საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე ბს-№525(2კ-25) 18 ნოემბერი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის გლდანის რაიონის გამგეობა

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - მ.მ-ე

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 დეკემბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

მ.მ-ემ 2022 წლის 18 ნოემბერს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის გლდანის რაიონის გამგეობისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ. 2024 წლის 17 აპრილის სასამართლო სხდომაზე სარჩელის დაზუსტების შედეგად, საბოლოოდ მოითხოვა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის გლდანის რაიონის გამგეობის 2022 წლის 19 აგვისტოს №34-01222312236 გადაწყვეტილების, მ.მ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 20 ოქტომბრის №979 ბრძანების ბათილად ცნობა და გლდანის რაიონის გამგეობისათვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება - მ.მ-ის ბინის პრივატიზების თაობაზე.

სარჩელის მიხედვით, მ.მ-ემ 2010 წლის 13 სექტემბერს 30 000 ლარად შეისყიდა უძრავი ქონების 2/3 წილი (საკადასტრო კოდი №...), რომელზედაც საჯარო რეესტრის მონაცემებით ბ.ს-ის უფლება იყო აღრიცხული. ბინის 1/3 წილის კანონით განსაზღვრული პრივატიზების უფლება ჰქონდათ ბ.ს-ის შვილს - დ.ს-სა და ა.კ-ის, რომლებიც ამ დროს უკრაინაში ცხოვრობდნენ და თანახმა იყვნენ თავიანთი წილი გაესხვისებინათ მოსარჩელეზე. მხარეებს შორის ნასყიდობის პირობები შეთანხმდა, თუმცა ბინის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის პროცესი გაიჭიანურა. 2022 წლის 22 თებერვალს მათი მარწმუნებელის მიერ გლდანის რაიონის გამგეობას წარედგინა განცხადება დარჩენილი 1/3-ის უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ; რადგანაც გადაწყვეტილების მიღების პროცესი გაჭიანურდა, მხარეებმა გააფორმეს ცესიის ხელშეკრულება და ყველა უფლებამონაცვლეობა გადასცეს მოსარჩელეს, შესაბამისი საზღაურის სანაცვლოდ. 2022 წლის 7 ივნისს მოსარჩელემ ცესიის ხელშეკრულების საფუძველზე გლადინის რაიონის გამგეობას მოსთხოვა 2022 წლის 22 თებერვლის განაცხადის განხილვისას დ.ს-ისა და ა.კ-ის უფლებამონაცვლედ ჩართვა, თუმცა გლდანის რაიონის გამგეობამ 2022 წლის 19 აგვისტოს №34-01222312236 წერილით მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა. 2022 წლის 22 აგვისტოს მოსარჩელემ ზემოხსენებული აქტი გაასაჩივრა თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში, რაც ასევე არ დაკმაყოფილდა 2022 წლის 20 ოქტომბრის №979 ბრძანებით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილებით, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის გლდანის რაიონის გამგეობის 2022 წლის 19 აგვისტოს №34-01222312236 გადაწყვეტილება და მასვე დაევალა, კანონით დადგენილ ვადაში, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა; ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 20 ოქტომბრის №979 ბრძანება მ.მ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს, მ.მ-ის მიერ განცხადების წარდგენისას, უნდა ემსჯელა არა იმ საკითხთან დაკავშირებით, ის წარმოადგენდა თუ არა კანონიერი მოსარგებლის სტატუსის მქონე სუბიექტს, არამედ იმაზე, თავდაპირველი განმცხადებლები: ა.კ-ი და დ.ს-ი იყვნენ თუ არა ის პირები, ვისზეც, საქართველოს მთავრობის მიერ 2014 წლის 20 თებერვალს №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ შესაბამისად, შესაძლებელი იქნებოდა სადავო ფართის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა.

სასამართლოს მსჯელობით, ამ გარემოების დადგენის შემდეგ, ადმინისტრაციულ ორგანოს მოსარჩელის მიერ ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენილი 2022 წლის 30 მაისის ხელშეკრულებები მოთხოვნის დათმობის შესახებ, უნდა მიეჩნია მოთხოვნის დაკმაყოფილების საკმარის მტკიცებულებად და საქმეში წარდგენილი დოკუმენტების შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე მიეღო გადაწყვეტილება მ.მ-ის განცხადებასთან დაკავშირებთ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 დეკემბრის განჩინებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის გლდანის რაიონის გამგეობის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასებები და ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიხედვით, მოსარჩელეს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი იყო ის, რომ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესი“ არ ითვალისწინებდა მოთხოვნის უფლების დათმობის ხელშეკრულების საფუძველზე, კანონიერი მოსარგებლის სტატუსის არმქონე პირისათვის არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემას, რაც პალატის მოსაზრებით, მართლზომიერად არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლომ.

სააპელაციო პალატამ დამატებით ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ უფლების დამდგენ დოკუმენტში მითითებული ფართის ოდენობა (47.87 კვ.მ) და მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებული ფართის ოდენობა იყო იდენტური; კერძოდ, უფლების დამდგენი დოკუმენტის მიხედვით, უძრავი ქონების სრული ფართი იყო 47.87 კვ.მ, ამასთან, საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ ბ.ს-ისათვის გადაცემულ საცხოვრებელ ბინას მითითებული ჰქონდა 2/3 ნაწილად 47.87 კვ.მ, საჯარო რეესტრში ასევე აღრიცხული იყო მთლიანი ბინის ფართი 47.87 კვ.მ და ამ სახით იყო რეგისტრირებული ბ.ს-ის სახელზე, რის შემდეგაც იგივე ფართი, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე დარეგისტრირდა მოსარჩელის საკუთრებად. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გამგეობას უნდა გაემახვილებინა ყურადღება ამ გარემოებაზე და გამოეკვლია: საჯარო რეესტრში უკვე აღრიცხული 47.87 კვ.მეტრის გარდა არსებობდა თუ არა განსაკარგი ფართი, შესაბამისად იყო თუ არა სახეზე სადავო ობიექტი. მხოლოდ იმის აღნიშვნა, რომ ბ.ს-ის სახელზე რეგისტრირებული 47.87 კვ.მ იყო ბინის 2/3, ვერ დაადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ ამ ბინის ფართის 1/3 რჩებოდა გამგეობის ბალანსზე, რადგან საქმეში დაცული დოკუმენტების საფუძველზე დასტურდებოდა, რომ ბინის ფართი იყო 47.87 კვ.მ. ამდენად, იმ ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ საჯარო რეესტრში 47.87 კვ.მ აღრიცხული იყო ბ.ს-ის საკუთრებად, ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა დაედგინა, სადავო 1/3 წილი რეალურად არსებობდა თუ არა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

საკასაციო საჩივრების მიხედვით, 2022 წლის 7 ივნისს მ.მ-ემ გამგეობას მიმართა ...ის ქ. №..., ბინა №...-ის 1/3 წილის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის თხოვნით, ა.კ-სა და დ.ს-თან დადებული მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების საფუძველზე. თუმცა ბინის საბინაო ბარათისა და ორდერის მიხედვით, საცხოვრებლის კანონიერ მოსარგებლეებად დადგენილია მხოლოდ ს-ების ოჯახი, ხოლო მაისურაძე არ არის ამ ოჯახი წევრი. შესაბამისად, კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს მოთხოვნის დათმობას ისეთი პირის სასარგებლოდ, ვინც არ ფლობს კანონიერი მოსარგებლეობის სტატუსს.

საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის მიხედვით, პირის კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევა მოითხოვს ორი პირობის თანხვედრას – უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემულ დოკუმენტს და ამ დოკუმენტის საფუძველზე ფაქტობრივ სარგებლობას. საქმეში წარმოდგენილი მონაცემებით არ დასტურდება, რომ ა.კ-სა და დ.ს-ს ჰქონდათ ბინის 1/3 წილზე სრული მოთხოვნის უფლება, რაც აუცილებელია მოთხოვნის დათმობისთვის.

კასატორის მითითებით, ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში გამგეობამ სრულად გამოიკვლია როგორც წარდგენილი, ისე სხვადასხვა უწყებიდან გამოთხოვილი ინფორმაცია, მათ შორის, 1992 წლის ბინის ორდერი №..., სადაც კანონიერ მოსარგებლეებად რვა პირი იყო მითითებული. თუმცა მხარემ ვერ წარმოადგინა გარდაცვლილი პირების სამკვიდრო მოწმობები, რის გარეშეც ვერ დადგინდა მათი წილის მემკვიდრეები და, შესაბამისად, ვერ დადასტურდა 1/3 წილზე მოთხოვნის უფლება.

კასატორების განმარტებით, №189 დადგენილებით გათვალისწინებულია მოთხოვნის უფლების გადაცემა მხოლოდ ორ შემთხვევაში: მემკვიდრეობით - სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე; ნოტარიული თანხმობით - მხოლოდ სხვა კანონიერი მოსარგებლეების სასარგებლოდ. შესაბამისად, „მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება“ არ წარმოადგენს კანონით გათვალისწინებულ საფუძველს მოთხოვნის გადასაცემად ისეთი პირის სასარგებლოდ, რომელსაც კანონიერი მოსარგებლის სტატუსი არ გააჩნია.

კასატორების მოსაზრებით, იმ პირობებში როდესაც საქმის მასალებით არ დასტურდება მოთხოვნის დათმობის საფუძვლიანობა, სასამართლომ არასწორად განმარტა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლი, მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობდა გარემოება, რომლის დაუდგენლობაც გაამართლებდა მითითებული ნორმის გამოყენებას. მიუხედავად იმისა, რომ ფაქტობრივი გარემოებები სრულად იქნა ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოკვლეული, სასამართლომ თავი აარიდა არსებითი სამართლებრივი შეფასების მიცემას, რითაც დაარღვია როგორც საპროცესო, ისე მატერიალური სამართლის ნორმები და ხელოვნურად გააჭიანურა პროცესი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 23 ივნისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის გლდანის რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივრები დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის გლდანის რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; VaN de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული, მათ შორის 2007 წლის 02 თებერვლამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს არეგულირებს საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული ,,კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზირებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესი“ (შემდეგში - წესი), რომლის მე-2 მუხლის ,,ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, კანონიერ მოსარგებლედ მიიჩნევა ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე.

საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ არაპრივატიზებულ საცხოვრებელ და არასაცხოვრებელ (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობზე პირის კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევისათვის საჭიროა ორი პირობის კუმულაციურად არსებობა - უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი და ფიზიკური პირის მხრიდან არაპრივატიზირებული საცხოვრებელი (არასაცხოვრებელი) ფართის ფლობა და სარგებლობა, თუმცა აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ მითითებული ნორმატიული აქტის შესაბამისად, კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტების ჩამონათვალი არ არის ამომწურავი, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ უფლებამოსილმა ორგანომ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებების გათვალისწინებით სათანადო შეფასება უნდა მისცეს წარდგენილ დოკუმენტებს, ფაქტობრივ გარემოებებს და ისე მიიღოს გადაწყვეტილება კანონიერი სარგებლობის ფაქტის დადასტურებულად მიჩნევის თაობაზე.

საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორების მითითებას საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნის უფლების დათმობის საკანონმდებლო თავისებურებასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 198-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოთხოვნა ან უფლება, რომელთა დათმობა და დაგირავებაც შესაძლებელია, მათმა მფლობელმა შეიძლება საკუთრებად გადასცეს სხვა პირს. მოთხოვნები და უფლებები ახალ პირზე გადადის ისეთსავე მდგომარეობაში, როგორშიც ისინი ძველი მფლობელის ხელში იყვნენ. ამავე კოდექსის 199-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით კი, მოთხოვნის მფლობელს (კრედიტორს) შეუძლია მოვალის თანხმობის გარეშე მოთხოვნა მესამე პირს დაუთმოს, თუკი ეს არ ეწინააღმდეგება ვალდებულების არსს, მოვალესთან მის შეთანხმებას ან კანონს (მოთხოვნის დათმობა).

აღსანიშნავია, რომ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესი“ მოთხოვნის/უფლების დათმობას ითვალისწინებს მხოლოდ კანონიერი მოსარგებლის (მოსარგებლეების) მიერ ერთი ან რამდენიმე კანონიერი მოსარგებლის სასარგებლოდ (მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტი), შესაბამისად ამ სახის ურთიერთობებში დაუშვებელია დათმობის ხელშეკრულების საფუძველზე კანონიერი მოსარგებლის მესამე პირით ჩანაცვლება.

