საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-1158(კ-24) 9 ივნისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბადრი შონია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - შპს „ ...“

მოპასუხე - ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

მესამე პირი (სასკ 16.2) - შპს „ტ...“

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2022 წლის 20 მაისს შპს „...მა“ სარჩელით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიისა და მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ.

შპს „...მა“ „ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლის სამსახურის 2021 წლის 17 ნოემბრის №ბ06.38213211 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის №ბ.06.38220332 ბრძანებისა და ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 20 აპრილის №ბ382211025 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

მოსარჩელის განმარტებით, შპს „...მა“ 2021 წლის 05 ნოემბერს ნასყიდობის ხელშეკრულებით შპს „ტ...სგან“ შეიძინა ქ.რუსთავში, ...ის მიმდებარე ტერიტორიაზე (ს/კ ...) მდებარე უძრავი ქონება მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით. უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ აღრიცხვის შემდგომ აღმოჩნდა, რომ შენობა-ნაგებობა განთავსებული იყო უნებართვოდ.

„ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლების სამსახურის 2021 წლის 17 ნოემბრის Nბ06.38213211 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის Nბ06.38220332 ბრძანების თანახმად, მიწის ნაკვეთის (ს/კ ...) ახალ მესაკუთრეს - შპს „...ის“ დაეკისრა უნებართვოდ განთავსებული შენობა-ნაგებობის დემონტაჟის განხორციელება შესაბამისი უსაფრთხოების ნორმების დაცვით. აღნიშნულ ბრძანებას არ დაეთანხმა შპს „...“ და ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას. ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2022 წლის 20 აპრილის Nბ382211025 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა შპს „...ის“ ადმინისტრაციული საჩივარი.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 13 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება შპს ,,ტ...“.

2022 წლის 25 აგვისტოს შპს „...მა“ კიდევ ერთი სარჩელით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიისა და მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ. მოსარჩელემ „შპს „...ის“ 6000 ლარით დაჯარიმების თაობაზე“ ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 03 მაისის №დ06.38221231 ბრძანებისა და „ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ“ ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 30 ივნისის №ბ38.382218120 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

მოსარჩელის განმარტებით, ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 03 მაისის Nდ06.38221231 დადგენილებით ქ. რუსთავში, ...სა და ...ის ქუჩების კვეთაზე (ს/კ: ...) შენობა-ნაგებობის უნებართვოდ განთავსების ფაქტზე შპს „...“ დაჯარიმდა 6000 (ექვსი ათასი) ლარით. აღნიშნულ დადგენილებას არ დაეთანხმა შპს „...“ და ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას. ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2022 წლის 30 ივნისის Nბ38.382218120 ბრძანებით შპს „...ის“ ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება შპს „ტ...“.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 20 აპრილის დადგენილებით შპს „...ის“ მიერ წარდგენილი სარჩელები მოპასუხეების - ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ საქმეებზე გაერთიანდა ერთ წარმოებად.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს „...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი „ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობისა და ადგილობრივი მოსაკრებლის სამსახურის (2022 წლის 01 იანვრიდან - მუნიციპალური ინსპექცია) 2021 წლის 17 ნოემბრის №ბ06.38213211 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის №ბ.06.38220332 ბრძანება, ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 20 აპრილის №ბ382211025 ბრძანება, „შპს „...ის“ 6000 ლარით დაჯარიმების თაობაზე“ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 03 მაისის №დ06.38221231 დადგენილება და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 30 ივნისის №ბ38.382218120 ბრძანება; მოპასუხეებს დაევალათ, სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიამ. აპელანტებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 აპრილის განჩინებით ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილება.

სასამართლომ, გაერთიანებული სარჩელების პირველ სამართალდარღვევის ფაქტთან დაკავშირებით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2021 წლის 17 ნოემბრის №ბ06.38213211 ბრძანებით შპს „ტ...“ ქ.რუსთავში, ...ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე უნებართვოდ განხორციელებული მშენებლობისთვის დაჯარიმდა 6000 ლარით და დაევალა შენობა-ნაგებობის დემონტაჟი.

საჯარო რეესტრიდან 2021 წლის 07 დეკემბრის ამონაწერის თანახმად, ზემოაღნიშნული ნაკვეთის და მასზე მდებარე შენობა-ნაგებობის მესაკუთრე, 2021 წლის 05 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, გახდა შპს „...“.

უძრავი ქონების მესაკუთრის ცვლილების გათვალისწინებით, ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 02 თებერვლის №ბ06.38220332 ბრძანებით ცვლილება შევიდა 2021 წლის 17 ნოემბრის №ბ06.38213211 ბრძანების მე-2 პუნქტში და ქ. რუსთავში, ...ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე მდებარე შენობა-ნაგებობის დემონტაჟი დაევალა ახალ მესაკუთრეს - შპს „...ს“.

ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2022 წლის 20 აპრილის Nბ382211025 ბრძანების თანახმად, არ დაკმაყოფილდა შპს „...ს“ ადმინისტრაციული საჩივარი და უცვლელად დარჩა შპს „ტ...ს“ დაჯარიმების და შენობა-ნაგებობის დემონტაჟის შესახებ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის და ადგილობრივი მოსაკრებლის სამსახურის ხელმძღვანელის 2021 წლის 17 ნოემბრის Nბ06.38213211 ბრძანება.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, შპს „ტ...სთან“ დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და სსიპ საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძველზე, შპს „...“ წარმოადგენდა უძრავი ქონების კეთილსინდისიერ შემძენს. მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმებული იყო მას შემდეგ, რაც შპს „ტ...ის“ მიმართ, სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე უკვე დაწყებული იყო ადმინისტრაციული წარმოება. საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდებოდა, რომ მოსარჩელემ იცოდა, ან უნდა სცოდნოდა, რომ შეძენილ მიწის ნაკვეთზე განლაგებული შენობა-ნაგებობა აშენებული იყო უნებართვოდ, ვინაიდან, უძრავ ქონებაზე წინა მესაკუთრის საკუთრების უფლება რეგისტრირებული იყო საჯარო რეესტრში, მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით.

სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის 123-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 124-ე-125-ე, 130ე-131-ე მუხლებზე, ასევე საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17, 96-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სადავო ბრძანებების გამოცემისას არ შეფასებულა რამდენად არსებობდა უკანონოდ შექმნილი საკუთრების ობიექტის კეთილსინდისიერი შემძენის მიმართ, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის ვალდებულების დაკისრების საფუძველი.

სასამართლომ მეორე სამართალდარღვევის ფაქტთან დაკავშირებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2021 წლის 30 ივლისის №ბ38.382123730 ბრძანებით, ქალაქ რუსთავში, ...სა და ...ის ქუჩების გადაკვეთაზე, გაიცა ...ის მშენებლობის ნებართვა, გ.ძ-ის სახელზე. მშენებლობის ვადად განისაზღვრა 06.08.2021 წლიდან 06.04.2022 წლის ჩათვლით პერიოდი. აღნიშნულ ბრძანებაში ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2022 წლის 16 ივნისის №ბ38221672 ბრძანებით შევიდა ცვლილება და პირველი პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: ,,გაიცეს ქალაქ რუსთავში, ...სა და ...ის ქუჩების გადაკვეთაზე (ს/კ...) ...ის (...) მშენებლობის ნებართვა შპს „...ის“ სახელზე.

ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 03 მაისის №დ06.38221231 დადგენილების თანახმად, ქ. რუსთავში, ...სა და ...ის ქუჩების კვეთაზე (ს/კ: ...) შენობა-ნაგებობის უნებართვოდ განთავსების ფაქტზე შპს „...“ დაჯარიმდა 6000 (ექვსი ათასი) ლარით, იმ საფუძვლით, რომ გადაცილებულ იქნა მშენებლობის წარმოებისთვის დადგენილი ვადები.

სააპელაციო პალატის შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში, მნიშვნელოვანი იყო, ყურადღება გამახვილებულიყო სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩამდენ პირთა დიფერენცირების იმ თავისებურებაზე, რასაც „საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი“ ითვალისწინებს. კერძოდ, კანონმდებელი სამართალდამრღვევ სუბიექტებად (დამრღვევად) მოიაზრებს როგორც მშენებლობის მწარმოებელ პირს, ასევე სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს და მოსარგებლეს, იმ პირობებში თუ ვერ დგინდება მშენებლობის განმახორციელებელი პირი.

მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტი ახსნა-განმარტებისას მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ ობიექტის მშენებლობა დასრულებული იყო ვადაში, თუმცა გარკვეულმა გარე ფაქტორებმა განაპირობა ვიტრაჟის ხელახალი ჩასმა.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა აპელანტი მხარის ახსნა-განმარტებაზე, რომლის თანახმად, ობიექტის მშენებლობა დასრულებული იყო ვადაში, თუმცა გარკვეულმა გარე ფაქტორებმა განაპირობა ვიტრაჟის ხელახალი ჩასმა. აღნიშნული გარემოება დაადასტურა მესამე პირის - შპს „ტ...ს“ წარმომადგენელმა, რომელიც, როგორც საქმის მასალებით დასტურდება, შპს „...სთვის“ 2021 წლის 30 სექტემბრის ხელშეკრულების შესაბამისად ახორციელებდა შემდეგ მომსახურებას: კანონის ნორმათა ფარგლების დაცვით დამკვეთის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე მსუბუქი კონსტრუქციების განთავსებას; მშენებლობისათვის საჭირო აზომვითი ნახაზის გაკეთებას/დაკვეთას; პროექტის შეთანხმებას შესაბამის ადმინისტრაციულ ორგანოსთან. მომსახურების ვადად განსაზღვრული იყო 24 თვე.

სასამართლომ მიუთითა, რომ „საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის“ შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია უტყუარად დაადასტუროს მშენებლობის უშუალოდ მწარმოებელი პირის დადგენის შეუძლებლობა და უნებართვო მშენებლობისთვის გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა, მხოლოდ ამის შემდეგ დააკისროს მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს ან მოსარგებლეს. განსახილველ შემთხვევაში, მხარეთა ახსნა-განმარტებისა და წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოებს არ გადაუმოწმებიათ მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებები, არ გამოუკვლევიათ და სამართლებრივად არ შეუფასებიათ ის გარემოება, რეალურად როდის, ვის მიერ და რა სახით იქნა განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოები, რაც სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ქმნიდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენების წინაპირობებს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიამ.

კასატორი პირველი სამართალდარღვევის ნაწილში აღნიშნავს, რომ თავდაპირველი მესაკუთრის მიერ უძრავი ქონების გასხვისება სწორედ დემონტაჟისგან თავის არიდების მიზნით მოხდა. ამასთანავე, სასამართლომ ყურადღება არ გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ იმ შემთხვევაში, თუ მესაკუთრე გაასხვისებს ნაკლიან ქონებას და ახალმა მესაკუთრემ არ იცოდა ნაკლის შესახებ, მას, როგორც კეთილსინდისიერ შემძენს, შეუძლია იდავოს დარღვეული უფლების აღსადგენად. კასატორი მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ვერ გახდება ორ დამოუკიდებელ პირს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების მონაწილე და მაკონტროლებელი, შესაბამისად, სამშენებლო სამართალდარღვევის დენადი ხასიათიდან გამომდინარე, უკანონოდ აშენებული შენობა-ნაგებობის დემონტაჟი უნდა დაეკისროს ახალ მესაკუთრეს.

მეორე სამართალდარღვევის ფაქტთან დაკავშირებით, კასატორი სასამართლოს შეფასებას არ ეთანხმება, რადგან შპს „...“ მშენებლობის ნებართვის ვადის ამოწურვის შემდეგაც ახორციელებდა სამშენებლო სამუშაოებს, ისე, რომ ვადის გაგრძელება არ მოუთხოვია. შესაბამისი ნებართვის შეტყობინების გარეშე სამშენებლო სამუშაოების წარმოება კი განიხილება უნებართვო მშენებლობად. ამასთან, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადგენილ იქნა, რომ მშენებლობის ნებართვა/თანხმობა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემულ იქნა კარკასული ტიპის ობიექტზე, შესაბამისად, ვიტრაჟის მონტაჟიც საჭიროებდა მშენებლობის შეტყობინებას და თანხმობის მიღებას ადმინისტრაციული ორგანოსგან, რაც მოსარჩელის მხრიდან არ ყოფილა განხორციელებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 4 ნოემბრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 19 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დასაშვებად იქნა მიჩნეული ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო, პირველ რიგში მიუთითებს, რომ განსახილველ საქმეში დავის საგანს წარმოადგენს - ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის №ბ.06.38220332 ბრძანება, ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 20 აპრილის №ბ382211025 ბრძანება, „შპს „...ის“ 6000 ლარით დაჯარიმების თაობაზე“ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 03 მაისის №დ06.38221231 დადგენილება და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 30 ივნისის №ბ38.382218120 ბრძანება.

ქ.რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს ,,...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები და მოპასუხეებს დაევალათ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიამ. მოსარჩელეს და მესამე პირს გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებიათ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 აპრილის განჩინება, რომლითაც სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, გაასაჩივრა მხოლოდ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიამ. ამდენად, საკასაციო სასამართლო წარმოდგენილი - ქ.რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შეაფასებს მხოლოდ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების სასკ-ის 32.4 მუხლის შესაბამისად ბათილად ცნობის საფუძვლიანობას.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის პირველი მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, ეს კოდექსი ადგენს მშენებლობის ნებართვის გაცემის, მშენებლობის ზედამხედველობის, სამშენებლო სამართალდარღვევათა ცალკეულ სახეებს, პასუხისმგებლობის ზომებს, სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის განხილვასთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული წარმოების წესებს. ამავე კოდექსის 93-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შენობა-ნაგებობის მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია მშენებლობის შეტყობინება ან მშენებლობის ნებართვა, გარდა ამ მუხლის მე-3 და მე-6 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე კოდექსის 94-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობა, ამ კოდექსით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, ექვემდებარება მშენებლობის მარტივ შეტყობინებას. II−IV კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობა, ამ კოდექსით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, ექვემდებარება მშენებლობის ნებართვის მიღების ვალდებულებას.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმების ანალიზის საფუძველზე სააპელაციო პალატა განმარტავს, რომ სამშენებლო სამუშაოების კანონიერად განხორციელების საფუძვლად კანონმდებლობა იმპერატიულად მიიჩნევს შესაბამის სანებართვო დოკუმენტაციას, მათ შორის, I კლასის შენობა-ნაგებობის შემთხვევაში უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განზრახული მშენებლობის შესაძლებლობის თაობაზე გაცემულ შეტყობინებას, სხვა კლასის შენობა-ნაგებობების შემთხვევაში კი - შესაბამის მშენებლობის ნებართვას. შესაბამისად, პირი, რომელიც გეგმავს მშენებლობის განხორციელებას, ვალდებულია სამშენებლო სამუშაოები წარმართოს ზემოხსენებული მოთხოვნების დაცვით, წინააღმდეგ შემთხვევაში ადგილი ექნება უნებართვო მშენებლობას. საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის 123-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, მშენებლობის საჯარო ზედამხედველობის ორგანო ადმინისტრაციულ წარმოებას იწყებს სამართალდამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, რომელიც წარმოადგენს სამშენებლო საქმიანობაზე დამრღვევის მიმართ გაცემულ შენიშვნას შეუსაბამობაზე და მოთხოვნას, რომლითაც განისაზღვრება გონივრული ვადა, რომლის ფარგლებშიც მან უნდა შეასრულოს მითითებით დადგენილი პირობები სამშენებლო სამართალდარღვევის გამოსასწორებლად. ამავე კოდექსის 124-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ მშენებლობის საჯარო ზედამხედველობის ორგანო არაუმეტეს 7 კალენდარული დღის ვადაში ამოწმებს მითითების შესრულებას, ადგენს შემოწმების აქტს და მასში ასახავს ინფორმაციას მითითების შესრულების ან შეუსრულებლობის შესახებ. აღნიშნული კოდექსის 125-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, მშენებლობის საჯარო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას სამშენებლო სამართალდამრღვევის დაჯარიმების შესახებ. ამასთან, მოცემული კოდექსის 130-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობა (გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილითა და ამ კოდექსის 131-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევებისა) გამოიწვევს დაჯარიმებას: თვითმმართველ ქალაქში - 6 000 ლარის ოდენობით.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, შეფასების საგანს წარმოადგენს მოსარჩელისათვის ქალაქ რუსთავში, ...ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე უნებართვოდ აშენებული შენობის დემონტაჟის დავალებისა და ასევე, ...სა და ...ის ქუჩების გადაკვეთაზე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების გამო მოსარჩელის დაჯარიმების კანონიერება.

ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2021 წლის 17 ნოემბრის №ბ06.38213211 ბრძანებით შპს ,,ტ...“ ქ. რუსთავში, ...ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე, ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე უნებართვოდ განხორციელებული მშენებლობისთვის, საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის 130-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, დაჯარიმდა 6 000 ლარით და მასვე დაევალა შენობა-ნაგებობის დემონტაჟი.

2021 წლის 07 დეკემბრის საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად, შპს ,,...“ 2021 წლის 05 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გახდა ქ. რუსთავში, ...ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთის და მასზე მდებარე შენობა-ნაგებობის მესაკუთრე.

უძრავი ქონების მესაკუთრის ცვლილების გათვალისწინებით, ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 02 თებერვლის № ბ06.38220332 ბრძანებით ცვლილება შევიდა იმავე ადმინისტრაციული ორგანოს 2021 წლის 17 ნოემბრის № ბ06.38213211 ბრძანების მე-2 პუნქტში და ქ. რუსთავში, ...ის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე მდებარე შენობა-ნაგებობის დემონტაჟი დაევალა ახალ მესაკუთრეს- შპს ,,...ს“.

ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2022 წლის 20 აპრილის №ბ382211025 ბრძანების თანახმად, არ დაკმაყოფილდა შპს ,,...ს’’ ადმინისტრაციული საჩივარი და უცვლელად დარჩა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის და ადგილობრივი მოსაკრებლის სამსახურის ხელმძღვანელის 2021 წლის 17 ნოემბრის №ბ06.38213211 ბრძანება.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ უძრავ ნივთზე შპს ,,...ს“ საკუთრების უფლება, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, დარეგისტრირდა, მაშინ, როდესაც სადავო შენობა შპს „ტ...ს“ მიერ უკვე აშენებული იყო და მოსარჩელის მოქმედების შედეგად ამ ნაგებობაზე რაიმე სახის სამშენებლო ცვლილება არ განხორციელებულა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკუთრების უფლება დაცული და გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო ხელშეკრულებებით. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საკუთრების უფლება ვლინდება მესაკუთრის შესაძლებლობაში, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში, თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება სხვათა უფლებები ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. კანონმდებლობა უშვებს საჯარო რეესტრის სისწორის პრეზუმფციას, რაც იმას ნიშნავს, რომ მესამე პირებისათვის რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უკანონობა. სკ-ის 185-ე მუხლი უფლების შემძენს მხოლოდ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შემოწმების ვალდებულებას აკისრებს და ადგენს, რომ შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება უძრავი ნივთის მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. დამატებითი მოთხოვნები უძრავი ნივთის შემძენს არ წაეყენება, გამსხვისებლის საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაცია საკმარისია იმისათვის, რომ შემძენმა ჩათვალოს, რომ გამსხვისებელი მესაკუთრეა. შემძენს არ უნდა მოეთხოვოს იმაზე მეტის ცოდნა, რაც მის გონივრულ შესაძლებლობებს სცილდება (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება საქმეზე; №ას-189-182-2013, 10.12.2013წ.; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინება საქმეზე №ბს-597(4კ- 21),16.03.2021 წ.).

საკუთრების უფლების კეთილსინდისიერი შეძენა, ობიექტურად არამართლზომიერი ხასიათის მიუხედავად, საკანონმდებლო დაცვას მოკლებული არ არის. საჯარო რეესტრში აღრიცხული ობიექტის დემონტაჟის დავალება ხელყოფს ფიზიკური პირის საკუთრების უფლებას, თუ „გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით“ არ იქნება დასაბუთებული უფლებაში ჩარევის კანონით გათვალისწინებული საფუძველი და ლეგიტიმური მიზანი. უკანონოდ შექმნილი საკუთრების ობიექტის კეთილსინდისიერი შემძენის მიმართ არ არსებობს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის ვალდებულების დაკისრების საფუძველი, თუ უტყუარად არ დადასტურდება, რომ იმავე პირის უკანონო მოქმედება (მოქმედებები) დაედო საფუძვლად ან ხელი შეუწყო უკანონო საკუთრების ობიექტის შექმნას, რაც მოიცავს, როგორც უნებართვოდ მშენებლობის წარმოებას, ასევე კანონის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობის რეგისტრაციას საჯარო რეესტრში. მითითებული გარემოებების დაუდასტურებლობის შემთხვევაში, საკუთრების უფლებაში ნებისმიერი ჩარევა გამართლებული უნდა იქნეს უპირატესი უფლების დაცვის მიზნით. აღნიშნულის მტკიცების ტვირთი კი ადმინისტრაციულ ორგანოს ეკისრება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად. (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინება საქმეზე №ბს-1106(3კ-18), 21. 05.2020 წ.).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის (15 დეკემბერი 2023 წ. N4016-XIIIმს-Xმპ) საფუძველზე, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონს დაემატა 15⁶ მუხლი (შენობა-ნაგებობაზე ან მის ერთეულზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის წესი). აღნიშნული მუხლის 1-3-ე პუნქტების თანახმად: 1. შენობა-ნაგებობაზე ან მის ერთეულზე (მათ შორის, მშენებარე შენობა-ნაგებობაზე) საკუთრების უფლების რეგისტრაცია ხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტისა და სამშენებლო დოკუმენტაციის, ხოლო მშენებლობის დასრულებისას – შენობა-ნაგებობის ვარგისად აღიარების (ექსპლუატაციაში მიღების) დამადასტურებელი დოკუმენტის საფუძველზე. შენობა-ნაგებობაზე ან მის ერთეულზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია დასაშვებია აგრეთვე იმ შემთხვევაში, თუ შენობა-ნაგებობა ან მისი ერთეული ლეგალიზებულია ან საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად კანონიერად მიიჩნევა; 2. თუ მოთხოვნილია შენობა-ნაგებობაზე ან მის ერთეულზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია და სარეგისტრაციოდ წარდგენილი არ არის საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული სამშენებლო დოკუმენტაცია ან შენობა-ნაგებობის ვარგისად აღიარების (ექსპლუატაციაში მიღების) დამადასტურებელი დოკუმენტი, ლეგალიზების აქტი ან შენობა-ნაგებობა ან მისი ერთეული საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად კანონიერად არ მიიჩნევა, ასეთ შენობა-ნაგებობაზე ან მის ერთეულზე საკუთრების უფლება რეგისტრაციას არ ექვემდებარება. თუ განმცხადებელი არის მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე ან მას აქვს მიწის ნაკვეთზე უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი, მიწის ნაკვეთზე ფაქტობრივად განთავსებული შენობა-ნაგებობის თაობაზე გაიცემა საინფორმაციო ბარათი საჯარო რეესტრიდან და ეს შენობა-ნაგებობა არ აისახება საჯარო რეესტრიდან ამონაწერში და საკადასტრო გეგმაზე; 3. სააგენტო ვალდებულია ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული შენობა-ნაგებობის ან მისი ერთეულის თაობაზე საინფორმაციო ბარათის გაცემისთანავე მიაწოდოს სათანადო ინფორმაცია შესაბამისი მუნიციპალიტეტის მშენებლობის ნებართვის გაცემის უფლებამოსილების მქონე ადმინისტრაციულ ორგანოს ან/და მშენებლობის საჯარო ზედამხედველობის ორგანოს, ხოლო განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტის შემთხვევაში − საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სისტემაში შემავალ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს − ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტოს.

მოცემული საკანონმდებლო ცვლილების, კანონპროექტის განმარტებითი ბარათის თანახმად, - „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მონაცემთა მიმართ მოქმედებს უტყუარობის პრეზუმფცია, ვიდრე ისინი საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ძალადაკარგულად, ბათილად ან არარად არ იქნება ცნობილი. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებით, რეგისტრაციის საჯაროობითა და უფლების აღრიცხვის სიზუსტით სახელმწიფო ახდენს ბრუნვის მონაწილეთა ინტერესების დაცვას, წესრიგი შეაქვს კერძო-სამართლებრივ ურთიერთობებში. საჯარო რეესტრის ძირითადი დანიშნულება მოწესრიგებული სამოქალაქო ბრუნვის გარანტის ფუნქციის შესრულებაა. მარეგისტრირებელი ორგანოს მიმართ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი და გონივრული მოლოდინი, რომ საჯარო რეესტრში აისახება ნივთის უფლებრივი მდგომარეობის შესახებ სწორი და სრული მონაცემები, აღნიშნული ვარაუდის სანდოობა ნორმატიულად განმტკიცებულია სწორედ უტყუარობის პრეზუმფციაში. ამასთან, მონაცემების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციას არ აქვს მხოლოდ ფორმალური, თეორიული დატვირთვა, არამედ მას მოჰყვება არსებითი პრაქტიკული შედეგები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია სააგენტოში დაცული მონაცემებით დგინდებოდეს: სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტი აშენებულია თუ არა სამშენებლო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით და ირკვეოდეს, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებული ვალდებულება, რომელიც წარმოიშობა სახელშეკრულებო ან კანონისმიერი ურთიერთობების ფარგლებში, მესაკუთრეს უზღუდავს თუ არა უფლებას, თავისუფლად ფლობდეს, სარგებლობდეს ან/და განკარგავდეს თავის საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ ნივთს. ამასთან, თუ მოთხოვნილია საკუთრების უფლების რეგისტრაცია შენობა-ნაგებობაზე ან მის ერთეულზე და სარეგისტრაციოდ წარდგენილი არ არის საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული სამშენებლო დოკუმენტაცია ან შენობა-ნაგებობის ვარგისად აღიარების (ექსპლუატაციაში მიღების) დამადასტურებელი დოკუმენტი, შენობა-ნაგებობაზე საკუთრების უფლება რეგისტრაციას არ დაექვემდებარება; ხოლო თუ განმცხადებელი არის მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე ან აქვს მიწის ნაკვეთზე უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი, მიწის ნაკვეთზე ფაქტობრივად განთავსებული შენობა-ნაგებობის თაობაზე გაიცემა საინფორმაციო ბარათი საჯარო რეესტრიდან და ასეთი შენობა-ნაგებობა არ აისახება საჯარო რეესტრიდან ამონაწერსა და საკადასტრო გეგმაზე. შენობა-ნაგებობაზე ან მის ერთეულზე საინფორმაციო ბარათის გაცემისთანავე სააგენტომ ინფორმაცია უნდა მიაწოდოს მშენებლობის ნებართვის გაცემაზე უფლებამოსილ შესაბამის მუნიციპალიტეტს, ხოლო განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტებთან დაკავშირებით − საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სსიპ − ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტოს.

ამდენად, მოცემული საკანონმდებლო ცვლილებების შემდგომ უზრუნველყოფილია, რომ საკუთრების უფლების რეგისტრაცია აღარ განხორციელდეს უკანონოდ, უნებართვოდ აშენებულ შენობა-ნაგებობაზე. თუმცა, აღნიშნული წესი არ არსებობდა მოცემულ საქმეზე სადავო პერიოდში. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს შეფასება, რომ შპს ,,...ს“, როგორც კეთილსინდისიერი შემძენის მიმართ, არ დასტურდება კეთილსინდისიერების გამომრიცხავი რაიმე გარემოების არსებობა. ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლები ვერ მიუთითებენ ისეთ გარემოებებზე, რომლებიც დაადასტურებდა, რომ შპს ,,...მა“ იცოდა, ან უნდა სცოდნოდა საკუთრების ობიექტის უფლებრივი ნაკლის შესახებ. საფუძვლიანია სააპელაციო პალატის დასკვნა, რომ განსახილველი საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის საკითხები არ შეფასდა ადმინისტრაციული წარმოებისას. ადმინისტრაციულ ორგანოს, სადავო ბრძანებების გამოცემისას უნდა ემსჯელა და დასაბუთებული არგუმენტით ეპასუხა, რამდენად იყო შესაძლებელი უკანონოდ შექმნილი საკუთრების ობიექტის კეთილსინდისიერი შემძენის მიმართ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის ვალდებულების დაკისრების საფუძველი.

მეორე სამართალდარღვევის ფაქტთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების თანახმად, ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2021 წლის 30 ივლისის №ბ38.382123730 ბრძანებით, ქალაქ რუსთავში, ...სა და ...ის ქუჩების გადაკვეთაზე, გაიცა ...ის მშენებლობის ნებართვა, გ.ძ-ის სახელზე. მშენებლობის ვადად განისაზღვრა 06.08.2021 წლიდან 06.04.2022 წლის ჩათვლით პერიოდი. აღნიშნულ ბრძანებაში ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2022 წლის 16 ივნისის №ბ38221672 ბრძანებით შევიდა ცვლილება და პირველი პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: ,,გაიცეს ქალაქ რუსთავში, ...სა და ...ის ქუჩების გადაკვეთაზე (ს/კ ...) ...ის (...) მშენებლობის ნებართვა შპს „...ს“ სახელზე.

ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 03 მაისის №დ06.38221231 დადგენილების თანახმად, ქ. რუსთავში, ...სა და ...ის ქუჩების კვეთაზე (ს/კ: ...) შენობა-ნაგებობის უნებართვოდ განთავსების ფაქტზე შპს „...“ დაჯარიმდა 6000 (ექვსი ათასი) ლარით, იმ საფუძვლით, რომ ვადაგადაცილებულ იქნა მშენებლობის წარმოებისთვის დადგენილი ვადები. ამასთან, ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიციის თანახმად, დამატებით, შესაბამისი ნებართვის გარეშე მოეწყო ვიტრაჟები.

სააპელაციო პალატის შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში, მნიშვნელოვანი იყო, ყურადღება გამახვილებულიყო სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩამდენ პირთა დიფერენცირების იმ თავისებურებაზე, რასაც „საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი“ ითვალისწინებს. კერძოდ, კანონმდებელი სამართალდამრღვევ სუბიექტებად (დამრღვევად) მოიაზრებს როგორც მშენებლობის მწარმოებელ პირს, ასევე სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს და მოსარგებლეს, იმ პირობებში თუ ვერ დგინდება მშენებლობის განმახორციელებელი პირი.

მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტი ახსნა-განმარტებისას მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ ობიექტის მშენებლობა დასრულებული იყო ვადაში, თუმცა გარკვეულმა გარე ფაქტორებმა განაპირობა ვიტრაჟის ხელახალი ჩასმა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი ადგენს მშენებლობის ნებართვის გაცემის, მშენებლობის ზედამხედველობის, სამშენებლო სამართალდარღვევათა ცალკეულ სახეებს, პასუხისმგებლობის ზომებს, სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის განხილვასთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული წარმოების წესებს (მუხლი 1.გ).

საქართველოს კანონის „საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის“ 93-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შენობა-ნაგებობის მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია მშენებლობის შეტყობინება ან მშენებლობის ნებართვა, გარდა ამ მუხლის მე-3 და მე-6 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. რაც შეეხება თავად მშენებლობას, ტერმინი მშენებლობა განიმარტება, როგორც იმ მოქმედებათა ერთობლიობა, რომლებიც ხორციელდება სამშენებლო მოედნის მომზადების, შენობა-ნაგებობების ან მათი ნაწილების ახალი მშენებლობის, რეკონსტრუქციის, დემონტაჟის, კონსერვაციის ან/და შეკეთების დროს. ამავე კოდექსის 111-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მშენებლობის ნებართვა გაიცემა მშენებლობის ორგანიზების პროექტით განსაზღვრული გონივრული ვადით.

ამდენად, მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, დაუშვებელია სამშენებლო საქმიანობის წარმოება, სამშენებლო ნებართვის/შეტყობინების გარეშე. უნებართვო მშენებლობა განიმარტება, როგორც, მშენებლობა, რომელიც ხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სამართლებრივი საფუძვლების გარეშე ან სამშენებლო დოკუმენტაციის ისეთი დარღვევით, რომლის დროსაც შენობა-ნაგებობის ფუნქცია იცვლება ან/და ხდება განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტის გადამეტება (მუხლი 3.ჰ¹⁶). საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის 130-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, თვითმმართველ ქალაქში უნებართვო მშენებლობისთვის გათვალისწინებულია ჯარიმა 6 000 ლარის ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 31 მაისის №255 დადგენილებით დამტკიცებული მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების წესი და პირობები განსაზღვრავს: ა) იმ შენობა-ნაგებობათა კლასებს და მშენებლობის სახეებს, რომელიც ექვემდებარება მშენებლობის ნებართვას ან მშენებლობის შეტყობინებას, გარდა V კლასის შენობა-ნაგებობისა; ბ) სანებართვო დოკუმენტაციის შემადგენლობას, მათი შედგენისათვის წინასაპროექტო კვლევის ჩატარების წესსა და პირობებს; გ) სანებართვო პირობებს, მათი შესრულების პროცესს; დ) შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღებისათვის ვარგისად აღიარების წესსა და პირობებს (მუხლი 1.2). მითითებული წესის 25-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, მშენებლობის ნებართვაში შეიტანება შემდეგი ინფორმაცია: ა) მიწის ნაკვეთის მისამართი და სარეგისტრაციო მონაცემები; ბ) მშენებლობის ნებართვის გაცემის თარიღი; გ) მშენებლობის ნებართვის ნომერი; დ) მშენებლობის ნებართვის მოქმედების ვადა; ე) შენობა-ნაგებობის ფუნქციური დანიშნულება; ვ) მშენებლობის განხორციელების (ზედამხედველობის) ეტაპები, გარდა ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის შემთხვევისა; ზ) მშენებლობის ნებართვის მფლობელის საიდენტიფიკაციო მონაცემები; თ) შენობა-ნაგებობის კლასი; ი) სამშენებლო/სანებართვო პირობები; კ) მშენებლობის ნებართვის გამცემი პირის თანამდებობა და ხელმოწერა; ხოლო, 26-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“-„ვ“ ქვეპუნქტების თანახმად, მშენებლობის ნებართვის მფლობელი ვალდებულია შეასრულოს შემდეგი სამშენებლო/სანებართვო პირობები: ა) სამშენებლო სამუშაოების დაწყებამდე სამშენებლო მოედანზე იქონიოს სამშენებლო დოკუმენტაციის სათანადოდ დამოწმებული ეგზემპლარი; ბ) აწარმოოს მშენებლობა მშენებლობის ნებართვით განსაზღვრულ ვადებში; გ) აწარმოოს მშენებლობა მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების ან/და განაშენიანების დეტალური გეგმის მოთხოვნების დარღვევის გარეშე; დ) აწარმოოს მშენებლობა სამშენებლო დოკუმენტაციის დარღვევის გარეშე; ე) აწარმოოს მშენებლობა ტექნიკური რეგლამენტების მოთხოვნათა დაცვით; ვ) შეადგინოს მშენებლობის (ზედამხედველობის) ეტაპის დასრულების ოქმი, გარდა ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის შემთხვევისა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სამშენებლო დოკუმენტაციით განისაზღვრება ასაშენებელი შენობა-ნაგებობის პარამეტრები და ყველა არსებითი მაჩვენებელი. ნებართვის მფლობელი ვალდებულია ზედმიწევნით დაიცვას სანებართვო პირობების როგორც საპროექტო-კონსტრუქციული ნაწილი, ასევე ის ვადები, რაც წინასწარ ცნობილია და გათვალისწინებულია სამშენებლო ნებართვით.

მშენებლობის ნებართვა წარმოადგენს მშენებლობის სამართლებრივ საფუძველს, რომელიც მოქმედებს დროში და წყვეტს მოქმედებას ვადის გასვლის მომენტში.

საქმეზე უდავოდ დადგენილია, რომ 2022 წლის 07 აპრილს ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ შედგენილ იქნა N03/106 შემოწმების აქტი მოსარჩელის მიმართ. მიუხედავად იმისა, რომ მშენებლობის ნებართვას ვადა ამოეწურა 2022 წლის 6 აპრილს, ობიექტს არ ჰქონდა დასრულებული სახე და მიმდინარეობდა სამშენებლო სამუშაოები. აღნიშნული არ უარყო თავად მოსარჩელემ და მიუთითა, რომ წინა დღეებში, უამინდობის გამო, ვერ განხორციელდა ვიტრაჟის ჩასმა, რის გამოც გაგრძელდა სამუშაოები.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. მოპასუხე ვალდებულია წარადგინოს წერილობითი პასუხი (შესაგებელი) და შესაბამისი მტკიცებულებები. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომელიც ადგენს, რომ სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. ხოლო, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოს დასაბუთებულად მიაჩნია ადმინისტრაციული ორგანოს შეფასება, რომ მოსარჩელე ნაწილ სამშენებლო სამუშაოებს აწარმოებდა მშენებლობის სამართლებრივი საფუძვლის - მშენებლობის ნებართვის ვადის გასვლის შემდეგ. ამასთან, მოსარჩელეს არ მიუმართავს ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ხელახალი ნებართვის აღების, არსებული სამშენებლო ნებართვის ვადის გაგრძელების, დამატებითი, დარჩენილი სამუშაოების დასრულების მიზნით სამუშაოების წარმოების შესახებ შეტყობინებით ან/და იმ ფორს-მაჟორული გარემოების შესახებ, რის გამოც ვერ მოხერხდა გაცემული სამშენებლო ნებართვის ვადებში სამუშაოების წარმოების დასრულება.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ კასატორი ქალაქ რუსთავის მერიის მიერ გასაჩივრებული რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 აპრილის განჩინების მიხედვით, სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობას საფუძვლად დაედო არა ის გარემოება, რომ სახეზე არ იყო სამშენებლო სამართალდარღვევა, არამედ, სასამართლოთა მიერ მითითებულ იქნა, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს სრულად არ ჰქონდა გამოკვლეული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და მას უნდა დავალებოდა, შეეფასებინა ის გარემოება, რეალურად როდის ვის მიერ და რა სახით იქნა განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოები.

საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა, რომ სახეზე იყო სამშენებლო სამუშაოების წარმოება, მშენებლობის ნებართვის ვადის გასვლის შემდგომაც, თუმცა სააპელაციო პალატის მიერ სადავო გადაწყვეტილების ძალაში დატოვებას, მათ შორის, საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ არ დგინდებოდა, ვის მიერ იქნა განხორციელებული სამუშაოები. საკასაციო სასამართლო, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული პალატის მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი პრაქტიკის გათვალისწინებით (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინებები - 14.04.23 წ. განჩინება ბს-1114(კ-20)26.09.2024 წ, №ბს-896(კ-23)), მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეში, სააპელაციო პალატის მიერ მითითებული გარემოება, თუ ვის მიერ იქნა წარმოებული სამშენებლო სამუშაოები და ვინ უნდა ყოფილიყო მიჩნეული სამშენებლო სამართალდამრღვევად, არ ქმნიდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობის საფუძვლებს.

საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის 122-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, XIV და XV თავების მიზნებისთვის სამშენებლო სამართალდამრღვევი შეიძლება იყოს: ა) მშენებლობის ნებართვის მფლობელი; ბ) უნებართვო მშენებლობის განმახორციელებელი პირი; გ) შენობა-ნაგებობის ან/და სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე ან მოსარგებლე − თუ ვერ დგინდება მშენებლობის განმახორციელებელი პირი; დ) უნებართვო მშენებლობის განხორციელებისას, თუ მიწის ნაკვეთი სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის საკუთრებაა, − უნებართვო მშენებლობის განმახორციელებელი პირი, ხოლო თუ ეს პირი ვერ დგინდება − მიწის ნაკვეთით მოსარგებლე; ე) მესაკუთრე, რომლის შენობა-ნაგებობის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას, გარდა კულტურული/არქიტექტურული ძეგლის სტატუსის მქონე შენობისა, რომლის რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის შესახებ მესაკუთრემ მიმართა შესაბამის ორგანოს და ვერ მიიღო საჭირო ნებართვა. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზემოთ ჩამოთვლილი სუბიექტებიდან, კერძო საკუთრებაზე უნებართვოდ წარმოებული სამშენებლო სამუშაოებისათვის პასუხისმგებელი პირი შესაძლოა იყოს მხოლოდ „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრული - ბ) უნებართვო მშენებლობის განმახორციელებელი პირი; გ) შენობა-ნაგებობის ან/და სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე ან მოსარგებლე − თუ ვერ დგინდება მშენებლობის განმახორციელებელი პირი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზოგადი წესით, მიწის ნაკვეთზე მშენებლობის წარმოება, როგორც სამოქალაქო, ასევე საჯაროსამართლებრივი კანონმდებლობის თანახმად, დასაშვებია მხოლოდ მესაკუთრის თანხმობით. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამასთან, საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის 97-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ მშენებლობა დაგეგმილია სხვა პირის კერძო საკუთრებაში ან საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე ან შენობა-ნაგებობაზე, მშენებლობის ნებართვის მაძიებელმა დამატებით უნდა წარადგინოს შესაბამისი მესაკუთრის/თანამესაკუთრის თანხმობა.

სამშენებლო სამართალურთიერთობისთვის დამახასიათებელი შემთხვევაა, როდესაც მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე ნარდობისა თუ მომსახურების ხელშეკრულების საფუძველზე სხვა პირს უკვეთავს სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებას. მართალია, საგამონაკლისო შემთხვევებში, მესაკუთრე თავადაც შეიძლება იყოს შენობა-ნაგებობის დამპროექტებელი და სამშენებლო სამუშაოების უშუალოდ მწარმოებელიც, თუმცა, კანონმდებლობის მიხედვით, ზოგადი წესის თანახმად, მშენებლობის ნებართვის მაძიებელი ვალდებულია შენობა-ნაგებობის დაპროექტება დაუკვეთოს სამშენებლო საქმიანობის მონაწილე შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე პირს, თუ საქართველოს კანონმდებლობით ზუსტად არის განსაზღვრული ასეთი კვალიფიკაციის კრიტერიუმები. ამასთან, მშენებლობის ნებართვის მფლობელი ვალდებულია შენობა-ნაგებობის მშენებლობის განხორციელება უზრუნველყოს სამშენებლო საქმიანობის მონაწილე შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე პირის მიერ, თუ საქართველოს კანონმდებლობით ზუსტად არის განსაზღვრული ასეთი კვალიფიკაციის კრიტერიუმები (საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი; მუხლები - 97.8.-97.9).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის 122-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული შემთხვევების განმასხვავებელ გარემოებას წარმოადგენს, რომ - უნებართვო მშენებლობის განმახორციელებელი პირი („ბ“ ქვეპუნქტი) აწარმოებს უნებართვო სამშენებლო სამუშაოებს, შესაბამისად, სამართალდარღვევას იწვევს საკუთარი აქტიური ქმედებით, ხოლო შენობა-ნაგებობის ან/და სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის ან მოსარგებლის შემთხვევაში, უტყუარად ვერ დგინდება უნებართვო მშენებლობის განმახორციელებელი პირი, თუმცა პასუხისმგებელ პირად მიიჩნევა მესაკუთრე/მოსარგებლე, რომელიც ვალდებული იყო თავად არ ეწარმოებინა, არ დაეშვა სხვა პირის მიერ წარმოება ან/და აღმოეფხვრა უკვე განხორციელებული უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები. თუმცა, საკასაციო სასამართლო აქვე აღნიშნავს, რომ 122-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული ცნებები ყოველთვის არ არის ალტერნატიული შინაარსის, კერძოდ, თუკი მშენებლობის განმახორციელებელი, დაინტერესებული პირი არის ქონების მესაკუთრე, ამ შემთხვევაში, სწორედ იგი წარმოადგენს ერთის მხრივ, მშენებლობის განმახორციელებელ პირს, ხოლო, მეორე მხრივ, - ქონების მესაკუთრეს. ქონების მესაკუთრე, გარდა კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც ხდება მიწის ნაკვეთზე უფლება-მოვალეობების ნამდვილი გადაცემა/დათმობა, მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება არ წარმოადგენდეს მის მიწის ნაკვეთზე მიმდინარე უნებართვო მშენებლობაზე სამართალდამრღვევს/პასუხისმგებლობის მქონე პირს, როდესაც ეს სამუშაოები აშკარად წარმოებულია მისი თანხმობის გარეშე, მისი ნების საწინააღმდეგოდ.

საკასაციო სასამართლო აქვე მიუთითებს, რომ საქმეზე უდავოდ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების თანახმად, ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2022 წლის 16 ივნისის Nბ38221672 ბრძანების თანახმად გაიცა ქალაქ რუსთავში, ...სა და ...ის ქუჩების გადაკვეთა ...ის მშენებლობის ნებართვა გ.ძ-ის სახელზე. მშენებლობის ვადად განისაზღვრა 06.08.2021 წლიდან 06.04.2022 წლის ჩათვლით პერიოდი. აღნიშნულ ბრძანებაში ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2022 წლის 16 ივნისის Nბ38221672 ბრძანებით შევიდა ცვლილება და ბრძანების პირველი პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: ,,გაიცეს ქალაქ რუსთავში, ...სა და ...ის ქუჩების გადაკვეთაზე (ს/კ ...) ...ის (...) მშენებლობის ნებართვა შპს ,,...ს“ სახელზე.

ამასთან, საქმეზე დადგენილია, რომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2022 წლის 28 მარტს შედგენილ იქნა N13 მითითება შპს ,,...ს“ მიმართ ქალაქ რუსთავში, ...სა და ...ის ქუჩების გადაკვეთაზე შენობა-ნაგებობის უნებართვო მშენებლობასთან დაკავშირებით.

შპს ,,...’’ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 03 მაისის Nდ06.38221231 დადგენილების თანახმად, ქ. რუსთავში, ...სა და ...ის ქუჩების კვეთაზე (ს/ლ: ...) შენობა ნაგებობის უნებართვოდ განთავსების ფაქტზე დაჯარიმდა 6000 (ექვსი ათასი) ლარით.

ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიაში სამშენებლო სამართალდარღვევის თაობაზე მიმდინარე წარმოებაში მონაწილეობდა შპს „...“.

ამდენად, საქმეზე უტყუარად დასტურდება, რომ შპს „ტ...“ მოქმედებდა მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის შპს „...სთან“ დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე. საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ განსახილველ საქმეში, სასამართლო არ დგას იმ გარემოების შეფასების საჭიროების წინაშე, თუ რამდენად დაიცვა შპს „ტ...მ“ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, რამდენად გულისხმიერად და დამკვეთის საუკეთესო ინტერესების შესაბამისად მოქმედებდა სამუშაოების უშუალო განმახორციელებელი. განსახილველ საქმეში უდავოდ დგინდება ის გარემოება, რომ სამუშაოების წარმოების შესახებ თანხმობა და ვალდებულება შპს „ტ...ს“ მიღებული ჰქონდა ნებართვის მფლობელისგან (ნებართვის მოქმედების ვადაში), მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის მხრიდან. ამდენად, დაინტერესებულ პირად, რომელსაც ჰქონდა მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ განვითარების ინტერესი, მიჩნეული უნდა იყოს ნებართვის მფლობელი და ობიექტის მესაკუთრე - შპს „...“, რომლის ინტერესებისთვისაც მოქმედებდა შპს „ტ...“. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ „შპს „...ს“ 6000 ლარით დაჯარიმების თაობაზე“ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 03 მაისის №დ06.38221231 დადგენილება და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 30 ივნისის №ბ38.382218120 ბრძანება გამოცემულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით და არ არსებობდა მათი, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობის საფუძვლები.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის საფუძველზე, არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების საფუძველი.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 10.2 მუხლის თანახმად, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევის გარეშე, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია აანაზღაუროს პროცესის ხარჯები მის სასარგებლოდ გადაწყვეტილების გამოტანის შემთხვევაშიც.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

ამდენად, სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების პირობებში, მოპასუხეებს ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიასა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას მოსარჩელე შპს „...ის“ სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ, მის მიერ რუსთავის საქალაქო სასამართლოში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 100 ლარის ნახევრის - 50 (ორმოცდაათი) ლარის ანაზღაურება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე და 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 აპრილის განჩინება, ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 03 მაისის №დ06.38221231 დადგენილებისა (შპს „...ის“ დაჯარიმების შესახებ) და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 30 ივნისის №ბ38.382218120 ბრძანების საქართველოს ასკ-ის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. შპს „...ის“ სარჩელი ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 03 მაისის №დ06.38221231 დადგენილებისა (შპს „...ის“ დაჯარიმების თაობაზე) და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2022 წლის 30 ივნისის №ბ38.382218120 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს;

4. დანარჩენ ნაწილში უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 აპრილის განჩინება;

5. ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიასა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციას შპს „...ის“ სასარგებლოდ დაეკისროთ, მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით - რუსთავის საქალაქო სასამართლოში გადახდილი სახელწმიფო ბაჟის 100 ლარის ნახევრის - 50 (ორმოცდაათი) ლარის ანაზღაურება;

6. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ბ.შონია

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ.მაკარიძე