საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-390(კ-25) 18 ნოემბერი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - დ.ა-ი

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოპასუხე) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 25 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

აღწერილობითი ნაწილი

დ.ა-მა 2023 წლის 24 ნოემბერს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ, კომისიის 2023 წლის 19 ოქტომბრის №3075 განკარგულების ბათილად ცნობისა და ქ. თბილისში, ...ის ქუჩის №...-ის მიმდებარედ მდებარე 571.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოპასუხისთვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების მოთხოვნით.

სარჩელის მიხედვით, სადავო მიწის ნაკვეთს მოსარჩელის ოჯახი 1982 წლიდან ფლობს და აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად საქმეში წარმოდგენილია მეზობლების ნოტარიულად დამოწმებული განცხადებები. გარდა ამისა, საქმეში ასევე წარმოდგენილია ექსპერტიზის დასკვნა, რომლითაც ირკვევა, რომ ნაკვეთზე არსებული შენობის ნაშთები დაახლოებით 25-27 წლისაა, ნაკვეთი შემოღობილია და დამუშავებულია მრავალწლიანი ნარგავებით, რაც მისი მუდმივი და მიზნობრივი გამოყენების მტკიცებულებას წარმოადგენს. მიუხედავად ამისა, კომისიამ აღნიშნული მტკიცებულებები სათანადოდ არ შეაფასა და დაუსაბუთებლად უარი უთხრა მოსარჩელეს საკუთრების უფლების აღიარებაზე, რაც მოსარჩელის მოსაზრებით, სადავო აქტის ბათილად ცნობისა და მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებით დ.ა-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი „მიწის ნაკვეთზე დ.ა-ის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2023 წლის 19 ოქტომბრის №3075 განკარგულება; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას დაევალა კანონით დადგენილ ვადაში, გადაწყვეტილებაში მითითებული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ქ. თბილისში, ...ის ქუჩის №...-ს მიმდებარედ, 571 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე დ.ა-ის მოთხოვნასთან დაკავშირებით.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიცია სადავო განკარგულების კანონიერებასთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ საქმის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, დ.ა-ს უარი ეთქვა საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ გარემოებებზე მითითებით, რომ არ დადასტურდა დ.ა-ის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი. კერძოდ, საქმეში წარდგენილი დოკუმენტაციით, ორთოფოტოებითა (აეროფოტოგადაღებებით) და ფოტოსურათებით კომისიის მიერ დადგენილ იქნა, რომ საკუთრების უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე (მისამართი: ქ.თბილისი, ...ის ქუჩა №...-ს მიმდებარედ, საერთო ფართობი - 571 კვ.მ) არსებული 2 შენობა განთავსებული იყო „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში(სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედების შემდეგ. რაც შეეხება მე-3 შენობას, დადგინდა, რომ იგი არ აკმაყოფილებდა ზემოაღნიშნული კანონის მე-2 მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შენობის მახასიათებლებს. კომისიის მიერ, ასევე დადგენილ იქნა, რომ აღნიშნული მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენდა განმცხადებლის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთს.

სასამართლოს შეფასებით, გასაჩივრებულ აქტში არ იყო გამოკვეთილი, კონკრეტულად რა გარემოებებს დაეყრდნო კომისია დასკვნის გაკეთების პროცესში და არ დგინდებოდა, მოხდა თუ არა განცხადებაზე თანდართული დოკუმენტაციის შესწავლა-გამოკვლევა. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა მოსარჩელე მხარის განმარტებაზე მიწის ნაკვეთის დაუფლების ფაქტთან დაკავშირებით და ასევე, აღნიშნა, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს არ შეუფასებია საქმეში არსებული 2023 წლის 28 მარტის სანოტარო წესით დამოწმებული განცხადება, რომლითაც დ.ა-ის მეზობლები - მ.ს-ე, ლ.მ-ი და მ.ლ-ე ადასტურებენ 571 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთით და მასზე განთავსებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა-ნაგებობების, ასევე არასაცხოვრებელი (დანგრეული) დანიშნულების შენობის დ.ა-ის მიერ 1982 წლიდან დღემდე ფლობისა და სარგებლობის ფაქტს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს როგორც მოსარჩელემ, ასევე მოპასუხემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დ.ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც დ.ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში(სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტია ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ 2005-2010 წლის ორთოფოტოებზე და მათი შესწავლის შედეგად, დაასკვნა, რომ სადავო ტერიტორიაზე შენობა-ნაგებობა არ ვიზუალიზდებოდა კანონის ამოქმედებამდე (2007 წლამდე) პერიოდში.

საქმეში წარმოდგენილ ნოტარიულად დამოწმებულ მოწმეთა ჩვენებებთან მიმართებით (რომლებიც დ.ა-ის სასარგებლო მტკიცებას შეიცავდა) სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მოცემული კატეგორიის დავაში მოწმეთა ჩვენებები ვერ ჩაითვლებოდა ერთადერთ მტკიცებულებად სადავო ფართის დაკავების, მისი ფლობისა და სარგებლობის ფაქტის დასადასტურებლად, 2007 წლამდე მდგომარეობით. დასახელებულ მტკიცებულებას შესაძლებელია ერთობლიობაში გამყარებინა ან დაედასტურებინა მოსარჩელის პოზიცია, თუმცა მოწმის ჩვენების შეფასება დაუშვებელი იყო საქმის მასალებისა და სხვა მტკიცებულებებისაგან განყენებულად. საქმეში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნასთან დაკავშირებით პალატა მიუთითა, რომ შენობის ხნოვანების დასადგენად საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზა დაფუძნებული იყო ე.წ. ...ის ...ზე, რაც მეთოდოლოგიურად იყო საეჭვო და წარმოდგენილ ექსპერტიზას არ გააჩნდა საკმარისი სანდოობა და დამაჯერებლობა, რომ მტკიცებულებად ყოფილიყო გამოყენებული. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატის შეფასებით, არ იკვეთებოდა კომისიის 2023 წლის 19 ოქტომბრის №3075 განკარგულების სადავო საკითხის გადაუწყვეტად ბათილად ცნობის წინაპირობები, შესაბამისად ასევე არ არსებობდა ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების თაობაზე მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების კანონით გათვალისწინებული საფუძვლებიც.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

საკასაციო საჩივრის მიხედვით, ქ. თბილისში, ...ის რაიონში, ...ის ქუჩის №...-ს მიმდებარედ, დ.ა-ი და მისი ოჯახი ფლობს 571 კვ.მ მიწის ნაკვეთს 1982 წლიდან, რა დროსაც მითითებული ადგილი იყო ცარიელი და მოუწესრიგებელი. დ.ა-ის მიერ დასუფთავდა და მოწესრიგდა ნაკვეთი. ტერიტორია შემოიფარგლა, აიგო მცირე სიდიდის საცხოვრებელი შენობა, რომელიც შემდგომში დაიშალა. ამგვარად, ჩამოყალიბდა სათანადო გარემო ინდივიდუალური შენობა-ნაგებობებით. დ.ა-ი და მისი ოჯახი უნებართვოდ დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე ეწეოდა და დღესაც ეწევა სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობას. ეზოში დარგულია მრავალწლიანი ნარგავები, მიწის ნაკვეთი ძირითადად შემოღობილია ფოლადის წრიული განივკვეთის მილებით, მათზე დამონტაჟებულია ფოლადის მავთულბადე. მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობის ნაშთების ხნოვანება არის 25-27 წელი, რასაც ასევე ადასტურებენ მოწმეები, ამდენად, აკმაყოფილებს ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის ,,გ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნებს.

საკასაციო საჩივრის ავტორის განმარტებით, სააპელაციო პალატამ წარდგენილი მტკიცებულებები არასწორად შეაფასა და საექსპერტო დასკვნა არასანდოდ იქნა მიჩნეული იმის გამო, რომ სასამართლოს მითითებით დასკვნაში გამოყენებულ მეთოდს ახასიათებს 10-15%-იანი ცდომილება. სასამართლომ ამ მოტივით სრულიად უგულებელყო მოცემული დასკვნა, ისე რომ არ დანიშნა ალტერნატიული ექსპერტიზა, ასევე, არ დაიბარა ექსპერტი, რომელმაც ჩაატარა აღნიშნული ექსპერტიზა და საერთოდ არ უმსჯელია თუნდაც აღნიშნული ცდომილების გათვალისწინებით რა მოცემულობა იქნებოდა შენობა-ნაგებობის ხნოვანებასთან დაკავშირებით. უდავო ფაქტობრივი გარემოებაა რომ შენობა-ნაგებობის ფრაგმენტი მიწის ნაკვეთზე არსებობს, შესაფასებელია მხოლოდ ის საკითხი, კანონის ამოქმედებამდე (2007 წლამდე) რა მდგომარეობა იყო მიწის ნაკვეთზე ამ თვალსაზრისით.

საკასაციო საჩივრის ავტორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებებს საქმეში წარმოდგენილ ორთოფოტოებთან დაკავშირებით. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია იმ საკითხზე, რომ ტერიტორიაზე გაშენებულია მრავალწლიანი ნარგავები და შესაძლოა ამას გავლენა მოეხდინა ორთოფოტოებზე შენობა-ნაგებობის ასახვასთან დაკავშირებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 17 აპრილის განჩინებით, დ.ა-ის საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

სამოტივაციო ნაწილი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ.ა-ის საკასაციო საჩივარი საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს, შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა.

ამასთან, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ იგი იმსჯელებს იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთად მიიჩნევა ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), აგრეთვე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს, ხოლო „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ მაღალმთიან დასახლებაში − 5 ჰექტარს; კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისთვის სახელმწიფოს მიერ განკარგული არ არის, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს საკუთრების უფლების აღიარების ორი ძირითადი წინაპირობის არსებობას - კანონის ამოქმედებამდე სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავება, როდესაც აღნიშნულ ნაკვეთზე განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) და დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება. აღსანიშნავია, რომ უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ უნდა იყოს განკარგული.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 5¹ მუხლის მე-3 პუნქტი ითვალისწინებს იმ დოკუმენტების ჩამონათვალს, რომელთა წარდგენაც არის საჭირო თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად; კერძოდ: ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის მანძილი; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტზე, რომელიც მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელ დოკუმენტებად ასახელებს ცნობა-დახასიათებას უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტს, ორთოფოტოს (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტს, გადახდის ქვითარს ან/და სხვა დოკუმენტს.

მოცემულ შემთხვევაში, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2023 წლის 19 ოქტომბრის №3075 განკარგულებით, დ.ა-ის უარი ეთქვათ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ საფუძვლით, რომ არ დასტურდებოდა მოსარჩლის მიერ ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი. კომისიის შეფასებით, ორთოფოტოებითა და ფოტომასალით ირკვეოდა, რომ ნაკვეთზე არსებული ორი შენობა განთავსებული იყო კანონის ამოქმედების შემდეგ, ხოლო მესამე შენობა არ აკმაყოფილებდა კანონის შესაბამის ტექნიკურ კრიტერიუმებს. ასევე, ნაკვეთი არ წარმოადგენდა განმცხადებლის საკუთრებაში ან მფლობელობაში არსებული მიწის მომიჯნავეს. შესაბამისად, კომისიამ დაასკვნა, რომ აღნიშნული მიწის ნაკვეთი არ ექცეოდა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით დადგენილი თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთის დეფინიციაში.

აღსანიშნავია, რომ მოცემულ საქმეზე მოთხოვნის საფუძვლიანობის დასადასტურებლად მოსარჩელე მიუთითებდა მოწმეთა ჩვენებებსა და ორთოფოტოებზე, რომელზეც მისივე განმარტებით, განთავსებული იყო შენობა-ნაგებობები. სააპელაციო პალატამ სწორედ მითითებული გარემოებების გადამოწმების მიზნით გამოიკვლია საქმეზე წარმოდგენილი 2005-2010 წლის ორთოფოტოები, რომლებიც გამოქვეყნებულია საჯაროდ ხელმისაწვდომ თბილისის საკადასტრო რუკაზე. დასახელებული ორთოფოტოების შესწავლის შედეგად, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ სადავო ტერიტორიაზე შენობა-ნაგებობა არ ვიზუალიზდებოდა კანონის ამოქმედებამდე (2007 წლამდე) პერიოდში, რა გარემოებასაც საკასაციო სასამართლოც იზიარებს.

საქმეზე წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნასთან მიმართებით საკასაციო პალატა, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე მითითებით, მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა შეიცავს ერთადერთ მითითებას გამოყენებული მეთოდის შესახებ, რომლის საწინააღმდეგოდაც 2024 წლის 11 ნოემბერს ჩატარებულ ზეპირი განხილვის სხდომაზე, ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის წარმომადგენლის მიერ ცნობის სახით წარდგენილ იქნა ინფორმაცია „...ის ...ის“ მეთოდოლოგიის მართებულობის საეჭვოობის შესახებ, ვინაიდან აღნიშნული მეთოდით გამოსაცდელი ...ის სიმტკიცის დადგენისას ცდომილება შეადგენს 10-15%-ს, რაც გამორიცხავს შენობის ხნოვანების დასადგენად აღნიშნული მტკიცებულების გაზიარების შესაძლებლობას, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც სადავო ტერიტორიაზე შენობა-ნაგებობის კანონის ამოქმედებამდე არსებობა არ დასტურდება ორთოფოტოებით, რასაც სათანადოობის, საკმარისობის, პრიორიტეტულობის და საბოლოო ჯამში გაზიარების თვალსაზრისით გააჩნია არსებითი ხასიათის მტკიცებულებითი ძალა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, განსახილველ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზულუციო ნაწილი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილითა და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. დ.ა-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება;

3. კასატორს - დ.ა-ის (პ/ნ...) დაუბრუნდეს 21.03.2025წ. №... საგადახდო დავალებით თ.გ-ის (პ/ნ... მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა