საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-1302(კ-23) 10 აპრილი, 2025 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, ბადრი შონია

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა თ.მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 23 ოქტომბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერია).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თ.მ-მა სარჩელით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა: ა) ბათილად იქნეს ცნობილი ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2022 წლის 25 აგვისტოს №ბ38.382223742 ბრძანება; ბ) დაევალოს ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას, გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლითაც გაგრძელებულ იქნება რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიასა და თ.მ-ის შორის 2013 წლის 14 აგვისტოს გაფორმებული №124 იჯარის ხელშეკრულება ამავე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობებით.

2. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2023 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილებით თ.მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა თ.მ-ის მიერ.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით თ.მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2023 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილება.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 23 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ.მ-მა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლო გადაწყვეტილება არ შეიცავს პასუხებს შემდეგ ფაქტებზე: ა) კასატორის კეთილსინდისიერება - არის თუ არა აღნიშნული სახეზე; ბ) არის თუ არა მოწინააღმდეგე მხარის მოქმედება კეთილსინდისიერი, იმოქმედა თუ არა საკუთარი დისკრეციის ფარგლებში ისე, რომ არ დაარღვია სხვისი უფლება; გ) რა ფაქტები/გარემოებები გამოიკვლია მოწინააღმდეგე მხარემ კასატორთან მიმართებით; დ) შეფასებულ იქნა თუ არა მოწინააღმდეგე მხარის/მერიის მიერ ობიექტური გარემოებით საჯარო ინტერესი კასატორის მიმართ - აღებული არ არის ობიექტური ფაქტორი, რათა შეფასდეს როგორც კასატორის, ასევე მოწინააღმდეგე მხარის ინტერესები საჯარო ინტერესთან მიმართებით; ე) გარიგების მოშლის უფლებამოსილება არის თუ არა საჯარო დაწესებულის აბსოლუტური უფლებამოსილება - შეფასებული არ არის, რა შემთხვევაში შეიძლება იყოს აბსოლუტური, ხოლო რა შემთხვევაში არ არის აბსოლიტური უფლებამოსილება; ვ) გარიგების მოშლის შემდგომ რა სამართლებრივი ბედი უნდა ეწიოს სადავო მიწის ნაკვეთზე არსებულ/განთავსებულ შენობა-ნაგებობას, თუკი მასზე მშენებლობის ნებართვა არ არის შედავებული და ძალაშია.

კასატორის განმარტებით, სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობისგან განსხვავებით, კეთილსინდისიერება ადმინისტრაციულ სამართალში უნდა ემყარებოდეს უპირველეს ყოვლისა ნდობას მმართველსა და მართულს შორის, შესაბამისად, კეთილსინდისიერება როგორც სუბიექტური ფაქტორი შეიძლება მიემართებოდეს კასატორს (როგორც ფიზიკურ პირს, დაარღვია თუ არა მან აღებული ვალდებულებები) და, მეორე მხრივ, ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება ემყარება თუ არა მის მიერვე აღებულ ვალდებულებას, რომ მის მიერ მართული ენდობა მას. წინამდებარე დავის ფარგლებში კასატორის სახელშეკრულებო ვალდებულება სახეზეა, კერძოდ, მის მიერ შესრულებულია ყველა ის აუცილებელი ქმედება, რომელიც მას მოეთხოვებოდა (არ აზიანებს იჯარის საგანს, არ ქმნის მისი დაზიანების საფრთხეს, ის მუდმივად იხდის საიჯარო გადასახადს) და, მეორე მხრივ, ადმინისტრაციული ორგანო უარს აცხადებს გააგრძელოს ხელშეკრულება 25 წლის ვადით, რადგანაც მისთვის შეიცვალა არსებული რეალობა და მის ქმედებას ის ამართლებს საჯარო ინტერესით. შესაბამისად, კასატორის კეთილსინდისიერება სახეზეა.

კასატორის განმარტებით, გაუგებარია, რატომ არ აცნობა მერიამ კასატორს, რომ ამზადებდა პროექტს, რომლითაც სურდა ხელშეკრულების შეწყვეტა - დაახლოებით 8 თვის განმავლობაში რატომ არ ეცნობა კასატორს, რომ მოპასუხეს სურდა ხელშეკრულების მოშლა. საგულისხმოა, რომ საქმეში წარმოდგენილი ხელმოწერები, თარიღის მიხედვით, მხოლოდ ხელშეკრულების მოშლის შემდგომ შეიქმნა. დაუშვებელია ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში იმგვარი მოქმედება, რომელიც კონტრაჰენტის უფლებამოსილებათა წრის დავიწროებას განაპირობებს და, შესაბამისად, ეწინააღმდეგება მმართველობის კანონიერების პრინციპს. სახელშეკრულებო ურთიერთობაში ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ნებისმიერი ჩარევა რაიმე სახის აქტით გამართლებულია მხოლოდ სათანადო ფაქტობრივი საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში და თუ, ეს ფაქტობრივი საფუძვლები ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს და ადმინისტრაციული კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების სრული შესაბამისობითაა გამოცემული.

კასატორის განმარტებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ შეუსრულებია ვალდებულება ხელშეკრულების შეწყვეტასთან დაკავშირებულ ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩაება კონტრაჰენტი, ასევე, განეხორციელებინა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოების ობიექტური და სამართლიანი გამოკვლევა. შესაბამისად, ხელშეკრულების მოშლა და კასატორისთვის უფლების წართმევა არ შეესაბამება კანონის მიზნებს. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლო გადაწყვეტილებაში „საჯარო ინტერესი“ მხოლოდ ცალმხრივად არის გააზრებული/წარმოდგენილი და უგულებელყოფილია კასატორის ინტერესების დაცვის/შეფასების საკითხი.

კასატორი აღნიშნავს, რომ იგი 2013 წლიდან ახორციელებს მართლზომიერ მფლობელობას იჯარის საგანზე, კეთილსინდისიერად იხდის იჯარის საგნის გადასახადს, არ აზიანებს იჯარის საგანს, ახორციელებს მის შენახვა/მოვლას და ასრულებს სახელშეკრულებო პირობებს, რომელიც დადგენილია მხარეებს შორის. მოსარჩელესათვის 25 წლით იჯარის ხელშეკრულების გაფორმების მიზანი სწორედ ის იყო, რომ გრძელვადიან ვადაში მიეღო მყარი გარანტიები სახელმწიფოსგან და მასვე ჰქონოდა საშუალება, მიეღო შემოსავალი.

საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ მერიამ 2021 წლის დეკემბრის თვეში მისივე დაკვეთით შექმნა პროექტი, რომლის შემუშავებაშიც მიწვეული არ იყო მოსარჩელე, არ იყო განხორციელებული საჯარო ადმინისტრაციული წარმოება, შესყიდვის პროექტის განხორციელების ან/და შემუშავების პროცესში ჩართული არ იყო მოსარჩელე. მისთვის საერთოდ უცნობი იყო მოედნის რეკონსტრუქციის თაობაზე პროექტის შესახებ. თ.მ-ისთვის მხოლოდ და მხოლოდ 2022 წლის 25 აგვისტოს ბრძანებით გახდა ცნობილი, რომ შეწყდა არსებული ხელშეკრულება. უცნობია, მერიამ პროექტის ავტორს აცნობა თუ არა, რომ მოედანზე უკვე არსებობს იჯარის ხელშეკრულება. პროექტის შემუშავების ან/და ინფორმაციის მიწოდების დროს მერიას არ აქვს დატანილი უკვე არსებული იჯარის ხელშეკრულება. იმ მიზნით, რომ მერიას გაემართლებინა ხელშეკრულების შეწყვეტის აუცილებლობა, საქმეში წარმოდგენილია 2022 წლის 25 აგვისტოს შემდეგ (ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდგომ) შექმნილი დოკუმენტები, კერძოდ: ხელშეკრულების შეწყვეტიდან 17 დღეში მიმართავს ...ის დირექტორი, ამასთანავე წერილს არ ახლავს მერიის კანცელარიაში რეგისტრაციის თარიღი, ხოლო ... ვერ უთითებს რა ადგილზეა საუბარი (მიმდებარე ტერიტორია საკმაოდ დიდია); ხელშეკრულების შეწყვეტიდან 19 დღეში მიმართავს ე.წ. ...ას გამზირის №19-ის მაცხოვრებლები, უცნობია ვისი ხელმოწერებია წერილზე, რადგანაც შეიცავს მთელ რიგ უზუსტობებს (მაგალითად: ხელმოწერას ჩ-ი.ხ. №96 - არ ახლავს პირადი ნომერი, ხელმოწერის თარიღი; მ.გ-ი - არ ახლავს საჯარო რეესტრის ამონაწერი, რომ ნამდვილად არის მ.გ-ი უფლებამოსილი პირი და ა.შ. საგულისხმოა, რომ განცხადებას არ აქვს რეგისტრაციის ნომერი და ა.შ.; მაცხოვრებლები ადგილს ვერ უთითებენ).

