საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-561(3კ-25) 18 ნოემბერი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: ა.ც-ა, ვ.მ-ი, ლ.ლ-ა (მოსარჩელეები)

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, თბილისის მუნიციპალიტეტის

მერიის მუნიციპალური ინსპექცია (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ა.ც-ამ, ვ.მ-მა და ლ.ლ-ამ 2019 წლის 29 ნოემბერს სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ, სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 03 მაისის №შ-107/19 დადგენილების (მშენებლობის შეჩერების შესახებ), 2019 წლის 16 სექტემბრის №000602 დადგენილებისა (დაჯარიმების შესახებ) და ადმინისტრაციული საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 06 მარტის №281 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

სარჩელის მიხედვით, მოსარჩელეებმა 2019 წლის 11 მარტს შეიძინეს ქ.თბილისში, ...ის ქ. №...-ში მდებარე სხვენი (ს/კ...), რომელიც 1 აპრილს გამიჯნეს და დარეგისტრირდა ოთხ დამოუკიდებელ ერთეულად. მათი განმარტებით, განხორციელდა მხოლოდ სახურავის საფარის შეცვლა და შიდა რემონტი, ყოველგვარი დაშენებისა ან გარე სამუშაოების გარეშე. მუნიციპალურმა ინსპექციამ 2019 წლის 3 მაისს გამოსცა დადგენილება №შ-107/19 სამუშაოების შეჩერების შესახებ, ხოლო 10 სექტემბერს – შემოწმების აქტი №000602. შემდგომ, 16 სექტემბერს უკანონოდ მიიღეს დადგენილება №000602, რომლითაც მოსარჩელეები დაჯარიმდნენ 50 000 ლარით. ორივე აქტი გასაჩივრდა ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში, თუმცა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 6 მარტის №281 ბრძანებით საჩივრები არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილებით ა.ც-ას, ვ.მ-ისა და ლ.ლ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია მშენებლობის შეჩერების პირობებში უნებართვო სამუშაოების გაგრძელების ფაქტი და აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა კანონის ან პროცედურული ნორმების ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში გადაწყვეტილება სხვაგვარი იქნებოდა, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით ა.ც-ას, ვ.მ-ის და ლ.ლ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ა.ც-ას, ვ.მ-ის და ლ.ლ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 16 სექტემბრის №000602 დადგენილება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, კანონით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა; ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 06 მარტის №281 ბრძანება ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში.

სააპელაციო პალატამ 2024 წლის 19 აპრილს ჩაატარა ადგილზე დათვალიერება, სადაც თავდაპირველად დათვალიერდა სადარბაზოში მდებარე ფართი და შესასვლელი, ასევე საძინებელი ოთახის აივნიდან დათვალიერდა დამატებითი ფართი (მოშენება) სხვენ-სართულისა და ღია აივნის სახით (სართულზე მდებარეობს სამი ბინა, მიშენება საერთოა, მაგრამ რადგან დანარჩენი მაცხოვრებლები არ იმყოფებიან ადგილზე, მიშენება დათვალიერდა მხოლოდ აპელანტი მხარის საცხოვრებელი სახლიდან). დათვალიერების დროს სასამართლომ მოისმინა მხარეთა განმარტებები.

საქმეში არსებული მტკიცებულებების გაცნობისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების შედეგად პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს პოზიცია, 2019 წლის 03 მაისის №შ-107/19 დადგენილების გამოცემის შემდეგ სამშენებლო სამუშაოების გაგრძელებისა და დამატებითი კაპიტალური კედლების მოწყობის შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ, მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 03 მაისის №შ-107/19 დადგენილების გამოცემისას და 2019 წლის 10 სექტემბრის №000602 შემოწმების აქტის შედგენისას არსებული მდგომარეობის ამსახველი ფოტოსურათების ურთიერთშეჯერებისა და შეფასების შედეგად, მიიჩნია, რომ არ დასტურდებოდა სამშენებლო სამუშაოების გაგრძელების ფაქტი, რამდენადაც საქმეში წარმოდგენილი იყო სამშენებლო სამუშაოებამდე არსებული მდგომარეობის იდენტური ფოტომასალა, დამატებითი მტკიცებულება კი, რაც საპირისპიროს დაადასტურებდა, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არ წარმოდგენილა (ტ.1. ს.ფ. 97-111).

შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული წარმოება ჩატარებულ იქნა არასრულყოფილად, საკითხის გადაწყვეტისთვის საჭირო მოქმედებების განხორციელების გარეშე, რაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენებისა და სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 16 სექტემბრის №000602 დადგენილების ბათილად ცნობის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა. პალატის შეფასებით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში უნდა შეაფასოს, 2019 წლის 03 მაისის №შ-107/19 დადგენილების გამოცემის შემდეგ გაგრძელებულ იქნა თუ არა სამშენებლო სამუშაოები, რაც გამოიხატა დამატებით კაპიტალური კედლების მოწყობაში და საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. ამასთან, საქმის ხელახალი განხილვისას ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია ვალდებულია იხელმძღვანელოს კანონიერებისა და მიზანშეწონილობის თვალსაზრისით და გადაწყვეტილება მიიღოს იმგვარად, რომ არ შეილახოს პირის კანონით გარანტირებული უფლებები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს როგორც მოსარჩელეებმა, ასევე მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა.

ა.ც-ას, ვ.მ-ისა და ლ.ლ-ას საკასაციო საჩივრის მიხედვით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაადგინა, რომ კასატორების მხრიდან, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის არსებობის გარეშე მიმდინარეობდა სამშენებლო სამუშაოები (დაშენება), თუმცა არ იქნა გამოკვლეული იყო თუ არა სახეზე სამართალდარღვევის შემადგენლობა - მართლწინააღმდეგობა და ბრალი. მოცემულ შემთხვევაში, მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლოს მხრიდან ჩატარდა ადგილზე დათვალიერება და ასევე სასამართლომ მიღებულ გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან სრულყოფილად არ მომხდარა საქმისთვის მნიშვნელოვანი არსებითი გარემოებების დადგენა, მიიღო გადაწყვეტილება, რომლის ფარგლებში საკითხის გადაწყვეტის გარეშე ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალა მოეხდინა საქმისთვის მნიშვნელოვანი გარემოებების ხელახლა გამოკვლევა.

კასატორების განმარტებით, უძრავი ქონებებში დასრულებულია სარემონტო სამუშაოები და მიმდინარეობდა სახურავის საფარის შეცვლა, ვინაიდან ქონებაში წვიმის დროს ჩადიოდა წყალი და აზიანებდა სხვა უძრავ ქონებებს, ასევე უძრავ ქონებაში მიმდინარეობდა შიდა სივრცის მოწყობა, აღნიშნული გარემოება ასევე ცნობილი იყო სასამართლოსთვის, შესაბამისად, ამ ეტაპისთვის ფაქტობრივად შეუძლებელი იქნებოდა ადმინისტრაციულ ორგანოს ხელახლა მოეხდინა რაიმე სახის ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევა. საგულისხმოა, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გააჩნია მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ მშენებლობის შეჩერების მოთხოვნის მიუხედავად, კასატორების მხრიდან გაგრძელებული იქნა მშენებლობა.

თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრის მიხედვით, მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 03 მაისის №შ-107/19 დადგენილებით, შეჩერებულ იქნა ქ. თბილისში, ...ის ქ. №...-ში მდებარე №..., №..., №..., №... კოდებზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მიმდინარე სამშენებლო სამუშაოები (დაშენება). აღნიშნული დადგენილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტში მიეთითა, რომ ის ძალაში იყო დადგენილებით გათვალისწინებული მშენებლობის შეჩერების საფუძვლების აღმოფხვრამდე, ხოლო ამავე დადგენილების მე-3 პუნქტის მიხედვით სამართალდამრღვევს განემარტა, რომ მშენებლობის შეჩერების შესახებ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანოს დადგენილების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის 136-ე მუხლის 1 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, 50 000 ლარით დაჯარიმდებოდა.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2019 წლის 10 სექტემბერს შედგენილი იქნა შემოწმების აქტი №000602, რომლის თანახმად, სამსახურის 2019 წლის 03 მაისის №შ-107/19 დადგენილებით გათვალისწინებული პირობები არ შესრულდა, კერძოდ, დამატებით მოწყობილ იქნა კაპიტალური კედლები. შესაბამისად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2019 წლის 16 სექტემბერს მიღებულ იქნა დადგენილება №000602, რომლის თანახმად, ლ.ლ-ა, ა.ც-ა და ვ.მ-ი დაჯარიმდნენ 50 000 ლარით.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ არ დასტურდებოდა 2019 წლის 3 მაისის №შ-107/19 მშენებლობის შეჩერების დადგენილების გამოცემის შემდგომ სამუშაოების გაგრძელების ფაქტი და აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მიუთითებს, რომ საქმის მასალებით ნათლად ჩანს, რომ 2019 წლის 16 სექტემბრის №00602 დადგენილების გამოცემის დროისათვის დამატებით მოწყობილი იყო კაპიტალური კედლები, რაც გახდა სამართალდამრღვევზე პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი. ამასთან, მითითების შეუსრულებლობა დადასტურდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ ადგილზე დათვალიერების ჩატარებისას, რა დროსაც ჩანდა, რომ კაპიტალური კედლები იყო ამოყვანილი და მშენებლობაც დასრულებული, რაც გამორიცხავდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების შესაძლებლობას.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილი ფოტოსურათებით დასტურდებოდა №..., №..., №... და №... საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებულ უძრავ ნივთებზე, 2019 წლის 3 მაისის №შ-107/19 დადგენილების გამოცემის შემდეგ დამატებით კაპიტალური კედლების მოწყობა, შესაბამისად მერია არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას და განმარტებას იმასთან დაკავშირებით, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სადავო საკითხი სრულყოფილად არ გამოკვლეულა.

გარდა ზემოთ აღნიშნული გარემოებისა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოში აპელანტებმა ახსნა-განმარტების ეტაპზე განმარტეს, რომ 2019 წლის მაისისა და ივნისის თვეში წვიმიანი ამინდების გამო, იძულებული გახდნენ დაესრულებინათ კედლის მშენებლობა, ვინაიდან წვიმის წყალი ჩადიოდა ქვემოთ მცხოვრებ მეზობელთან, რაც აზიანებდა მეზობლის კედელს. აღნიშნული განმარტება აპელანტი მხარის მიერ არაერთხელ იქნა გაჟღერებული. აპელანტების განმარტებისა, წარმოდგენილი ფოტოსურათებისა და ადგილზე დათვალიერების მიუხედავად, მეორე ინსტანციის სასამართლომ ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე მიიჩნია, რომ სადავო საკითხი საჭიროებდა საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების ხელახალ გამოკვლევასა და ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას, მიუხედავად იმისა, რომ სადავო აქტი გამოცემული იყო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, ამასთან, ადგილი არ ჰქონია კანონის ისეთ დარღვევას, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 9 ივნისის განჩინებით, ა.ც-ას, ვ.მ-ის, ლ.ლ-ას, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა.ც-ას, ვ.მ-ის, ლ.ლ-ას, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატის მიერ გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო ინსტანციის სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსზე, რომლის 25-ე მუხლი განსაზღვრავს სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების წესს; კერძოდ, დასახელებული მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე მუხლის 23-ე პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოება შემოწმების აქტის შედგენით იწყება ამ კოდექსის 51-ე მუხლით გათვალისწინებული დარღვევის არსებობისას.

პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 51-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მშენებლობის შეჩერების შესახებ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანოს დადგენილების შეუსრულებლობა, მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, საქართველოს ტყის კოდექსითა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე გამოიწვევს დაჯარიმებას 50 000 ლარით.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევებთან დაკავშირებული საქმის წარმოებისა და ცალკეული სამართალდარღვევებისათვის პასუხისმგებლობის ზომის განსაზღვრა, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით დადგენილ ზოგად პრინციპებს, მათ შორის, აღნიშნული კოდექსის მე-8 მუხლით განსაზღვრულ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისათვის ზემოქმედების ზომათა შეფარდებისას კანონიერების უზრუნველყოფის პრინციპს ემყარება. აღნიშნული პრინციპის თანახმად, არავის შეიძლება შეეფარდოს ზემოქმედების ზომა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის გამო, თუ არა კანონმდებლობით დადგენილ საფუძველზე და წესით. ამავე კოდექსის 264-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომ ორგანო (თანამდებობის პირი) ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განხილვისას მოვალეა დაადგინოს: ჩადენილი იყო თუ არა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, ბრალეულია თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარება თუ არა იგი ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას, არის თუ არა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები, აგრეთვე გამოარკვიოს სხვა გარემოებანი, რომელთაც მნიშვნელობა აქვთ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის. ამდენად, როგორც სამართალდარღვევის, ასევე დამრღვევის დადგენის მიზანი მდგომარეობს იმაში, რომ სანქციის შემფარდებელმა ორგანომ, სამართალდარღვევა ყველა შემთხვევაში შეაფასოს ინდივიდუალურად, რა დროსაც ყურადღება უნდა მიექცეს როგორც სამართალდარღვევის არსებობას, ასევე იმის გამოკვლევას, ხომ არ არსებობს შემამსუბუქებელი ან დამამძიმებელი გარემოებები, იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე მუხლების მოთხოვნები ადმინისტრაციულ ორგანოს ავალდებულებს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას გამოიკვლიოს საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები.

„...იმისათვის, რომ პირი მივიჩნიოთ სამართალდამრღვევად, უნდა არსებობდეს სამართალდარღვევის შემადგენლობა, წინააღმდეგ შემთხვევაში გამორიცხულია პირის - როგორც სამართალდამრღვევის დაჯარიმება. მხარის სამართალდამრღვევად მიჩნევისათვის სახეზე უნდა გვქონდეს მოსარჩელის მიერ განხორციელებული ქმედება, რომელიც მართლსაწინააღმდეგოა (კანონით უნდა იკრძალებოდეს შესაბამისი ნებართვის/შეტყობინების გარეშე მოსარჩელის მიერ სამშენებლო/სარეკონსტრუქციო სამუშაოების წარმოება და კანონი უნდა ადგენდეს შესაბამის სახდელს უკანონო მშენებლობისათვის/რეკონსტრუქციისათვის) და ბოლოს, სახეზე უნდა იყოს ბრალი (მოსარჩელის დამოკიდებულება მის მიერ განხორციელებული ქმედების მიმართ)“ (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილება საქმე №ბს-391-386(3კ-12)).

აღნიშნული განმარტებიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციული საქმის წარმოებისას სამშენებლო სამართალდარღვევის არსებობის შემთხვევაში შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია უტყუარად დაადასტუროს მშენებლობის უნებართვოდ წარმოება და შემოწმების აქტით განსაზღვრული პირობების შეუსრულებლობა, რაც მოცემულ საქმეზე ცალსახად არ დასტურდება, შესაბამისად, მართებულია სააპელაციო პალატის მიერ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენება.

განსახილველ საქმეზე დადასტურებულია, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქ. №...-ში მდებარე №..., №..., №... და №... საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებული ქონების მესაკუთრეები არიან ა.ც-ა, ვ.მ-ი და ლ.ლ-ა, რომელთა მიმართაც ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 03 მაისის №შ-107/19 დადგენილებით, შეჩერებულ იქნა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მიმდინარე სამშენებლო სამუშაოები (დაშენება). აღნიშნული დადგენილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტში მიეთითა, რომ დადგენილება ძალაში იყო დადგენილებით გათვალისწინებული მშენებლობის შეჩერების საფუძვლების აღმოფხვრამდე, ხოლო ამავე დადგენილების მე-3 პუნქტის მიხედვით სამართალდამრღვევს განემარტა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 51-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მშენებლობის შეჩერების შესახებ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანოს დადგენილების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, 50 000 ლარის ოდენობის დაჯარიმების თაობაზე.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2019 წლის 16 სექტემბრის №000602 დადგენილებით ლ.ლ-ა, ა.ც-ა და ვ.მ-ი დაჯარიმდნენ 50 000 ლარით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 3 მაისის №შ-107/19 დადგენილებით (მშენებლობის შეჩერების შესახებ) გათვალისწინებული მოთხოვნების შეუსრულებლობისათვის.

საგულისხმოა, რომ წინამდებარე ადმინისტრაციული საქმის განხილვისას სააპელაციო პალატის მიერ 2024 წლის 19 აპრილს ჩატარდა ადგილზე დათვალიერება, სადაც თავდაპირველად დათვალიერდა სადარბაზოში მდებარე ფართი და შესასვლელი, ასევე საძინებელი ოთახის აივნიდან დათვალიერდა დამატებითი ფართი (მოშენება) სხვენ-სართულისა და ღია აივნის სახით, თუმცა უტყუარად არ დასტურდებოდა, რომ 2019 წლის 03 მაისის №შ-107/19 დადგენილების გამოცემის შემდეგ გაგრძელებულ იქნა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები, რაც გამოიხატა დამატებით კაპიტალური კედლების მოწყობაში. შესაბამისად, მითითებული გარემოების დადასტურების გარეშე შეუძლებელია დაჯარიმების შესახებ აქტის კანონიერად მიჩნევა, რაც თავის მხრივ ადმინისტრაციულ ორგანოს ავალდებულებს გამოიკვლიოს და სათანადო მტკიცებულებით დაადასტუროს უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მოსარჩელეთა მიერ წარმოება, წინააღმდეგ შემთხვევაში გამოირიცხება მათი სამართალდამრღვევებად მიჩნევის საფუძველი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სააპელაციო პალატამ ამომწურავად იმსჯელა სადავო საკითხთან დაკავშირებით, კასატორები დამატებით ვერ უთითებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების არსებით ფაქტობრივ თუ სამართლებრივ უსწორობაზე. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის არც ერთ საფუძველს, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, ლ.ლ-ას, ვ.მ-ისა და ა.ც-ას საკასაციო საჩივარზე 17.03.2025წ. №... საგადახდო დავალებით გადახდილია სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, აღნიშნული თანხის 70 პროცენტი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა.ც-ას, ვ.მ-ის, ლ.ლ-ას, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება;

3. კასატორებს - ლ.ლ-ას (პ/ნ...), ა.ც-ას (პ/ნ...) და ვ.მ-ის (პ/ნ...) დაუბრუნდეთ 17.03.2025წ. №... საგადახდო დავალებით ს.გ-ის (პ/ნ...) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა