საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1037(კ-25) 18 დეკემბერი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე)– ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) –ვ. გ-ი

თავდაპირველი მოპასუხე - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 დეკემბრის განჩინება

დავის საგანი–მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2022 წლის 17 ნოემბერს ვ. გ-იმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობისა და შპს „ე...ს“ მიმართ. 15.12.2023წ. მოგვიანებით დაზუსტდა მოპასუხეთა წრე და ამოირიცხა შპს „ე...“.

მოსარჩელის განმარტებით, 2022 წლის 25 აპრილს, ...ში, ... N... კორპუსის წინ პარკინგზე მდგომ მის კუთვნილ ავტომანქანას დაეცა ხმელი ხის ტოტი, რომელმაც დააზიანა მანქანის წინა საქარე მინა და სხვა ნაწილები. შემთხვევის ადგილზე გამოძახებულმა საპატრულო პოლიციამ შეადგინა რეაგირების ოქმი, ხოლო შესაბამისმა სამსახურმა გამხმარი ხე მოჭრა ელექტროხერხით. საექსპერტო დასკვნის თანახმად, ზიანის ოდენობამ შეადგინა 5 775 ლარი, ხოლო საექსპერტო მომსახურების თანხამ - 345 ლარი. მოსარჩელემ მიმართა დიდუბის რაიონის გამგეობას ზემოაღნიშნული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, თუმცა ადმინისტრაციულმა ორგანომ უარი განაცხადა მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ ადგილობრივ თვითმართველობის ორგანოებს ევალებათ მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის კეთილმოწყობა და ადამიანის ჯანმრთელობისთვის უსაფრთხო გარემოს შექმნა. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ გამხმარი ხეები საფრთხეს უქმნის პირის საკუთრების უფლებას და ჯანმრთელობას.

ამდენად, მოსარჩელემ მოითხოვა 2022 წლის 25 აპრილს, ქარის შედეგად, ვ. გ-ის ავტომანქანის დაზიანების გამო დამდგარი ზიანის - 6 320 (ექვსიათასსამასოცი) ლარის ანაზღაურების მოპასუხეებისთვის სოლიდარულად დაკისრება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილებით ვ. გ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა მატერიალური ზიანის - 5775 ლარის ანაზღაურება.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2022 წლის 25 აპრილს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობაში, ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ცხელი ხაზის მეშვეობით შევიდა შეტყობინება ქ.თბილისში, ...ში, ..., N... კორპუსის მიმდებარედ ქარის შედეგად ხის წაქცევისა და ავტომანქანაზე დაცემის შესახებ. შეტყობინებაზე რეაგირების მიზნით, გამგეობამ აცნობა კონტრაქტორ ორგანიზაციას, რომლის წარმომადგენლებიც გამოცხადდნენ აღნიშნულ მისამართზე, მათი განმარტებით, მე-8 კორპუსის წინ მდგომ ავტომანქანაზე დაცემული იყო ხის ტოტი.

შსს საპატრულო პოლიციის დიდუბის მე-3 ოცეულის პატრულ-ინსპექტორის 2022 წლის 25 აპრილის რეაგირების ოქმის თანახმად, ...ი, .... N... კორპუსის მიმდებარედ ხის მოტეხილი ტოტი დაეცა გაჩერებულ ა/მანქანას მოდელი ,,...’’, სახ.ნომრით ..., რომელსაც დაუზიანდა წინა საქარე მინა და სახურავი.

ვ. გ-იმა 2022 წლის 28 აპრილს მიმართა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის დიდუბის რაიონის გამგეობას, ქარის შედეგად ხმელი ხის ტოტის ავტომობილზე დაცემის გამო, ზიანის - 4832 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის დიდუბის რაიონის გამგეობამ 2022 წლის 19 მაისის N32-01221391296 წერილით ვ. გ-ის მოთხოვნა ზარალის ანაზღაურების შესახებ არ დაკმაყოფილდა, იმ საფუძვლით, რომ არ დასტურდებოდა, განცხადებაში მითითებული ზიანის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობის მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი ქმედებით გამოწვევის ფაქტი.

ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2022 წლის 13 ივლისის N004696722 ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე გამოსაკვლევად წარდგენილ, 2016 წელს დამზადებული, მაღალი გამავლობის ავტომანქანა ,,...’’-ზე სახელმწიფო ნომრით ..., საიდენტიფიკაციო ნომრით ..., მიყენებული მატერიალური ზარალის ოდენობა, დღევანდელი საბაზრო ფასებისა და გაუთვალისწინებელი ხარჯების გათვალისწინებით, საორიენტაციოდ შეადგენს 5 775 ლარს.

საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2024 წლის 22 თებერვლის NMIA 924 00536004 წერილის თანახმად, შსს საინფორმაციო-ანალიტიკური დეპარტამენტის საინფორმაციო ცენტრის კომპეტენციისა და აღრიცხვიანობის ფარგლებში, 2016 წლის ავტომანქანზე ,,...’’ სახელმწიფო ნომრით ..., საიდენტიფიკაციო ნომრით ..., 2022 წლის 13 ივლისამდე პერიოდში ავტოსაგზაო შემთხვევის შესახებ ინფორმაცია არ იძებნება, ისევე საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის ფაქტები არ ფიქსირდება შსს შესაბამის საინფორმაციო ელექტრონულ ბაზაში.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-209-ე, სსკ-ის 1005-ე, 992-ე, 408-ე მუხლებზე, ასევე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2014 წლის 22 დეკემბრის N19-58 დადგენილებით დამტკიცებული ,,ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის დებულების’’ მე-3 მუხლის ,,გ.პ’’ ქვეპუნქტზე, „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის გარემოს დაცვის საქალაქო სამსახურის დებულების დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წლის 16 იანვრის №10-11 დადგენილების პირველი მუხლის პირველ პუნქტზე, მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ვ’’ ქვეპუნქტზე, 5.1 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, ასევე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წლის 16 იანვარის №10-20 დადგენილებით დამტკიცებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის რაიონის გამგეობის ტიპური დებულების მე-2 მუხლის “ი” ქვეპუნქტზე.

სასამართლომ ზემოაღნიშნულ სამართლებრივ ნორმებზე დაყრდნობით დაასკვნა, რომ მწვანე ნარგავების მოვლა-აღდგენასთან დაკავშირებით ფიზიკური და იურიდიული პირების განცხადებაზე (შეტყობინებაზე) რეაგირება და შესაბამისი ღონისძიების გატარება გამგეობის კომპეტენციაა, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში მოვლითი ჭრის განხორციელება-ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის (გარემოს დაცვის საქალაქო სამსახური). ამდენად, სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნის ფარგლებში ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ ადმინისტრაციულ ორგანოდ მიიჩნია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახეზე იყო ზიანის ანაზღაურების ყველა წინაპირობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 დეკემბრის განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები მასზედ, რომ მოპასუხემ ჩაიდინა მმართველობითი ღონისძიების - მოქმედების განუხორციელებლობა, არ უზრუნველყო მასზე დაკისრებული ფუნქციების სრულყოფილად შესრულება, რამაც დამდგარი ფაქტობრივი შედეგით მოსარჩელეს მიაყენა მატერიალური ზიანი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 დეკემბრის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეზე ქალაქ თბილისის მუნიციპლიტეტის მერია არ წარმოადგენს სათანადო მოპასუხეს. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 11.06.2022წ. N11-58 დადგენილების მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში და მის ადმინისტრაციულ საზღვრებში სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე მწვანე ნარგავების მოვლის ღონისძიებებს ახორციელებს უფლებამოსილი ორგანო, მუნიციპალიტეტის მიერ უფლებამოსილი იურიდიული პირი ან შესაბამისი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიული ორგანო რაიონის გამგეობა ამ წესის მე-7 მუხლის პირველი პუნქტის “ე” ქვეპუნქტით დადგენილ შემთხვევებში, საკუთარი ინიციატივით ან მოსახლეობის მოთხოვნის საფუძველზე. ამავე წესის მე-7 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მოვლითი ჭრის სახეებია: სანიტარული ჭრა, რაც გულისხმობს სპეციალურ გამოკვლევისა და წინასწარი აღრიცხვის საფუძველზე, სანიტარული მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით არსებული ზეხმელი, ხმობადი, ძლიერიფაუტო (ფუტურო) და მავნებლებით ძლიერ დაზიანებული მწვანე ნარგავების მოჭრას. „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, უფრო გვიან მიღებულ კანონს ენიჭება უპირატესობა. შესაბამისად, სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 11.06.2022წ. N11-58 დადგენილებით და არა 2018 წლის 16 იანვრის №10-11 დადგენილებით.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილ გარემოებად, რომ ქ. თბილისში, ...ში, ...ს, N...-ე კორპუსის წინ მდებარე ტერიტორია გამგეობას ქვემდებარება, შესაბამისად, მასვე ევალებოდა შესაბამისი რეაგირება. არასწორია სასამართლოს შეფასება მასზედ, რომ იმ პირობებში, როდესაც გამგეობაში არ დაფიქსირდა მითითებულ ტერიტორიაზე მცხოვრებ პირთა განცხადება, ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული სუბიექტია ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია. კასატორი ასევე სადავოდ ხდის ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობას, რადგან ექსპერტის დასკვნაში მითითებულია ჩატარებული სამუშაოების საორიენტაციო და არა ზუსტი ღირებულება. სასამართლო გამოკვლევის გარეშე დაეყრდნო მოსარჩელე მხარის მიერ წარდგენილ დასკვნას. კასატორის მოსაზრებით, ადმინისტრაციული ორგანოს უმოქმედებით მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად, აუცილებელია ადმინისტრაციულ ორგანოს ეკისებოდეს მოქმედების განხორციელების ვალდებულება და დგინდებოდეს, რომ მან აღნიშნულისგან თავი შეიკავა. საქმეში წარმოდგენილი მასალებით არ იკვეთება ადმინისტრაციული ორგანოების მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, რომელსაც მიზეზობრივი კავშირი აქვს მოსარჩელისთვის მიყენებულ ზიანთან.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 8 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი.

მოცემული საქმე, განმხილველი მოსამართლის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა გამო, 2025 წლის 22 ოქტომბრის განჩინებით საქმე განსახილველად, კანონით დადგენილი წესით, განაწილდა მოსამართლე მაია ვაჩაძეზე.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება, ასევე, არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებსსააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებსდა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომარსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში სადავო საკითხს წარმოადგენს მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხისთვის მატერიალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობების არსებობა, ასეთი წინაპირობების არსებობის დადასტურების შემთხვევაში კი - ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობა.

საკასაციო სასამართლოს მითითებით, სახელმწიფო ორგანოთა და მოსამსახურეთა მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანის სახელმწიფო სახსრებიდან ანაზღაურება აღიარებული და გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციის 18.4 მუხლით.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო, ხოლო ამავე კოდექსის 207-ე მუხლით განისაზღვრა კერძო სამართალში დადგენილი პასუხისმგებლობის ფორმების, პრინციპებისა და საფუძვლების გავრცელება სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის შემთხვევებზეც, გარდა იმ გამონაკლისებისა, რომლებიც ამავე კოდექსით არის დადგენილი.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ სახელმწიფო მოსამსახურე განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირთა მიმართ, მაშინ სახელმწიფო ან ის ორგანო, რომელშიც მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი. განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის დროს მოსამსახურე სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებს პასუხს; ხოლო აღნიშნული მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონო მსჯავრდების, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის ან გაუსვლელობის ხელწერილის უკანონოდ გამოყენების, პატიმრობის ან გამასწორებელი სამუშაოების სახით ადმინისტრაციული სახდელის არასწორად დაკისრების შედეგად მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება სახელმწიფოს მიერ მოკვლევის, წინასწარი გამოძიების, პროკურატურის ორგანოებისა და სასამართლოს თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად. განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობისას ეს პირები სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებენ პასუხს. ამავე კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად კი, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. ამდენად, 1005.1 მუხლით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების პრინციპი 992-ე მუხლის ზოგადი დანაწესიდან გამომდინარეობს და მოიაზრებს ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრების შესაძლებლობას მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების არსებობის პირობებში, ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის დადგენით.

საკასაციო სასამართლო ზემოთდასახელებული ნორმების საფუძველზე განმარტავს, რომ მხარის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე საფუძვლიანია, თუ ზიანის გამომწვევის ქმედება/უმოქმედობა დაკავშირებულია საჯაროსამართლებრივი უფლებამოსილების განუხორციელობლობასთან. ყურადღება უნდა გამახვილდეს არა ქმედების ჩამდენ პირზე, არამედ ფუნქციაზე, რომლის შესრულებასაც შეიძლება ემსახურებოდეს სახელმწიფო ან საჯარო მოსამსახურის მიერ განხორციელებული საქმიანობა ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში.

ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობისათვის კი აუცილებელია შემდეგი წინაპირობების პირობების კუმულაციურად არსებობა: ქმედება, რამაც ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება წარმოშვა, დაკავშირებული უნდა იყოს საჯარო-სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელებასთან; ამ უფლებამოსილების განხორციელების პროცესში დაშვებული დარღვევა მიმართული უნდა იყოს სხვა პირის უფლებების შელახვისკენ; სახეზე უნდა იყოს ზიანის ფაქტი და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ დიდუბის რაიონის გამგეობაში შესული შეტყობინების თანახმად, 2022 წლის 25 აპრილს, ქ.თბილისში, ...ი, ..., ...-ე კორპუსის მიმდებარედ, ქარის შედეგად წაქცეული ხე ავტომანქანას დაეცა. რეაგირების მიზნით, გამგეობამ აცნობა კონტრაქტორ ორგანიზაციას, რომლის წარმომადგენლებიც გამოცხადდნენ შემთხვევის ადგილზე, გაასუფთავეს ტერიტორია და დააადგინეს რომ ავტომანქანა იდგა ...ში, ..., მე-8 კორპუსის მიმდებარე ტერიტორიაზე.

შსს საპატრულო პოლიციის დიდუბის მე-3 ოცეულის პატრულ -ინსპექტორის 2022 წლის 25 აპრილის რეაგირების ოქმის თანახმად, ...ი, ..., N... კორპუსის მიმდებარედ ხის მოტეხილი ტოტი დაეცა გაჩერებულ ა/მანქანას, მოდელი ,,...’’, სახ.ნომრით ..., რომელსაც დაუზიანდა წინა საქარე მინა და სახურავი.

დადგენილია, რომ ვ. გ-იმა მიმართა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის დიდუბის რაიონის გამგეობას ქარის შედეგად ხმელი ხის ტოტის მის ავტომობილზე დაცემის გამო, მიყენებული ზიანის - 4832 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის დიდუბის რაიონის გამგეობამ 2022 წლის 19 მაისის N32-01221391296 წერილით ვ. გ-ის მოთხოვნა ზარალის ანაზღაურებაზე არ დაკმაყოფილდა, იმ საფუძვლით, რომ არ დასტურდებოდა, განცხადებაში მითითებული ზიანის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობის მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი ქმედებით გამოწვევის ფაქტი. მითითებულ წერილში აღნიშნულია, რომ ქ.თბილისში, ...ში, ..., N...-ე კორპუსთან მდებარე მწვანე ნარგავებთან დაკავშირებით გამგეობაში შესული ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის თავმჯდომარის თხოვნის საფუძველზე კორპუსის მიმდებარედ, ამ შენობის ე.წ. წითელ ზოლში მოიჭრა გამხმარი ხეები და საჭიროებისამებრ ჩატარდა სხვლა-ფორმირების სამუშაოები, ხოლო იმავე მისამართზე მდებარე მე-8 კორპუსთან მდებარე მწვანე ნარგავებთან დაკავშირებით განცხადება ადმინისტრაციულ ორგანოში არ წარდგენილა.

საქმეში დაცული ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2022 წლის 13 ივლისის N004696722 ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე გამოსაკვლევად წარდგენილ, 2016 წელს დამზადებულ, მაღალი გამავლობის ავტომანქანა ,,...’’-ზე სახელმწიფო ნომრით ..., საიდენტიფიკაციო ნომრით ..., მიყენებული მატერიალური ზარალის ოდენობა, დღევანდელი საბაზრო ფასებისა და გაუთვალისწინებელი ხარჯების გათვალისწინებით, საორიენტაციოდ შეადგენს 5 775 ლარს. ზემოაღშნულ ავტომანქანასთან დაკავშირებით, შსს სამინისტროდან გამოთხოვილი ინფორმაციის თანახმად, ელექტრონულ ბაზებში 2022 წლის 13 ივლისამდე პერიოდში ავტოსაგზაო შემთხვევა არ ფიქსირდება. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორის ძირითადი პრეტენზია მიემართება იმ საკითხს, რომ იგი არ წარმოადგენს სათანადო მოპასუხე, რამეთუ კანონისმიერად ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობას ევალებოდა გამხმარი ნარგავების მოვლა. ამ კუთხით, საკასაციო პალატა მიუთითებს იმ გარემობაზე, რომ ვ. გ-ის ავტომანქანა დაზიანდა 2022 წლის 25 აპრილს. შესაბამისად, მნიშვნელოვანია ზიანის დადგომის მომენტისთვის მოქმედი ნორმატიული ბაზის განხილვა.

საქართველოს კონსტიტუციის 29.1 მუხლის თანახმად, ყველას აქვს უფლება ცხოვრობდეს ჯამრთელობისთვის უვნებელ გარემოში, სარგებლობდეს ბუნებრივი გარემოთი და საჯარო სივრცით.

ადგილობრივი თვითმართველობის კოდექსის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის) მე-16 მუხლის მე-2 პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მუნიციპალიტეტის საკუთარ და ექსკლუზიურ უფლებამოსილებებს განეკუთვნება მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის კეთილმოწყობა და შესაბამისი საინჟინრო ინფრასტრუქტურის განვითარება; მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ქუჩების, პარკების, სკვერებისა და სხვა საჯარო ადგილების დასუფთავება, ტერიტორიის გამწვანება, გარე განათების უზრუნველყოფა. ამავე მუხლის "კ" ქვეპუნქტის მიხედვით, ადგილობრივი მნიშვნელობის ბრუნებრივი რესურსების, მათ შორის, წყლისა და ტყის რესურსების და მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული მიწის რესურსების მართვა კანონით დადგენილი წესით. ამავე კოდექსის 107-ე მუხლის მიხედვით, მუნიციპალიტეტისთვის მიკუთვნებულია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული შემდეგი ქონება: ადგილობრივი მნიშვნელობის გზები და მათი ნაწილები, ქუჩები, მიწისქვეში და მიწისზედა გადასასვლელები, ტროტუარები, შუქმნიშნები, გარე განათების კონსტრუქციები, მოედნები, სკვერები, შადრევნები, პარკები, მწვანე ნარგავები და ნაპირსამაგრი ნაგებობები.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის გარემოს დაცვის საქალაქო სამსახურის დებულების დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წლის 16 იანვრის №10-20 დადგენილებით დამტკიცებულ „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის რაიონის გამგეობის ტიპურ დებულებაზე“, რომელიც საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ შესაბამისად, განსაზღვრავს თბილისის რაიონის გამგეობის უფლებამოსილებებს, სტრუქტურასა და საქმიანობის წესს. აღნიშნული დებულების 1-ლი მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, თბილისის რაიონის გამგეობა არის თბილისის მერიის ტერიტორიული ორგანო, რომელიც საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით“ განსაზღვრული კომპეტენციის ფარგლებში უზრუნველყოფს ადგილობრივი მნიშვნელობის საკითხების გადაწყვეტას და ადმინისტრაციული ერთეულის – რაიონის მართვას. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, გამგეობა თავის საქმიანობას წარმართავს საქართველოს ორგანული კანონის ,,ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის”, საქართველოს კანონმდებლობის, თბილისის საკრებულოს, თბილისის მერის, თბილისის მთავრობის სამართლებრივი აქტების და ამ დებულების საფუძველზე. აღნიშნული დებულების მე-2 მუხლის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, გამგეობის უფლებამოსილებას განეკუთვნება დაქვემდებარებული ტერიტორიის გამწვანება, მწვანე ნარგავების მოვლა-აღდგენასთან დაკავშირებით ფიზიკური თუ იურიდიული პირების განცხადებაზე (შეტყობინებაზე) რეაგირება და შესაბამისი ღონისძიებების გატარება.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2014 წლის 22 დეკემბრის №19-58 დადგენილებით დამტკიცებული „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის დებულების“ 1.2 მუხლის თანახმად, თბილისის მერია მოიცავს:ა) ცენტრალურ ორგანოებს:თბილისის მერს, თბილისის მთავრობას, თბილისის მერიის სტრუქტურულ ერთეულებს, ბ)ტერიტორიულ ორგანოებს: თბილისის რაიონის გამგეობებს. ამავე დებულების მე-3 მუხლის „გ.პ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კი თბილისის მერიის სტრუქტურული ერთეულია თბილისის მერიის გარემოს დაცვის სამსახური.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წლის 16 იანვრის №10-11 დადგენილებით დამტკიცებული „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის გარემოს დაცვის საქალაქო სამსახურის დებულების“ პირველი მუხლის თანახმად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის გარემოს დაცვის საქალაქო სამსახური არის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სტრუქტურული ერთეული, რომელიც უზრუნველყოფს თბილისის გარემოს დაცვას, მწვანე ინფრასტრუქტურის განვითარებას, ლანდშაფტურ-სარეკრეაციო და სარეკრეაციო ზონების დაგეგმარებას, მუნიციპალური მნიშვნელობის ტყის მართვას, სახელმწიფო ორგანოებთან თანამშრომლობით ჯანსაღი გარემოს შენარჩუნებას. ამავე დებულების მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სამსახურის ერთ-ერთი ძირითადი ფუნქციაა თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში, მათ შორის კერძო საკუთრებაში, მოვლითი ჭრის ნებართვის გაცემა და საჭიროების შემთხვევაში მოვლითი ჭრის განხორციელება. ამავე დებულების მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ნებართვებისა და მონიტორინგის განყოფილების ფუნქციაა თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში, მათ შორის კერძო საკუთრებაში, მოვლითი ჭრის ნებართვის გაცემა და საჭიროების შემთხვევაში განხორციელება. ამავე დებულების პირველი მუხლის მე-4 პუნქტის მიხედვით, სამსახური თავისი ფუნქციების განხორციელებისას წარმოადგენს თბილისის მერიას.

ამავე დებულების მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ბ“ ქვეპუნქტისა და ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, სამსახურის ერთ-ერთი სტრუქტურული ქვედანაყოფებია ნებართვებისა და მონიტორინგის განყოფილება, რომლის ფუნქციებს წარმოადგენს: ა) თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში, მათ შორის კერძო საკუთრებაში, სპეციალური ჭრის ნებართვის გაცემა; ბ) მშენებლობის მიზნით თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში, მათ შორის კერძო საკუთრებაში, ჭრის/გადარგვის ნებართვის გაცემა; გ) თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში, მათ შორის კერძო საკუთრებაში, მოვლითი ჭრის ნებართვის გაცემა და საჭიროების შემთხვევაში განხორციელება; დ) ჭრის/გადარგვის სანებართვო რეესტრის შექმნა და რეგულარული განახლება; ე) თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მშენებლობის ნებართვის გაცემის ან განაშენიანების რეგულირების გეგმის დამუშავების პროცესში კანონმდებლობით დადგენილი წესით მონაწილეობა; ვ) ფიტოსანიტარული კვლევა და შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; ზ) ჭრის, გადარგვის და საკომპენსაციო რგვის განხორციელების მონიტორინგი; თ) გადარგვის ან საკომპენსაციო რგვის შედეგად დაინტერესებული მხარისათვის წარმოშობილი ვალდებულებების მონიტორინგი;

"ქალაქ თბილისის საზღვრებში და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული მწვანე ნარგავების და სახელმწიფო ტყის განსაკუთრებული დაცვის შესახებ" საქართველოს კანონი (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის) 6.1 მუხლის თანახმად, ქ. თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში და მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული მწვანე ნარგავები მათი ადგილმდებარეობის მნიშვნელობიდან გამომდინარე იყოფა სამ კატეგორიად. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის "გ" ქვეპუნქტის მიხედვით პირველ კატეგორიას მიეკუთვნება პროსპექტების, გზატკეცილების, ცალკეული მაგისტრალებისა და ქუჩების ნარგავები.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2014 წლის 12 დეკემბერს №17-55 დადგენილებით (სადავო პერიოდში მოქმედი) დამტკიცებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მწვანე ნარგავების დაცვის, მოვლისა და აღდგენის წესის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტი ადგენდა, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე მწვანე ნარგავების მოვლის ღონისძიებებს ახორციელებს უფლებამოსილი ორგანო, მუნიციპალიტეტის მიერ უფლებამოსილი იურიდიული პირი ან შესაბამისი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიული ორგანო რაიონის გამგეობა ამ წესის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ე“ ქვეპუნქტით დადგენილ შემთხვევებში, საკუთარი ინიციატივით ან მოსახლეობის მოთხოვნის საფუძველზე. წესის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ე” ქვეპუნქტის მიხედვით, სანიტარული ჭრა არის სპეციალური გამოკვლევისა და წინასწარი აღრიცხვის საფუძველზე, სანიტარიული მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით, არსებული ზეხმელი, ხმობადი, ძლიერ ფაუტი (ფუტურო) და მავნებლებით ძლიერ დაზიანებული ხეების მოჭრა.

ზემოთდასახელებული ნორმების საფუძველზე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ გამგეობის კომპეტენცია გამოიხატება ფიზიკური და იურიდიული პირების განცხადების საფუძველზე ან საკუთარი ინიციატივით მწვანე ნარგავების მოვლა-აღდგენაში, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში მოვლით ჭრას ახორციელებს - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის შესაბამისი სამსახური (გარემოს დაცვის საქალაქო სამსახური). განსახილველ შემთხვევაში, იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ მითითებულ მისამართზე მწვანე ნარგავებთან დაკავშირებით დიდუბის რაიონის გამგეობის მონაცემთა ბაზაში არ დარეგისტრირებულა კონკრეტული საპრეტენზიო განაცხადი ხმელი ხის შესახებ, სასარჩელო მოთხოვნაზე პასუხისმგებელ ორგანოს წარმოადგენს სწორედ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, რომლის სტრუქტურულმა ერთეულმა-მერიის გარემოს დაცვის საქალაქო სამსახურმა არ შესრულა კანონით მასზე დაკისრებული ვალდებულება - განახორციელებინა მოვლითი ჭრა და არ დაიცვა მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული საჯარო სივრცის უსაფრთხოება. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას მასზედ, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის შესაბამისმა სტრუქტურულმა ერთეულმა დაარღვია საკუთარი კანონისმიერი ვალდებულება - მწვანე ნარგავების ჯეროვნად მოვლა-პატრონობისა და საჭიროებისას ამოუძირკველობის, არ დაიცვა საპარკინგე ადგილების უსაფრთხოება, რამაც დააზიანა საჯარო სივრცეში განთავსებული მოსარჩელის ავტომანქანა. ამდენად, მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ საფუძვლიანია, რის გამოც სასარჩელო მოთხოვნა მართებულად დაკმაყოფილდა. დავის ამგვარად გადაწყვეტა სრულ შესაბამისობაშია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკასთან (Nბს-26(კ-24), 27.11.2024წ.). ამდენად, უსაფუძვლოა კასატორის მითითება განსახილველ საქმეში არასათანადო მოპასუხეობასთან დაკავშირებით.

კასატორი ასევე სადავოდ ხდის ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობას იმ საფუძვლით სასამართლომ უპირობოდ გაიზიარა, რომ საქმეში დაცული ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა, რომლითაც მიახლოებით დადგენილია მოსარჩელისთვის მიყენებული მატერიალური ზიანის ოდენობა.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 17.1 მუხლის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულები. მოპასუხე ვალდებულია წარადგინოს პასუხი(შესაგებელი) ან შესაბამისი მტკიცებულებები. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეში დაცულია მხოლოდ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა, რომლითაც განსაზღვრულია მისთვის მიყენებული ზიანის ოდენობა. მითითებული გარემოების გამომრიცხველი ალერნატიული მტკიცებულება კი მოპასუხის მიერ წარდგენილი არ ყოფილა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 დეკემბრის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა