საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-648(კ-25) 4 ნოემბერი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიურო

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - სს „ს...“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ქმედების განხორციელების დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2021 წლის 31 აგვისტოს სს „ს...მ“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე - სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიმართ, რომლითაც მოითხოვა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2021 წლის 6 აგვისტოს №2194 ბრძანების ბათილად ცნობა და მოპასუხისთვის საინკასო წესით ჩამოჭრილი სააღსრულებო საფასურის - 43050 ლარის მოსარჩელისათვის დაბრუნების დავალება.

სარჩელის მიხედვით, სსიპ აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ 2021 წლის 14 ივნისს განაახლა სს „ს...ს“ მიმართ 2003 წელს დაწყებული №01/03-02-05930 სააღსრულებო წარმოება, სადაც კრედიტორს წარმოადგენდა სს „სა...“, ხოლო აღსასრულებელი თანხა შეადგენდა 615 000 ლარს. აღნიშნულ საქმეზე იძულებითი სააღსრულებო მოქმედებები შეჩერებული იყო ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 9 ივლისის განჩინების (გაკოტრების საქმის წარმოების გახსნის გადავადების შესახებ) საფუძველზე, ხოლო „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის ძალაში შესვლის შემდგომ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 23 ივლისის განჩინების საფუძველზე.

მოსარჩელის მითითებით, იგი 2021 წლის 21 იანვრამდე იმყოფებოდა რეაბილიტაციის რეჟიმში (რა დროსაც მოსარჩელემ კრედიტორების, მათ შორის, სს „სა...ს“ მიმართ ჯეროვნად შეასრულა რეაბილიტაციის გეგმით გათვალისწინებული ყველა ფულადი ვალდებულება), რომლის დასრულების შემდგომაც, მოსარჩელემ 2021 წლის 28 მაისს სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროში წარადგინა განცხადება სააღსრულებო წარმოების შეწყვეტის შესახებ. აღნიშნული განცხადებით მოსარჩელემ წარადგინა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 25 აგვისტოს საოქმო განჩინება, რომლითაც მოხდა სს „სა...ს“ წინაშე არსებული დავალიანების - 1,147,202.73 ლარის აღიარება. მოსარჩელის მიერ აღნიშნული ვალდებულების შესრულების მიზნით, 2020 წლის 19 ოქტომბერს განხორციელდა თანხის დეპონირება ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშზე, რის შესახებაც გაფორმდა შესაბამისი დეპონირების აქტი. შესაბამისად, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ აღმასრულებლის მიერ, ფაქტების არასწორი სამართლებრივი შეფასების შედეგად, 2021 წლის 15 ივნისს სს „ს...ს“ საბანკო ანგარიშზე გავრცელდა საინკასო დავალება და ჩამოიჭრა აღსრულების საფასური - 43050 ლარის ოდენობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილებით სს „ს...ს“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ გაწეული მომსახურებისათვის დადგინდა სავალდებულო გადასახადი, რომლის გადახდაც მოვალეს ეკისრება და ამოიღება აღსასრულებელ მოთხოვნასთან ერთად. თავის მხრივ, აღსასრულებელი მოთხოვნა ნიშნავს მომავალში აღსასრულებელ, არა უკვე აღსრულებულ მოთხოვნას. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილების დროული აღსრულება იმპერატიული მოვალეობაა. ამ შემთხვევაში კი, სააღსრულებო წარმოების დაწყების შემდგომ, თუნდაც აღმასრულებლის აქტიური მოქმედებების გარეშე, მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულება ვერ გააქარწყლებს სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველსაყოფად წარმოშობილ იმ ვალდებულებებს, რომელიც წარმოიშვა ვალდებულების შესრულებამდე სააღსრულებო ფურცლის წარდგენის მომენტიდან, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც დასტურდება აღმასრულებლის მიერ გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით სააღსრულებო მოქმედების განხორციელება.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ შემთხვევაში, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებაა, რომ სააღსრულებო წარმოება დაიწყო 2003 წელს. ამასთან, სააღსრულებო მოქმედება - მოვალისათვის წინადადების გაგზავნა გადაწყვეტილების ნებაყოფლობით შესრულების შესახებ, რომელშიც განმარტებული იყო კანონისმიერი ვალდებულებები, განხორციელებული იყო 2003 წელს. მხარეთა შორის სადავო არ იყო შპს „ს...სათვის“ გაგზავნილი წინადადებისა და დამატებით გაგზავნილი შეტყობინების საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით ჩაბარების ფაქტი (2003 წლის 16 სექტემბერსა და 2004 წლის 11 თებერვალს). ასევე, სადავო არ იყო, რომ მოვალეს წინადადების მიღებიდან 5 (ხუთი) დღის ვადაში ნებაყოფლობით არ გადაუხდია დაკისრებული თანხა. ამდენად, მართებულია მოპასუხის მითითება, რომ მოსარჩელეს წარმოეშვა აღსრულების საფასურის გადახდის ვალდებულება აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ გაწეული მომსახურებისათვის.

ამასთან, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახეზე იყო რეაბილიტაციის და გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების ფარგლებში მოვალის მიერ კრედიტორის მიმართ ვალდებულების შესრულება და არა მორიგება. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება და მიიჩნია, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 34-ე მუხლის პირველი პუნქტი ადგენს იმპერატიულ ჩამონათვალს, რომლის განვრცობითი განმარტებაც სააღსრულებო წარმოებიდან წარმოშობილი ურთიერთობების სპეციფიკის გათვალისწინებით, დაუშვებელია.

რაც შეეხება მოსარჩელის მითითებას ხანდაზმულობის საკითხზე, სასამართლომ ხაზი გაუსვა იმ გარემოებას, რომ აღსასრულებელი გადაწყვეტილება ძალაში შევიდა 2003 წლის 18 აგვისტოს. ამასთან, თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 9 ივლისის (საქმე №2/1258) განჩინებით, მოგვიანებით კი, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 23 ივლისის განჩინებით (განცხადება №32501), იძულებითი აღსრულება შპს „ს...ს“ მიმართ იყო შეჩერებული, ე.ი. შეჩერდა გადაწყვეტილების აღსრულების ვადა, რაც სასამართლოს მითითებით, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი ნორმების, მათ შორის, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის შინაარსის გათვალისწინებით, უსაფუძვლოდ აქცევდა მოსარჩელის მითითებას, რომ აღსასრულებელი გადაწყვეტილებით დადგენილი მოთხოვნა იყო ხანდაზმული, რაც გამორიცხავდა სააღსრულებო წარმოებას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს...მ“, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სს „ს...ს“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; სს „ს...ს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2021 წლის 6 აგვისტოს №2194 ბრძანება; სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს დაევალა საინკასო წესით ჩამოჭრილი სააღსრულებო საფასურის - 43050 ლარის მოსარჩელისთვის დაბრუნება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს მიერ 2003 წლის 19 აგვისტოს (საქმე №2/ა-241-2002წ.) გაცემულ იქნა სააღსრულებო ფურცელი, რომლის თანახმად, შპს „ს...“ სს „სა...ს“ გადაუხდიდა 2003 წლის აპრილში 200 000 (ორასი ათას) ლარს; 2003 წლის მაისში - 200 000 (ორასი ათას) ლარს; 2003 წლის ივნისში 215 000 (ორას თხუთმეტ ათას) ლარს.

სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2021 წლის 15 ივნისს, საინკასო დავალების საფუძველზე, მოვალის სს „ს...ს“ საბანკო ანგარიშიდან ჩამოიჭრა აღსრულების საფასური 43050.00 ლარი. 2021 წლის 24 ივნისს, სს „ს...ს“ წარმომადგენელმა ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს და აღსრულების საფასურის ჩამოჭრის თაობაზე აღმასრულებლის მოქმედების გაუქმება, სააღსრულებო წარმოების შეწყვეტა და თანხის უკან დაბრუნება მოითხოვა. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2021 წლის 6 აგვისტოს №2194 ბრძანებით, სს „ს...ს“ წარმომადგენელს უარი ეთქვა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა ხანდაზმულობის თაობაზე და „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 36-ე მუხლზე, ასევე „გაკოტრების საქმეთა წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის მე-4 პუნქტსა და მე-13 მუხლის მე-3 პუნქტზე მითითებით აღნიშნა, რომ კანონმდებელი ცალსახად ადგენდა, რომ გაკოტრების განცხადების წარმოებაში მიღების შესახებ განჩინებით მოვალის წინააღმდეგ დაწყებული იძულებითი აღსრულების ყველა ღონისძიება დროებით ჩერდებოდა და იძულებითი სააღსრულებო წარმოება გადაეცემოდა გაკოტრების საქმის განმხილველ სასამართლოს, თუმცა ეს უკანასკნელი მოცემულ შემთხვევაში არ განხორციელებულა.

სასამართლოს მითითებით, „გაკოტრების საქმეთა წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის, ასევე, „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონისა და „რეაბილიტაციისა და კრედიტორთა კოლექტიური დაკმაყოფილების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიღების მიზანს წარმოადგენდა კანონმდებლის მიერ საწარმოს გადახდისუუნარობის (გაკოტრების, რეაბილიტაციის) რეჟიმის პირობებში, ისეთი საკანონმდებლო რეგულაციების შემუშავება, რომლითაც თანაბრად განხორციელდებოდა როგორც მოვალის, ასევე კრედიტორის ინტერესების დაცვა, მათი მოთხოვნების დაკმაყოფილება და მოვალის ფინანსური სიძნელეების გადაჭრა/დაძლევა, მათ შორის მისი რეაბილიტაციის გზით. სამივე კანონი ითვალისწინებს გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების დაწყების საფუძვლით, მოვალის მიმართ იძულებითი აღსრულების ღონისძიებების და არა იძულებითი აღსრულების შეჩერების შესაძლებლობას. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოვალის მიმართ გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების დაწყების საფუძვლით, სააღსრულებო წარმოების შეჩერება კანონმდებლის მიზანს არ წარმოადგენს, არამედ კანონმდებლის მიზანია შეჩერდეს მოვალის მიმართ დაწყებული იძულებითი აღსრულების ღონისძიებები, მისი ქონების ცალკეულად განკარგვისაგან დაცვისა და გაკოტრების, გადახდისუუნარობის მასის ფორმირების, შედგენის მიზნით.

სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ სააღსრულებო წარმოების შეჩერება გულისხმობს, რომ იგი შეჩერებულია დროებით და შეჩერების საფუძვლის აღმოფხვრის შემდგომ უნდა განახლდეს და გაგრძელდეს სააღსრულებო წარმოება, რაც კრედიტორის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას ემსახურება. განსახილველ შემთხვევაში კი, გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების პერიოდში, არ არსებობდა სააღსრულებო წარმოების შეჩერების საფუძველი, ვინაიდან კრედიტორს ჰქონდა შესაძლებლობა მისი მოთხოვნა დაეკმაყოფილებინა გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების ფარგლებში.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 34-ე მუხლის პირველი პუნქტის „კ“ ქვეპუნქტი სააღსრულებო წარმოების დაწყების დროს არ მოქმედებდა და იგი კანონს დაემატა 2010 წლიდან, თუმცა განხორციელებული ცვლილება არ ითვალისწინებდა რაიმე დათქმას ცვლილების ამოქმედებამდე რამდენიმე წლით ადრე დაწყებულ/მიმდინარე სააღსრულებო წარმოებებთან დაკავშირებით. შესაბამისად, სადავო შემთხვევაზე მითითებული ნორმის მოქმედება უნდა გავრცელებულიყო. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სს „ს...ს“ მიმართ 2003 წელს დაწყებული სააღსრულებო წარმოება მისი გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების პერიოდში არ ყოფილა შეჩერებული. შესაბამისად, 2021 წელს, სააღსრულებო წარმოების დაწყებიდან 17 წლის შემდგომ, არსებობდა არა წარმოების განახლების, არამედ მისი შეწყვეტის თაობაზე „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 34-ე მუხლის პირველი პუნქტის „კ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა არც აღსრულების საფასურის ჩამოჭრის წინაპირობა, რაც სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს წარმოადგენდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს „გაკოტრების საქმეთა წარმოებათ შესახებ“ საქართველოს კანონის 2004 წლის 9 ივლისის რედაქციის მე-7 მუხლის მე-4 პუნქტზე, ასევე „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 2004 წლის 9 ივლისის რედაქციის 36-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტზე და აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, 2004 წლის 9 ივლისიდან შეჩერდა დაწყებული იძულებითი აღსრულების ყველა ღონისძიება და აიკრძალა ახალი ღონისძიებების განხორციელება.

კასატორი მიუთითებს „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 2008 წლის 23 ივლისის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტსა და „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 2008 წლის 23 ივლისის რედაქციის 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტზე და ხაზს უსვამს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 23 ივლისის განჩინების მე-6 პუნქტის თანახმად, შეჩერდა იძულებითი აღსრულება სს „ს...ს“ მიმართ. ხოლო, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 5 ნოემბრის განჩინებით დასრულდა რეაბილიტაციის პროცესი. კასატორის მითითებით, დასახელებული განჩინება მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში დარეგისტრირდა 2021 წლის 21 იანვარს, შესაბამისად, რეაბილიტაციის პროცესი ამ თარიღიდან ჩაითვალა დასრულებულად. ამდენად კასატორი მიიჩნევს, რომ 2004 წლის 9 ივლისიდან 2021 წლის 21 იანვრამდე სს „ს...ს“ მიმართ უწყვეტად იყო შეჩერებული იძულებითი აღსრულება.

ამასთან, კასატორმა მიუთითა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 25-ე და 38-ე მუხლების პირველ პუნქტებზე, აგრეთვე ამავე კანონის შესაბამის პერიოდში მოქმედი რედაქციის 28-ე მუხლის პირველ პუნქტსა და 113¹ მუხლზე, ასევე მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ განსახილველ შემთხვევაში, კრედიტორმა, „სა...ს“ №2/ა-241-2002 სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე მოითხოვა გადაწყვეტილების აღსრულება, რის საფუძველზეც აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ დაიწყო №01/03-02/05930 სააღსრულებო წარმოება და განმარტა, რომ აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ ჯერ კიდევ რეაბილიტაციის პროცესის დაწყებამდე უზრუნველყო მოვალის მიმართ სააღსრულებო მოქმედებების განხორციელება, მათ შორის გაუგზავნა წინადადება გადაწყვეტილების ნებაყოფლობით შესრულების შესახებ, რომლითაც აცნობა მის მიმართ მიმდინარე სააღსრულებო წარმოებისა და გადაწყვეტილების შეუსრულებლობის შემთხვევაში მოსალოდნელი სამართლებრივი შედეგების თაობაზე. მიუხედავად წინადადების ჩაბარებისა, მოვალემ კანონით დადგენილ ვადაში არ უზრუნველყო ფულადი ვალდებულების ნებაყოფლობით შესრულება, რის გამოც დაეკისრა აღსრულების საფასური აღსასრულებელი თანხის 7%-ის ოდენობით. ამდენად, კასატორი მიიჩნევს, რომ აღმასრულებელმა კანონიერად უზრუნველყო საინკასო დავალების წარდგენის გზით მოვალის საბანკო ანგარიშიდან აღსრულების საფასურის ჩამოჭრა და სადავო ბრძანება შეესაბამებოდა მისი გამოცემისათვის დადგენილ მოთხოვნებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 23 ივნისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ იგი იმსჯელებს იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

განსახილველი შემთხვევაში, სადავო საკითხს წარმოადგენს სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2021 წლის 6 აგვისტოს №2194 ბრძანების კანონიერება და საინკასო წესით ჩამოჭრილი სააღსრულებო საფასურის - 43050 ლარის მოსარჩელისათვის დაბრუნების წინაპირობების არსებობა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს მიერ 2003 წლის 19 აგვისტოს (საქმე №2/ა-241-2002წ.) გაცემულ იქნა სააღსრულებო ფურცელი, რომლის თანახმად, შპს „ს...“ სს „სა...ს“ გადაუხდიდა 2003 წლის აპრილში 200 000 (ორასი ათას) ლარს; 2003 წლის მაისში - 200 000 (ორასი ათას) ლარს; 2003 წლის ივნისში 215 000 (ორას თხუთმეტ ათას) ლარს.

2003 წლის 15 სექტემბერს სასამართლო აღმასრულებელმა №01/07 წინადადებით მიმართა შპს „ს...ს“ და აცნობა, რომ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს წარმოებაში იყო საოლქო სასამართლოს მიერ 2003 წლის 19 აგვისტოს გაცემული №2/ა-241 სააღსრულებო ფურცელი, რომლის თანახმად, შპს „ს...ს“ დაეკისრა 215000 ლარი სს „სა...ს“ სასარგებლოდ. ამავე მიმართვით, შპს „ს...ს“ ხელმძღვანელობას განემარტა, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10, 113¹ მუხლების საფუძველზე, ეკისრებოდა 215000 ლარის 7% სააღსრულებო მოსაკრებელი, რაც შეადგენდა 15050 ლარს, ე.ი. სულ გადასახდელი იყო 230050 ლარი. „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლის პირველი პუნქტისა და 28-ე მუხლის თანახმად, მოვალეს - შპს „ს...ს“ მიეცა წინადადება 5 (ხუთი) დღის ვადაში ნებაყოფლობით გადაეხადა დაკისრებული თანხა და ჩაერიცხა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს სადეპოზიტო ანგარიშზე.

თბილისის სააღსრულებო ბიუროს სასამართლო აღმასრულებლის 2004 წლის 9 თებერვლის №01/07-14 წერილით, შპს „ს...ს“ ეცნობა, რომ 2003 წლის 15 სექტემბრის №01/07 გაფრთხილებაში დაშვებული იყო მექანიკური შეცდომა, კერძოდ, თბილისის საოლქო სასამართლოს მიერ 2003 წლის 19 აგვისტოს გაცემული №2/ა-241 სააღსრულებო ფურცლით შპს „ს...ს“ დაეკისრა 615000 ლარი სს „სა...ს“ სასარგებლოდ, წერილში კი, მითითებული იყო 215000 ლარი.

დადგენილია, რომ თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 9 ივლისის (საქმე №2/1258) განჩინებით, შპს „ს...ს“ გაკოტრებისა და გაკოტრების წარმოების გახსნის გადავადების შესახებ განცხადება მიღებულ იქნა წარმოებაში. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 9 ივლისის განჩინებით, შპს „ს...ს“ გენერალური დირექტორის განცხადება გაკოტრების წარმოების გახსნის გადავადების შესახებ დაკმაყოფილდა. გაკოტრების საქმის წარმოების გახსნა გადავადდა 18 თვის ვადით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 იანვრის განჩინებით (საქმე №2/4814-06), მოვალის შპს „ს...ს“ გენერალური დირექტორის განცხადება რეაბილიტაციის გეგმის დამტკიცებისა და რეაბილიტაციის მმართველის დანიშვნის თაობაზე დაკმაყოფილდა. დამტკიცდა მოვალის შპს „ს...ს“ მიერ წარდგენილი და მოთხოვნათა 50%-ზე მეტის მფლობელის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ მოწონებული რეაბილიტაციის გეგმა და შეწყდა გაკოტრების საქმის წარმოება მოვალის შპს „ს...ს“ მიმართ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 15 აგვისტოს განჩინებით (საქმე №2/4814-06), დასრულდა №2/4814-06 სამოქალაქო საქმის წარმოება შპს “ს...ს“ განცხადების გამო გაკოტრების საქმის წარმოების გადავადებისა და რეაბილიტაციის შესახებ. ამასთან, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 15 აგვისტოს განჩინებით დასრულდა №2/4814-06 სამოქალაქო საქმის წარმოება შპს „ს...ს“ განცხადების გამო გაკოტრების საქმის წარმოების გადავადებისა და რეაბილიტაციის შესახებ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 23 ივლისის განჩინებით, შპს „ს...ს“ განცხადება დაკმაყოფილდა. შპს „ს...ს“ განცხადება მოსალოდნელი გადახდისუუნარობის თაობაზე მიღებულ იქნა წარმოებაში. ამავე განჩინების თანახმად, იძულებითი აღსრულება შპს „ს...ს“ მიმართ შეჩერდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 25 აგვისტოს სხდომის ოქმის თანახმად, აღიარებული იქნა შპს „ს...ს“ დავალიანება სს „სა...ს“ მიმართ 1 147 202.73 ლარის ოდენობით. 2020 წლის 20 ოქტომბრის ფულის, ფასიანი ქაღალდების დეპოზიტში მიღების შესახებ №... სანოტარო აქტის თანახმად, დეპონენტის - სს „ს...ს“ მიერ ნოტარიუსის ნომინალური მფლობელობის ანგარიშზე განთავსდა თანხა 1 147 202.73 ლარი.

დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 5 ნოემბრის განჩინებით (საქმე №2/2826-08), სს “ს...ს“ მიმართ რეაბილიტაციის პროცესი, გადახდისუუნარობის საქმის წარმოება დასრულდა.

ასევე დადგენილია, რომ 2021 წლის 28 მაისს სს „ს...ს“ წარმომადგენელმა №... განცხადებით მიმართა აღსრულების ეროვნულ ბიუროს და №01/03-02-05064 და №01/03-02-05930 სააღსრულებო წარმოების შეწყვეტა მოითხოვა. განცხადებას თან დაურთო საგადასახადო დავალება, დეპონირების აქტი და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 25 აგვისტოს სხდომის ოქმი.

2021 წლის 15 ივნისს, საინკასო დავალების საფუძველზე, მოვალის სს „ს...ს“ საბანკო ანგარიშიდან ჩამოიჭრა აღსრულების საფასური 43050.00 ლარი. 2021 წლის 24 ივნისს, სს „ს...ს“ წარმომადგენელმა ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს და აღსრულების საფასურის ჩამოჭრის თაობაზე აღმასრულებლის მოქმედების გაუქმება, სააღსრულებო წარმოების შეწყვეტა და თანხის უკან დაბრუნება მოითხოვა. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2021 წლის 6 აგვისტოს №2194 ბრძანებით, სს „ს...ს“ წარმომადგენელს უარი ეთქვა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სადავო პერიოდში (2003 წელი) მოქმედ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 82¹ მუხლზე, რომლის მიხედვით, სასამართლო აღმასრულებლის მიერ მოვალისაგან გადახდევინებული (მისი ქონების რეალიზაციიდან მიღებული) თანხით ჯერ უნდა დაფარულიყო სააღსრულებო მოსაკრებელი, აღსრულებაზე გაწეული ხარჯი და სასამართლო ხარჯი, ხოლო დარჩენილი თანხა გაიცემოდა კრედიტორთა მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. ყველა მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემდეგ დარჩენილი თანხა უბრუნდებოდა მოვალეს.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააღსრულებო დოკუმენტების შეუსრულებლობა ყოველთვის არ უკავშირდება მოვალის მიერ მოვალეობის შესრულებისაგან თავის არიდებას, ხშირ შემთხვევაში შექმნილი ვითარება სააღსრულებო დოკუმენტის ნებაყოფლობითი წესით შესრულების ხელშემშლელ ფაქტორს წარმოადგენს და მიიჩნევა შეუსრულებლობის საპატიო მიზეზად. გადასახდელის დაკისრებას უნდა უსწრებდეს გადაწყვეტილების შეუსრულებლობის მიზეზის გარკვევა (სუსგ 22.02.2012წ., საქმე №ბს-818-812(კ-11)) . ზოგადად იძულებითი აღსრულების არსი მოვალის მიმართ იძულების ღონისძიებების გამოყენებაში მდგომარეობს. გადაწყვეტილებით დაკისრებული ვალდებულების ნებაყოფლობით შეუსრულებლობა იწვევს იძულების შესაბამისი ღონისძიებების გამოყენებას. მოვალისთვის ნებაყოფლობითი აღსრულებისთვის მიცემული ვადა შეეხება სააღსრულებო ფურცელში განსაზღვრულ მოთხოვნას, რომლის ძირითადი აზრი მდგომარეობს მხარეებისთვის იძულებითი ღონისძიებებით გამოწვეული სიძნელეების აცილებაში, ადმინისტრაციული და სხვა რესურსების დაზოგვაში (სუსგ 22.01.2023წ., საქმე №ბს-1112(კ-21)).

აღსანიშნავია, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 82¹ მუხლის დანაწესი სააღსრულებო მოსაკრებლის გადახდას უკავშირებდა მოვალის ქონების რეალიზაციას, მოცემულ შემთხვევაში კი გადაწყვეტილების ნებაყოფლობით შესრულების თაობაზე წინადადებით დადგენილი ვადის გასვლის გამო სააღსრულებო ბიუროს არ განუხორციელებია „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონით გათვალისწინებული იძულებითი ღონისძიებები, რაც მოცემულ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველს ქმნის.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს საკასაციო საჩივარზე 28.05.2025წ. №08171 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილია სახელმწიფო ბაჟი 300 (სამასი) ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, აღნიშნული თანხის 70 პროცენტი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილება;

3. სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს (ს/კ 205263873) დაუბრუნდეს 28.05.2025წ. №08171 საგადახდო მოთხოვნით მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა