საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გადაწყვეტილება

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-365(კ-22) 21 ოქტომბერი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - საქართველოს გენერალური პროკურატურა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ზ. ჯ-ა

მესამე პირი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 ნოემბრის განჩინება

დავის საგანი - მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ზ. ჯ-ამ 2018 წლის 4 დეკემბერს სარჩელით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს მთავარი პროკურატურის მიმართ. მოსარჩელის განმარტებით, 2014 წლის 10 თებერვალს ზ. ჯ-ა დააკავეს, ხოლო 2014 წლის 19 ივნისს დაზუსტდა ბრალდება და ზ. ჯ-ას დასავლეთ საქართველოს საოლქო პროკურატურამ წარუდგინა ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ და მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით, სსკ-ის 332-ე მუხლის 1-ელი ნაწილითა და სსკ-ის 25,341 მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულების ჩადენისათვის. ზ. ჯ-ას აღკვეთის ღონისძიების სახით შეეფარდა პატიმრობა. დასავლეთ საქართველოს საოლქო პროკურატურამ 2014 წლის 13 თებერვალს შუამდგომლობით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს და მოითხოვა ზ. ჯ-ას გადაყენება ...ის თანამდებობიდან. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 14 თებერვლის განჩინებით დაკმაყოფილდა შუამდგომლობა და ზ. ჯ-ა გადაყენებულ იქნა დაკავებული თანამდებობიდან. სისხლის სამართლის საქმეზე გამოყენებული საპროცესო იძულების ღონისძიებებით ზ. ჯ-ას შეეზღუდა თავისუფალი გადაადგილების უფლება, დაკარგა სამუშაო ადგილი და შეელახა რეპუტაცია.

2. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 8 ნოემბრის განაჩენით ზ. ჯ-ა ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა სსკ-ის 25,341-ე მუხლით წარდგენილ ბრალდებაში, სსკ-ის 332-ე მუხლის 1-ელი ნაწილით წარდგენილი ბრალდება ამოერიცხა, როგორც ზედმეტად წარდგენილი, სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით წარდგენილი ბრალდება გადაკვალიფიცირდა სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე და იგი ცნობილ იქნა დამნაშავედ სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“ და „დ“ ქვეპუნქტებით და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და სასჯელის სახედ განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 7 წლის ვადით. ასევე, 2 წლის ვადით ჩამოერთვა ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოში დანიშვნითი თანამდებობის დაკავების უფლება. მასვე გაუნახევრდა დანიშნული სასჯელები და საბოლოო სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა 3 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა, ხოლო 1 წლის ვადით ჩამოერთვა ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებში დანიშვნითი თანამდებობის დაკავების უფლება. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 27 აპრილის განაჩენით უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 8 ნოემბრის განაჩენი ზ. ჯ-ას მიმართ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენით ზ. ჯ-ა ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა სსკ-ის 25,341-ე მუხლით წარდგენილ ბრალდებაში; სსკ-ის 332-ე მუხლის 1-ელი ნაწილით წარდგენილი ბრალდება ამოერიცხა, როგორც ზედმეტად წარდგენილი, ხოლო სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტით წარდგენილი ბრალდება გადაკვალიფიცირდა სსკ-ის 342-ე მუხლის 1-ელ ნაწილზე და ზ. ჯ-ა ცნობილ იქნა დამნაშავედ სსკ-ის 342-ე მუხლის 1-ელი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა ჯარიმა 4000 ლარის ოდენობით. პატიმრობაში ყოფნის ვადის გათვალისწინებით ზ. ჯ-ა გათავისუფლდა ჯარიმის სახით დანიშნული სასჯელის მოხდისაგან.

3. მოსარჩელე მიუთითებს, რომ ზ. ჯ-ა დააკავეს 2014 წლის 10 თებერვალს და გაათავისუფლეს 2015 წლის 18 დეკემბერს. ზ. ჯ-ა ერთ ნაწილში გამართლდა, ასევე ამოერიცხა ბრალდება, ხოლო მეორე ნაწილში წარდგენილი ბრალდება გადაკვალიფიცირდა და საბოლოოდ სასჯელის სახედ განესაზღვრა არასაპატიმრო სასჯელი, რაც მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ ბრალდებულის პირველი წარდგენის სხდომაზე არ არსებობდა ზ. ჯ-ას მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახედ პატიმრობის გამოყენების საფუძველი. უკანონო მსჯავრდების შედეგად ზ. ჯ-ამ დახურული ტიპის პენიტენციურ დაწესებულებაში იმყოფებოდა. იგი გადაყენებული იყო თანამდებობიდან და ვერ მიიღო კუთვნილი ხელფასი. მოსარჩელის განმარტებით, პენიტენციურ დაწესებულებაში არსებულ მაღაზიაში პირადი საჭიროებებისათვის დახარჯულმა თანხამ შეადგინა 3182 ლარი, რაც ასევე მატერიალურ ზიანს წარმოადგენდა. გარდა მატერიალური ზიანისა, რაც შეადგენს 2650 ლარს, ზ. ჯ-ა გადაყენებულ იქნა რა დაკავებული თანამდებობიდან, მიუღებელი სახელფასო სარგებელი წარმოადგენს 15 900 ლარს. მორალურ ზიანთან დაკავშირებით მოსარჩელემ მიუთითა, რომ პატიმრობაში გატარებული თითოეული დღისათვის მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა 50 ლარი და ითხოვა მორალური ზიანის სახით 26300 ლარის განსაზღვრა (526 დღე * 50 ლარი = 26 300).

4. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 7 დეკემბრის განჩინებით ზ. ჯ-ას სარჩელი განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, სადაც მოპასუხეთა წრისა და სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შემდეგ მოსარჩელემ უკანონო მსჯავრდებისა და პატიმრობის გამო (ტ.2, გვ.17) მოითხოვა მოპასუხეთათვის მის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის - 19082 ლარის ოდენობით, ხოლო მორალური ზიანის - 26300 ლარის ოდენობით ანაზღაურების დაკისრება.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 28 იანვრის განჩინებით მოპასუხე საქართველოს მთავარი პროკურატურის საპროცესო უფლებამონაცვლედ ჩაერთო საქართველოს გენერალური პროკურატურა. ამავე განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილებით ზ. ჯ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; საქართველოს გენერალურ პროკურატურას დაევალა, მოსარჩელე ზ. ჯ-ას სასარგებლოდ, როგორც რეაბილიტირებული პირისათვის, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში ნაწილობრივ უკანონოდ მიცემისა და უკანონო მსჯავრდების გამო მიყენებული მორალური ზიანის - 1 500 ლარის ოდენობით ანაზღაურება; სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

7. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2014 წლის 19 ივნისს, მოსარჩელე ზ. ჯ-ას წარედგინა ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,დ“ და მესამე ნაწილის ,,ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით, ასევე საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 332-ე მუხლის პირველი ნაწილით და იმავე კოდექსის 341-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის სავარაუდო ჩადენისათვის. მოსარჩელე ზ. ჯ-ა დანიშნული იყო ...ის თანამდებობაზე. დასავლეთ საქართველოს პროკურატურამ 2014 წლის თებერვალში მიმართა შუამდგომლობით ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს და ითხოვა ბრალდებულ ზ. ჯ-ას თანამდებობიდან გადაყენება, ხოლო ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 14 თებერვლის განჩინებით, აღნიშნული შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და ბრალდებული ზ. ჯ-ა გადაყენებულ იქნა ...ის თანამდებობიდან, საქმეზე შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მიღებამდე. მოსარჩელე ზ. ჯ-ა დაკავებულ იქნა 2014 წლის 10 თებერვალს, ხოლო ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 12 თებერვლის განჩინებით მას შეეფარდა აღკვეთის ღონისძიება - პატიმრობა.

8. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 8 ნოემბრის განაჩენით, მოსარჩელე ზ. ჯ-ა უდანაშაულოდ იქნა ცნობილი და გამართლდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 341-ე მუხლით წარდგენილ ბრალდებაში, იმავე კოდექსის 332-ე მუხლის პირველი ნაწილით წარდგენილი ბრალდება ამოერიცხა, როგორც ზედმეტად წარდგენილი, 182-ე მუხლის მესამე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით წარდგენილი ბრალდება გადაუკვალიფიცირდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე და ცნობილ იქნა დამნაშავედ იმავე კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ და „დ“ ქვეპუნქტებითა და მესამე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის, ხოლო სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა 7 წლით თავისუფლების აღკვეთა.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 აპრილის განაჩენით უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 8 ნოემბრის განაჩენი მოსარჩელე ზ. ჯ-ას ნაწილში. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენით, ცვლილება შევიდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 აპრილის განაჩენში, მოსარჩელე ზ. ჯ-ა უდანაშაულოდ იქნა ცნობილი და გამართლდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 341-ე მუხლით წარდგენილ ბრალდებაში, იმავე კოდექსის 332-ე მუხლის პირველი ნაწილით წარდგენილი ბრალდება ამოერიცხა, როგორც ზედმეტად წარდგენილი, სსკ-ის 182-ე მუხლის მესამე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით წარდგენილი ბრალდება გადაუკვალიფიცირდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 342-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და ცნობილ იქნა დამნაშავედ იმავე კოდექსის 342-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ხოლო სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა ჯარიმა.

10. საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მსჯელობის საგანს წარმოადგენს, გამომდინარეობს თუ არა საქართველოს კანონმდებლობიდან მოსარჩელე ზ. ჯ-ას მოთხოვნა, მის მიმართ წარმოებული სისხლისსამართლებრივი დევნისა და მსჯავრდების გამო მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

11. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან.

12. სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს კონსტიტუციის მითითებული ნორმა გულისხმობს პირისათვის, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, უკანონოდ მიყენებული ზიანის სრულად ანაზღაურების გარანტიას, ხოლო ზიანი უნდა განისაზღვროს ობიექტური გარემოებების საფუძველზე, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ინდივიდუალურად. საქართველოს კონსტიტუციით განსაზღვრული ზარალის სრული ანაზღაურების ვალდებულება გულისხმობს არა კონკრეტული სუბიექტის მიერ წინასწარ დადგენილი ზღვრული ოდენობით, არამედ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში პირისათვის რეალურად მიყენებული ზარალის სრული მოცულობით ანაზღაურების ვალდებულებას.

13. სასამართლოს მითითებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი. ხოლო, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონო მსჯავრდების, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ გამოყენების, ადმინისტრაციული პატიმრობის, დისციპლინური პატიმრობის ან გამასწორებელი სამუშაოების სახით ადმინისტრაციული სახდელის არასწორად დაკისრების შედეგად მიყენებულ ზიანს აანაზღაურებს სახელმწიფო, გამოძიების, პროკურატურის ორგანოებისა და სასამართლოს თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად. განზრახვისას ან უხეში გაუფრთხილებლობისას ეს პირები სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებენ პასუხს.

14. სასამართლომ განმარტა, რომ შესაბამის თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად, უკანონოდ სისხლის სამართლებრივ პასუხისგებაში მიცემის, ასევე მსჯავრდების გამო მიყენებული ზიანისათვის, კანონით განსაზღვრულია სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა. შესაბამისად, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული ქმედების არარსებობის გამო, სასამართლოს მიერ გამამართლებელი განაჩენის გამოტანა კონკრეტული ქმედებისათვის წარდგენილი ბრალდების ნაწილში, ასეთი დევნის უკანონობას, მის მართლსაწინააღმდეგო ხასიათს გულისხმობს, სისხლის სამართლებრივ პასუხისგებაში მიცემული პირისათვის მიყენებულ ზიანთან დაკავშირებით, რადგან პირს, რომელსაც არ დაუდასტურდა ამა თუ იმ ქმედების ჩადენა, სისხლის სამართლებრივი დევნის ორგანოს ფორმალურად კანონშესაბამისი ქმედებებით ობიექტურად უსაფუძვლოდ მიადგა ზიანი. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული ქმედების არარსებობის, წარდგენილი ბრალდების დაუდასტურებლობის გამო, სისხლის სამართლებრივი დევნის შეწყვეტა ან სასამართლოს მიერ გამამართლებელი განაჩენის გამოტანა, იმთავითვე გულისხმობს პირის სამართლებრივ რეაბილიტაციას და წარმოშობს მის უფლებას, მოითხოვოს შესაბამისი კომპენსაცია სხვა ქმედების გამო მისი დამნაშავედ ცნობის შემთხვევაშიც კი, რადგან სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული თითოეული დანაშაული ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელ ქმედებას გულისხმობს და განსხვავებული ხარისხით ზემოქმედებს პირის პატივსა და ღირსებაზე, მათი განსხვავებული შინაარსის გათვალისწინებით. შესაბამისად, პირის რეაბილიტაცია და კომპენსაცია თითოეული დანაშაულისათვის წარდგენილი ბრალდების ნაწილში უნდა განხორციელდეს ცალ-ცალკე.

15. სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელე ზ. ჯ-ას მიმართ, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე, 341-ე და 332-ე მუხლების საფუძველზე სისხლის სამართლებრივი დევნა, სასამართლოს ზემოთ აღნიშნული განაჩენებით უკანონოდ იქნა ცნობილი, ხოლო 182-ე მუხლის საფუძველზე მისი მსჯავრდება, ასევე ჩაითვალა უკანონოდ, რაც მითითებული მუხლების ნაწილში მისი რეაბილიტაციის საფუძველს წარმოადგენს.

16. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მორალური ზიანი არაქონებრივ ზიანს წარმოადგენს და მას მატერიალური ეკვივალენტი არ გააჩნია, იგი დაკავშირებულია პირის პატივისა და ღირსების შელახვასთან, განცდილ სტრესთან, შიშთან, უარყოფით ემოციებთან და ა.შ. თავისთავად პირის სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემა ბუნებრივად იწვევს პირის სტრესს, შიშს, უარყოფით ემოციებს, ლახავს მის პირად და საქმიან რეპუტაციას და ა.შ., თუმცა მორალური ზიანის და მისი ანაზღაურების მოცულობის განსაზღვრისათვის მნიშვნელოვანია ზემოთ აღნიშნული ფაქტორების ხარისხის, მასშტაბის განსაზღვრა, ასევე პირის მიმართ, სისხლის სამართლებრივი დევნის პროცესში გამოყენებული ღონისძიებების (დაკავება, აღკვეთი ღონისძიებები და ა.შ.) მოცულობის მხედველობაში მიღება. მორალური ზიანის ანაზღაურება ვერ უზრუნველყოფს პირისათვის მიყენებული ფსიქო-ემოციური ზიანის სრულად აღმოფხვრას და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას, მაგრამ მის მიზანს შესაბამისი პირის ფსიქო-ემოციური მდგომარეობის გაუმჯობესება და განცდილი სტრესით, შიშით, უარყოფითი ემოციებით მიღებული მდგომარეობის შემსუბუქება წარმოადგენს და მის ოდენობას, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, მთელი რიგი ფაქტორების გათვალისწინებით განსაზღვრავს სასამართლო.

17. სასამართლომ მიუთითა, რომ პირის მიმართ სისხლის სამართლებრივი დევნა სახელმწიფოს ერთ-ერთ სპეციფიკურ ფუნქციას წარმოადგენს და მისი შედეგის წინასწარ განჭვრეტა შეუძლებელია, რადგან იგი დამოკიდებულია წინასწარ უცნობ ფაქტობრივ, თუ სამართლებრივ გარემოებებზე. შესაბამისად, სისხლის სამართლებრივი დევნის საფუძველზე წარმოშობილი უარყოფითი ემოციების, განცდების, თუ სხვა სამართლებრივი შედეგების გარკვეულწილად თმენის ვალდებულება აქვს ყველას, რაც არ გამორიცხავს შემდგომ, გამართლებული პირისათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, თუმცა გავლენას ახდენს მორალური ზიანის ოდენობაზე.

18. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, კერძოდ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენზე და აღნიშნა, რომ მოსარჩელე ზ. ჯ-ა რეაბილიტირებულად ჩაითვალა სასამართლოს გამამართლებელი განაჩენის საფუძველზე იმ მუხლებით წარდგენილი ბრალდების ნაწილში, რომელიც სასამართლომ უკანონოდ მიიჩნია.

19. სასამართლო მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სისხლის სამართლებრივი დევნისა და სასამართლოში საქმის განხილვის პერიოდში, მოსარჩელე ზ. ჯ-ას მიმართ

წარდგენილი ბრალდების და აქედან გამომდინარე, მის მიერ განცდილი სტრესის, შიშისა და უარყოფითი ემოციების ხარისხის, სხვა ქმედების გამო, მისი დამნაშავედ ცნობის, ასევე მოსარჩელის დაკავებამდე, მისი პროფესიული საქმიანობის გათვალისწინებით, მორალური ზიანის ანაზღაურებისათვის მოთხოვნილი 26 300 ლარი არ წარმოადგენს ადეკვატურ ოდენობას, რის გამოც სარჩელი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს და საქართველოს გენერალურ პროკურატურას მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაევალოს მორალური ზიანის ანაზღაურება 1500 ლარის ოდენობით.

20. მატერიალური ზიანის (მიუღებელი შემოსავლის) ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, მხოლოდ უკანონო სისხლის სამართლებრივი დევნის ან მსჯავრდების შემთხვევაში ითვალისწინებს პირის უფლებას მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება. მოცემულ შემთხვევაში, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელე ზ. ჯ-ა, მის მიმართ წარდგენილი ბრალდების ნაწილში გამართლდა და რეაბილიტირებულად უნდა ჩაითვალოს, იმავე ბრალდების ფარგლებში, სისხლის სამართლის კოდექსის ერთი მუხლის საფუძველზე, იგი დამნაშავედ იქნა ცნობილი, რაც გამორიცხავს მის სრულ რეაბილიტაციას და მის უფლებას მოითხოვოს მატერიალური ზიანის ანაზღაურება მიუღებელი შემოსავლისათვის, რადგან აღნიშნული მუხლის საფუძველზე წარმოებული სისხლის სამართლებრივი დევნის დროს, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი ითვალისწინებს თანამდებობის პირის თანამდებობიდან გადაყენების შესაძლებლობას, რის გამოც მისი თანამდებობიდან გადაყენება და შემოსავლის წყაროს მოსპობა კანონიერად უნდა იქნეს მიჩნეული. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა მატერიალური ზიანის (მიუღებელი შემოსავლის) ანაზღაურებასთან დაკავშირებით სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია.

21. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

22. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს გენერალური პროკურატურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილება.

23. სააპელაციო სასამართლო არსებითად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით.

24. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ ზ. ჯ-ას მიმართ არ დამდგარა გამამართლებელი განაჩენი და არ არსებობდა მარეაბილიტირებელი ისეთი გარემოება, რაც მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველს წარმოადგენდა. პალატამ მიიჩნია, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენი წარმოადგენს მოსარჩელის რეაბილიტაციის იურიდიულ საფუძველს, ვინაიდან, ზემოაღნიშნული განაჩენით უტყუარად დასტურდება ზ. ჯ-ას მიმართ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე, 341-ე და 332-ე მუხლების საფუძველზე წარდგენილი ბრალდების უსაფუძვლობა და პირის მიმართ გამოყენებული მძიმე შეზღუდვების არამართლზომიერება, აღნიშნული განაჩენით ზ. ჯ-ა უდანაშაულოდ იქნა ცნობილი წარდგენილი ბრალდების ნაწილში. ამდენად, სახეზეა ზ. ჯ-ას მარეაბილიტირებელი გარემოება და სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიზნებისთვის არსებობს მორალური ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივი საფუძველი, რომელიც გამოწვეულია უშუალოდ უკანონო ბრალდებით.

25. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება, რომ სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული თითოეული დანაშაული ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელ ქმედებას გულისხმობს და განსხვავებული ხარისხით ზემოქმედებს პირის პატივსა და ღირსებაზე, მათი განსხვავებული შინაარსის გათვალისწინებით. შესაბამისად, პირის რეაბილიტაცია და კომპენსაცია თითოეული დანაშაულისათვის წარდგენილი ბრალდების ნაწილში უნდა განხორციელდეს ცალ-ცალკე.

26. სააპელაციო პალატის განმარტებით, მორალური ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება დაკავშირებულია არაქონებრივი უფლებების დარღვევასთან, ხოლო ქონებრივი უფლებების უკანონო შეზღუდვა იწვევს მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას. შესაბამისად, არსებობს გამართლებული პირის უფლების დაცვის მექანიზმი და გამართლებულ პირს შეუძლია, აღიდგინოს დარღვეული უფლებები. კერძოდ, გამართლებულ პირს აქვს შესაძლებლობა, დარღვეული უფლება აღიდგინოს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული რეაბილიტაციისა და სისხლის სამართლის პროცესის ორგანოების უკანონო და დაუსაბუთებელი მოქმედებების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების გზით.

27. მიყენებული მორალური ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით, პალატამ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, უკანონო ბრალდების/პატიმრობის ან მსჯავრდების საქმეებთან მიმართებით სასამართლოს მიერ არამატერიალური ზიანის თანხის ოდენობის განსაზღვრა ხორციელდება თითოეულ საქმეში ინდივიდუალურად, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით. კერძოდ, მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას მნიშვნელოვანია: დამდგარი ზიანის სიმძიმე, შელახული უფლების მნიშვნელობა, დაზარალებულის სუბიექტური დამოკიდებულება მორალური ზიანის მიმართ, განცდების ინტენსივობა, საპატიმრო დაწესებულებაში პირის ყოფნის დრო და სხვა. მოცემულ შემთხვევაში პალატამ ყურადღება გაამახვილა ზ. ჯ-ას მიმართ წარდგენილ ბრალდებაზე და აქედან გამომდინარე, მის მიერ განცდილი სტრესის, შიშისა და უარყოფითი ემოციების ხარისხზე, სხვა ქმედების გამო მის დამნაშავედ ცნობაზე, ასევე მოსარჩელის დაკავებამდე მის პროფესიული საქმიანობაზე და მიიჩნია, რომ ზ. ჯ-ას მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად მოპასუხისათვის 1500 (ათას ხუთასი) ლარის დაკისრება მიყენებული არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების მიზნების პროპორციულია და ექცევა გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების კრიტერიუმებში. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მასზედ, რომ საქმის მასალები ერთობლიობაში ქმნიდა მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველს.

28. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

29. კასატორი საქართველოს გენერალური პროკურატურა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე და 208-ე მუხლებზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 992-ე და 1005-ე მუხლებზე და აღნიშნავს, რომ არ არსებობს პროკურატურისათვის მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძველი, რადგან არ დასტურდება პროკურატურის მხრიდან მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების ჩადენა, რომელმაც გამოიწვია აღნიშნული სახის ზიანი.

საქართველოს გენერალური პროკურატურის მითითებით, ზიანის ანაზღაურებისათვის სახეზე უნდა იყოს მოხელის უკანონო ქმედება, რომელიც პირისთვის ზიანის მიყენების საფუძველი გახდა. მოცემულ შემთხვევაში კი, პროკურატურის მხრიდან ამგვარ ქმედებებს ადგილი არ ჰქონია. კონკრეტული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარება ეფუძნებოდა კანონს და კანონის საფუძველზე მიღებულ საპროცესო დოკუმენტებს.

30. კასატორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის პირის უკანონო მსჯავრდება, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემა, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ გამოყენება. შესაბამისად, არ არსებობს პირის მარეაბილიტირებელი ისეთი გარემოება, რაც ზიანის ანაზღაურების საფუძველს წარმოშობდა. მოსარჩელე ცნობილია დამნაშავედ კონკრეტულ ფაქტთან დაკავშირებით საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 342-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლით. კასატორის მითითებით, ზ. ჯ-ას საქმეზე გამოტანილი განაჩენი არა გამამართლებელ, არამედ გამამტყუნებელ განაჩენს წარმოადგენს. ამდენად, კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

31. კასატორი მიუთითებს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 32-ე და 33-ე მუხლებზე, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-3 და მე-19 მუხლებზე. კასატორის შეფასებით, მითითებული სამართლებრივი ნორმებისა და საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზით დასტურდება, რომ ზ. ჯ-ას მიმართ სახეზეა გამამტყუნებელი განაჩენი. სისხლის სამართლის საქმეზე, ერთ კონკრეტულ მუხლში გამართლება არ ცვლის ფაქტობრივ გარემოებას და არ აქცევს მოსარჩელეს რეაბილიტირებულ პირად, შესაბამისად, არ წარმოშობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების წინაპირობას.

32. კასატორის განმარტებით, დაუსაბუთებელია სააპელაციოს სასამართლოს მსჯელობა, რომ ზ. ჯ-ას მიმართ სსკ-ის 182-ე, 341-ე და 332-ე მუხლების საფუძველზე სისხლისსამართლებრივი დევნა სასამართლოს განაჩენებით უკანონოდ არის ცნობილი, ხოლო სსკ-ის 182-ე მუხლის საფუძველზე ზ. ჯ-ას მსჯავრდება ასევე ჩაითვალა უკანონოდ, რაც მითითებული მუხლების ნაწილში მოსარჩელის რეაბილიტაციის საფუძვლად იქნა მიჩნეული. კასატორის განმარტებით, ზ. ჯ-ას სსკ-ის 332-ე მუხლით წარდგენილი ბრალდება ამოერიცხა, ხოლო სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით წარდგენილი ბრალდება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გადაკვალიფიცირდა 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე, ხოლო უზენაესი სასამართლოს მიერ სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით წარდგენილი ბრალდება გადაკვალიფიცირდა სსკ-ის 342-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და ზ. ჯ-ა აღნიშნული კვალიფიკაციით იქნა ცნობილი დამნაშავედ. ამასვე ადასტურებდა საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენის სარეზოლუციო ნაწილი, რომლითაც სასამართლოს ზ. ჯ-ასათვის არ აქვს განმარტებული, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლის საფუძველზე, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება. კასატორის განმარტებით, სისხლის სამართლის კოდექსის კონკრეტული მუხლის გადაკვალიფიცირება ან მოხსნა, როგორც ზედმეტად წარდგენილისა, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს უკანონო ბრალდებად ან მარეაბილიტირებელ გარემოებად. კასატორს მიაჩნია, რომ ზ. ჯ-ას მიმართ წარმოებულ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენი არ წარმოადგენს გამამართლებელ განაჩენს, რამეთუ ზ. ჯ-ა ცნობილ იქნა დამნაშავედ სსკ-ის 342-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში.

33. კასატორი, ასევე, მიუთითებს მსგავსი კატეგორიის საქმეზე სასამართლო პრაქტიკაზე, კერძოდ, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის კანონიერ ძალაში შესულ 2017 წლის 11 მაისის #3ბ-90-2017 გადაწყვეტილებაზე, რომელშიც სასამართლომ განმარტა, რომ მსგავს შემთხვევაში, არ არსებობს პირის მარეაბილიტირებელი ისეთი გარემოება, რომელიც მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველს წარმოადგენს.

34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სახეზე არ არის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების საფუძვლები და მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

35. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი.

36. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

37. საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, რის შედეგადაც მივიდა დასკვნამდე, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 ნოემბრის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ზ. ჯ-ას სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

38. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილებით ზ. ჯ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; საქართველოს გენერალურ პროკურატურას, მოსარჩელე ზ. ჯ-ას სასარგებლოდ, როგორც რეაბილიტირებული პირისათვის, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში ნაწილობრივ უკანონოდ მიცემისა და უკანონო მსჯავრდების გამო დაეკისრა მიყენებული მორალური ზიანის - 1 500 ლარის ოდენობით ანაზღაურება; სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. საქალაქო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მხოლოდ საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ.

39. მოწინააღმდეგე მხარეს, ზ. ჯ-ას, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებია. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 ნოემბრის განჩინებით კი, საქართველოს გენერალური პროკურატურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში.

40. ამდენად, საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიერ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, საკასაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება უნდა შეამოწმოს მხოლოდ მორალური ზიანის თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში.

41. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. საქართველოს კონსტიტუციის მე-13 მუხლი კი იცავს ადამიანის თავისუფლებას და უკანონოდ თავისუფლებაშეზღუდულ პირს ანიჭებს კომპენსაციის მიღების უფლებას. საქართველოს კონსტიტუციის მე-13 მუხლის მსგავსად, 1950 წლის 4 ნოემბრის ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-5 მუხლი აღიარებს ადამიანის თავისუფლებისა და უსაფრთხოების უფლებას. დასახელებული მუხლის მე-5 პუნქტი ადგენს, რომ ყველას, ვინც არის ამავე მუხლის დებულებათა დარღვევით დაკავების ან დაპატიმრების მსხვერპლი, აქვს კომპენსაციის მიღების უფლება. ამდენად, სახელმწიფო ორგანოთა და მოსამსახურეთა მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანის სახელმწიფო სახსრებიდან ანაზღაურება აღიარებული და გარანტირებულია როგორც საქართველოს კონსტიტუციით, აგრეთვე, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის 5.5 მუხლით.

42. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტი (ძველი რედაქციით 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტი) ზიანის ანაზღაურების უფლებას რამდენიმე წინაპირობის არსებობას უკავშირებს: 1. უნდა არსებობდეს სახელმწიფოს, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოთა სახელით მოქმედი პირის ქმედებით პირისათვის ზარალის მიყენების ფაქტი; 2. ხსენებულ პირთა ქმედების უკანონო ხასიათი დადგენილი უნდა იყოს სათანადო წესით; 3. პირისათვის მიყენებული ზარალი გამოწვეული უნდა იყოს საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტში მითითებული სუბიექტების უკანონო ქმედებით და უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი უკანონო ქმედებასა და დამდგარ ზარალს შორის (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 31 ივლისის №2/3/630 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე თინა ბეჟიტაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-3).

43. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-208-ე მუხლებით განსაზღვრულია ადმინისტრაციული ორგანოს პასუხისმგებლობის წესი. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის 1-ელი ნაწილის თანახმად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის (გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული საჯარო მოსამსახურისა) მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით, მუნიციპალიტეტის ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან სხვა მოსამსახურის მიერ მისი სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია მუნიციპალიტეტი, ხოლო მე-3 ნაწილით, თუ კერძო პირი რაიმე საქმიანობას ახორციელებს სახელმწიფო ორგანოს ან მუნიციპალიტეტის ორგანოს მიერ დელეგირების ან დავალების საფუძველზე, ამ საქმიანობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო ან მუნიციპალიტეტი. ზაკ-ის 207-ე მუხლი ადგენს, რომ თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი.

44. ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრებას უკავშირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლი (სახელმწიფოს (მუნიციპალიტეტის) პასუხისმგებლობა სახელმწიფო და საჯარო მოსამსახურეთა მიერ მიყენებული ზიანისათვის), რომლის 1-ელი ნაწილით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების პრინციპი სკ-ის 992-ე მუხლის ზოგადი დანაწესიდან გამომდინარეობს და აწესებს ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრების შესაძლებლობას მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების არსებობის პირობებში, ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის დადგენით. გარდა ამისა, ზიანის გამომწვევი ქმედება კავშირში უნდა იყოს საჯაროსამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელებასთან და ყურადღება უნდა გამახვილდეს არა ქმედების ჩამდენ პირზე, არამედ ფუნქციაზე, რომლის შესრულებასაც შეიძლება ემსახურებოდეს სახელმწიფო ან საჯარო მოსამსახურის მიერ განხორციელებული საქმიანობა. სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლი, თავის მხრივ, შეიცავს საგამონაკლისო შემთხვევას, დელიქტის ერთ-ერთი აუცილებელი ელემენტის - ბრალის გათვალისწინების გარეშე ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობის შესაძლებლობის თაობაზე, კერძოდ, 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონო მსჯავრდების, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ გამოყენების, ადმინისტრაციული პატიმრობის, დისციპლინური პატიმრობის ან გამასწორებელი სამუშაოების სახით ადმინისტრაციული სახდელის არასწორად დაკისრების შედეგად მიყენებულ ზიანს აანაზღაურებს სახელმწიფო, გამოძიების, პროკურატურის ორგანოებისა და სასამართლოს თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად. განზრახვისას ან უხეში გაუფრთხილებლობისას ეს პირები სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებენ პასუხს. სკ-ის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილიდან გამომდინარე, ზიანი ანაზღაურდება მიუხედავად ზიანის მიმყენებლის ბრალისა, ხოლო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების წარმოშობისათვის, დამდგარი ზიანის, მართლწინააღმდეგობისა და მიზეზობრივი კავშირის არსებობასთან ერთად, სახეზე უნდა იყოს პირის მარეაბილიტირებელი გარემოება. მართალია, კანონმდებლობა არ შეიცავს მარეაბილიტირებელი გარემოების ჩამონათვალს, თუმცა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არაერთი განმარტებიდან გამომდინარე, „..პირის რეაბილიტაციის უმთავრესი იურიდიული საფუძველი გამამართლებელი განაჩენია, რომელიც პირის არაბრალეულობასა და უდანაშაულობას ადასტურებს“.. (სუსგ №ბს-432-429(2კ-17), 07.02.2019წ.).

45. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ უკანონოდ ჩატარებული საპროცესო მოქმედებისა და უკანონო გადაწყვეტილების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას, ასევე, ითვალისწინებს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლი, რომლის 1-ელი ნაწილი ადგენს, რომ პირს უფლება აქვს, სამოქალაქო/ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მოითხოვოს და მიიღოს უკანონოდ ჩატარებული საპროცესო მოქმედებისა და უკანონო გადაწყვეტილების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით კი პირს უფლება აქვს, სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით მოითხოვოს მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

46. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილი გულისხმობს უკანონო მსჯავრდების, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ გამოყენების და სხვ. შედეგად პირისათვის მიყენებული როგორც მატერიალური, ასევე, მორალური ზიანის ანაზღაურების აუცილებლობას. რაც შეეხება მორალურ ზიანს, საკასაციო პალატა მოიხმობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველ ნაწილს, რომლის თანახმად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით.

47. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2009 წლის 8 აპრილის განჩინებით №ბს-972-936(3კ-08) ადმინისტრაციულ საქმეზე ჩამოყალიბებულ განმარტებაზე, რომლის თანახმად: „არაქონებრივი უფლებები წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლის იმ ობიექტს, რომელსაც გააჩნია მისთვის დამახასიათებელი თავისებურებები. არსებითი განსხვავება მდგომარეობს არაქონებრივი უფლების ხელყოფის შედეგად დამდგარი ზიანის შინაარსში. სამოქალაქო სამართლის აღნიშნული ობიექტის სპეციფიკის გათვალისწინებით მისი ხელყოფის შედეგად დამდგარ ზიანს ქონებრივი ეკვივალენტი არ გააჩნია. ამდენად, არაქონებრივი ზიანის მოთხოვნის წარმოშობისათვის საკმარისია არსებობდეს არაქონებრივი უფლების ხელყოფის ფაქტი. მორალური ზიანის მოცულობას (რომელსაც არ გააჩნია მატერიალური გამოხატულება) განსაზღვრავს სასამართლო გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით“...... „სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლში მითითება მორალური ზიანის გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების თაობაზე გულისხმობს ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობის ხარისხის, დაზარალებულის განცდების სიღრმისა და ინდივიდუალური თავისებურების გათვალისწინებას. მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლო მხედველობაში იღებს, მოპასუხეების მიერ მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ფაქტს, ასევე დაზარალებულის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მორალური ზიანის მიმართ და ობიექტურ გარემოებებს. ამ გარემოებათა შორისაა დაზარალებულის ცხოვრების პირობები (საოჯახო, ყოფითი, მატერიალური, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ასაკი და ა.შ.), ბრალის ხარისხი, ქონებრივი მდგომარეობა და სხვა გარემოებები. მორალური ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში არ ხდება ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია. შეუძლებელია ფულადი ფორმით ჯანმრთელობის შეფასება, კომპენსაციის მიზანია მორალური ზიანით გამოწვეული ტკივილების, ნეგატიური განცდების შემსუბუქება, დადებითი ემოციების გამოწვევა, რომელიც ეხმარება დაზარალებულს სულიერი გაწონასწორების მიღწევაში, სოციალურ ურთიერთობებში ჩართვაში, რაც მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურების სატისფაქციურ ფუნქციას შეადგენს“. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 7 თებერვლის №ბს-432-429(2კ-17) გადაწყვეტილებით საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „მართალია პირის მიმართ იძულებითი ღონისძიების გამოყენება, სისხლის სამართლებრივი დევნა და გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანა დაკავშირებულია ნეგატიურ განცდებთან და უქმნის პირს დისკომფორტს, თუმცა სისხლის სამართლებრივ პასუხისგებაში მყოფი პირი, გონივრულ ფარგლებში, ვალდებულია ითმინოს ამ პროცესის ნეგატიური შედეგები. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, მორალური ზიანის კომპენსაციის მიზანია მორალური ზიანით გამოწვეული ტკივილების, ნეგატიური განცდების შემსუბუქება, დადებითი ემოციების გამოწვევა. არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება ვერ აღუდგენს დაზარალებულს ხელყოფამდე არსებულ სულიერ მდგომარეობას, მისი მიზანია არამატერიალური სიკეთის ხელყოფით გამოწვეული ტანჯვის შემსუბუქება, ნეგატიური განცდების სიმძიმისა და ინტენსივობის შემცირება.“

48. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, ზიანი ანაზღაურდება სისხლის სამართლის საქმეების მწარმოებელ ცალკეულ თანამდებობის პირთა ბრალეულობის დადგენის გარეშე, ხოლო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად საკმარისია პირის მარეაბილიტირებელი გარემოების არსებობა და შესაბამისი ქმედების უკანონობის დადგენა. პირის ბრალეული ქმედების მიზეზობრიობის დადგენა, რამაც გამოიწვია ზიანი, არ წარმოადგენს მიყენებული ზიანის ანაზღაურების აუცილებელ წინაპირობას (სუსგ №ბს-222(კ-კს-20), 27.05.2021წ.). საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემული პირის მიმართ გამოტანილი, კანონიერ ძალაში არსებული გამამართლებელი განაჩენი წარმოადგენს რეაბილიტაციის საფუძველს, ხოლო ამავე სისხლის სამართლის საქმის წარმოებისას ბრალდებულის მიმართ ფორმალურად კანონიერად გამოყენებული ზემოქმედების ღონისძიებები, მარეაბილიტირებელი გარემოების დადგენისთანავე, სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიზნებისთვის, უკანონოდ უნდა ჩაითვალოს, რითაც დგინდება, რომ მოსარჩელე კონსტიტუციით გარანტირებული უფლებების შემზღუდავი ზემოქმედების ქვეშ იმყოფებოდა სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. ამდენად, ზიანის ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნა, დამდგარ ზიანს, ქმედებასა და შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის მტკიცებასთან ერთად, უპირველესად ეფუძნება მარეაბილიტირებელ გარემოებას, რასაც, როგორც აღინიშნა, წარმოადგენს გამამართლებელი განაჩენი.

49. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2014 წლის 19 ივნისს მოსარჩელეს, ზ. ჯ-ას წარედგინა ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ და მესამე ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით (სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვა, თუ ეს ნივთი იმყოფებოდა გამფლანგველის მართლზომიერ გამგებლობაში, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, ჩადენილი ორგანიზებული ჯგუფის მიერ, დიდი ოდენობით, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით შვიდიდან თერთმეტ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე), ასევე ამავე კოდექსის 332-ე მუხლის პირველი ნაწილითა (მოხელის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება საჯარო ინტერესის საწინააღმდეგოდ, სხვისთვის რაიმე უპირატესობის მისაღებად, რამაც სახელმწიფოს კანონიერი ინტერესის არსებითი დარღვევა გამოიწვია, ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე) და 25,341-ე მუხლით (მოხელის წაქეზება ყალბი დოკუმენტის შესადგენად, ჩადენილი პირადი მოტივით, ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორიდან ოთხ წლამდე) გათვალისწინებული დანაშაულების სავარაუდო ჩადენისათვის.

50. ასევე დადგენილია, რომ დასავლეთ საქართველოს პროკურატურამ შუამდგომლობით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს და ითხოვა ბრალდებულ ზ. ჯ-ას თანამდებობიდან გადაყენება. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 14 თებერვლის განჩინებით აღნიშნული შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და ბრალდებული ზ. ჯ-ა გადაყენებული იქნა ...ის თანამდებობიდან, საქმეზე შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მიღებამდე. ამასთან, 2014 წლის 10 თებერვალს ზ. ჯ-ა დაკავებულ იქნა, ხოლო ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 12 თებერვლის განჩინებით მას შეეფარდა აღკვეთის ღონისძიება - პატიმრობა.

51. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 8 ნოემბრის განაჩენით, მოსარჩელე ზ. ჯ-ა უდანაშაულოდ იქნა ცნობილი და გამართლდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25, 341-ე მუხლით წარდგენილ ბრალდებაში; იმავე კოდექსის 332-ე მუხლის პირველი ნაწილით წარდგენილი ბრალდება ამოერიცხა, როგორც ზედმეტად წარდგენილი; სსკ-ის 182-ე მუხლის მესამე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით წარდგენილი ბრალდება გადაკვალიფიცირდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე და ზ. ჯ-ა ცნობილ იქნა დამნაშავედ სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ და „დ“ ქვეპუნქტებით და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის, ხოლო სასჯელის ზომად განესაზღვრა 7 წლით თავისუფლების აღკვეთა.

52. პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენი უცვლელად დარჩა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 აპრილის განაჩენით. აღნიშნული განაჩენი გაასაჩივრა როგორც ბრალდების, ისე დაცვის მხარემ.

53. საქართველოს პრეზიდენტის 2015 წლის 23 ივლისის განკარგულებით ზ. ჯ-ა, მსჯავრდებული ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 8 ნოემბრისა და ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 აპრილის განაჩენებით საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „დ“ და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით, შეწყალებულ იქნა და გათავისუფლდა საპატიმრო სასჯელის შემდგომი მოხდისაგან (ტ.3, გვ. 73).

54. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენით დასავლეთ საქართველოს საოლქო პროკურატურის უფროსი პროკურორის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო მსჯავრდებულ ზ. ჯ-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და ცვლილება შევიდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 აპრილის განაჩენში, კერძოდ, მოსარჩელე ზ. ჯ-ა უდანაშაულოდ იქნა ცნობილი და გამართლდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25,341-ე მუხლით წარდგენილ ბრალდებაში; იმავე კოდექსის 332-ე მუხლის პირველი ნაწილით წარდგენილი ბრალდება ამოერიცხა, როგორც ზედმეტად წარდგენილი, ხოლო სსკ-ის 182-ე მუხლის მესამე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით წარდგენილი ბრალდება გადაუკვალიფიცირდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 342-ე მუხლის პირველ ნაწილზე (სამსახურებრივი გულგრილობა ესე იგი, მოხელის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება საჯარო ინტერესის საწინააღმდეგოდ, სხვისთვის რაიმე უპირატესობის მისაღებად, რამაც სახელმწიფოს კანონიერი ინტერესის არსებითი დარღვევა გამოიწვია, ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე) და ცნობილ იქნა დამნაშავედ სსკ-ის 342-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ხოლო სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა ჯარიმა 4000 ლარის ოდენობით. ამასთან, პატიმრობაში ყოფნის ვადის გათვალისწინებით, ზ. ჯ-ა მთლიანად გათავისუფლდა ჯარიმის სახით დანიშნული სასჯელის მოხდისაგან.

55. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენით დადგენილია, რომ დაცვის მხარეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 აპრილის განაჩენი ზ. ჯ-ას გამართლების (სსკ-ის 25,341-ე მუხლი) და ზედმეტად წარდგენილი ბრალდების ამორიცხვის (სსკ-ის 332-ე მუხლის 1-ელი ნაწილი) ნაწილში არ გაუსაჩივრებია, ვინაიდან ზ. ჯ-ას მსჯავრი არ დადებია აღნიშნული მუხლებით წარდგენილ ბრალდებებში. ამ გარემოებაზე ასევე მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენის სამოტივაციო ნაწილის 141-ე პუნქტი, საიდანაც დგინდება, რომ დაცვის მხარის მოთხოვნა საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შეეხებოდა გასაჩივრებული განაჩენის მხოლოდ იმ ნაწილს, რომლითაც მსჯავრი დაედო ზ. ჯ-ას. დადგენილია, რომ ამავე განაჩენით არ დაკმაყოფილდა დასავლეთ საქართველოს საოლქო პროკურატურის უფროსი პროკურორის საკასაციო საჩივარი. აქედან გამომდინარე, დადგენილია, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენით, ზემოაღნიშნულ ნაწილში (სსკ-ის 25,341-ე მუხლი და სსკ-ის 332-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი), უცვლელი დარჩა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 აპრილის განაჩენი და ცვლილება შევიდა გასაჩივრებული განაჩენის მხოლოდ იმ ნაწილში, რა ნაწილშიც ზ. ჯ-ა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ ცნობილ იქნა დამნაშავედ. საბოლოოდ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენით ზ. ჯ-ა ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 342-ე მუხლის 1-ელი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში, ხოლო სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით დამნაშავედ ცნობის ნაწილში საქართველოს უზენაეს სასამართლოს სააპელაციო სასამართლოს განაჩენი არ შეუცვლია.

56. დასახელებული გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობას, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენით დადგინდა სსკ-ის 182-ე, 341-ე და 332-ე მუხლების საფუძველზე ზ. ჯ-ას სისხლისსამართლებრივი დევნის უკანონობა, ასევე სსკ-ის 182-ე მუხლის საფუძველზე უკანონო მსჯავრდება (თბილისის საქალაქო სასამართლოს 8.07.2021წ. გადაწყვეტილება ტ.2, გვ. 157, 160; თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2.11.2021წ. განჩინება ტ.2. გვ. 221) და განმარტავს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენი ზ. ჯ-ას მარეაბილიტირებელ გარემოებას, შესაძლოა, წარმოადგენს მხოლოდ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25,341-ე მუხლით წარდგენილი ბრალდების გამართლების ნაწილში, ვინაიდან წარდგენილი ბრალდებებიდან მხოლოდ ამ ნაწილში დადგინდა ზ. ჯ-ას სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის და არა უკანონო მსჯავრდების ფაქტი. სხვა ნაწილში კი არ არსებობს მარეაბილიტირებელი გარემოება, რამეთუ სისხლის სამართლის საქმის განმხილველ სასამართლოს არ გაუმართლებია ზ. ჯ-ა წარდგენილი ბრალდებების სხვა ნაწილში და ერთ შემთხვევაში ამორიცხა ბრალდება, როგორც ზედმეტად წარდგენილი (სსკ-ის 332-ე მუხლის 1-ელი ნაწილი), ხოლო მეორე შემთხვევაში (სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის "ა", "დ" და მე-3 ნაწილის "ბ" ქვეპუნქტები) მხოლოდ ნაწილობრივ შეიცვალა კვალიფიკაცია და წარდგენილი ბრალდება საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის "ა" ქვეპუნქტის ნაწილში, რომელიც სააპელაციო სასამართლომ გადააკვალიფიცირა სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის "ა" ქვეპუნქტზე, საკასაციო სასამართლოს 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენით გადაკვალიფიცირდა სსკ-ის 342-ე მუხლის 1-ელ ნაწილზე, დანარჩენ ნაწილში კი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 აპრილის განაჩენი დარჩა უცვლელი.

57. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სისხლის სამართლის საქმეთა განხილვისას სასამართლო საქმეზე მხარეთა მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების შეფასების შედეგად მიღებული განაჩენი შესაძლოა, შეიცავდეს დასკვნას წარდგენილი ბრალდებებიდან ერთ-ერთი ბრალდების როგორც ზედმეტად წარდგენილის ამორიცხვის შესახებ. სასამართლო აღნიშნულ დასკვნამდე მიდის იმ შემთხვევაში, როდესაც სისხლის სამართლის კოდექსის ერთი მუხლით გათვალისწინებული ქმედების სპეციალური შემადგენლობა მთლიანად მოიცავს სხვა მუხლით გათვალისწინებული ქმედების ზოგადი შემადგენლობის ნიშნებს. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის არაერთი განმარტებით, თუ პირის ქმედებაში სისხლის სამართლის კოდექსის ზოგადი ნორმით გათვალისწინებულ შემადგენლობასთან ერთად არსებობს სისხლის სამართლის კოდექსის კერძო ნაწილის სპეციალური ნორმით გათვალისწინებული შემადგენლობაც, რომლითაც დაწესებულია პასუხისმგებლობა იმავე დანაშაულებრივი ქმედებისათვის, რომელსაც ასევე მოიცავს ზოგადი ნორმის შემადგენლობა, მაშინ აღნიშნული ქმედება უნდა დაკვალიფიცირდეს მხოლოდ სპეციალური ნორმით (სუსგ №2კ-332აპ.-15, 18.12.2015წ; №2კ-1630აპ.-07, 27.03.2008წ; №2კ-374აპ.-07, 31.05.2007წ; №2კ-932აპ.-06, 15.12.2006წ.). ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 8 ნოემბრის განაჩენით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სსკ-ის 332-ე მუხლის 1-ელი ნაწილით გათვალისწინებულ (მოხელის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება საჯარო ინტერესის საწინააღმდეგოდ, სხვისთვის რაიმე უპირატესობის მისაღებად, რამაც სახელმწიფოს კანონიერი ინტერესის არსებითი დარღვევა გამოიწვია) ბრალდების ეპიზოდში ზ. ჯ-ას ქმედება დაკვალიფიცირებული იყო სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით (გაფლანგვა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით), რის გამოც ქმედების დამატებით სსკ-ის 332 მუხლის 1-ელი ნაწილით კვალიფიკაცია აღარ იყო მართებული (08.11.2014წ. განაჩენი ტ.1, გვ. 145). აღსანიშნავია, რომ მითითებული მსჯელობა გაზიარებულ იქნა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ, ხოლო საქართველოს უზენაეს სასამართლოს არ უმსჯელია და შეუცვლია ქვედა ინსტანციის სასამართლოს განაჩენი ზ. ჯ-ას ქმედების სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით კვალიფიკაციის ნაწილში (სუსგ 18.12.2015 წლის განაჩენი, ტ.1, გვ. 210). ამდენად, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ სსკ-ის 332-ე მუხლის 1-ელი ნაწილით გათვალისწინებული ბრალდების ამორიცხვის, როგორც სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის ფაქტის შეფასება, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია, რადგან ზ. ჯ-ას მიერ სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქმედება სრულად მოიცავდა სსკ-ის 332-ე მუხლის 1-ელი ნაწილით გათვალისწინებული ქმედების შემადგენლობას, რაც იწვევს არა აღნიშნულ ნაწილში ბრალდებულის გამართლებას და შესაბამისად, მის რეაბილიტაციას, არამედ ბრალდების ნაწილის, როგორც ზედმეტად წარდგენილის ამორიცხვას, რაც არათუ არ წარმოადგენს ბრალდებულის გამართლებას, არამედ, პირიქით ადასტურებს ბრალდებულის მიერ დანაშაულის ჩადენას სსკ-ის სპეციალური (სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტი) ნორმით. ამდენად, დასახელებულ შემთხვევაში სადავოა მხოლოდ ჩადენილი ქმედების სწორად კვალიფიკაციის საკითხი, კერძოდ, ბრალდებულის მიერ ჩადენილია სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული მართლსაწინააღმდეგო (სისხლისსამართლებრივი უმართლობა) და ბრალეული ქმედება, თუმცა ზუსტდება ქმედების შემადგენლობა, ხოლო გამართლების შემთხვევაში დგინდება, რომ პირს არ ჩაუდენია სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული დანაშაული. სამართლებრივი შედეგის მხრივ უნდა აღინიშნოს, რომ წარდგენილი ბრალდებებიდან ერთ-ერთი ბრალდების როგორც ზედმეტად წარდგენილის ამორიცხვა არ წარმოშობს ბრალდებულის რეაბილიტაციის უფლებას, რადგან პირის მიერ ჩადენილია სისხლის სამართლის კოდექსის ზოგადი და სპეციალური ნორმით გათვალისწინებული ქმედება, თუმცა ქმედება კვალიფიცირდება მხოლოდ სპეციალური ნორმით, სასამართლოს გამოაქვს გამამტყუნებელი განაჩენი და არ ადგენს ბრალდებულის უდანაშაულობის ფაქტს.

58. საკასაციო სასამართლო ასევე არ იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას სისხლის სამართლის საქმეებზე ქმედების კვალიფიკაციის შეცვლის (ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მხრიდან მოსარჩელის რეაბილიტაციის საფუძვლად სსკ-ის 182-ე მუხლით წარდგენილ ბრალდებაზე მითითებას), როგორც რეაბილიტაციის საფუძვლად მიჩნევას და განმარტავს, რომ ბრალდებულის მიერ ჩადენილი ქმედების ზუსტი კვალიფიკაცია სასამართლოს კომპეტენციას წარმოადგენს. პირის ბრალდებულის სახით პასუხისგებაში მიცემისას, ბრალდების მხარე ეფუძნება ფაქტების ან ინფორმაციის ერთობლიობას, რომელიც მოცემული სისხლის სამართლის საქმის გარემოებათა ერთობლიობით დააკმაყოფილებდა ობიექტურ პირს, რათა დაესკვნა პირის მიერ დანაშაულის შესაძლო ჩადენა (დასაბუთებული ვარაუდი, სსსკ-ის მე-3 მუხლის მე-11 ნაწილი), ხოლო სასამართლოში შეჯიბრებითობის პრინციპის დაცვით მხარეთა მონაწილეობით გამოკვლეულ ბრალდების დამადასტურებელ მტკიცებულებათა ერთობლიობა, რომელიც ობიექტურ პირს დაარწმუნებდა პირის ბრალეულობაში, წარმოადგენს სასამართლოს მიერ გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანის საფუძველს (გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტი, სსსკ-ის მე-3 მუხლის მე-13 ნაწილი), რაც მხოლოდ სასამართლოს უფლებამოსილების სფეროს განეკუთვნება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოკვლეული მტკიცებულებებით დგინდება ფაქტობრივი გარემოებები, მათ შორის, ბრალდებულის მიერ განხორციელებული კონკრეტული ქმედება, რის შემდგომაც სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული ქმედების შემადგენლობის ნიშნებს მიესადაგება ფაქტობრივი გარემოებები (სუბსუმცია) და დგინდება კონკრეტულად რომელი ქმედების შემადგენლობა განახორციელა ბრალდებულმა. წარდგენილი ბრალდების კვალიფიკაციის შეცვლა არ ნიშნავს პირის უდანაშაულოდ ცნობას, არამედ წარმოადგენს წარდგენილი ბრალდების ზუსტ კვალიფიკაციას, რასაც შედეგად მოსდევს ბრალდებულის დამნაშავედ ცნობა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შესაბამისი კვალიფიკაციით. ამდენად, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენით, საქართველოს სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის "ა" ქვეპუნქტის ნაწილში წარდგენილი ბრალდება, რომელიც სააპელაციო სასამართლომ გადააკვალიფიცირა სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის "ა" ქვეპუნქტზე, დააკვალიფიცირა სსკ-ის 342-ე მუხლის 1-ელი ნაწილით და ზ. ჯ-ა აღნიშნული კვალიფიკაციით ცნო დამნაშავედ წარდგენილ ბრალდებაში, რითაც დადგინდა ზ. ჯ-ას მიერ ჩადენილი ქმედების ზუსტი კვალიფიკაცია და არა მისი უდანაშაულობის ფაქტი. აქვე აღსანიშნავია, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენით არ შეცვლილა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 აპრილის განაჩენი ზ. ჯ-ას სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტითა და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის დამნაშავედ ცნობის ნაწილში, რაც დამატებით უსაფუძვლოს ხდის ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ რეაბილიტაციის საფუძვლად სსკ-ის 182-ე მუხლზე მითითებას.

59. საკასაციო პალატა აქვე ყურადღებას გაამახვილებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობაზე, რომ განსახილველ შემთხვევაში თითქოს ადგილი ჰქონდა ზ. ჯ-ას უკანონო მსჯავრდებას და განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონო მსჯავრდების შედეგად მიყენებული ზიანის სახელმწიფოსათვის დაკისრების ანაზღაურება პირველ რიგში გულისხმობს, რომ პირი დანაშაულის ჩადენისათვის მსჯავრდებული უნდა იყოს სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებული საბოლოო განაჩენის საფუძველზე. განაჩენი კი საბოლოოა იმ შემთხვევაში თუ მან res judicata-ს ძალა შეიძინა. ე.ი. როდესაც განაჩენი გახდა შეუქცევადი და უფლების სამართლებრივი დაცვის ჩვეულებრივი საშუალებები (მაგ.: გასაჩივრება ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოში) აღარ არსებობს. საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-7 დამატებითი ოქმის მე-3 მუხლზე, რომლითაც თუ საბოლოო გადაწყვეტილებით პირი მსჯავრდებულია სისხლის სამართლის დანაშაულისათვის და შემდგომში მისი ეს მსჯავრდება გაუქმდა, ან სასჯელის მოხდისაგან ის გათავისუფლდა, რადგან ახალმა ან ახლად გამოვლენილმა გარემოებებმა ცხადყო, რომ მართლმსაჯულება არაჯეროვნად განხორციელდა, და თუკი არ დამტკიცდება, რომ მანამდე უცნობი გარემოებების დროულად აღმოჩენის ან გამოვლენის შეფერხება მთლიანად ან ნაწილობრივ ამავე პირის მიზეზით მოხდა, ამგვარი მსჯავრდების გამო შეფარდებული სასჯელისათვის მას მიეკუთვნება კომპენსაცია შესაბამის სახელმწიფოში მოქმედი კანონის ან დამკვიდრებული პრაქტიკის მიხედვით. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებით, ეს მუხლი ვრცელდება მხოლოდ იმ შემთხვევებზე, როდესაც პირის მსჯავრდება გაუქმდა ან ის შეიწყალეს, ორივე შემთხვევაში იმ საფუძვლით, რომ ახალი ან ახლად გამოვლენილი ფაქტი დადასტურებულად მიუთითებს, რომ ადგილი ჰქონდა მართლმსაჯულების არასათანადოდ განხორციელებას რაც, თავის მხრივ, გულისხმობს სამართალწარმოებისას სერიოზულ ჩავარდნებს, რაც მოიცავდა მძიმე შედეგებს მსჯავრდებული პირის მიმართ (ალენი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ, საჩივარი № 25424/09, §72, 12.07.2013წ.; მატვიევი რუსეთის წინააღმდეგ, საჩივარი №26601/02, §33, 03.07.2008წ.). აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის განხილვისას უნდა განვასხვაოთ ორი სახის საქმე. სისხლის სამართლის საქმე, რომელზეც ბრალდებული გამართლდა მიმდინარე სამართალწარმოების შედეგად და სასამართლომ მიიღო გამამართლებელი განაჩენი და მეორე საქმე, როდესაც ბრალდებული გამართლდა მის მიმართ გამოტანილი გამამტყუნებელი განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლის შემდგომ, აღნიშნული განაჩენის გაუქმების გზით. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უკანონო მსჯავრდება მხოლოდ იმ შემთხვევაშია მოცემული, როდესაც ამოიწურება რა განაჩენის გასაჩივრების ვადა, კანონიერ ძალაში შევა გამამტყუნებელი განაჩენი და ახლად გამოვლენილი გარემოების გამო სასამართლო გააუქმებს კანონიერ ძალაში შესულ გამამტყუნებელ განაჩენს და გამოიტანს გამამართლებელ განაჩენს. სწორედ აღნიშნული ფაქტი დაადასტურებს, რომ ადგილი ჰქონდა მართლმსაჯულების არაჯეროვან განხორციელებას, რომელმაც უკანონო მსჯავრდებით ზიანი მიაყენა გამართლებულს, რასაც განსახილველ შემთხვევაში არ აქვს ადგილი, რამეთუ ზ. ჯ-ას მიმართ გამოტანილი განაჩენი მისი დამნაშავედ ცნობის ნაწილში არ შეცვლილა ახლად გამოვლენილი გარემოებების საფუძველზე მიღებული გამამართლებელი განაჩენით, რაც სამართლებრივ საფუძველს აცლის ზ. ჯ-ას უკანონო მსჯავრდების მტკიცებას. მეორე შემთხვევაში, სისხლის სამართლის მიმდინარე სამართალწარმოების საქმეზე გამართლებისას, გამართლებულს შეუძლია მოითხოვოს მორალური ზიანის ანაზღაურება სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახედ პატიმრობის უკანონოდ გამოყენების ან სკ-ის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული სხვა რომელიმე საფუძვლით, გარდა უკანონო მსჯავრდებაზე მითითებისა. ამდენად, უსაფუძვლოა მოსარჩელის მტკიცება და სასამართლოების მსჯელობა, რომ ზ. ჯ-ას ეკუთვნის მორალური ზიანის ანაზღაურება უკანონო მსჯავრდების გამო, რადგან, როგორც უკვე აღინიშნა, მითითებული კრიტერიუმის დასაკმაყოფილებლად, მოსარჩელე უნდა ყოფილიყო მსჯავრდებული კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით და განაჩენის გასაჩივრების საფუძველი უნდა ყოფილიყო ის, რომ ახლად გამოვლენილი ფაქტი გონივრულ ეჭვს მიღმა მიუთითებდა, რომ ადგილი ჰქონდა მართლმსაჯულების არასათანადოდ განხორციელებას, რასაც განსახილველ შემთხვევაში არ აქვს ადგილი.

60. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ზ. ჯ-ა წარდგენილი ბრალდებებიდან გამართლდა მხოლოდ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25,341-ე მუხლით წარდგენილი ბრალდების ნაწილში, რასაც შესაძლოა, წარმოეშვა რეაბილიტაციის საფუძველი მხოლოდ სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემისა და აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ გამოყენებისათვის. კასატორი საქართველოს გენერალური პროკურატურა მოსარჩელეს გამართლებულად არ მიიჩნევს, რამდენადაც მოპასუხის მოსაზრებით, მხოლოდ ნაწილობრივი გამართლება არ ქმნის პირის გამართლებულად მიჩნევის საფუძველს. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო პალატამ უნდა დაადგინოს არსებობს თუ არა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული მარეაბილიტირებელი გარემოება ზ. ჯ-ას მიმართ და სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემისა და აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ გამოყენების გამო მორალური ზიანის ანაზღაურების წინაპირობები. კერძოდ, განსახილველი საქმის ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, საკასაციო პალატამ უნდა შეაფასოს ბრალდებულის ნაწილობრივი გამართლება უპირობოდ ადასტურებს თუ არა სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემასა და აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ გამოყენებას და მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას.

61. საკასაციო პალატა მოიხმობს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-14 ნაწილს, რომლითაც განაჩენი განმარტებულია როგორც პირველი ინსტანციის, სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც ბრალდებულს ცნობს დამნაშავედ დანაშაულის ჩადენაში ან ამართლებს მას. სსსკ-ის 268-ე მუხლი განსაზღვრავს განაჩენის სახეებს, კერძოდ, დასახელებული მუხლის 1-ელი ნაწილით, სასამართლოს განაჩენი შეიძლება იყოს გამამტყუნებელი ან გამამართლებელი. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით სასამართლოს განაჩენი შეიძლება ბრალდების ზოგ ეპიზოდში გამამტყუნებელი იყოს, ხოლო ბრალდების სხვა ეპიზოდში – გამამართლებელი. სსსკ-ის 269-ე მუხლის 1-ელი ნაწილით, გამამტყუნებელი განაჩენი შეიცავს სასამართლოს გადაწყვეტილებას ბრალდებულის დამნაშავედ ცნობის შესახებ, ხოლო სსსკ-ის 270-ე მუხლის 1-ელი და მე-2 ნაწილებით, გამამართლებელი განაჩენი ნიშნავს ბრალდებულისთვის წაყენებული ბრალის დაუდასტურებლობას; გამამართლებელი განაჩენი არ უნდა შეიცავდეს გამართლებულის უდანაშაულობის გამომრიცხავ ან მისი სახელის გამტეხ ფორმულირებებს.

62. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებით „ბრალდების რომელიმე ეპიზოდში გამამართლებელი განაჩენის გამოტანა ადასტურებს ამ ნაწილში პირის უდანაშაულობას, რაც, ზოგადი წესის თანახმად, ქმნის აღნიშნულ ეპიზოდში პირის გამართლებულად მიჩნევის საფუძველს. თუმცა, საგულისხმოა, რომ ნაწილობრივი გამართლებისაგან განსხვავებით, სრულად გამამართლებელი განაჩენის მარეაბილიტირებელ გარემოებად კვალიფიცირება განპირობებულია სწორედ იმ ფაქტორით, რომ ასეთ პირობებში დასტურდება სისხლის სამართლის საქმეზე განხორციელებული საპროცესო ღონისძიებების უსაფუძვლობა, რამაც შედეგობრივად ბრალდებულში ნეგატიური განცდებისა და სტრესული მდგომარეობის წარმოშობა, მისი საქმიანი რეპუტაციის, ღირსებისა თუ პატივის შელახვა გამოიწვია. სისხლისსამართლებრივი გაგებით პირის ნაწილობრივი გამართლება ავტომატურად არ წარმოშობს ამ ნაწილში მისი რეაბილიტაციის თვითკმარ საფუძველს, რამდენადაც ასეთ პირობებში, გამოსარკვევია, ბრალდების მხარის მიერ განხორციელებული საპროცესო ღონისძიებები მიმართული იყო უშუალოდ ბრალდების რომელიმე კონკრეტული ეპიზოდის მიმართ თუ იგი საერთო იყო ბრალდების მთლიანი ფორმულირებისათვის, ასევე, ბრალდების ის ეპიზოდი, რომელშიც პირი დამნაშავედ იქნა ცნობილი, საკმარისი იყო თუ არა პირის მიმართ კონკრეტული საპროცესო მოქმედების განხორციელებისათვის. ამასთან, რეაბილიტაციის წინაპირობების არსებობის ჭრილში, ნიშანდობლივია უშუალოდ ბრალდების ფორმულირებაც, კერძოდ, რა კონკრეტული დანაშაულების ჩადენაში ედება პირს ბრალი და რა ურთიერთმიმართება არსებობს ბრალდებით მოცული დანაშაულის შემადგენლობებს შორის“ (სუსგ №ბს-426(კ-24), 24.10.2024წ.).

63. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნა მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ შესაძლოა დაეფუძნოს მხოლოდ სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემასა და აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ გამოყენებას, სასამართლო წარმოადგენს აღნიშნული ღონისძიებების გამოყენების სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებულ საფუძვლებს და იმსჯელებს სისხლის სამართლის საქმეზე მათი გამოყენების ზოგად წინაპირობებზე. პირის ბრალდებულის სახით დაკავებისთანავე ან/და პირის ბრალდების შესახებ დადგენილების გამოტანისთანავე (სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყება) პირი მიეცემა სისხლის სამართლის პასუხისგებაში (სსსკ-ის მე-9, 38-ე, 166-ე, 167-ე, მუხლები). სსსკ-ის 169-ე მუხლით პირის ბრალდებულად ცნობის საფუძველია გამოძიების სტადიაზე შეკრებილ იმ მტკიცებულებათა ერთობლიობა, რომლებიც საკმარისია დასაბუთებული ვარაუდისათვის, რომ ამ პირმა დანაშაული ჩაიდინა. სსსკ-ის 171-ე მუხლის 1-ელი ნაწილით, თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ პირმა ჩაიდინა დანაშაული, რომლისთვისაც კანონით სასჯელის სახით გათვალისწინებულია თავისუფლების აღკვეთა, ამასთანავე, პირი მიიმალება ან არ გამოცხადდება სასამართლოში, გაანადგურებს საქმისათვის მნიშვნელოვან ინფორმაციას ან ჩაიდენს ახალ დანაშაულს, ან თუ განიხილება „სისხლის სამართლის სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად უცხო სახელმწიფოსგან თანხმობის გამოთხოვის საკითხი, გამოძიების ადგილის მიხედვით, სასამართლოს პროკურორის შუამდგომლობით, ზეპირი მოსმენის გარეშე გამოაქვს განჩინება პირის დაკავების თაობაზე. ეს განჩინება არ გასაჩივრდება. სსკ-ის 205-ე მუხლის 1-ელი ნაწილით კი, პატიმრობა, როგორც აღკვეთის ღონისძიება, გამოიყენება მხოლოდ მაშინ, თუ ეს ერთადერთი საშუალებაა, რათა თავიდან იქნეს აცილებული: ა) ბრალდებულის მიმალვა და მის მიერ მართლმსაჯულების განხორციელებისათვის ხელის შეშლა; ბ) ბრალდებულის მიერ მტკიცებულებათა მოპოვებისათვის ხელის შეშლა; გ) ბრალდებულის მიერ ახალი დანაშაულის ჩადენა. ამდენად, სსსკ-ის 171.1 და 205.1 მუხლების შედარების შედეგად დგინდება, რომ კანონმდებელი განსხვავებულ წინაპირობებს ადგენს სისხლის სამართლის საპროცესო იძულების ღონისძიების - დაკავებისა და აღკვეთის ღონისძიების სახით - პატიმრობის გამოსაყენებლად. თუმცა ორივე შემთხვევაში უნდა არსებობდეს ფაქტების ან ინფორმაციის ერთობლიობა, რომელიც მოცემული სისხლის სამართლის საქმის გარემოებათა ერთობლიობით დააკმაყოფილებდა ობიექტურ პირს, რათა დაესკვნა პირის მიერ დანაშაულის შესაძლო ჩადენა, სისხლის სამართლის კოდექსით პირდაპირ გათვალისწინებული საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებისთვის ან/და აღკვეთის ღონისძიების გამოყენებისთვის გათვალისწინებული მტკიცებულებითი სტანდარტი (დასაბუთებული ვარაუდი, სსსკ-ის 38.11-ე მუხლი). ზ. ჯ-ასათვის წარდგენილი ბრალდებიდან (სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“, მე-3 ნაწილის „ა“, „ბ“ ქვეპუნქტები; სსკ-ის 332-ე მუხლის 1-ელი ნაწილი და სსკ-ის 25,341-ე მუხლი) სისხლის სამართლის კოდექსის სამივე მუხლი ითვალისწინებდა სასჯელის სახით თავისუფლების აღკვეთის გამოყენების შესაძლებლობას, რაც ფორმალურად იძლეოდა ზ. ჯ-ას დაკავების წინაპირობას. აღკვეთის ღონისძიების სახედ პატიმრობის შერჩევისას კი სასამართლომ მიუთითა, რომ არსებობდა ბრალდებულის მიმალვის და მართლმსაჯულების ხელის შეშლის საფრთხე (ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 12.02.2014 წლის განჩინება ტ.2, გვ, 64). საკასაციო პალატა მიუთითებს, ზ. ჯ-ას ბრალად რომ ჰქონოდა წარდგენილი ისეთი ქმედების ჩადენა, რისთვისაც არ იქნებოდა სასჯელის სახით გათვალისწინებული თავისუფლების აღკვეთა და აღნიშნული ქმედების ნაწილში ცნობილი იქნებოდა დამნაშავედ, ხოლო გამართლდებოდა იმ ქმედებების ნაწილში, რისთვისაც სასჯელის სახედ გათვალისწინებულია თავისუფლების აღკვეთა, ასეთ შემთხვევაში, როგორც წესი, დასაშვები იქნებოდა მტკიცება, რომ დაკავების საკანონმდებლო საფუძვლები არ არსებობდა, რასაც განსახილველ შემთხვევაში არ აქვს ადგილი. რაც შეეხება აღკვეთის ღონისძიების სახედ პატიმრობის გამოყენებას, ამ შემთხვევაში სსსკ-ის 205-ე მუხლი დაკავების საფუძვლისგან განსხვავებულ სტანდარტს აწესებს და კანონმდებელი ბრალად წარდგენილი ქმედებისათვის სასჯელის სახედ არ ითხოვს უპირობოდ თავისუფლების აღკვეთის გათვალისწინებას. ასეთი მიდგომა განპირობებულია იმით, რომ პირი შესაძლოა იმყოფებოდეს პირობითი მსჯავრის ქვეშ და კვლავ ჩაიდინოს არაერთი დანაშაული, რისთვისაც არ არის გათვალისწინებული სასჯელის სახედ თავისუფლების აღკვეთა, რაც სასამართლოს აძლევს შესაძლებლობას ბრალდებულის მიერ ახალი დანაშაულის ჩადენის საფუძვლით აღკვეთის ღონისძიების სახედ პატიმრობის შერჩევისათვის. შესაბამისად, მოსარჩელემ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ინდივიდუალურად და საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით უნდა დაასაბუთოს თუ რატომ იყო უკანონო სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემა თუ აღკვეთის ღონისძიების სახედ პატიმრობის გამოყენება. „ზოგადად უნდა აღინიშნოს, რომ თუ პირი გამართლდა ბრალდების იმ ნაწილში, რომელმაც შექმნა მისი დაკავებისა და შემდგომ აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის გამოყენების საფუძვლები და რომ არა აღნიშნული ბრალდება, პირის მიმართ ვერ განხორციელდებოდა უფლების შემზღუდავი სისხლისსამართლებრივი საპროცესო იძულების ღონისძიებები, ასეთ შემთხვევებში, პირის ნაწილობრივი გამართლება იძლევა მისი რეაბილიტაციის საფუძველს, რამეთუ მითითებული იძულების ღონისძიებები უკავშირდება ბრალდების იმ ნაწილს, რომელშიც პირი გამართლდა, ხოლო აღნიშნული ღონისძიებების გამოყენების შესახებ შუამდგომლობას არ ექნებოდა შესაბამისი საკანონმდებლო საფუძველი“ (სუსგ №ბს-426(კ-24), 24.10.2024წ.). განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან ბრალად წარდგენილი სამივე ქმედება სასჯელის სახედ ითვალისწინებდა თავისუფლების აღკვეთას და ზ. ჯ-ა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენით ცნობილ იქნა დამნაშავედ სსკ-ის 342-ე მუხლის 1-ელი ნაწილით, რისთვისაც ასევე სასჯელის ერთ-ერთ სახედ გათვალისწინებულია თავისუფლების აღკვეთა, ასევე არ შეცვლილა სააპელაციო სასამართლოს განაჩენი სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით მსჯავრდების ნაწილში, ამ შემთხვევაში საფუძველს მოკლებულია მოსარჩელის მოსაზრება, რომ 25,341-ე მუხლის ნაწილში ბრალდების წარუდგენლობის შემთხვევაში, მის მიმართ არ იქნებოდა გამოყენებული დაკავება ან აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობა.

64. საკასაციო სასამართლომ ასევე უნდა იმსჯელოს სსკ-ის 25,341-ე მუხლით სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემამ, რაშიც მოსარჩელე გამართლდა, სხვა ბრალდებებისაგან დამოუკიდებლად გამოიწვია თუ არა მორალური ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პოზიციას, რომ ზ. ჯ-ას მიმართ გამოტანილი განაჩენი წარმოადგენს გამამტყუნებელ განაჩენს, რადგან ასეთი პოზიცია ეწინააღმდეგება საკასაციო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესულ 2015 წლის 18 დეკემბრის განაჩენს, რომლითაც ზ. ჯ-ა სსკ-ის 25,341-ე მუხლის ნაწილში ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა, რითაც დასტურდება ზ. ჯ-ას მიმართ ბრალდების ამ ნაწილში გამართლების ფაქტი. საკასაციო სასამართლო აქვე აღნიშნავს, რომ როგორც დოქტრინაში, ასევე საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკაში დამკვიდრებულ ტერმინს წარმოადგენს "ნაწილობრივ გამამართლებელი განაჩენი", რომელიც მიესადაგება ისეთ შემთხვევებს, როდესაც დანაშაულთა რეალური ერთობლიობისას, ბრალდებული/მსჯავრდებული წარდგენილი ბრალდებებიდან ერთ-ერთ ნაწილში გამართლდება. ზოგადად, რეაბილიტაციის საფუძველია როგორც გამამართლებელი განაჩენი, ასევე ნაწილობრივ გამამართლებელი განაჩენი, სადაც მოცემულია სასამართლოს შემაჯამებელი დასკვნა წარდგენილ ბრალდებაში/ბრალდების ნაწილში, პირის უდანაშაულოდ ცნობისა და გამართლების შესახებ. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ აღნიშნავს, რომ ზ. ჯ-ას მიმართ გამოტანილია არა გამამტყუნებელი, არამედ ნაწილობრივ გამამართლებელი განაჩენი, რაც შესაძლებელია იყოს რეაბილიტაციის საფუძველი, თუმცა უნდა დადგინდეს გამოიწვია თუ არა მორალური ზიანი იმ ბრალდებამ, რომელშიც გამართლდა მოსარჩელე, რა დროსაც სასამართლომ უნდა შეამოწმოს წარმოადგენდა თუ არა საერთო ქმედების შემადგენელ ნაწილს სსკ-ის 25,341-ე მუხლით გათვალისწინებული შემადგენლობა. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე ბრალდებულის ნაწილობრივი გამართლება, რიგ შემთხვევებში, არ გამორიცხავს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის შესაძლებლობას, სისხლის სამართლის პროცესში ბრალდებულის აუცილებელი მონაწილეობის შედეგად მიყენებული მატერიალური ზარალისთვის და მორალური ზიანის - ბრალდებულის პირადი არაქონებრივი უფლებების განსაკუთრებით სერიოზული დარღვევებისთვის, თუმცა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნისას მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს და სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაამტკიცოს თავისი მოთხოვნები.

65. საკასაციო სასამართლო მორალურ ზიანთან დაკავშირებით აღნიშნავს, რომ მორალური ზიანი არის სულიერი განცდა/დისკომფორტი, ფიზიკური ტკივილი, სტრესი, რომელსაც მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად განიცდის ფიზიკური პირი და რაც შედეგად ასევე იწვევს პირის ღირსების, პატივის, რეპუტაციის შელახვას. საკასაციო პალატას დასაშვებად მიაჩნია, რომ ნაწილობრივი გამამართლებელი განაჩენი საფუძვლად დაედოს მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნას, მიუხედავად ქმედების შემადგენლობისათვის გათვალისწინებული სანქციის სახისა, თუმცა ასეთ შემთხვევაში მხედველობაშია მისაღები წარდგენილი ბრალდებების ურთიერთკავშირი, ასევე უტყუარად უნდა დადასტურდეს, რომ გამართლებულ ნაწილში სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემამ, სხვა ბრალდებებისაგან დამოუკიდებლად წარმოშვა ის სულიერი განცდები, რაც საფუძვლად დაედება მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნას. თუ ბრალი წარდგენილია ერთი ქმედების ფარგლებში სისხლის სამართლის კოდექსის ერთი თავით ან ერთმანეთთან დაკავშირებული ქმედების შემადგენლობის ფარგლებში, მაგ.: სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება/სამსახურებრივი სიყალბე/სამსახურებრივი გულგრილობა, ასეთ შემთხვევაში მოსარჩელემ უტყუარად უნდა დაადასტუროს, ბრალდების ნაწილში გამართლების შემთხვევაში რამ გამოიწვია მორალური ზიანი იმ დროს, როდესაც ბრალდების სხვა ნაწილში დამნაშავედ იქნა ცნობილი. ასეთ დროს მსჯელობა პატივისა და ღირსების შელახვაზე საფუძველს მოკლებულია, რამეთუ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებაში დამნაშავედ ცნობის შემთხვევაში სამსახურებრივი გულგრილობის ნაწილში პასუხისგებაში მიცემა და გამართლება, როგორც წესი, არ იწვევს პირის პატივისა და ღირსების შელახვას, რადგან ჩადენილ ქმედებათა ბუნება მსგავსია და ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად არ წარმოშობს სულიერ განცდებს და არ იწვევს საქმიანი რეპუტაციის, პატივის თუ ღირსების შელახვას. განსხვავებით ისეთი შემთხვევისგან, როდესაც განხორციელებული ქმედების შემადგენლობები არ არის ერთმანეთთან დაკავშირებული (მაგ.: სააღსრულებო საქმიანობა ლიცენზიის გარეშე (სსკ-ის 182²-ე მუხლი) და გარყვნილი ქმედება (სსკ-ის 141-ე მუხლი)), როდესაც ერთი სისხლის სამართლის ფარგლებში იხილება. პირის გარყვნილი ქმედების ჩადენის შესახებ ბრალდების ნაწილში გამართლების შემთხვევაში, მას შეუძლია ნაწილობრივი გამამართლებელი განაჩენი საფუძვლად დაუდოს მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნას, რადგან აღნიშნული ბრალდება, სხვა ბრალდებისგან დამოუკიდებლად გამოიწვევდა სულიერ განცდებსა და რეპუტაციის შელახვას.

66. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ზ. ჯ-ას ეკავა ...ის თანამდებობა და მას ბრალად წარედგინა სსკ-ის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ და მესამე ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით, სსკ-ის 332-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და სსკ-ის 25,341-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულების ჩადენა, რაც დაკავშირებული იყო სამასალე და საშეშე მერქნის საკრებულოს დადგენილებით განსაზღვრული მოსახლეობისათვის უსასყიდლოდ გადაცემის ნაცვლად, ...ის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული ხის გადამამუშავებელი საამქროებისათვის უსასყიდლოდ გადაცემის ფაქტთან. ბრალად წარდგენილი ქმედებები (სსკ-ის 332-ე და სსკ-ის 25,341-ე მუხლები) გათვალისწინებულია საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის XXXIX თავით - სამოხელეო დანაშაული, ხოლო სსკ-ის 182-ე მუხლით წარდგენილი ბრალდება ასევე შეეხებოდა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით ჩადენილ ქმედებას და უკავშირდებოდა ზ. ჯ-ას მიერ დაკავებულ თანამდებობას. საბოლოოდ, ზ. ჯ-ა ცნობილ იქნა დამნაშავედ სამოხელეო დანაშაულის თავით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის (სსკ-ის 342.1 მუხლი), ასევე, მსჯავრდება არ შეცვლილა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით ჩადენილი დანაშაულის ნაწილში. ამდენად, ზ. ჯ-ას მიმართ წარმოებული სისხლის სამართლის საქმის ბუნებისა და ბრალად წარდგენილი ქმედების შემადგენლობების შინაარსობრივი კონტექსტის მხედველობაში მიღებით, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის ნაწილობრივი გამართლება არ იყო გამართლება “საქმის არსებით გარემოებებთან მიმართებით” ამის პირდაპირი გაგებით. მიუხედავად ფორმალურად ნაწილობრივი გამართლებისა, იგი ბრალდების იმ ეპიზოდში, რომლის ქმედების შემადგენლობა ასევე მოცემულია სისხლის სამართლის კოდექსის სამოხელეო დანაშაულის თავში და არსებითად იმავე ფაქტობრივ გარემოებებს ეყრდნობა, რასაც ბრალდების სხვა ნაწილები, ცნობილ იქნა დამნაშავედ, რაც გამორიცხავს ერთმანეთთან დაკავშირებული რამდენიმე დანაშაულის ჩადენისათვის ერთ-ერთ ნაწილში გამართლების ფაქტის მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძვლად მიჩნევას. ასეთ დროს, მიუხედავად კონკრეტულ ეპიზოდში მისი გამართლებისა და სისხლის სამართლის მატერიალური ნორმით გათვალისწინებული დანაშაულის შემადგენლობის დაუდასტურებლობისა, იგი სასამართლოს განაჩენის საფუძველზე მსჯავრდებულია იმავე ბრალდების ფარგლებში არსობრივად ანალოგიური დანაშაულის ჩადენაში, რაც გამორიცხავს ამგვარ პირობებში ზ. ჯ-ას რეაბილიტაციის შესაძლებლობას (შეად. სუსგ №ბს-426(კ-24), 24.10.2024წ.).

67. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ზ. ჯ-ას, როგორც სამოხელეო დანაშაულისათვის მსჯავრდებულ პირს, სამოხელეო დანაშაულის ჩადენაში ნაწილობრივი გამართლებით არ წარმოშობია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, რეაბილიტაციის - სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემით, მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება, რამდენადაც სახეზე არ არის იმ სახის ნაწილობრივ გამამართლებელი განაჩენი (მარეაბილიტირებელი გარემოება), რომელიც დაადასტურებდა ზ. ჯ-ასათვის გამართლების ნაწილში სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემით მორალური ზიანის მიყენების ფაქტს.

68. გამომდინარე იქიდან, რომ განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობით დადასტურდა მარეაბილიტირებელი გარემოების და შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების წინაპირობის არარსებობა, აღარ არსებობს მორალური ზიანის ოდენობის დამატებით განსაზღვრის საჭიროება.

69. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს და უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 ნოემბრის განჩინება მორალური ზიანის ნაწილში ზ. ჯ-ას სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე და ამ ნაწილში მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ზ. ჯ-ას სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით,

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 ნოემბრის განჩინება მორალური ზიანის ნაწილში ზ. ჯ-ას სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. ზ. ჯ-ას სარჩელი მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე