საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
Nბს-956(2კ-25) 5 დეკემბერი, 2025 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე, თამარ ზამბახიძე
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა (მოპასუხე) და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის (მოპასუხე) საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 დეკემბრის განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - დ. გ-ი).
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2019 წლის 2 ივლისს დ. გ-იმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების: ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 22 იანვრის №... და №... დადგენილებების, ასევე, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ვირტუალური უარის ბათილად ცნობა. ამავე სარჩელში მოსარჩელემ იშუამდგომლა გასაჩივრებული დადგენილებების მოქმედების შეჩერების თაობაზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 18 ივლისის განჩინებით, დ. გ-ის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა; შეჩერდა გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 22 იანვრის N... და N... დადგენილებების მოქმედება, მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე, ან სასარჩელო წარმოების სხვაგვარად დასრულებამდე.
2020 წლის 17 თებერვალს დ. გ-იმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების: ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 22 იანვრის №... და №... დადგენილებების, ასევე, ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 17 იანვრის N23 ბრძანების ბათილად ცნობა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილებით, დ. გ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 22 იანვრის №... და №... დადგენილებები იმ ნაწილში, რომლითაც დ. გ-ი დაჯარიმდა 25 000 ლარით და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა; ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 17 იანვრის №23 ბრძანება იმ ნაწილში, რომლითაც ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 22 იანვრის №... და №... დადგენილებები დ. გ-ის დაჯარიმების თაობაზე; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა სადავო აქტების გამოცემის დროს მოქმედი ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის’’ 25-ე მუხლის მე-2, მე-5, მე-9 ნაწილებზე, 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტზე, ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ’’ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 36-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, 65-ე, 66-ე მუხლებზე, საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე და აღნიშნა, რომ მოცემული სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში სადავო არ არის მოსარჩელის მიერ უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებისა და მისთვის უნებართვოდ განხორციელებული მშენებლობის დემონტაჟის დავალების კანონიერება. აღნიშნულ ნაწილში სასამართლოს გადაწყვეტილება არ გასაჩივრებულა და შესულია კანონიერ ძალაში. სააპელაციო პალატის მსჯელობის საგანია, რამდენად კანონიერად დაჯარიმდა დ. გ-ი ორჯერ 25 000 - 25 000 ლარით სადავო დადგენილებების საფუძველზე.
სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სამართალდარღვევების გამოვლენა მოხდა ფაქტობრივად ერთდროულად, რამოდენიმე დღის შუალედში (2018 წლის 17 სექტემბრის №... და 2018 წლის 20 სექტემბრის №... მითითებები; 2019 წლის 25-28 სექტემბრის №... და №... შემოწმების აქტები; 2019 წლის 22 იანვრის №... და №... დადგენილებები), ერთსა და იმავე საკადასტრო ერთეულზე (საკადასტრო კოდი: ...). აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და მიიჩნია, რომ დ. გ-ის მიერ ჩადენილია ერთი სახის სამართალდარღვევა ერთ საკადასტრო კოდზე არსებულ ორ ობიექტზე, კერძოდ, ქ. თბილისში, ...ს რაიონში, საკადასტრო კოდით ... რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე დ. გ-ის მიერ კაპიტალური შენობა-ნაგებობისა და მსუბუქი კონსტრუქციის მშენებლობა შესაბამისი ნებართვის გარეშე. ამასთან, მოცემული სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეებს განიხილავდა ერთი და იგივე ორგანო - მუნიციპალური ინსპექცია. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ იმ პირობებში, როდესაც გასაჩივრებული დადგენილებები მოიცავს ერთსა და იმავე საკადასტრო ერთეულზე ჩადენილ ერთი სახის სამართალდარღვევას რამდენიმე ობიექტზე, მათი შეფასება უნდა განხორციელებულიყო არა ორი დამოუკიდებელი დადგენილებით, არამედ ერთი დადგენილების ფარგლებში - 25 000 ლარით.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე, 96-ე მუხლებზე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4, მე-19 მუხლებზე, 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნა, რომ სადავო საკითხი საჭიროებს დამატებით გამოკვლევას, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში, ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციული უფლებამოსილებიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული წარმოების სრულყოფილად ჩატარებითაა შესაძლებელი. ამდენად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის დადგენილებების სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობისა და ამავე ნაწილში ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძვლების არსებობის თაობაზე.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ.
კასატორი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია მიუთითებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 36-ე მუხლზე და აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების თანახმად, განხორციელებულია უნებართვოდ ორი კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობა და მოწყობილია ორი მსუბუქი კონსტრუქციის ღობე. თითოეული სამართალდარღვევა წარმოადგენს დამოუკიდებელ სამართლებრივ ფაქტს და მათი შეფასებაც უნდა განხორციელდეს ცალკე, ინდივიდუალურად, ჩადენის დროისა და გარემოებების გათვალისწინებით. კასატორი მიუთითებს, რომ საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოების მიდგომა სხვადასხვა დარღვევების ერთიან სამართალდარღვევად შეფასებასთან დაკავშირებით, ეწინააღმდეგება ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის ინდივიდუალიზაციისა და პროპორციულობის პრინციპებს, ქმნის სამართლებრივი შეფასების არასრულყოფილებას და არღვევს პირის უფლებას, თითოეულ ეპიზოდზე მიიღოს ინდივიდუალური, კანონით გათვალისწინებული გადაწყვეტილება.
კასატორი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია მიუთითებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 36-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში შენობა-ნაგებობები მართალია ერთ საკადასტრო კოდზეა განთავსებული, რომელიც წარმოადგენს თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებას, თუმცა აღნიშნული ორი შენობა-ნაგებობა ერთმანეთისგან გამიჯნულია მავთულბადის ღობით და ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად არის განთავსებული. ასევე გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ აღნიშნული შენობა-ნაგებობები წარმოადგენს ერთმანეთისგან დამოუკიდებელ სანებართვო ობიექტებს. შესაბამისად, კასატორს მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მართებულად იქნა გამოყენებული ორი დამოუკიდებელი საჯარიმო სანქცია.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერების თანახმად, მიწის ნაკვეთის, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ს რაიონი (ს/კ ..., ახალი ს/კ ...), მესაკუთრეს წარმოადგენს სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი.
ასევე დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის წარმომადგენლებმა 2018 წლის 5 და 10 სექტემბერს განახორციელეს ქ. თბილისში, ...ს რაიონში (ს/კ ..., ახალი ს/კ ...) მდებარე უძრავი ნივთის დათვალიერება. დათვალიერებების შედეგად დადგინდა, რომ დ. გ-ი აღნიშნულ მისამართზე ახორციელებდა კაპიტალური შენობა-ნაგებობების მშენებლობას და ასევე განახორციელა მსუბუქი კონსტრუქციის ღობის მოწყობა, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე. აღნიშნულთან დაკავშირებით, 2018 წლის 17 და 20 სექტემბერს დ. გ-ის მიმართ შედგენილი იქნა №... და №... მითითებები, რომლითაც მოსარჩელეს დაევალა განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარდგენა ან ობიექტების (მსუბუქი კონსტრუქციის და კაპიტალური შენობა-ნაგებობების) დემონტაჟის განხორციელება უსაფრთხოების წესების დაცვით, რისთვისაც განესაზღვრა ვადა 7 (შვიდი) კალენდარული დღის ოდენობით. მასვე განემარტა, რომ წინააღმდეგ შემთხვევაში მის მიმართ გატარდებოდა კანონით გათვალისწინებული ზომები. ამასთან, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2018 წლის 25 და 28 სექტემბერს შედგენილი იქნა №... და №... შემოწმების აქტები, რომელთა თანახმად, დ. გ-ის მიერ არ იქნა შესრულებული 2018 წლის 17 და 20 სექტემბრის №... და №... მითითებებით გათვალისწინებული მოთხოვნები.
დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ 2019 წლის 22 იანვარს გამოსცა №... და №... დადგენილებები სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეებზე. აღნიშნული დადგენილებების თანახმად, დ. გ-ი ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის’’ 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ქალაქ თბილისში, N... საკადასტრო კოდზე (ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი, ჯიპიეს კოორდინატები: ...; ...; ...; ...) შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე კაპიტალური შენობა-ნაგებობების მშენებლობისათვის და უნებართვოდ მსუბუქი კონსტრუქციის ღობეების მოწყობისათვის, დაჯარიმდა თითოულ შემთხვევაში 25 000 – 25 000 ლარით. ამავე დადგენილებებით, დ. გ-ის დაევალა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე აშენებული კაპიტალური შენობა-ნაგებობების და უნებართვოდ მოწყობილი მსუბუქი კონსტრუქციის ღობეების დემონტაჟი.
ასევე დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 22 იანვრის №... და №... დადგენილებები დ. გ-ის მიერ გასაჩივრდა ადმინისტრაციული საჩივრებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 17 იანვრის N23 ბრძანებით, დ. გ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე მხარე წარმოდგენილი სარჩელით სადავოდ ხდის სწორედ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 22 იანვრის №... და №... დადგენილებებისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 17 იანვრის N23 ბრძანების კანონიერებას.
საკასაციო პალატა უპირველეს ყოვლისა აღნიშნავს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილებით, დ. გ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 22 იანვრის №... და №... დადგენილებები იმ ნაწილში, რომლითაც დ. გ-ი დაჯარიმდა 25 000 ლარით და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა; ასევე ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 17 იანვრის №23 ბრძანება იმ ნაწილში, რომლითაც ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 22 იანვრის №... და №... დადგენილებები დ. გ-ის დაჯარიმების თაობაზე; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღსანიშნავია, რომ მითითებული გადაწყვეტილება დ. გ-ის არ გაუსაჩივრებია. შესაბამისად, მოსარჩელისთვის შენობა-ნაგებობებისა და მსუბუქი კონსტრუქციის ღობეების დემონტაჟის დავალებასთან დაკავშირებული სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მხოლოდ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, რაც ამავე ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ გასაჩივრებულია საკასაციო წესით. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იმსჯელებს წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების ფარგლებში.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო აქტების გამოცემის დროს სამშენებლო სფეროში საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი შესაბამისი მოთხოვნების დარღვევის ან/და შეუსრულებლობისთვის პასუხისმგებლობას განსაზღვრავდა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი. აღნიშნული კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. მითითებული მუხლის მე-5 პუნქტის მიხედვით, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა; ბ) მითითება არ შესრულდა; გ) მითითება არადროულად სრულდება. ამავე მუხლის მე-9 პუნქტის შესაბამისად კი, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ. ამასთან, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტი (სადავო სამართალურთიერთობის დროს მოქმედი რედაქცია) ადგენს, რომ მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 25 000 ლარით.
საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს სადავო სამართალურთიერთობის დროს მოქმედი ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ” საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის N57 დადგენილების მე-3 მუხლზე, რომლის 74-ე პუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობა განმარტებულია, როგორც მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების მშენებლობა მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა-ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ. აღნიშნული დადგენილების 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია კანონმდებლობით, მათ შორის ამ დადგენილებით, განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა. მითითებული დადგენილების 65-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, I კლასის შენობა-ნაგებობების მშენებლობას არ ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა (გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა). I კლასს განეკუთვნება 60 მ2-მდე სართულების იატაკის დონეებზე განაშენიანების ჯამური ფართობის, 5 მ-მდე სიმაღლისა და გრუნტის ზედაპირიდან საშუალოდ 2 მ-მდე ჩაღრმავების მქონე შენობა. ამავე დადგენილების 66-ე მუხლის მე-2 პუნქტი ადგენს, რომ I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის მწარმოებელი/დამკვეთი ვალდებულია განზრახული მშენებლობის შესახებ განცხადებით აცნობოს მშენებლობის ნებართვის გამცემ ორგანოს, რომელიც აღნიშნული მუხლის მე-7 პუნქტის შესაბამისად, 5 დღის ვადაში წარდგენილი სრულყოფილი დოკუმენტ(ებ)ის საფუძველზე წერილობით ადასტურებს დაგეგმილი მშენებლობა/მონტაჟის ქალაქთმშენებლობით დოკუმენტებთან შესაბამისობას და მშენებლობის განხორციელების შესაძლებლობას. ამ დადგენილების მოთხოვნათა დარღვევით I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის განხორციელება განიხილება როგორც უნებართვო მშენებლობა (66-ე მუხლის მე-10 პუნქტი).
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია და მხარეთა შორის სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ დ. გ-იმა თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განახორციელდა ორი ობიექტის უნებართვო მშენებლობა და მსუბუქი კონსტრუქციის ღობეების მოწყობა. ამდენად, სადავო არ არის, რომ დ. გ-ის მიერ ჩადენილია სამშენებლო სამართალდარღვევები, რომლებიც სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის განმახორციელებელი უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში არ აღმოიფხვრა. შესაბამისად, დ. გ-ის პასუხისმგებლობა დაეკისრა, როგორც უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელ პირს. მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის არსებითად სადავოა ის გარემოება, არსებობდა თუ არა ერთ მიწის ნაკვეთზე არსებული ორი ობიექტის უნებართვოდ მშენებლობის გამო, მოსარჩელისთვის ორი საჯარიმო სანქციის დაკისრების საფუძველი.
საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 36-ე მუხლზე (სადავო სამართალურთიერთობის დროს მოქმედი რედაქცია), რომლის თანახმად, პირის მიერ რამდენიმე (ორი ან ორზე მეტი) ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ჩადენისას მას ადმინისტრაციული სახდელი თითოეული სამართალდარღვევის ჩადენისთვის ცალკე დაედება. თუ პირმა ჩაიდინა რამდენიმე ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, რომელთა საქმეებს ერთდროულად ერთი და იგივე ორგანო (თანამდებობის პირი) განიხილავს, მას ადმინისტრაციული სახდელი დაედება იმ სანქციის ფარგლებში, რომელიც დაწესებულია უფრო მძიმე ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ჩადენისთვის. ამ შემთხვევაში ძირითად ადმინისტრაციულ სახდელს შეიძლება დაემატოს ერთ-ერთი დამატებითი ადმინისტრაციული სახდელი იმ სახდელთაგან, რომლებსაც ითვალისწინებს რომელიმე ჩადენილი სამართალდარღვევისთვის პასუხისმგებლობის დამდგენი მუხლი.
მითითებული ნორმის საფუძველზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ პირის მიერ ერთდროულად ერთი მუხლით (მუხლის ერთი ნაწილით/პუნქტით) გათვალისწინებული რამდენიმე სამართალდარღვევის ჩადენის შემთხვევაში, თუ საქმეებს ერთდროულად ერთი და იგივე ორგანო (თანამდებობის პირი) განიხილავს, დამრღვევს აღნიშნული მუხლით განსაზღვრული ერთი სახდელი უნდა დაედოს, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ პირის მიერ ჩადენილია ერთდროულად სხვადასხვა მუხლით (მუხლის სხვადასხვა ნაწილით/პუნქტით) გათვალისწინებული რამდენიმე (ორი ან მეტი) სამართალდარღვევა, რომელთა საქმეებს ერთდროულად ერთი და იგივე ადმინისტრაციული ორგანო (თანამდებობის პირი) განიხილავს, დამრღვევს სახდელი უნდა დაედოს იმ სანქციის ფარგლებში, რომელიც დაწესებულია უფრო სერიოზული დარღვევისათვის (სუსგ Nბს-949(კ-24), 24.12.2024წ.).
მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სამართალდარღვევების გამოვლენა მოხდა ფაქტობრივად ერთდროულად, რამოდენიმე დღის შუალედში (2018 წლის 17 სექტემბრის №... და 2018 წლის 20 სექტემბრის №... მითითებები; 2019 წლის 25 და 28 სექტემბრის №... და №... შემოწმების აქტები; 2019 წლის 22 იანვრის №... და №... დადგენილებები) და ერთსა და იმავე საკადასტრო ერთეულზე (ს/კ ..., ახალი ს/კ ...). ამასთან, დ. გ-ის მიერ ჩადენილია ერთი სახის ორი სამართალდარღვევა, კერძოდ, კაპიტალური შენობა-ნაგებობების მშენებლობა და მსუბუქი კონსტრუქციის ღობეების მოწყობა შესაბამისი ნებართვის გარეშე. ასევე გასათვალისწინებელია, რომ მოცემული სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეებს განიხილავდა ერთი და იგივე ადმინისტრაციული ორგანო - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია და სადავო დადგენილებებით, დ. გ-ის პასუხიმგებლობა დაეკისრა ერთი და იგივე ნორმის - პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 36-ე მუხლის საფუძველზე, ორივე სამართალდარღვევისათვის დ. გ-ის სახდელის სახით უნდა დაკისრებოდა ერთი ჯარიმა - 25 000 ლარის ოდენობით. ამასთან, მართალია დ. გ-ის მიერ ჩადენილი იქნა ორი დამოუკიდებელი სამართალდარღვევის ფაქტი და ორივე შენობა ერთმანეთისგან დამოუკიდებელ სანებართვო ობიექტებს წარმოადგენს, როგორც ამას მუნიციპალური ინსპექცია წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში მიუთითებს, თუმცა მოსარჩელისთვის თითოეულ სამართალდარღვევაზე ჯარიმის ცალ-ცალკე დაკისრების არამართლზომიერება ეფუძნება არა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის განმარტებით, სასამართლოების მიერ სხვადასხვა სამართალდარღვევების ერთიან სამართალდარღვევად შეფასებას, არამედ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 36-ე მუხლით გათვალისწინებული სახდელის განსაზღვრის წესს, რომლის მიხედვითაც, ერთი და იმავე ორგანოს მიერ ერთდროულად ერთი და იმავე სახის რამდენიმე სამართალდარღვევის ჩადენის გამოვლენის შემთხვევაში, დამრღვევს შესაბამისი მუხლით განსაზღვრული ერთი სახდელი უნდა დაეკისროს.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ვინაიდან მოსარჩელისთვის ორი სამართალდარღვევის ჩადენის გამო 25 000 ლარის ჯარიმის სახით ცალ-ცალკე დაკისრება უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული, სადავო საკითხი - სამართალდამრღვევისათვის პასუხისმგებლობის განსაზღვრა, საჭიროებს განსხვავებულ მოწესრიგებას. სასამართლო კი, როგორც რევიზიის განმახორციელებელი ორგანო, მოკლებულია ადმინისტრაციული ორგანოს ჩანაცვლების, შესაბამისად, მმართველობითი ღონისძიების (მოცემულ შემთხვევაში, სახდელის შეფარდების) მის მაგივრად განხორციელების შესაძლებლობას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების პოზიციას მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით დადგენილი რეგულაციის გამოყენებასთან დაკავშირებით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 დეკემბრის განჩინება;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე
მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე
თამარ ზამბახიძე