კასატორის განმარტებით, ქონების გადაცემისა და დაბრუნების წესი მითითებულია ხელშეკრულების 2.2 მუხლში. ამასთანავე, საიჯარო ქონების დაბრუნება ხდება იჯარის ვადის ამოწურვის შემდეგ (იჯარის ვადა მითითებულია 3.1. მუხლში). მეიჯარეს უფლება აქვს, მოსთხოვოს მოიჯარეს ხელშეკრულებით ნაკისრი პირობების ზედმიწევნით შესრულება (მუხლი 5.1.). საგულისხმოა, რომ ხელშეკრულებაში მითითებული არ არის კონკრეტული საფუძველი, რომლითაც შეუძლია მოპასუხეს იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტა. იმავე იჯარის ხელშეკრულების მიხედვით (მუხლი 4), მესაკუთრეს უფლება აქვს გაზარდოს საიჯარო ქირა ყოველ 2 წელიწადში. აღნიშნული უფლებაც არ გამოუყენებია მოპასუხეს 2013 წლიდან. მითითებული გარემოება იმიტომ არის მნიშვნელოვანი, რომ თუკი მოპასუხეს სურდა მიეღო მეტი სარგებელი ან/და ეზრუნა იჯარის საგნიდან შემოსავლის გაზრდაზე, მას უნდა ესარგებლა აღნიშნული უფლებით, მაგრამ არ უსარგებლია, იმ ვითარებაში, როცა მოიჯარეს/მოსარჩელეს ერთხელაც არ დაურღვევია საიჯარო ხელშეკრულება. ხელშეკრულების 6.1. მუხლი ავალდებულებს მას, რომ „თვითმართველობის პირველივე მოთხოვნისთანავე გააუქმოს სარგებლობის ხელშეკრულება“, თუმცაღა მითითებული არ არის, რა მოთხოვნა შეიძლება იყოს აღნიშნული. ხელშეკრულების 5.1. მუხლის მიხედვით, მეიჯარეს უფლება აქვს მოითხოვოს ამ ხელშეკრულებით ნაკისრი პირობების ზედმიწევნით შესრულება, თუმცაღა მეიჯარეს საკუთარ უფლებამოსილებებში არ აქვს განსაზღვრული, რა შემთხვევაში ეძლევა მას უფლება, მოშალოს იჯარის ხელშეკრულება. საგულისხმოა ისიც, რომ იჯარის ხელშეკრულების ვადა შეიძლება შეიცვალოს მხოლოდ და მხოლოდ მხარეთა წერილობითი შეთანხმებით (ხელშეკრულების 3.3. მუხლი). იმავე ხელშეკრულების მე-2 მუხლში არ არის მითითებული ქონების ვადამდე დაბრუნების (ხელშეკრულების მოშლის) რაიმე წესის თაობაზე. ხელშეკრულების მე-7 მუხლის სათაურია „საიჯარო ქონების უკან დაბრუნება ვადამდე“. შესაბამისად, აღნიშნულ მუხლში (7.1; 7.2; 7.3) მხოლოდ ის შემთხვევაა მითითებული, როცა მოიჯარე აბრუნებს იჯარის საგანს და მას არ აქვს უფლება სხვა მოიჯარის გარეშე ან/და ქირის გადახდის გარეშე შეწყვიტოს საიჯარო ურთიერთობა. მოცემულ შემთხვევაში იჯარის ხელშეკრულების მოშლა განხორციელდა ბათილი მუხლების საფუძველზე, რადგანაც ერთ მხარეს ენიჭება უფლება ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე მოშალოს ხელშეკრულება, მიუხედავად იმისა, არსებობს თუ არა აღნიშნულისათვის შესაბამისი სამართლებრივი საფუძველი, სხვა ფაქტების გარეშე, როგორიცაა: პატივსადები მიზეზის არარსებობა ან/და დარღვევის არარსებობა. მხოლოდ ამ ნორმების გამოყენება საფუძველს იძლევა, რომ აღნიშნული მუხლები ჩაითვალოს ბათილად.

საკასაციო საჩივრის თანახმად, 2013 წლის 7 თებერვალს რუსთავის საკრებულოს მიერ გამოიცა №4446 ბრძანება, რომლითაც მოსარჩელის მიმართ გაიცა მშენებლობის სანებართვო მოწმობა №11, ქალაქ რუსთავში ...ას გამზირი №19 სახლის მიმდებარე ტერიტორიაზე ...ის მშენებლობაზე. 2013 წლის 10 მარტიდან დაიწყო მშენებლობა. 2013 წლის 29 მაისს გაიცა №5023 ბრძანება სამშენებლო სანებართვო მოწმობის გაცემაზე ...ის რეკონსტრუქციის შესახებ. ამასთანავე, მოსარჩელის მიმართ გაიცა ნებართვა კუთვნილ ... ობიექტზე ...ის განთავსებაზე. 2013 წლის 27 ივნისის №5263 ბრძანებით მოსარჩელის ...ის რეკონსტრუქცია ვარგისად იქნა აღიარებული. 2014 წლის 12 ივნისს გაიცა №1/4837 თანხმობა, რათა მოსარჩელეს იჯარის საგანზე განეთავსებინა სწრაფი გადახდის აპარატი. შესაბამისად, გაუგებარია, როგორ უნდა მოახდინოს მოსარჩელემ ტერიტორიის განთავისუფლება თუ ის კანონიერად ახორციელებს მფლობელობას. როგორ უნდა გადაიტანოს მოსარჩელემ ნაგებობა სხვაგან თუკი დემონტაჟს სჭირდება ახალი ნებართვა, ისევე როგორც, შენობის სხვაგან განთავსებას. 2022 წლის 26 აგვისტოს №72 მითითებით მერიამ მოითხოვა განთავსებული ობიექტის დემონტაჟი - „ ...ის უნებართვო განთავსების გამო“. მერიის აღნიშნული მოთხოვნა უსაფუძვლოა, რადგან ობიექტი, ანუ ... განთავსებულია მშენებლობის ნებართვის საფუძველზე და შესაბამისად, არ არსებობს უნებართვო მშენებლობა.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 17 იანვრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული თ.მ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ.მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ სრულყოფილად არ იქნა დადგენილი საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და შეფასება არ მიეცა აპელანტის მიერ მითითებულ გარემოებებს. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) თვითმმართველ ქალაქ რუსთავსა და თ.მ-ის შორის 2013 წლის 14 მაისს გაფორმდა №124 იჯარის ხელშეკრულება. ხელშეკრულებით, მოსარჩელეს გადაეცა რუსთავის ადგილობრივი თვითმმართველობის საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, საკადასტრო კოდი ..., ფართობი 34 კვ.მ, მისამართი ქ. რუსთავი, ...ას გამზირის მიმდებარე ტერიტორია. საიჯარო ქირის ოდენობა განისაზღვრა თვის განმავლობაში 51 ლარით. იჯარის ხელშეკრულება გაფორმდა 25 წლის ვადით (ტ.1, ს.ფ 35-39); ბ) ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერს 2022 წლის 12 სექტემბერს განცხადებით მიმართა შპს „...ის“ დირექტორმა ქ. რუსთავი, ...ას გამზირი №19 საცხოვრებელი სახლის მიმდებარედ გაჩერების კონსტრუქციის მოწყობის თაობაზე. 2022 წლის 14 სექტემბერს ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერს განცხადებით მიმართეს ქ. რუსთავი, ...ას გამზირი №19 საცხოვრებელი სახლის მობინადრეებმა ...ას მოედანზე ტრანსპორტის გაჩერების მოწყობის თაობაზე (ტ.1, ს.ფ 245, 246-249); გ) ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიასა და შპს „...ას“ შორის 2022 წლის 17 მაისს გაფორმდა სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ №06/22 ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ შესყიდვის ობიექტს წარმოადგენდა ქალაქ რუსთავში, ქალაქის შემოსასვლელის, ...ის სახელობის, ... ...ას სახელობისა და ...ის სახელობის ...ის სარეაბილიტაციო სამუშაოები (ტ.1, ს.ფ 229-234); დ) ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის 2022 წლის 25 აგვისტოს №ბ38.382223742 ბრძანებით შეწყდა თვითმმართველ ქალაქ რუსთავსა და ფიზიკურ პირ თ.მ-ის შორის გაფორმებული 2013 წლის 14 მაისის №124 იჯარის ხელშეკრულება (ტ.1, ს.ფ 61).

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიასა და თ.მ-ის შორის 2013 წლის 14 აგვისტოს გაფორმებული №124 იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის კანონიერება.

ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი განსაზღვრავს ადგილობრივი თვითმმართველობის განხორციელების სამართლებრივ საფუძვლებს, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების უფლებამოსილებებს, მათი შექმნისა და საქმიანობის წესებს, მათ ფინანსებსა და ქონებას, ურთიერთობებს მოქალაქეებთან, სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებთან და საჯარო და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებთან, აგრეთვე ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობისა და პირდაპირი სახელმწიფო მმართველობის განხორციელების წესებს. ზემოაღნიშნული ორგანული კანონის მე-16 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მუნიციპალიტეტის საკუთარი უფლებამოსილებაა, მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ქონების მართვა და განკარგვა ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესით;

საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ ამახვილებს ყურადღებას საქმეზე დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ თვითმმართველ ქალაქ რუსთავსა და თ.მ-ის შორის 2013 წლის 14 მაისს გაფორმდა №124 იჯარის ხელშეკრულება. ხელშეკრულებით, მოსარჩელეს გადაეცა რუსთავის ადგილობრივი თვითმმართველობის საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, საკადასტრო კოდი ..., ფართობი 34 კვ.მ, მისამართი ქ. რუსთავი, ...ას გამზირის მიმდებარე ტერიტორია. საიჯარო ქირის ოდენობა განისაზღვრა თვის განმავლობაში 51 ლარით. იჯარის ხელშეკრულება გაფორმდა 25 წლის ვადით. ამავე ხელშეკრულების 7.3 პუნქტის თანახმად, მოიჯარე ვალდებულია მეიჯარის პირველივე მოთხოვნისთანავე შეწყვიტოს სარგებლობის ხელშეკრულება. ამავე ხელშეკრულების 6.1.“დ“ მუხლის მიხედვით, მოიჯარე იღებს ვალდებულებას თვითმმართველობის პირველივე მოთხოვნისთანავე გააუქმოს სარგებლობის ხელშეკრულება.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 581-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, იჯარის ხელშეკრულების მიმართ გამოიყენება ქირავნობის ხელშეკრულების წესები, თუ 581 – 606-ე მუხლებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული. ამავე კოდექსის 561-ე მუხლის საფუძველზე, ქირავნობის ხელშეკრულების მოშლის ვადა შეადგენს სამ თვეს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა საქმის გარემოებებიდან ან მხარეთა შეთანხმებიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ხელშეკრულების დადება, ისევე, როგორც შეწყვეტის უფლება, თავისუფალი კონტრაჰირების ერთ-ერთი გამოვლინებაა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მხარეები თავად წყვეტენ, დარჩენ სახელშეკრულებო ურთიერთობაში თუ შეწყვიტონ იგი. შესაბამისად, როგორც ხელშეკრულების დადება, ასევე, მისი შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება წარმოადგენს მხარის თავისუფალი ნების გამოვლების საშუალებას და ხელშეკრულების მხარე არ არის შეზღუდული თავის უფლებაში მიიღოს გადაწყვეტილება სახელშეკრულებო ურთიერთობის მოშლის შესახებ. ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლება წარმოადგენს გამქირავებლის უფლებას და არა მის ვალდებულებას. თუმცა, აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ აღნიშნული უფლებები უსაზღვრო არ არის და მათი გამოყენება უნდა შეესაბამებოდეს მხარეთა კეთილსინდისიერების პრინციპს. სასამართლოს მხრიდან სახელშეკრულებო თავისუფლებაში ჩარევა, იშვიათი გამონაკლისის გარდა, დაუშვებელია და გარკვეულ შეზღუდვებს ექვემდებარება.

მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ იჯარის ხელშეკრულების მხარეები სახელშეკრულებო თავისუფლების ფარგლებში შეთანხმდნენ, მათ შორის, ხელშეკრულების შეწყვეტის პირობებზე, რის გამოხატულებასაც წარმოადგენს ამავე ხელშეკრულების 6.1.“დ“’ და 7.3 მუხლები. ხელშეკრულების აღნიშნული პუნქტები ითვალიწინებდა მოიჯარის ვალდებულებას, მეიჯარის მოთხოვნისთანავე შეეწყვიტა და გაეუქმებინა სარგებლობის ხელშეკრულება. შესაბამისად, მოპასუხე მხარე უფლებამოსილი იყო შეეწყვიტა მოსარჩელესთან დადებული იჯარის ხელშეკრულება. საკასაციო პალატა დამატებით ამახვილებს ყურადღებას საქმეში წარმოდგენილ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის ქონების მართვისა და ეკონომიკური განვითარების სამსახურის 2022 წლის 22 აგვისტოს წერილზე (ტ.1, ს.ფ 253), რომელშიც აღნიშნულია, რომ თ.მ-ისა და მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლებს შორის რამდენჯერმე შედგა შეხვედრა, სადაც განხილულ იქნა ხელშეკრულების საგნის ცვლილების საკითხი. საბოლოოდ, ქ. რუსთავში, ...ის სახელობის, ... ...ას სახელობისა და ...ის სახელობის ...ის სარეაბილიტაციო სამუშაოების გამო საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის საჭიროება დადგა მხოლოდ თ.მ-ის სარგებლობის ხელშეკრულებასთან მიმართებით, ვინაიდან სხვა მოიჯარეები დათანხმდნენ მუნიციპალიტეტის შეთავაზებას სარგებლობის საგნის ცვლილებასთან დაკავშირებით (ტ.2, ს.ფ 34).

რაც შეეხება კასატორის შედავებას, რომ სასამართლოს მიერ ცალმხრივად იქნა შეფასებული საჯარო ინტერესები და უგულებელყოფილ იქნა მოსარჩელის ინტერესი, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-7 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის მიხედვითაც, დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას არ შეიძლება გამოიცეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, თუ პირის კანონით დაცული უფლებებისა და ინტერესებისათვის მიყენებული ზიანი არსებითად აღემატება იმ სიკეთეს, რომლის მისაღებადაც იგი გამოიცა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი, დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით გათვალისწინებულმა ზომებმა არ შეიძლება გამოიწვიოს პირის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაუსაბუთებელი შეზღუდვა. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატის მიერ მართებულად გამახვილდა ყურადღება საქმეში წარმოდგენილ განცხადებებზე, რომლებითაც მოქალაქეები ქ. რუსთავში, ...ას ქუჩაზე მუნიციპალური ტრანსპორტის გაჩერების მოწყობას მოითხოვდნენ. საჯარო ინტერესი ამ შემთხვევაში მიემართება მუნიციპალური ტრანსპორტით უფრო ეფექტური გადაადგილების უზრუნველყოფას. ასეთ პირობებში, საკასაციო პალატა უსაფუძვლოდ მიიჩნევს მოსაზრებას მოსარჩელის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაუსაბუთებლად შეზღუდვასთან დაკავშირებით.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს, რომ კასატორის მიერ წარმოდგენილია შუამდგომლობა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შუამდგომლობა არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო: საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, კოლეგია უფლებამოსილია საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი გადაწყვიტოს ზეპირი განხილვის გარეშე. საკასაციო საჩივრის არსებითი განხილვისაგან განსხვავებით, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ეტაპზე არსებითად საქმე არ წყდება, აღნიშნულ ეტაპზე განიხილება მხოლოდ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის და მაშასადამე, უკვე გამოტანილი გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის საკითხი. გარდა ამისა, არამხოლოდ დასაშვებობის, არამედ საკასაციო საჩივრის არსებითი განხილვის საკითხის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესაძლებლობა გათვალისწინებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით. შესაბამისად, საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვა საკასაციო ინსტანციის სამოსამართლო დისკრეციის სფეროს განეკუთვნება და საკასაციო სასამართლო ყოველი კონკრეტული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმებისას, საქმის გარემოებების შესწავლისა და დავის ხასიათიდან გამომდინარე, წყვეტს ზეპირი მოსმენით საქმის განხილვის მიზენშეწონილობის საკითხს.

მართალია, საჯარო განხილვის უფლება, რომელიც გარანტირებულია კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტით, გულისხმობს საქმის ზეპირი განხილვის უფლებას, თუმცა კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, ზეპირი განხილვის ვალდებულება არ წარმოადგენს აბსოლუტურ უფლებას. მხარეთა დასწრების გარეშე საქმის განხილვა არ გულისხმობს საქმის გარემოებათა არასათანადოდ შესწავლასა და შეფასებას, მხარეთა შეჯიბრებითობის უგულებელყოფას, მხარეების სამართლებრივი არგუმენტების ეფექტურად განხილვა შესაძლებელია, აგრეთვე, წერილობითი ფორმით. ამდენად, კასატორი უზრუნველყოფილია, თავისი მოსაზრებების წერილობით წარმოდგენის შესაძლებლობით, ხოლო, მოწინააღმდეგე მხარის მიერ საკასაციო საჩივარზე შესაგებლის წარმოდგენის შემთხვევაში, კასატორს შესაძლებლობა აქვს წერილობით უპასუხოს მას.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, საკასაციო ინსტანციაში საქმის განხილვისას არ დაიშვება ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა. საკასაციო ინსტანციის სასამართლო მისი დანიშნულებიდან გამომდინარე ადგენს მხოლოდ სამართლებრივ გარემოებებს და არა ახალ ფაქტებს, შესაბამისად, ხდება მხოლოდ დადგენილი ფაქტების იურიდიული შეფასება, რაც გამორიცხავს ზეპირად განხილვის აუცილებლობას. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის გარემოებების გარკვევის მიზნით ზეპირი განხილვის დანიშვნის ან მხარეთა ზეპირი ახსნა-განმარტებების მოსმენის საჭიროება არ იკვეთება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ.მ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 23 ოქტომბრის განჩინება;

3. თ.მ-ის (პ/ნ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 19.12.2023წ. №... საგადახდო დავალებით გ.კ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. თ.მ-ის შუამდგომლობა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. მაკარიძე

ქ. ცინცაძე

ბ. შონია