიერი ინტერესების დარღვევას განაპირობებს. განსახილველ შემთხვევაში, ფაქტია, რომ კასატორი შემოიფარგლა მხოლოდ ზეპირსიტყვიერი ახსნა-განმარტებებით. კასატორს საქმის განხილვის არცერთ სტადიაზე არ წარმოუდგენია ისეთი წერილობითი საბუთი, რომელიც რაიმე ფორმით მაინც შეარყევდა მოპასუხის სასარგებლოდ არსებულ ფაქტობრივ გარემოებებს. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კასატორის ზეპირსიტყვიერი განმარტება, რაოდენ კვალიფიციურიც არ უნდა იყოს თვითონ განმარტება ან/და ასეთი განმარტების ავტორი, ვერ ჩაანაცვლებს კანონით გათვალისწინებული მტკიცებულების წარმოდგენის ვალდებულებას. კასატორის მხოლოდ ზეპირსიტყვიერი მითითების გაზიარება, სსკ-ის 105-ე მუხლის 1-ელი ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევით, შინაარსობრივად გაუთანაბრდებოდა ამგვარი ზეპირსიტყვიერი ახსნა-განმარტებისთვის წინასწარ დადგენილი იურიდიული ძალის მინიჭებას. აღნიშნული არარად აქცევდა მოპასუხე გ. ძ-ის საკუთრების უფლების სუბსტანციას, საფუძველს გამოაცლიდა მის ძირითად არსს, მასში მომეტებული და არაპროპორციული ჩარევის ეფექტს იქონიებდა, ხოლო საკუთრების უფლების რეალიზების პროპორციული შეზღუდვისათვის განკუთვნილი მტკიცებულებითი სტანდარტის შესაბამისი ზღვარი, დაექვემდებარებოდა სზაკ-ის მე-6 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით, ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების რისკებს. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ თვალსაზრისით, კასატორის მიერ არ არის წამოყენებული დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით.

საფუძველს მოკლებულია კასატორის მითითება მოპასუხე გ. ძ-ისთვის არაკეთილსინდისიერი შემძენის სტატუსის მიკუთვნებაზე. სკ-ის 185-ე მუხლის მიხედვით, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. საქმის მასალებით უტყუარად დგინდება, რომ აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე სახელმწიფოს საკუთრების უფლება ჯერ კიდევ 2008 წელს აღრიცხა. „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის მე-5, სკ-ის 312.1 მუხლების თანახმად, საჯარო რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. შემძენს არ შეიძლება მოეთხოვოს ისეთი გარემოებების ცოდნა, რაც სცილდება მისი შესაძლებლობის ფარგლებს. სკ-ის 185-ე მუხლი უფლების შემძენს მხოლოდ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შემოწმების ვალდებულებას აკისრებს. სკ-ის 312-ე მუხლით განმტკიცებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, საჯარო რეესტრის ჩანაწერის სწორად მიჩნევისათვის საკმარისია გამსხვისებელი რეესტრში რეგისტრირებული იყოს უძრავ ნივთზე უფლების მესაკუთრედ. განსახილველ შემთხვევაშიც, კასატორს არ მიუთითებია მოპასუხე გ. ძ-ის კეთილსინდისიერი შემძენის სტატუსის გამომრიცხავ გარემოებებზე. მაგალითად, იმ გარემოებაზე, რომ გ. ძ-ისთვის რაიმე ფორმით მაინც იყო ცნობილი სახელმწიფოს სახელზე საკუთრების სარეგისტრაციო ჩანაწერის უსწორობა, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც სახელმწიფოს სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის კანონიერების ფაქტი არ არის სადავო, ხოლო თავად მოსარჩელის უფლებრივი პრეტენზია აღნიშნული უძრავი ქონების ნაწილის რეგისტრაციასთან დაკავშირებით, არ ეფუძნება შესატყვის სამართლებრივ საფუძველს.

ზემოაღნიშნულის გარდა, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად შენიშნეს, რომ მოსარჩელის პრეტენზია ეფუძნება არა „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ კანონს, არამედ სავარაუდო მფლობელობის ფაქტს, რაც მართლაც სცდება განსახილველი დავის საგანს. მოსარჩელე მიუთითებს, რომ მან უძრავი ქონების მდგომარეობა თავად გააუმჯობესა, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების მდგომარეობის ჩათვლით. კერძოდ, საკუთარი სახსრებით მოაწყო ფერმა და ააშენა არასაცხოვრებელი შენობა-ნაგებობა. საკასაციო პალატა მიუთითებს საქმის მასალებში დაცულ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 31 ოქტომბრის №2122 კანონიერ ძალაში მყოფ განკარგულებაზე, რომელშიც აღნიშნულია, რომ „წარმოდგენილი დოკუმენტაციისა და თავად განმცხადებლის ახსნა-განმარტებებით დადგენილ იქნა, რომ მიწის ნაკვეთზე (მისამართი: ქალაქი თბილისი, სოფელი ...) განთავსებული შენობა არ არის მის მიერ აშენებული. საქმის მასალებით კი ცალსახად არ დასტურდება, განმცხადებლის მიერ აღნიშნული მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი ზემოაღნიშნული კანონის ამოქმედებამდე.“ ნებისმიერ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კასატორის მითითებები უძრავი ნივთის გაუმჯობესებასთან დაკავშირებული ხარჯების თაობაზე, თუკი ასეთს რეალურად ჰქონდა ადგილი, სცდება განსახილველი დავის საგანს.

ზემოაღნიშნულის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. შესაბამისად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც, საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად არის მიჩნეული, პირს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ტ. ჯ-ეის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 10 მარტის განჩინება;

3. დ. ტ-ას (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს ტ. ჯ-ეის საკასაციო საჩივარზე მის მიერ 08.07.2025წ. სს “ლიბერთი ბანკში” №62034111 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70%, - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე