საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-526(კ-25) 9 ოქტომბერი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე, თამარ ზამბახიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს (მოპასუხე) საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 21 იანვრის განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - დ. ს-ი).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2022 წლის 20 დეკემბერს დ. ს-იმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მიმართ. სარჩელის არაერთხელ დაზუსტების შემდგომ მოსარჩელემ მოითხოვა: 1. 2009 წლის 18 მაისიდან, მოსარჩელე დ. ს-ის მიერ შესრულებულად ჩაითვალოს უძრავი ნივთის (ს/კ: ...) ნასყიდობის ხელშეკრულებით (რეესტრის ნომერი №07-01/8, დამოწმების თარიღი - 18.05.1999წ, მუხლი 2.1. „ა“) გათვალისწინებული ვალდებულებები; 2. მოსარჩელე დ. ს-ის მიერ შესრულებულად ჩაითვალოს უძრავი ნივთის (ს/კ: ...) ნასყიდობის ხელშეკრულებით (რეესტრის ნომერი №1-1592, დამოწმების თარიღი 29.04.2002წ.) გათვალისწინებული პირობები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 20 თებერვლის განჩინებით, დ. ს-ის სარჩელზე, მოპასუხე - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მიმართ, დავის საგანი - ადმინისტრაციული ხელშეკრულების შესრულება, პირველი სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში: 2009 წლის 18 მაისიდან მოსარჩელე - დ. ს-ის მიერ, შესრულებულად ჩაითვალოს უძრავი ნივთის (ს/კ: ...) ნასყიდობის ხელშეკრულებით (რეესტრის ნომერი №07-01/8, დამოწმების თარიღი 18.05.1999წ, მუხლი 2.1. „ა“) გათვალისწინებული ვალდებულებები, შეწყდა საქმის წარმოება, დავის საგნის არარსებობის გამო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილებით, დ. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; დ. ს-ის მიერ შესრულებულად ჩაითვალა უძრავი ნივთის (ს/კ: ...) ნასყიდობის ხელშეკრულებით (რეესტრის ნომერი №1-1592, დამოწმების თარიღი 29.04.2002წ.) გათვალისწინებული პირობები. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე მხარემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 21 იანვრის განჩინებით, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 65-ე მუხლზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 361-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2002 წლის 30 იანვრის №1-3/74 ბრძანებით დადგინდა შპს „ს...ს“ ბალანსზე რიცხული შენობის მე-3 სართულზე მდებარე ფართის (480 კვ.მ.) და მასზე დამაგრებული წილობრივი მიწის ნაკვეთის პრივატიზება კომერციული კონკურსით. ამავე ბრძანებით დამტკიცდა პრივატიზების შესახებ საინფორმაციო საშუალებებით გამოსაქვეყნებელი განცხადება, შემდეგი პირობების გათვალისწინებით: „..ობიექტს პრივატიზებიდან 10 წლის მანძილზე შეუნარჩუნდეს ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილი; დევნილების გამოსახლება მოხდეს მხოლოდ აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონში პოსტკონფლიქტური სიტუაციების მოწესრიგების ან მათთვის სხვა საცხოვრებელი ფართობის გამოყოფის შემთხვევაში“.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მხარეთა შორის 2002 წლის 29 აპრილს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების (ხელშეკრულებით დ. ს-ის პირობადებულ საკუთრებაში გადაეცა შპს „ს...ს“ ბალანსზე რიცხული შენობის (მდებარე: ქ. თბილისში, ...ის ქ. №...-ში) მე-3 სართულზე მდებარე 480 კვ.მ. ფართი და მასზე დამაგრებული მიწის წილობრივი ფართი) 2.1.1. პუნქტის მიხედვით, „მყიდველი“ ვალდებული იყო შეენარჩუნებინა ობიექტის სამედიცინო პროფილი 10 (ათი) წლის განმავლობაში. 2.1.2. პუნქტით კი განისაზღვრა, რომ დევნილების გამოსახლება უნდა მომხდარიყო მხოლოდ აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონებში პოსტკონფლიქტური სიტუაციების მოწესრიგების ან მათთვის სხვა საცხოვრებელი ფართობის გამოყოფის შემთხვევაში. სააპელაციო პალატის განმარტებით, აღსანიშნავია, რომ დასახელებული ხელშეკრულებით განსაზღვრულია ვადა - 10 წელი ვალდებულების შესასრულებლად. განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხე მხარე არ იზიარებს მოსარჩელის პოზიციას და მიუთითებს, რომ ვადის ათვლა უნდა დაიწყოს დევნილი პირების მიერ ამ ფართის გამოთავისუფლების დღიდან. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ხსენებული განმარტება არ გამომდინარეობს მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებიდან. ხელშეკრულება ამგვარ დათქმას არ ითვალისწინებს. აპელანტის პოზიციის უსაფუძვლობაზე მიუთითებს ის გარემოებაც, რომ ხელშეკრულება არ ადგენს ასევე დევნილი პირების მიერ ფართის სავალდებულოდ გამოთავისუფლების თარიღსაც. სააპელაციო პალატის განმარტებით, აპელანტის პოზიციის გაზიარების შემთხვევაში იგულისხმება, რომ ხელშეკრულება თეორიულად იმასაც ითვალისწინებდა, რომ დ. ს-ის მთელი სიცოცხლის მანძილზეც შესაძლოა არ ამოწურულიყო ამ ვალდებულების შესრულების 10 წლიანი ვადა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ვადის ათვლის დროსთან მიმართებით პირობა განსაზღვრულია ამ ხელშეკრულების საფუძვლად არსებულ საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2002 წლის 30 იანვრის №1-3/74 ბრძანებაში, სადაც მითითებულია, რომ „..ობიექტს პრივატიზებიდან 10 წლის მანძილზე შეუნარჩუნდეს ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილი“. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვალდებულების შესრულებისათვის მოსარჩელისათვის განსაზღვრული 10 წლიანი ვადა მოცემულ შემთხვევაში გულისხმობდა ობიექტის პრივატიზაციიდან 10 წელს (როგორც ეს დადგენილია საპრივატიზებო დოკუმენტაციით), რაც თავის მხრივ, წარმოშობდა სახელმწიფოს დაინტერესებას, გონივრულ ვადაში გადასცემოდა ხელშემკვრელ მხარეს გამოთავისუფლებული ფართი. დოკუმენტებში არსებული ჩანაწერი, რომ ,,დევნილების გამოსახლება უნდა მომხდარიყო მხოლოდ აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონებში პოსტკონფლიქტური სიტუაციების მოწესრიგების ან მათთვის სხვა საცხოვრებელი ფართობის გამოყოფის შემთხვევაში“, წარმოადგენს ერთგვარ ვალდებულებას, რომ სახელმწიფოს მიერ დროულად მომხდარიყო დევნილების გამოყვანა საპრივატიზებო ფართიდან და საცხოვრებლით უზრუნველყოფა, რაც მოგვიანებით განხორციელდა. აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელე მხარემ არაერთხელ მიმართა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს და აცნობა, რომ გადაცემული ფართის სამეწარმეო ან სხვა მიზნებისთვის გამოყენება ვერ ხერხდებოდა მითითებულ ფართში მცხოვრები აფხაზეთიდან დევნილი მოსახლეობის გამო. ამასთან, მიმდინარეობდა სასამართლო დავა დევნილი მოსახლეობის შენობიდან გამოსახლების მოთხოვნით. საბოლოოდ, დევნილების შენობიდან გამოსახლება მოხდა 2021 წელს. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მხარეთა შორის 2002 წლის 29 აპრილს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულების იმ სახით შესრულება, როგორც ეს გათვალისწინებული იყო საპრივატიზებო პირობებით, შეუძლებელი იყო იმ მიზეზით, რომ სახელმწიფოს მიერ დევნილი პირების გამოყვანა და საცხოვრებლით უზრუნველყოფა დროულად არ განხორციელდა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა მოპასუხის განმარტება, რომ ხელშეკრულების 2.1.1. მუხლით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების ვადის ათვლა დაიწყო მას შემდეგ (2021 წლის 24 სექტემბრიდან - სადავო ქონებაში მცხოვრებ იძულებით გადაადგილებულ პირთა დაკმაყოფილების პროცესის დასრულების თარიღი), რაც მოხდა გადაცემულ ქონებაზე მცხოვრები/რეგისტრირებული დევნილის სტატუსის მქონე პირების ალტერნატიული საცხოვრებელი ფართით სრულად დაკმაყოფილება. სასამართლომ მიუთითა, რომ აღნიშნული განმარტება თავად ხელშეკრულების შინაარსიდან არ გამომდინარეობს და ობიექტის სამედიცინო პროფილის 10 (ათი) წლის განმავლობაში შენარჩუნება არ არის დაკავშირებული დევნილთა საბოლოო განსახლების თარიღთან.

სააპელაციო სასამართლომ აქვე აღნიშნა, რომ მოსარჩელის განმარტებით, ობიექტურ გარემოებათა გამო იგი მოკლებული იყო შესაძლებლობას, რომ ონკოლოგიური სამედიცინო პროფილი შეენარჩუნებინა პრივატიზებიდან 10 წლის განმავლობაში. მიუხედავად ამისა, მან უზრუნველყო ამავე შენობის მე-2 სართულზე ასეთი პროფილის შენარჩუნება. კერძოდ, პრივატიზაციის გზით, დ. ს-ის იმავე ობიექტის პირველი და მე-2 სართული პირობადებულ საკუთრებაში გადაეცა 1999 წლის 18 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. სახელმწიფოს პირობა აქაც ანალოგიური იყო - სამედიცინო საქმიანობის პროფილის შენარჩუნება. მოსარჩელემ ეს პირობა შეასრულა. პირველ და მეორე სართულზე პროფილის შენარჩუნების ვალდებულება მოსარჩელეს აღარ ჰქონდა 2009 წლის შემდეგ. თუმცა, იმის გათვალისწინებით, რომ მესამე სართულზე სამედიცინო ონკოლოგიური პროფილის შენარჩუნებას მოსარჩელე ვერ ახერხებდა მისგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო, მოსარჩელემ გადაწყვიტა, რომ მეორე სართულზე, 2009 წლის შემდეგაც გაეგრძელებინა ონკოლოგიური სამედიცინო პროფილით საქმიანობა, რითაც შესრულდებოდა მესამე სართულზე ონკოლოგიური სამედიცინო საქმიანობის პროფილის შენარჩუნების პირობა. ამასთან, იგი ამ მიმართულებით კვლავ აგრძელებს საქმიანობას.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ როგორც საქმის მასალებით დგინდება, 1999 წლის 18 მაისს, საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს („გამყიდველი“) და დ. ს-ის („მყიდველი“) შორის, „სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ“ საქართველოს კანონით, „სახელმწიფო ქონების კონკურსის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ დებულებით და სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს საკონკურსო კომისიის სხდომის ოქმის (№7(33) 08.04.99წ) დამტკიცების შესახებ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 16 აპრილის №1-3/186 ბრძანების საფუძველზე, გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების პირველი მუხლის თანახმად, „გამყიდველი“, მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე გადასცემს, ხოლო „მყიდველი“ იღებს პირობადებულ საკუთრებაში ქ. თბილისის ონკოლოგიურ დისპანსერს. ქონების ღირებულება შეადგენს 19 130 აშშ დოლარის ეკვივალენტურ თანხას ეროვნულ ვალუტაში, გადახდის დღისათვის არსებული კურსით. ქონება „მყიდველს“ გადაეცემა მიღება-ჩაბარების აქტით, რომელიც ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს. ხელშეკრულების მე-2 მუხლით განისაზღვრა მხარეთა უფლება-მოვალეობანი. ხელშეკრულების მე-3 მუხლით გათვალისწინებული იქნა ხელშეკრულების განსაკუთრებული პირობები, რომლის 3.2. პუნქტით, ობიექტს სამედიცინო პროფილი უნარჩუნდება 10 წლის ვადით, ხოლო 3.3. პუნქტით „მყიდველს“, წინამდებარე ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებისა და პირობების სრულად შესრულების შემდეგ მიენიჭება საკუთრების უფლება. სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს მიერ, 2000 წლის 30 მარტს, დ. ს-ის სახელზე გაიცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა №784, რომლის თანახმად, დ. ს-ის საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისის ... (მდებარე: ქ, თბილისში, ...ის ქ. №...-ში). საფუძველი: სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 30.03.2000წ. №1-3/221 ბრძანება, 18.05.1999 წ. ხელშეკრულება, 18.05.1999 წ. მიღება-ჩაბარების აქტი.

მითითებული გარემოებებიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება იმის თაობაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სახელმწიფოს მხრიდან ნასყიდობის ხელშეკრულებაში სამედიცინო პროფილის შენარჩუნებასთან დაკავშირებული მოთხოვნა განპირობებული იყო იმით, რომ მოსახლეობა არ დარჩენილიყო შესაბამისი მომსახურების გარეშე, რაც მიღწეული იქნა, რადგან მოსარჩელეს, პრივატიზებული ფართის (მდებარე: ქ. თბილისში, ...ის ქ. №...-ში) მესამე სართულზე სამედიცინო საქმიანობის პროფილის შენარჩუნების ვალდებულება ჰქონდა პრივატიზებიდან (2002წ.) 10 წლის განმავლობაში, რა პერიოდშიც მოსარჩელისაგან დამოუკიდებელი მიზეზებით (აღნიშნულ სართულზე განთავსებული დევნილები) სამედიცინო პროფილის შენარჩუნება ვერ მოხერხდა. აღნიშნულის თაობაზე მოსარჩელე მხარემ არაერთხელ მიმართა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს და აცნობა, რომ გადაცემული ფართის სამეწარმეო ან სხვა მიზნებისთვის გამოყენება ვერ ხერხდებოდა მითითებულ ფართში განთავსებული აფხაზეთიდან დევნილი მოსახლეობის გამო. მიუხედავად აღნიშნული გარემოებისა, მოსარჩელემ, სამედიცინო პროფილის შენარჩუნების პირობა შეასრულა იმავე შენობა-ნაგებობის მე-2 სართულზე, სადაც 1999 წლის 18 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად ანალოგიური საქმიანობა უნდა განეხორციელებინა 10 წლის განმავლობაში, ანუ 2009 წლამდე. შპს „ე...ს“ 2023 წლის 23 თებერვლის აუდიტორული დასკვნის თანახმად, 2009 წლიდან ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №...-ში მდებარე ობიექტის ნაწილზე (კერძოდ, მე-2 სართულზე) ხორციელდება სამედიცინო საქმიანობა, მათ შორის ონკოლოგიური სამედიცინო საქმიანობა, რომელიც გრძელდება 2023 წლის 23 თებერვლის მდგომარეობითაც.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, მართალია სადავო ფართიდან სახელმწიფოს მიერ გონივრულ (წინასწარ განჭვრეტად) ვადაში ვერ იქნა გაყვანილი დევნილი მოსახლეობა, რითაც მოსარჩელე მხარეს შეეზღუდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საქმიანობის განხორციელების უფლება, თუმცა მხარემ, აღნიშნული ხელშეშლის გათვალისწინებით, ანალოგიური საქმიანობა განახორციელა იმავე შენობის სხვა სართულზე. შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მართებულად დადგინდა, რომ დ. ს-ის მიერ შესრულებულად უნდა ჩაითვალოს 2002 წლის 29 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების 2.1.1. პუნქტით განსაზღვრული პირობა („მყიდველი“ ვალდებულია შეინარჩუნოს ობიექტის სამედიცინო პროფილი 10 (ათი) წლის განმავლობაში). ამასთან, სააპელაციო პალატის მითითებით, აღსანიშნავია, რომ დ. ს-იმა 2022 წლის 16 დეკემბრის წერილით წარადგინა შპს „კ...ს“ 2022 წლის 14 დეკემბრის დამოუკიდებელი აუდიტორის მარწმუნებელი დასკვნა 2021 წლის 24 სექტემბრიდან ობიექტის ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილით ფუნქციონირების დაწყების ვალდებულების დადასტურების მიზნით, რასთან დაკავშირებითაც, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2023 წლის 10 აპრილის N4/20076 წერილით, მოსარჩელეს დაუდასტურდა მასსა და სააგენტოს შორის 2002 წლის 29 აპრილს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების 2.1 მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულების (ობიექტისთვის ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილის შენარჩუნება) შესრულება 2022 წლის 5 დეკემბრის მდგომარეობით. აღნიშნული კი, კიდევ ერთხელ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელემ დევნილი ოჯახების შენობიდან გამოყვანის შემდეგ განახორციელა ობიექტისთვის ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილის შენარჩუნებისათვის საჭირო პროცედურები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 21 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ.

კასატორი მიუთითებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე და აღნიშნავს, რომ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს არაერთი წერილით დ. ს-ის ეცნობა, რომ 2002 წლის 29 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 10 წლიანი ვადის ათვლა დაიწყებოდა მას შემდეგ, რაც მოხდებოდა გადაცემულ ქონებაზე მცხოვრები/რეგისტრირებული დევნილის სტატუსის მქონე პირების ალტერნატიული საცხოვრებელი ფართით სრულად დაკმაყოფილება. სსიპ დევნილთა, ემიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოს 2022 წლის 12 აპრილის N03/7709 წერილის თანახმად, ხელშეკრულებით გადაცემულ ქონებაზე ფაქტობრივად მცხოვრები ოჯახის საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფა განხორციელდა 2021 წლის 24 სექტემბერს, რითაც დასრულდა ქონებაში მცხოვრებ იძულებით გადაადგილებულ პირთა დაკმაყოფილების პროცესი. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების 2.1.1 მუხლით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების ვადის ათვლა დაიწყო 2021 წლის 24 სექტემბრიდან. კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე დ. ს-ის შესრულებულად უნდა ჩაეთვალოს საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსა და დ. ს-ის შორის 2002 წლის 29 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების 2.1.1 მუხლით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, კერძოდ, გადაცემული უძრავი ქონებისათვის (შპს „ს...ს“ ბალანსზე აღრიცხული შენობის მე-3 სართულზე მდებარე 480 კვ.მ. ფართი და მასზე დამაგრებული მიწის წილობრივი ფართი, მდებარე ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში, ს/კ ..., ამჟამად: ...) სამედიცინო პროფილის 10 (ათი) წლის განმავლობაში შენარჩუნება. კასატორის განმარტებით, მიუხედავად იმ ფაქტობრივი გარემოებისა, რომ უდავოდ დგინდებოდა 2002 წლის 29 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით გადაცემულ ფართზე სამედიცინო პროფილის 10 წლის განმავლობაში შენარჩუნების ვალდებულების შეუძლებლობა, სასამართლომ ამ ვალდებულების შეუსრულებლობა დააკომპენსირა სხვა ხელშეკრულებით - 1999 წლის 18 მაისს გაფორმებული N07-01/8 ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სულ სხვა ფართზე ვალდებულების შესრულებით, რაც ეწინააღმდეგება მთლიანად სახელშეკრულებო სამართლის ფუნდამენტურ პრინციპებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 30 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 1999 წლის 18 მაისს, საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსა („გამყიდველი“) და დ. ს-ის („მყიდველი“) შორის, „სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ“ საქართველოს კანონით, „სახელმწიფო ქონების კონკურსის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ დებულებით და სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს საკონკურსო კომისიის სხდომის ოქმის (№7(33) 08.04.99წ.) დამტკიცების შესახებ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 16 აპრილის №1-3/186 ბრძანების საფუძველზე, გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულების პირველი მუხლის თანახმად, „გამყიდველი“, მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე გადასცემდა, ხოლო „მყიდველი“ იღებდა პირობადებულ საკუთრებაში ქ. თბილისის ონკოლოგიურ დისპანსერს. ქონების ღირებულება შეადგენდა 19 130 აშშ დოლარის ეკვივალენტურ თანხას ეროვნულ ვალუტაში, გადახდის დღისათვის არსებული კურსით. ქონება „მყიდველს“ გადაეცემოდა მიღება-ჩაბარების აქტით, რომელიც ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენდა. ამავე ხელშეკრულების მე-3 მუხლით გათვალისწინებული იყო ხელშეკრულების განსაკუთრებული პირობები. კერძოდ, მითითებული მუხლის 3.2. პუნქტის თანახმად, ობიექტს სამედიცინო პროფილი უნარჩუნდებოდა 10 წლის ვადით, ხოლო 3.3. პუნქტის შესაბამისად, „მყიდველს“, წინამდებარე ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებისა და პირობების სრულად შესრულების შემდეგ მიენიჭებოდა საკუთრების უფლება.

დადგენილია, რომ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს მიერ, 2000 წლის 30 მარტს, დ. ს-ის სახელზე გაიცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა №784, რომლის თანახმად, დ. ს-ის საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისის ... (მდებარე: ქ. თბილისში, ...ის ქ. №13-ში). საფუძველი: სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 30.03.2000წ. №1-3/221 ბრძანება, 18.05.1999წ. ხელშეკრულება, 18.05.1999წ. მიღება-ჩაბარების აქტი.

შპს „ე...ს“ 2023 წლის 23 თებერვლის აუდიტორული დასკვნით დასტურდება, რომ 2009 წლიდან ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №13-ში მდებარე ობიექტის ნაწილზე (კერძოდ, მე-2 სართულზე) ხორციელდება სამედიცინო საქმიანობა, მათ შორის ონკოლოგიური სამედიცინო საქმიანობა, რომელიც გრძელდება 2023 წლის 23 თებერვლის მდგომარეობითაც.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2002 წლის 30 იანვრის №1-3/74 ბრძანებით დადგინდა შემდეგი: 1. განხორციელდეს შპს „ს...ს“ ბალანსზე რიცხული შენობის მე-3 სართულზე მდებარე ფართის (480 კვ.მ.) და მასზე დამაგრებული წილობრივი მიწის ნაკვეთის პრივატიზება კომერციული კონკურსით; 2. დამტკიცდეს შპს „ს...ს“ ბალანსზე რიცხული შენობის მე-3 სართულზე მდებარე ფართის (480 კვ.მ.) საწყისი გასაყიდი ფასი - 15 264 აშშ დოლარის ეკვივალენტით ეროვნულ ვალუტაში, მათ შორის, მიწის წილობრივი ღირებულება 864 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში; 3. დამტკიცდეს შპს „ს...ს“ ბალანსზე რიცხული შენობის მე-3 სართულზე მდებარე ფართის (480 კვ.მ.) კომერციული კონკურსით პრივატიზების შესახებ საინფორმაციო საშუალებებით გამოსაქვეყნებელი განცხადება, შემდეგი პირობების გათვალისწინებით: შპს „ს...ს“ ბალანსზე რიცხული შენობის მე-3 სართულზე მდებარე ფართის (480 კვ.მ.) საბოლოო გასაყიდი ფასის 51%-ის გადახდა ხელშეკრულების გაფორმებიდან 1 თვის განმავლობაში, ხოლო დანარჩენი 49%-ისა მომდევნო 3 თვის განმავლობაში; ობიექტს პრივატიზებიდან 10 წლის მანძილზე შეუნარჩუნდეს ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილი; დევნილების გამოსახლება მოხდეს მხოლოდ აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონში პოსტკონფლიქტური სიტუაციების მოწესრიგების ან მათთვის სხვა საცხოვრებელი ფართობის გამოყოფის შემთხვევაში.

დადგენილია, რომ 2002 წლის 29 აპრილს, საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსა („გამყიდველი“) და დ. ს-ის („მყიდველი“) შორის, „სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ“ საქართველოს კანონით, „სახელმწიფო ქონების კონკურსის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ დებულებით და სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2002 წლის 30 იანვრის №1-3/74 და 2002 წლის 20 მარტის №1-3/184 ბრძანებების საფუძველზე, გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულების პირველი მუხლის თანახმად, „გამყიდველი“, მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე გადასცემდა, ხოლო „მყიდველი“ იღებდა პირობადებულ საკუთრებაში შპს „ს...ს“ ბალანსზე რიცხული შენობის (მდებარე: ქ. თბილისში, ...ის ქ. №13-ში) მე-3 სართულზე მდებარე 480 კვ.მ. ფართს და მასზე დამაგრებულ მიწის წილობრივ ფართს; ქონების ღირებულება შეადგენდა 15 270 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ეროვნულ ვალუტაში, გადახდის დღისათვის არსებული კურსით. ამავე ხელშეკრულების მე-2 მუხლით განსაზღვრული იყო მხარეთა უფლება-მოვალეობანი. კერძოდ, მითითებული მუხლის 2.1. პუნქტის 2.1.1. ქვეპუნქტის თანახმად, „მყიდველი“ ვალდებული იყო შეენარჩუნებინა ობიექტის სამედიცინო პროფილი 10 (ათი) წლის განმავლობაში, ხოლო 2.1.2. ქვეპუნქტის შესაბამისად, დევნილების გამოსახლება მოხდებოდა მხოლოდ აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონებში პოსტკონფლიქტური სიტუაციების მოწესრიგების ან მათთვის სხვა საცხოვრებელი ფართობის გამოყოფის შემთხვევაში.

სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს მიერ, 2002 წლის 15 ნოემბერს, დ. ს-ის სახელზე გაიცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა №1080კ, რომლის თანახმად, დ. ს-ის საკუთრებაში გადაეცა შპს „ს...ს“ ბალანსზე რიცხული შენობის მე-3 სართულზე მდებარე 480 კვ.მ. ფართი და მასზე დამაგრებული მიწის წილობრივი ფართობი. საფუძველი: სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 23.10.2002წ. №1-3/758 ბრძანება, 29.04.2002წ. ხელშეკრულება, 21.03.2002წ. მიღება-ჩაბარების აქტი.

ასევე დადგენილია, რომ დ. ს-იმა არაერთხელ მიმართა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს განცხადებებით და აცნობა, რომ მისთვის გადაცემული ფართის სამეწარმეო ან სხვა მიზნებისთვის გამოყენება ვერ ხერხდებოდა მითითებულ ფართში განთავსებული აფხაზეთიდან დევნილი მოსახლეობის გამო. ამასთან, საქმის მასალების თანახმად, 2012-2014 წლებში მიმდინარეობდა სასამართლო დავა, ზემოაღნიშნული ფართის სახელმწიფო საკუთრებად რეგისტრაციისა და შემდგომ დევნილი მოსახლეობისთვის სიმბოლურ ფასად მიყიდვის შესახებ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებისა და ადმინისტრაციული ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის მოთხოვნით, რაც მოსარჩელე დ. ს-ის სასარგებლოდ დასრულდა.

დადგენილია, რომ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 18 მაისის №4/27637 წერილით, დ. ს-ის ეცნობა, რომ მან, საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსა (უფლებამონაცვლე - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო) და ფ/პ დ. ს-ის შორის, 2002 წლის 29 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების 2.1.1. მუხლის თანახმად, იკისრა ვალდებულება გადაცემული უძრავი ქონებისათვის (შპს „ს...ს“ ბალანსზე აღრიცხული შენობის მე-3 სართულზე მდებარე 480 კვ.მ. ფართი და მასზე დამაგრებული მიწის წილობრივი ფართი, მდებარე: ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №...-ში, ს/კ: ..., ამჟამად: ...) შეენარჩუნებინა სამედიცინო პროფილი 10 (ათი) წლის განმავლობაში. როგორც არაერთგზის ეცნობა, ხსენებული ვადის ათვლა დაიწყებოდა მას შემდეგ, რაც მოხდებოდა გადაცემულ ქონებაზე მცხოვრები/რეგისტრირებული დევნილის სტატუსის მქონე პირების ალტერნატიული საცხოვრებელი ფართით სრულად დაკმაყოფილება. ამავე წერილით დ. ს-ის განემარტა, რომ სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოს 2022 წლის 12 აპრილის №03/7709 წერილის თანახმად, ხელშეკრულებით გადაცემულ ქონებაში ფაქტობრივად მცხოვრები ოჯახის საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფა განხორციელდა 2021 წლის 24 სექტემბერს, რითაც დასრულდა ქონებაში მცხოვრებ იძულებით გადაადგილებულ პირთა დაკმაყოფილების პროცესი. შესაბამისად, ხელშეკრულების 2.1.1. მუხლით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების ვადის ათვლა დაიწყო 2021 წლის 24 სექტემბრიდან.

დადგენილია, რომ 2022 წლის 14 ივნისს, დ. ს-იმა განცხადებით მიმართა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს და მიუთითა, რომ მის მიერ შესრულებული იყო კომერციული კონკურსის პირობებით ნაკისრი ყველა ვალდებულება: 2.1.1. პუნქტით გათვალისწინებული მოთხოვნა, რაც გულისხმობდა პრივატიზებიდან 10 წლის განმავლობაში ობიექტისთვის სამედიცინო პროფილის შენარჩუნებას. ამდენად, განმცხადებელმა ითხოვა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებულად ჩათვლა და ობიექტის უპირობო საკუთრებაში გადაცემა.

სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 16 ნოემბრის №4/64264 წერილით დ. ს-ის განემარტა, რომ კონკურსის ფორმით პრივატიზების ერთ-ერთ პირობად განისაზღვრა პრივატიზებიდან 10 წლის მანძილზე ობიექტისთვის ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილის შენარჩუნება. ვინაიდან ქონება დაკავებული ჰქონდათ დევნილის სტატუსის მქონე პირებს, აღნიშნული პირობის შესრულების 10 წლიანი ვადა აითვალა 2021 წლის 24 სექტემბრიდან. შესაბამისად, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო მიმდინარე ეტაპზე მოკლებული იყო შესაძლებლობას დაედასტურებინა ობიექტისთვის ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილის შენარჩუნების ვალდებულების შესრულება. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, ამავე წერილით დ. ს-ის დაევალა წარედგინა აუდიტორული დასკვნა ობიექტისთვის ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილის შენარჩუნების ვალდებულების შესრულების თაობაზე.

ასევე დადგენილია, რომ 2022 წლის 16 დეკემბერს დ. ს-იმა განცხადებით მიმართა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს და წარუდგინა შპს „კ...ს“ 2022 წლის 14 დეკემბრის დამოუკიდებელი მარწმუნებლის ანგარიში (დასკვნა), რომლის თანახმად, დ. ს-ის 2021 წლის 24 სექტემბრისთვის დაწყებული ჰქონდა 2002 წლის 29 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების 2.1.1 ქვეპუნქტით გათვალისწინებული, ობიექტის ნაწილზე ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილის შენარჩუნების ვალდებულების შესრულება, რომელიც გრძელდება 2022 წლის 5 დეკემბრის მდგომარეობით.

სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2023 წლის 10 აპრილის N4/20076 წერილით, შპს „კ...ს“ 2022 წლის 14 დეკემბრის დასკვნის გათვალისწინებით, დ. ს-ის დაუდასტურდა 2002 წლის 29 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების 2.1 მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულების (ობიექტისთვის ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილის შენარჩუნება) შესრულება 2022 წლის 5 დეკემბრის მდგომარეობით. ამავე წერილით, დ. ს-ის ეცნობა, რომ მის მიერ შესასრულებელი რჩებოდა ობიექტისათვის ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილის შენარჩუნების ვალდებულება 2031 წლის 24 სექტემბრის ჩათვლით.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს სწორედ დ. ს-ის მიერ უძრავი ნივთის (ს/კ: ...) ნასყიდობის ხელშეკრულებით (რეესტრის ნომერი №1-1592, დამოწმების თარიღი 29.04.2002წ.) გათვალისწინებული პირობების შესრულებულად ჩათვლა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 65-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, შესაძლებელია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობა, შეცვლა ან შეწყვეტა ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების გზით. ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია კონკრეტული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობა, რომლის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის გზით მოწესრიგების უფლებამოსილება მას კანონით აქვს მინიჭებული, მოაწესრიგოს ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების გზით. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებისას გამოიყენება ამ კოდექსის ნორმები და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული დამატებითი მოთხოვნები ხელშეკრულებათა შესახებ.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მართალია მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის დადებულია ადმინისტრაციული ხელშეკრულება, თუმცა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ადმინისტრაციული ხელშეკრულება სამოქალაქო ხელშეკრულებასთან არის გაიგივებული, კერძოდ, ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებასა და სამოქალაქო ხელშეკრულებას შორის მიუხედავად არსებითი შინაარსობრივი სხვაობისა, ისინი ერთმანეთს იმ ზოგად ასპექტებში ემსგავსებიან, რომლებიც საერთოა და დამახასიათებელია ნებისმიერი სახელშეკრულებო ურთიერთობისათვის. (სუსგ Nბს-818(2კ-18), 17.01.2019წ.).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან. აღნიშნული კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილი ადგენს, რომ ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. შესრულება შეიძლება გამოიხატოს მოქმედებისაგან თავის შეკავებაშიც. ამავე კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მხარეთა შორის 2002 წლის 29 აპრილს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, დ. ს-ის (,,მყიდველი“) პირობადებულ საკუთრებაში გადაეცა შპს „ს...ს“ ბალანსზე რიცხული შენობის (მდებარე: ქ. თბილისში, ...ის ქ. №...-ში) მე-3 სართულზე მდებარე 480 კვ.მ. ფართი და მასზე დამაგრებული მიწის წილობრივი ფართი. ხელშეკრულების პირობას კი წარმოადგენდა ის, რომ „მყიდველი“ ვალდებული იყო შეენარჩუნებინა ობიექტის სამედიცინო პროფილი 10 (ათი) წლის განმავლობაში. აქვე, მითითებულ იქნა, რომ დევნილების გამოსახლება მოხდებოდა მხოლოდ აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონებში პოსტკონფლიქტური სიტუაციების მოწესრიგების ან მათთვის სხვა საცხოვრებელი ფართობის გამოყოფის შემთხვევაში. ამდენად, ხელშეკრულება არ ითვალისწინებდა დათქმას იმის თაობაზე, რომ ზემოაღნიშნული 10 წლიანი ვადის ათვლა უნდა დაწყებულიყო ფართიდან დევნილების გამოსახლების შემდგომ, როგორც ამას კასატორი მიუთითებს. მეტიც, აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ 2002 წლის 29 აპრილის ხელშეკრულება გაფორმებული იქნა საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2002 წლის 30 იანვრის №1-3/74 ბრძანების საფუძველზე, რომლითაც დადგინდა შპს „ს...ს“ ბალანსზე რიცხული შენობის მე-3 სართულზე მდებარე ფართის (480 კვ.მ.) და მასზე დამაგრებული წილობრივი მიწის ნაკვეთის საპრივატიზებო პირობები. კერძოდ, საპრივატიზებო პირობებში პირდაპირ არის მითითებული, რომ ,,ობიექტს პრივატიზებიდან 10 წლის მანძილზე შეუნარჩუნდეს ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილი.“ დოკუმენტებში არსებული ჩანაწერი კი იმის თაობაზე, რომ დევნილების გამოსახლება უნდა მომხდარიყო მხოლოდ აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონებში პოსტკონფლიქტური სიტუაციების მოწესრიგების ან მათთვის სხვა საცხოვრებელი ფართობის გამოყოფის შემთხვევაში, წარმოადგენს ერთგვარ ვალდებულებას, რომ სახელმწიფოს მიერ დროულად მომხდარიყო დევნილების გამოყვანა საპრივატიზებო ფართიდან და მათი საცხოვრებლით უზრუნველყოფა, რაც საბოლოოდ მხოლოდ 2021 წელს განხორციელდა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეები ვალდებულნი არიან, კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლება-მოვალეობები. კეთილსინდისიერი ქცევის ვალდებულება ემყარება სამართალში საზოგადოდ მოქმედ კეთილსინდისიერების ვარაუდს. კონტრაქტის გაფორმების ძირითად საფუძვლად მიჩნეული უნდა იქნეს არა სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა ინტერესების დაპირისპირება, არამედ მათი სოლიდარობა ერთმანეთის მიმართ. ამასთან, კეთილსინდისიერების პრინციპი არის როგორც ნორმატიული, ასევე სუბიექტური ნების განმარტების ინსტრუმენტი, რაც თავის მხრივ, გულისხმობს იმასაც, რომ მართალია, კონტრაჰენტის ქცევა უნდა შეესაბამებოდეს ფორმალურად მოქმედ მატერიალურ სამართალსა თუ კონტრაქტის პირობებს, მაგრამ მისი განხორციელება კონკრეტულ შემთხვევებში არ უნდა იყოს უსამართლო ან/და არ უნდა არღვევდეს მეორე მხარის საფუძვლიან ნდობას. კეთილსინდისიერების პრინციპი ძირითადად გულისხმობს იმას, რომ კონტრაჰენტმა მხედველობაში უნდა მიიღოს მეორე მხარის ინტერესები. (სუსგ Nბს-570(კ-19), 02.04.2020წ.)

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თავისი შინაარსისა და ხასიათის გათვალისწინებით ვალდებულება შეიძლება ყოველ მხარეს აკისრებდეს მეორე მხარის უფლებებისა და ქონებისადმი განსაკუთრებულ გულისხმიერებას. ამდენად, მითითებული ნორმა ხელშეკრულების ყოველ მხარეს ვალდებულების შინაარსისა და ხასიათის გათვალისწინებით ავალდებულებს გამოიჩინოს მეორე მხარის ქონებისა და უფლებებისადმი გულისხმიერება. გულისხმიერების ვალდებულება მხარეებისათვის დამატებითი ვალდებულების დაკისრებას არ გულისხმობს, ყოველთვის ვალდებულების შინაარსშივე მოიაზრება და ერთგვარ მორალურ კატეგორიას განეკუთვნება.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზოგადად, ყველა მართლწესრიგი სამართლის სუბიექტთა ქცევის წესს კეთილსინდისიერების პრინციპზე აფუძნებს და ამ პრინციპს ნორმატიულ კონცეფციად განიხილავს. იგი თანამედროვე სამართლის, ფილოსოფიისა და ბიზნესის ერთ-ერთი ფუძემდებლური დებულებაა. თანამედროვე ქართულ სამართლებრივ სივრცეში კეთილსინდისიერება მატერიალურ სამართლებრივ ნორმად გადაიქცა და სამართლიანობასა და თანასწორობაზე დამყარებულ სამართლებრივ სისტემაში გაერთიანდა, რითაც უფრო ვრცელი დატვირთვა შეიძინა. კეთილსინდისიერება ნიშნავს გულწრფელობას, სამართლიანობას, ვალდებულებების მიმართ პატიოსან დამოკიდებულებას. (სუსგ Nას-1338-1376-2014, 29.06.2015წ.). სახელშეკრულებო სამართალში შეიძლება გამოვყოთ კეთილსინდისიერების რამდენიმე ფუნქცია: 1) კანონისა და ხელშეკრულების ხარვეზის შევსება, რაც გულისხმობს მხარეთათვის დამატებით ვალდებულებების დადგენას, ანუ სახელშეკრულებო ვალდებულებების განვრცობას, გაფართოებას, შევსებას; 2) ხელშეკრულებიდან გამომდინარე უფლებების შეზღუდვა; 3) ხელშეკრულების კორექტირება; 4) ხელშეკრულების განმარტება (ნინო ხუნაშვილი, კეთილსინდისიერების პრინციპი სახელშეკრულებო სამართალში, თბილისი, 2016, გვ. 102, 103). მოსამართლე ვალდებულია, გამოავლინოს და მხედველობაში მიიღოს ყველაფერი ის, რაც მხარეებმა არ გაამხილეს, მაგრამ ხელშეკრულების საბოლოო მიზნის გათვალისწინებით, მასში დაფიქსირებული უნდა ყოფილიყო, თუ ხარვეზიანი ადგილები მოწესრიგდებოდა სამართლიანობის პრინციპისა და საქმიანი ბრუნვის ჩვეულებათა შესატყვისად (ალექსანდრე იოსელიანი, კეთილსინდისიერების პრინციპი სახელშეკრულებო სამართალში (შედარებით-სამართლებრივი გამოკვლევა), ჟ. „ქართული სამართლის მიმოხილვა“, სპეციალური გამოცემა, თბ., 2007, 54). ამა თუ იმ ხელშეკრულებაში, შესაძლოა, არც კი იყოს ჩამოყალიბებული განსაზღვრულად ქცევის წესი, მაგრამ განსაზღვრული წესით ქცევის, განსაზღვრული მოქმედების შესრულების ვალდებულება კეთილსინდისიერების პრინციპის მოთხოვნებიდან გამომდინარეობდეს. კეთილსინდისიერების პრინციპი მხარეებს ავალდებულებს სახელშეკრულებო ურთიერთობებში ერთმანეთის ინტერესების გათვალისწინებას. (Christian Eckl, Treu und Glauben im spanischen Vertragsrecht, Mohr Siebeck, Tübingen, 2007, 34, მითითებულია ნინო ხუნაშვილი, კეთილსინდისიერების პრინციპი სახელშეკრულებო სამართალში, თბილისი, 2016, გვ. 117, 118).

განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მხარეთა შორის 2002 წლის 29 აპრილს გაფორმებული ადმინისტრაციული ხელშეკრულების თანახმად, პრივატიზებას დაექვემდებარა ფართი, რომელიც შპს „ს...ს“ ბალანსზე ირიცხებოდა. შესაბამისად, სახელმწიფომ აღნიშნული ფართის კერძო პირზე პრივატიზება განახორციელა იმ პირობით, რომ მას 10 წლის მანძილზე შეუნარჩუნდებოდა სამედიცინო პროფილი. რაც გულისხმობს, რომ მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა ემყარება არა მხოლოდ კერძო ინტერესებს, არამედ საჯარო ინტერესის დაკმაყოფილების მიზანს. ამგვარი ხელშეკრულებით დადგენილი პირობების შესრულება უნდა შეფასდეს არა ფორმალურად, არამედ ხელშეკრულების მიზნისა და არსის გათვალისწინებით. ცხადია, ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ამგვარი პირობის ჩადება განპირობებული იყო იმით, რომ მოსახლეობას ჰქონოდა კონკრეტულ მისამართზე შესაბამისი სამედიცინო მომსახურების მიღების შესაძლებლობა და ფართის კერძო პირის საკუთრებაში გადასვლის შემდგომ არ დარჩენილიყო ამგვარი მომსახურების გარეშე.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქმის მასალების თანახმად, 1999 წლის 18 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, დ. ს-ის იმავე პირობით (ობიექტისთვის სამედიცინო პროფილის შენარჩუნება 10 წლის ვადით) ასევე პირობადებულ საკუთრებაში გადაეცა იმავე შენობაში, სხვა სართულზე მდებარე ქ. თბილისის .... საქმეში წარმოდგენილი შპს „ე...ს“ 2023 წლის 23 თებერვლის აუდიტორული დასკვნით დასტურდება, რომ 2009 წლიდან ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №...-ში მდებარე ობიექტის ნაწილზე (კერძოდ, მე-2 სართულზე) ხორციელდება სამედიცინო საქმიანობა, მათ შორის ონკოლოგიური სამედიცინო საქმიანობა, რომელიც გრძელდება 2023 წლის 23 თებერვლის მდგომარეობითაც. ამდენად, მიუხედავად იმისა, რომ დ. ს-ის 1999 წლის 18 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, სამედიცინო პროფილის შენარჩუნების ვალდებულება ჰქონდა 10 წლის განმავლობაში, ანუ 2009 წლამდე, მან მითითეული პროფილი შეინარჩუნა 2023 წლის მდგომარეობითაც, ანუ დამატებით კიდევ 10 წელზე მეტი ვადით. შესაბამისად, მართალია მოსარჩელეს 2002 წლის 29 აპრილის ხელშეკრულების საფუძველზე პრივატიზებული ფართისთვის (მდებარე: ქ. თბილისი, ...ის ქ. №..., მე-3 სართული) ასევე ჰქონდა სამედიცინო საქმიანობის პროფილის შენარჩუნების ვალდებულება 10 წლის განმავლობაში, თუმცა აღნიშნულის განხორციელება მოსარჩელეს შეეზღუდა ფართში განთავსებული დევნილი მოსახლეობის გამო, რის შესახებაც მან არაერთხელ მიმართა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს, მიმდინარეობდა სასამართლო დავაც. ამდენად, დ. ს-იმა მითითებული ხელშეშლის გათვალისწინებით, სამედიცინო საქმიანობა განახორციელა იმავე შენობის სხვა სართულზე. აქვე დამატებით აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ საქმეში წარმოდგენილი შპს „კ...ს“ 2022 წლის 14 დეკემბრის დამოუკიდებელი მარწმუნებლის ანგარიშის (დასკვნა) თანახმად, დ. ს-ის 2021 წლის 24 სექტემბრისთვის დაწყებული ჰქონდა 2002 წლის 29 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების 2.1.1 ქვეპუნქტით გათვალისწინებული, ობიექტის ნაწილზე ონკოლოგიური სამედიცინო დაწესებულების პროფილის შენარჩუნების ვალდებულების შესრულება, რომელიც გრძელდება 2022 წლის 5 დეკემბრის მდგომარეობით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ არსებითი პირობა და მიზანი (ობიექტისთვის 10 წლის მანძილზე სამედიცინო პროფილის შენარჩუნება), რომლითაც სახელმწიფოს მხრიდან დაიდო 2002 წლის 29 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულება, მოცემულ შემთხვევაში, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, მიღწეულ იქნა. მოსახლეობას ჰქონდა შესაძლებლობა იმავე შენობაში 10 წლის მანძილზე მიეღო სამედიცინო მომსახურება, რაც საქმის მასალებით დადასტურებულია და არც მხარეთა შორის წარმოადგენს სადავო გარემოებას. საკასაციო პალატის განმარტებით, ხელშემკვრელ მხარეებს ვალდებულების შინაარსისა და ხასიათის გათვალისწინებით ეკისრებათ ვალდებულება გამოიჩინონ მეორე მხარის ქონებისა და უფლებებისადმი გულისხმიერება. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში, ხელშეკრულების დანაწესის არსებითი მიზნის მიღწევის პირობებში, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მხარისთვის ფორმალურ გარემოებებზე მითითებამ, არ უნდა გამოიწვიოს მისი უფლებების დაუსაბუთებელი შეზღუდვა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 21 იანვრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე

თამარ ზამბახიძე