მიუხედავად ზემოაღნიშნული განმარტებისა, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმეზე დამდგარი შედეგის გათვალისწინებით, არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების გაუქმების საფუძველი, რამდენადაც დასტურდება, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ ვერ განახორციელა მისთვის საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე მუხლებით დაკისრებული ვალდებულება - გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოიცა სრულყოფილი ადმინისტრაციული წარმოების და საქმის მასალების გამოკვლევისა და სათანადო შეფასების გარეშე, შედეგად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება, რაც მოცემულ შემთხვევაში ადასტურებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების საჭიროებას. კერძოდ:

საქმის მასალების მიხედვით, ირკვევა, რომ ...ის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის მიერ 1992 წლის 28 მარტს გაცემული ბინის გაცვლის ორდერის ასლითა (№...; სერია ...) და ქ. თბილისში, ...ის ქ. ..., ბინა №...-ში მცხოვრებ მოქალაქეთა რეგისტრაციის დამადასტურებელი საბინაო ბარათით (ფორმა №17) ქ. თბილისში, ...ის ქ. №..., ბინა №...-ის კანონიერი მოსარგებლის სტატუსის მქონე პირებს წარმოადგენდნენ: ო.ი. ს-ი, ე.ნ. ს-ი, ი.ო. ს-ი, ლ.გ ს-ი, ხ.ო. ს-ი, დ.ბ. ს-ი, ი.ხ. ს-ი და ა.ვ. ს-ი.

ასევე დადგენილია, რომ 2022 წლის 22 თებერვალს, ა.კ-ის და დ.ს-ის წარმომადგენელმა დ.ა-ამ №19/01220531884-34 განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის გლდანის რაიონის გამგეობას და მოითხოვა ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა, კორპუსი №...-ში მდებარე, საცხოვრებელი, იზოლირებული ფართობის (ბინა №.., ფართი 47.87 კვ.მ., ს/კ: № ...), მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული 1/3 ნაწილის ა.კ-სა და დ.ს-ისთვის უსასყიდლოდ თანასაკუთრებაში გადაცემა. გლდანის რაიონის გამგეობის 2022 წლის 27 აპრილის №34-01221171473 წერილით განმცხადებელს დაევალა მემკვიდრეობის დამადასტურებელი შესაბამისი მტკიცებულების წარდგენა. ა.კ-ს და დ.ს-ის წარმომადგენლის დ.ა-ას 2022 წლის 10 მაისის განცხადებით გამგეობას წარედგინა საქართველოს ნოტარიუსთა პალატიდან გამოთხოვილი ინფორმაცია ერთიანი ელექტრონული სამემკვიდრეო რეესტრიდან.

2022 წლის 30 მაისს, ა.კ-ს, დ.ს-სა და მ.მ-ეს შორის გაფორმდა მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ა.კ-ი და დ.ს-ი მ.მ-ეს უთმობენ ყველა მოთხოვნას, რომელიც მათ გააჩნიათ, როგორც ქ. თბილისში, ...ის ქ. №..., ბინა №...-ის კანონიერ

მოსარგებლეებს ...ის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის მიერ 1992 წლის 28 მარტს გაცემული ბინის გაცვლის ორდერისა (№...; სერია 48) და №189 დადგენილების შესაბამისად. თუმცა საქმის მასალებით არ ირკვევა ა.კ-ა და დ.ს-ი იყვნენ თუ არა ის პირები, ვისზეც, საქართველოს მთავრობის მიერ 2014 წლის 20 თებერვალს №189 დადგენილებით დამტკიცებული ,,კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ შესაბამისად, შესაძლებელი იქნებოდა სადავო ფართის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა, რაც დამატებით გარემოებების დადგენას და სათანადო შეფასებას საჭიროებს მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც დადგენილია, რომ 2010 წლის 13 სექტემბერს, ბ.ს-სა („გამყიდველი“) და მ.მ-ეს („მყიდველი“) შორის დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მყიდველმა 30 000 ლარად შეიძინა ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა, კორპუსი №...-ში მდებარე უძრავი ქონება, ბინა №..., ფართი 47.87 კვ.მ. 2/3 ნაწილი (ბ.ს-ის წილი). შესაბამისად, ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა, კორპუსი №...-ში მდებარე უძრავი ქონება, ბინა №..., ფართი 47.87 კვ.მ. საკადასტრო კოდით: №..., 2010 წლის 20 სექტემბრიდან საკუთრების უფლებით აღირიცხა იყო მ.მ-ის (2/3 ნაწილი) სახელზე, თუმცა უფლების დამდგენ დოკუმენტში მითითებული ფართის ოდენობა (47.87 კვ.მ) და მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებული ფართის ოდენობა არის იდენტური. კერძოდ, უფლების დამდგენის დოკუმენტის მიხედვით, უძრავი ქონების სრული ფართი არის 47.87 კვ.მ. ამასთან, საქმის მასალებით დგინდება, რომ ბ.ს-ისათვის გადაცემულ საცხოვრებელ ბინას მითითებული აქვს 2/3 ნაწილი 47.87 კვ.მ, საჯარო რეესტრში ასევე აღრიცხული იქნა მთლიანი ბინის ფართი 47.87 კვ.მ და ამ სახით დარეგისტრირდა მის სახელზე, რის შემდეგაც იგივე ფართი, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, დარეგისტრირდა მოსარჩელის საკუთრებად. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ გამგეობას უნდა გაემახვილებინა ყურადღება ამ გარემოებაზე და გამოეკვლია: საჯარო რეესტრში უკვე აღრიცხული 47.87 კვ.მეტრის გარდა არსებობდა თუ არა განსაკარგი ფართი, ანუ იყო თუ არა სახეზე სადავო ობიექტი. მხოლოდ იმის აღნიშვნა, რომ ბ.ს-ის სახელზე რეგისტრირებული 47.87 კვ.მ არის ბინის 2/3, ვერ დაადასტურებს იმ ფაქტს, რომ ამ ბინის ფართის 1/3 გამგეობის ბალანსზეა, რადგან ამ ეტაპზე საქმეში დაცული დოკუმენტების საფუძველზე დასტურდება, რომ ბინის ფართია 47.87 კვ.მ. ამდენად, იმ ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ საჯარო რეესტრში 47.87 კვ.მ აღირიცხა ბ.ს-ის საკუთრებად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა დაადგინოს, სადავო 1/3 წილი რეალურად არსებობს თუ არა.

საკასაციო პალატა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილზე მითითებით აღნიშნავს, რომ მართალია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული აქტის კანონიერების მტკიცების ტვირთის ამავე ორგანოსათვის დაკისრება არ ათავისუფლებს მოსარჩელეს სარჩელის დასაბუთების, თავისი მოთხოვნის საფუძვლიანობის დამდგენი ფაქტობრივი გარემოებების მითითებისა და მათი დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარდგენის ვალდებულებისაგან, თუმცა აქტის კანონიერების შეფასებისას ორგანომ სათანადო მტკიცებულებაზე დაყრდნობით უნდა დაასაბუთოს გამოცემული აქტის სამართლებრივი საფუძვლიანობა. სადავო შემთხვევაში გასაჩივრებული აქტის კანონიერების დამადასტურებელი მტკიცებულებების ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არ არის საქმეზე წარმოდგენილი, გარდა ამისა, სადავო გადაწყვეტილებები შესაფასებელ საკითხში არ ემყარება საქმის გარემოებათა ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტური გამოკვლევას, ამდენად, დასტურდება, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ ვერ განახორციელა მისთვის საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე მუხლებით დაკისრებული ვალდებულება - გადაწყვეტილებები სადავო ნაწილში გამოიცა სრულყოფილი ადმინისტრაციული წარმოების და საქმის მასალების გამოკვლევისა და სათანადო შეფასების გარეშე, შედეგად, ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა მიიღეს დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილებები, რაც მოცემულ შემთხვევაში ადასტურებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების საჭიროებას.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო საკითხთან მიმართებით ამომწურავად იმსჯელა სააპელაციო სასამართლომ და კასატორები დამატებით ვერ მიუთითებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების არსებით ფაქტობრივ თუ სამართლებრივ უსწორობაზე, შესაბამისად, კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის არც ერთ საფუძველს, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის გლდანის რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 დეკემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა