საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-414(კ-23) 25 ივნისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, ბადრი შონია

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სს „ე...ის“ (შპს „უ...ს“ უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო; მესამე პირი - სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - შპს „უ...ს“ მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა - შპს „უ...ს“ (უფლებამონაცვლე სს „ე...ი“) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს 214 881.14 ლარის გადახდა.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 მაისის განჩინებით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს სარჩელი შპს „უ...ს“ მიმართ თანხის დაკისრების თაობაზე გადაეგზავნა ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით მოცემული საქმის წარმოება შეჩერდა საქართველო უზენაესი სასამართლოში №ბს-290-290(კ-18) ადმინისტრაციულ საქმეზე, შპს „უ...ის“ საკასაციო საჩივრის გამო სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიმართ 2015 წლის 09 ივნისის შემთხვევითი შემოწმების №24 აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე, საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 6 ივნისის განჩინებით განახლდა საქმის წარმოება.

3. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 18 მარტის განჩინებით შპს „უ...ის“ (ს/ნ ...) უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა სს „ე...ი“ (ს/ნ ...).

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 8 აპრილის განჩინებით მოსარჩელის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა სსიპ ჯამრთელობის ეროვნული სააგენტო.

4. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 29 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, საქმეში საქმეში მესამე პირად ჩაება სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო.

5. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებით საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს უფლებამონაცვლე სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეს - შპს „უ...ს“ უფლებამონაცვლე სს „ე...ს“ (ს/ნ ...) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 214 881,14 (ორასთოთხმეტი ათას რვაასოთხმოცდაერთი ლარი და თოთხმეტი თეთრი) ლარის გადახდა.

6. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს „ე...მა“.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინებით სს „ე...ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

7. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ე...მა“.

კასატორის მითითებით, საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის №36 დადგენილება არ მოიცავს არც №242/ნ ბრძანების შესრულების ვალდებულებას და არც, ცალკე აღებული, ... კვლევების განხორციელების ვალდებულებას. სააპელაციო სასამართლომ სრულად უგულებელყო ის გარემოება, რომ აღნიშნული ბრძანება არ ვრცელდება კასატორზე და ამასთან, დღეის მდგომარეობით, არ არსებობს ნორმატიული საფუძველი, რომელიც ავალდებულებს კასატორს, ყოველ ჯერზე აწარმოოს ... გამოკვლევა. კასატორი ... კვლევებს აწარმოებს იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნულს საჭიროდ ჩათვლის პაციენტის მკურნალი ექიმი, ვინაიდან „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლით დადგენილია, რომ დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტი პროფესიული გადაწყვეტილებების მიღებისას არის თავისუფალი და დამოუკიდებელი. აკრძალულია, პირმა დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტისაგან მოითხოვოს ამ კანონში მითითებული პრინციპებისა და საექიმო საქმიანობის ეთიკური ნორმების საწინააღმდეგო მოქმედება. რაც შეეხება „საქართველოში პათოლოგანატომიური სამსახურის შემდგომი გაუმჯობესების შესახებ“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2000 წლის 5 დეკემბრის №242/ნ ბრძანებას, აღნიშნული ბრძანებით კონკრეტულად არის განსაზღვრული იმ პირთა წრე, ვისზეც ის ვრცელდება. კერძოდ, მისი შესრულება სავალდებულო იყო მხოლოდ: აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროებისთვის; შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის რეგიონალური დეპარტამენტებისთვის; ქ. ფოთის და დაბა მესტიის მოსახლეობის შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამმართველოებისთვის და ქ. თბილისის მერიის შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის საქალაქო სამსახურისთვის.

კასატორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, საყურადღებოა ის ფაქტიც, რომ შემოწმება განხორციელდა კანონის დარღვევით, ვინაიდან, ერთი მხრივ, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს არ გააჩნდა ასეთი შემოწმების განხორციელების უფლებამოსილება, ხოლო, მეორე მხრივ, ასეთი უფლებამოსილების არსებობის პირობებშიც, მას არ გააჩნდა შემოწმების ჩატარებისათვის საჭირო სასამართლო გადაწყვეტილება, რომელიც „სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მესამე მუხლის მეორე პუნქტის საფუძველზე არის შემოწმების ჩატარების აუცილებელი წინაპირობა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლო მცდარად მიიჩნევს, რომ სააგენტოს მიერ 2015 წლის 09 ივნისის №24 აქტი, თითქოს მიღებულია კანონის მოთხოვნათა დაცვით და იგი კასატორის კანონიერ ინტერესებს პირდაპირ და უშუალო ზიანს არ აყენებს.

კასატორის განმარტებით, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ჰიპოთეტურად ჩავთლით, რომ სოციალური მომსახურების სააგენტო მოქმედებდა მართლზომიერად, სახეზე იქნება შემთხვევა, როდესაც სააგენტომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. კერძოდ, შერჩევითი შემოწმების აქტის 5.1-5.1.117 პუნქტებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში სახეზე იქნება პირგასამტეხლოს დაკისრების შეუსაბამო/არამართლზომიერი შემთხვევა, რადგან პირგასამტეხლოს დასაკისრებლად სააგენტოს მიერ გამოყენებულია მცდარი ნორმა - №36 დადგენილების მე-19 მუხლის მე-9 პუნქტი მაშინ, როდესაც გამოყენებული უნდა ყოფილიყო მე-19 მუხლის მე-11 პუნქტი. როგორც 2000 წლის 5 დეკემბრის №242/ნ ბრძანებიდან ჩანს, აღნიშნული ემსახურებოდა საქართველოში პათოლოგიურანატომიური სამსახურის შემდგომი გაუმჯობესებისა და მისი საერთაშორისო სტანდარტების დონეზე წარმართვის მიზანს. შესაბამისად, შემოწმების აქტის 5.1-5.1.117 პუნქტებით გათვალისწინებული შესაძლო დარღვევა ერთმნიშვნელოვნად არ წარმოადგენს არასრულ ან არაჯეროვან სამედიცინო მომსახურებას. იგი, უარეს შემთხვევაში, შეიძლება წარმოადგენდეს საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრის №242 ბრძანების მოთხოვნის დარღვევას. მორფოლოგიური კვლევის შედეგები რამდენიმე დღეს (6–8 დღე) საჭიროებს, ხოლო პაციენტის კლინიკური სურათისა და სათანადო ანალიზების საფუძველზე გაკეთებული კლინიკური დიაგნოზის არსებობის მიუხედავად, მორფოლოგიური კვლევის შედეგების ლოდინი სამედიცინო დახმარების გასაწევად, მათ შორის, ქირურგიული ჩარევის საკითხის გადასაწყვეტად, პაციენტის უფლებების დარღვევა, მის მიმართ უყურადღებობა და სამედიცინო პერსონალის მხრიდან უმოქმედობა იქნებოდა, თავისი შესაძლო უარყოფითი ან, სულაც, ფატალური შედეგებით. აღნიშნული ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ დაუსაბუთებელია მსჯელობა, თითქოს, მორფოლოგიური კვლევის ჩაუტარებლობა წარმოადგენს სამედიცინო მომსახურების არაჯეროვან ან არასრულ განხორციელებას, არაფერი, რომ არ ითქვას იმ გარემოებაზე, რომ 2000 წლის 5 დეკემბრის №242/ნ ბრძანება ვრცელდება მხოლოდ კონკრეტულ პირთა წრეზე, რომელსაც კასატორი ცალსახად არ განეკუთვნება.

კასატორის მითითებით, თუ კანონის სიტყვასიტყვითი განმარტება იძლევა უსამართლო შედეგს, ნორმა უნდა განიმარტოს contra legem, ანუ ტექსტის სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობის საწინააღმდეგოდ. რაც უპირატესობას ანიჭებს არა კანონს, არამედ სამართალს, რომელიც გამომდინარეობს კონსტიტუციური მართლწესრიგიდან და უზრუნველყოფს კონკრეტული შემთხვევის სწორ, სამართლიან გადაწყვეტას.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველ პუნქტის გათვალისწინებით, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოსა (უფლებამონაცვლე სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო) და კლინიკას შორის ურთიერთობა რეგულირდება საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის №36 დადგენილების ფარგლებში, რომელიც ამავე დროს წარმოადგენს შეთანხმებას/ხელშეკრულებას მხარეთა შორის (№36 დადგენილების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი).

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სს „ე...ის“ (შპს „უ...ს“ უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ე...ის“ (შპს „უ...ს“ უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს მოპასუხისათვის თანხის დაკისრება, რომელიც ეფუძნება სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2015 წლის 09 ივნისის №24 შერჩევითი შემოწმების აქტს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე დადგენილ შემდეგ გარემოებებზე: ა) ,,საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის №36 დადგენილების თანახმად ბათუმის შპს „უ...ს“ ხულოს რაიონულ საავადმყოფოში 2013 წლის 28 თებერვლიდან 2015 წლის 15 აპრილამდე პერიოდში დაფიქსირებული შემთხვევების თაობაზე’’ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2015 წლის 09 ივნისის №24 შერჩევითი შემოწმების აქტით დადგენილია, რომ შპს „უ...ს“ ხულოს რაიონულ საავადმყოფოში შერჩევითი შემოწმება დაიწყო 2015 წლის 05 მაისს და დამთავრდა 2015 წლის 09 ივნისს. შერჩევითი შემოწმების შედეგად გამოვლინდა დარღვევა-ნაკლოვანებები, რის გამოც მიმწოდებელს - კლინიკას დაეკისრა 214 881.14 ლარის ანაზღაურება, მათ შორის, უკვე ანაზღაურებული შემთხვევისას თანხის უკან დაბრუნება - 58 930.50 ლარი, დამატებითი ფინანსური ჯარიმა - 155 950.642 ლარი (ტ.1, ს.ფ. 16-24, 30-46); ბ) შპს „უ...მ“ 2015 წლის 17 აგვისტოს ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს და მოითხოვა „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის №36 დადგენილების თანახმად ბათუმის შპს „უ...ს“ ხულოს რაიონულ საავადმყოფოში 2013 წლის 28 თებერვლიდან 2015 წლის 15 აპრილამდე პერიოდში დაფიქსირებული შემთხვევების თაობაზე’’ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2015 წლის 09 ივნისის №24 შემოწმების აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა. კერძოდ, მოითხოვა დასახელებული შემოწმების აქტის 5.1-5.1.117, 5.2, 5.9, 5.9.1, 5.9.2 პუნქტების გაუქმება (ტ.1, ს.ფ. 47-56); გ) საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის“ პირობების შესრულების კონტროლის შედეგებზე მიმწოდებლის მხრიდან წარმოდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრების განმხილველი ორგანოს (კომისიის) 2015 წლის 24 ნოემბრის №13 საოქმო გადაწყვეტილებით (№...) ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. შპს „უ...ს“ ხულოს რაიონულ საავადმყოფოს მიმართ ძალაში დარჩა 2015 წლის 09 ივნისის №24 აქტით განსაზღვრული სანქციები (ტ.1, ს.ფ. 47-56); დ) შპს „უ...მ“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიმართ და მოითხოვა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2015 წლის 09 ივნისის №24 შემთხვევითი შემოწმების აქტის, რომლითაც შპს „უ...ს“ დაეკისრა ფინანსური სანქცია, ჯამში 214,881.14 ლარის ოდენობით და სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის“ პირობების შესრულების კონტროლის შედეგებზე მიმწოდებლის მხრიდან წარმოდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრების განმხილველი სათათბირო ორგანოს (კომისიის) 2015 წლის 24 ნოემბრის №13 საოქმო გადაწყვეტილების 4.3. პუნქტის ბათილად ცნობა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 05.02.2016 წლის განჩინებით (საქმე №3/10024-15) შპს „უ...ს“ (წარმომადგენელი - ზაზა ბრეგაძე) შუამდგომლობა, გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მოქმედების შეჩერების თაობაზე, დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. შეჩერდა გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის - „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის №36 დადგენილების თანახმად ბათუმის შპს „უ...ს“ ხულოს რაიონულ საავადმყოფოში 2013 წლის 28 თებერვლიდან 2015 წლის 15 აპრილამდე პერიოდში დაფიქსირებული შემთხვევების“ თაობაზე სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2015 წლის 09 ივნისის №24 შერჩევითი შემოწმების აქტის მოქმედება მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე ან სასარჩელო წარმოების სხვაგვარად დასრულებამდე. დანარჩენ ნაწილში, კერძოდ - ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ადმინისტრაციული საჩივრების განმხილველი სათათბირო ორგანოს (კომისიის) 2015 წლის 24 ნოემბრის №13 საოქმო გადაწყვეტილების 4.3. პუნქტის მოქმედების შეჩერების ნაწილში, - შპს „უ...ს“ შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა (ტ. 1, ს.ფ. 257-261); ე) თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 15 ნოემბრის განჩინებით (საქმე №3/10024-15) ადმინისტრაციული საქმის წარმოება, შპს „უ...ის“ სარჩელისა გამო, მოპასუხე სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიმართ, „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის №36 დადგენილების თანახმად ბათუმის შპს „უ...ს“ ხულოს რაიონულ საავადმყოფოში 2013 წლის 28 თებერვლიდან 2015 წლის 15 აპრილამდე პერიოდში დაფიქსირებული შემთხვევების თაობაზე“ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2015 წლის 09 ივნისის №24 შემოწმების აქტის 5.3, 5.3.1, 5.3.2, 5.4, 5.5, 5.6, 5.7, 5.7.1, 5.7.2, 5.8, 5.8.1, 5.10,5.11, 5.11.1-5.11.12, 5.12, 5.12.1- 5.12.9, 5.13.1-5.13.30, 5.14.1- 5.14.13 პუნქტების ბათილად ცნობის თაობაზე მოთხოვნის ნაწილში შეწყდა ადმინისტრაციული საქმის წარმოება (ტ.1, ს.ფ. 101-107); ვ) თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილებით (საქმე №3/10024-15) სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტ.1, ს.ფ. 60-100); ზ) თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2018 წლის 16 იანვრის №3ბ/67-17 განჩინებით შპს „უ...ს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილება (ტ.1, ს.ფ. 109-129); თ) საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 07 თებერვლის (საქმე №ბს-290-290(კ-18) განჩინებით შპს “უ...ის” (უფლებამონაცვლე - სს „ე...ს“) საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად. უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 16 იანვრის განჩინება (ტ.1, ს.ფ. 320-322);

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოსა (უფლებამონაცვლე სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო) და სს „ე...ს“ შორის ურთიერთობა რეგულირდება „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის №36 დადგენილების ფარგლებში, რომელიც ამავდროულად, წარმოადგენს შეთანხმებას/ხელშეკრულებას მხარეთა შორის. მოცემული დადგენილების დანართი №1-ის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ეს პროგრამა და თანდართული დანართები, ამავე პროგრამის შესრულების უზრუნველსაყოფად გამოცემული შესაბამისი სამართლებრივი აქტები, ასევე სამედიცინო ვაუჩერის პირობებთან დაკავშირებული სხვა მარეგულირებელი აქტები და მიმწოდებლის წერილობითი დასტური, პროგრამაში მონაწილეობის თაობაზე, ერთობლივად წარმოადგენს შეთანხმებას პროგრამის განმახორციელებელსა და მიმწოდებელს შორის და შესაბამისად, მხარეები თავისუფლდებიან რაიმე დამატებითი ხელშეკრულების გაფორმების ვალდებულებისაგან, გარდა ამავე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული შემთხვევებისა.

საკასაციო სასამართლო, მსგავსად სააპელაციო პალატისა, მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება (1); ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას (2). ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის (1).

განსახილველ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნის - მოპასუხისათვის 214 881.14 ლარის დაკისრების სამართლებრივი საფუძველია სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2015 წლის 09 ივნისის №24 შერჩევითი შემოწმების აქტი. დადგენილია, რომ №24 შერჩევითი შემოწმების აქტით გამოვლენილი დარღვევა-ნაკლოვანებების საფუძველზე, მიმწოდებელს - კლინიკას დაეკისრა 214 881.14 ლარის ანაზღაურება, მათ შორის, უკვე ანაზღაურებული შემთხვევისას თანხის უკან დაბრუნება - 58 930.50 ლარი, დამატებითი ფინანსური ჯარიმა - 155 950.642 ლარი.

საყურადღებოა, რომ კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილების (საქმე №3/10024-15) მიხედვით, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2015 წლის 09 ივნისის შემთხვევითი შემოწმების №24 აქტი, რომლითაც შპს „უ...ს“ დაეკისრა ფინანსური სანქცია, ჯამში 214,881.14 ლარის ოდენობით, კანონის მოთხოვნათა დაცვით იყო მიღებული, კერძოდ, სასამართლომ განმარტა, რომ “გასაჩივრებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებში ასახული კონკრეტული ურთიერთობის მოწესრიგება შეესაბამება მათი გამოცემის სამართლებრივ საფუძვლებს და წინააღმდეგობაში არ მოდის მოცემული ურთიერთობის მარეგულირებულ სამართლებრივ ნორმებთან, მიღებულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებების გამოკვლევის საფუძველზე, აგრეთვე დაცულია მათი მომზადებისა და გამოცემისთვის კანონმდებლობით დადგენილი წესი”.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლზე, რომლის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებები (განჩინებები, დადგენილებები), აგრეთვე თავისი უფლებამოსილების განსახორციელებლად სასამართლოს მიერ აღძრული მოთხოვნები და განკარგულებები სავალდებულოა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე ყველა სახელმწიფო, საზოგადოებრივი თუ კერძო საწარმოსათვის, დაწესებულებისათვის, ორგანიზაციისათვის, თანამდებობის პირისა თუ მოქალაქისათვის და ისინი უნდა შესრულდეს. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლო გადაწყვეტილების სავალდებულო ხასიათი გულისხმობს იმას, რომ გადაწყვეტილება არ შეიძლება გაუქმდეს ან შეიცვალოს რომელიმე ადმინისტრაციული ორგანოს, საჯარო თუ კერძო იურიდიული პირის ან ნებისმიერი თანამდებობის პირის მიერ, ამ ორგანოებსა და პირებს უფლება არ აქვთ სასამართლო გადაწყვეტილებისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილება მიიღონ. ამდენად, გათვალისწინებით იმისა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში, მიღწეულია ის მიზანი, რის გამოც წინამდებარე სარჩელი აღიძრა სასამართლოში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 266-ე მუხლის მიხედვით, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ სადავოდ გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი. ამასთანავე, ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ, აღარ საჭიროებს მტკიცებას (სსკ-ის 106-ე მუხ. „გ“ ქვ.პ.), სასკ-ის 1.2 მუხლიდან გამომდინარე, აღნიშნული დანაწესი ვრცელდება აგრეთვე ადმინისტრაციულ წესით განსახილველ საქმეებზეც (სუსგ 25.11.2021წ. №ბს-170(3კ-19), 12.09.2019წ. №ბს-1201(კ-18)). განსახილველ შემთხვევაში, იმავე მხარეების მონაწილეობით მიმდინარე დავაზე, იმავე ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით სასამართლოს მიერ მიღებულია გადაწყვეტილება, რომელიც კანონიერ ძალაშია შესული. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადასტურებულია მიმწოდებლის - კლინიკის მხრიდან პროგრამის განმახორციელებლის მიმართ ზიანის ანაზღაურების წინაპირობები და ზიანის ოდენობა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ე...ის“ (შპს „უ...ს“ უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2 უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინება;

3. სს „ე...ს“ (ს/კ ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 17.05.2023წ. №586 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 8000 ლარის 70 პროცენტი - 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. მაკარიძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ბ. შონია