საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-1106(კ-24) 15 მაისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 თებერვლის განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ი/მ მ.კ-ი).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2020 წლის 3 სექტემბერს ი/მ მ.კ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას. მოპასუხე მხარისა და სასარჩელო მოთხოვნების დაზუსტების შემდგომ, მოსარჩელემ მოპასუხედ მიუთითა სსიპ შემოსავლების სამსახური. ამასთან, მოსარჩელემ მოითხოვა ჯარიმის ნაწილში სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2020 წლის 22 ივნისის (სარეგ. №...) საგადასახადო შემოწმების აქტის და 2020 წლის 30 ივნისის №17818 ბრძანების ბათილად ცნობა; ჯარიმისა და საურავის (8 703.75 ლარის) ნაწილში სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 2 ივლისის №225-10 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა; ასევე, საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 17 აგვისტოს №24257 ბრძანების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 4 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, ი/მ მ.კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი: სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2020 წლის 22 ივნისის (სარეგ. №...) საგადასახადო შემოწმების აქტი ჯარიმის ნაწილში; სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2020 წლის 30 ივნისის №17818 ბრძანება ჯარიმის ნაწილში; სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 2 ივლისის №225-10 საგადასახადო მოთხოვნა ჯარიმისა და საურავის (8 703.75 ლარის) ნაწილში; ასევე, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 17 აგვისტოს №24257 ბრძანება საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თაობაზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოპასუხე მხარემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 თებერვლის განჩინებით, სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 4 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, 269-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 275-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, 280-ე მუხლზე, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-10, მე-11, მე-12 მუხლებზე და აღნიშნა, რომ ქმედება მხოლოდ მაშინ დაკვალიფიცირდება სამართალდარღვევად და პირს მხოლოდ მაშინ დაეკისრება პასუხისმგებლობა, თუკი დადასტურდება როგორც ქმედების მართლწინააღმდეგობა, ისე პირის ბრალეულობა.

სააპელაციო პალატის მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე დაჯარიმდა საგადასახადო შემოწმების შედეგად. კერძოდ, მ.კ-ი შპს „...-ის“ მიერ გამოწერილ №... და №... ...ში მიმღებს წარმოადგენდა, აღნიშნულ ზედნადებებზე გამოწერილი ელექტრონული ანგარიშფაქტურებით კი („ ...“ №... და „...“ №...) მოსარჩელემ მიიღო დღგ-ს ჩათვლა. ვინაიდან მითითებული ზედნადებები აღმოჩნდა ყალბი, მიღებული ჩათვლა დაექვემდებარა გაუქმებას, მოსარჩელეს დაერიცხა თანხა ძირითად გადასახადში და საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა და 280-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, დაეკისრა საგადასახადო სანქცია.

სააპელაციო სასამართლომ განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 31 იანვრის განაჩენზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია ზედნადებების სიყალბეზე პასუხისმგებელი პირი. ამასთან, საგადასახადო ორგანოს არ მიუთითებია და არ გამოუვლენია, რომ მოსარჩელემ საქონლის შეძენისას იცოდა ზედნადების სიყალბის თაობაზე, საქმეზე არ დადასტურებულა მ.კ-ის მონაწილეობა ზედნადებების გაყალბებასთან, არ არის დადგენილი უსაქონლო ოპერაციის განხორციელებაც. მაშასადამე, საგადასახადო ოპერაცია ნამდვილად განხორციელდა და მ.კ-მა აღნიშნულის მიხედვით მოახდინა საგადასახადო დეკლარაციების წარდგენა და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება. ამასთან, მოსარჩელეს ძირითადი თანხის დარიცხვა არ აქვს გასაჩივრებული და მხოლოდ სამართალდამრღვევად მიჩნევას ხდის სადავოდ. ზედნადების სიყალბის შესახებ კი მოსარჩელისთვის ცნობილი არ იყო, უფრო მეტიც, მისთვის ვერც კი იქნებოდა ცნობილი ასეთი გარემოების შესახებ. აქედან გამომდინარე, რადგან საქმეზე არ დასტურდება არა მხოლოდ მოსარჩელის ინფორმირება, არამედ მის მიერ აუცილებელი ყურადღებიანობისა და გულმოდგინების დარღვევაც კი, გამოირიცხება მოსარჩელის ბრალეულად (განზრახ ან გაუფრთხილებლად) მოქმედებაც. თავის მხრივ, ვინაიდან მოსარჩელე არ მოქმედებდა ბრალეულად, არ არსებობს სამართალდარღვევის აუცილებელი ელემენტი - ბრალი და მ.კ-ის სამართალდამრღვევად მიჩნევა უკანონოა.

სააპელაციო პალატამ აქვე მიუთითა, რომ ვინაიდან სამართალდარღვევის ჩადენა არ დადასტურებულა, უსაფუძვლოა აპელანტის მითითება საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენების წინაპირობების არარსებობაზე. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ხსენებული მუხლი შეეხება შემთხვევას, როდესაც სამართალდარღვევა ჩადენილია, თუმცა გამოწვეულია გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით, რის გამოც საგადასახადო ორგანოს/დავის განმხილველ ორგანოს ან სასამართლოს მინიჭებული აქვს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელის ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან გათავისუფლების შესაძლებლობა. გადასახადის გადამხდელის შეცდომა/არცოდნა კი გულისხმობს საპატიო შეცდომის არსებობას, როდესაც პირმა არ იცოდა და არც შეიძლება სცოდნოდა, რომ ჩადიოდა აკრძალულ ქმედებას (სამართალდარღვევას). საპატიო შეცდომის დროს პირი ფიქრობს, რომ არ არსებობს ისეთი ნორმა, რომელიც მის ქმედებას კრძალავს. ანუ, მას არ გააჩნია სამართალდარღვევის ჩადენის შეგნება. ამრიგად, მ.კ-ის მიმართ საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული უფლებამოსილების გამოყენების წინაპირობების შემოწმების საჭიროება არც კი იკვეთება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ.

კასატორი მიუთითებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე, ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა გადასახადის გადამხდელის მიმართ მითითებული ნორმის გამოყენებისა და მისი სანქციისაგან გათავისუფლების საფუძველი. ამასთან, კასატორის განმარტებით, ვინაიდან მოსარჩელე სადავოდ არ ხდის დარიცხვის მართლზომიერებისა და შესაბამისად, მის მიერ სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტს, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ამ ნაწილში დაუსაბუთებელია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელდა ი/მ მ.კ-ის საქმიანობის თემატური კამერალური საგადასახადო შემოწმება, ხოლო შემოწმების შედეგებზე 2020 წლის 22 ივნისს შედგენილი იქნა საგადასახადო შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტის თანახმად, აუდიტის დეპარტამენტს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურიდან ეცნობა გამოძიებით დადგენილი გაყალბებული ...ის შესახებ, რომელიც გამოწერილი იყო შპს ,,...“-ის მიერ. აღნიშნული ზედნადებებიდან №... და №... ზედნადებების მიმღებად ფიქსირდებოდა ი/მ მ.კ-ი. აქედან გამომდინარე, ყალბ ზედნადებებზე გამოწერილი ელ. ანგარიშ-ფაქტურებით („...“ №... და „...“ №...) მიღებული ჩათვლა ექვემდებარებოდა გაუქმებას. აღნიშნული ა/ფ-ები ჩათვლილი იყო 2018 წლის თებერვლის დეკლარაციაში, დღგ-ის თანხით 3 423 ლარი, რომელიც მეწარმეს დაერიცხებოდა დამატებით ძირითად გადასახადში, ასევე მას დაერიცხებოდა სსკ-ის 275-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ჯარიმა 1 712 ლარი (საგადასახადო დეკლარაციაში გადასახადის შემცირება) და სსკ-ის 280-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით გათვალისწინებული ჯარიმა 6 846 ლარი (გადასახადის უკანონო ჩათვლა).

სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2020 წლის 22 ივნისის საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე, აუდიტის დეპარტამენტის მიერ 2020 წლის 30 ივნისს გამოიცა N17818 ბრძანება, ხოლო 2020 წლის 2 ივლისს გადასახადის გადამხდელს წარედგინა N225-10 საგადასახადო მოთხოვნა. აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნის თანახმად, ი/მ მ.კ-ის ძირითადი გადასახადის სახით დაერიცხა დღგ - 3 423 ლარი, ჯარიმა - 8 558 ლარი და საურავი 145.75 ლარი.

დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2020 წლის 2 ივლისის №225-10 საგადასახადო მოთხოვნა ი/მ მ.კ-ის მიერ გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში. გადასახადის გადამხდელი განმარტავდა, რომ არ იცოდა პირველადი საგადასახადო დოკუმენტაციის სიყალბის შესახებ და ითხოვდა დაკისრებული ჯარიმის მოხსნას. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 17 აგვისტოს №24257 ბრძანებით, ი/მ მ.კ-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

საქმის მასალებში წარმოდგენილია ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 31 იანვრის განაჩენი, რომლის თანახმად, ნ.თ-ა 2018 წლის 5 თებერვლიდან იყო შპს „...“-ის დირექტორი და 100%-იანი წილის მფლობელი. მის უფლება-მოვალეობებში შედიოდა საგადასახადო და სხვა დოკუმენტაციის გამოწერა. ნ.თ-ამ, როგორც შპს „...“-ის დირექტორმა, 2018 წლის 8 თებერვლიდან 2018 წლის 9 მარტის ჩათვლით პერიოდში წალენჯიხისა და მესტიის მუნიციპალიტეტებში გამოყენების მიზნით დაამზადა ხე-ტყის ყალბი სასაქონლო ზედნადებები, მათ შორის №... და №... ზედნადებები, რომლებშიც ნ.თ-ამ შეიტანა ყალბი მონაცემები ხის მასალის შესყიდვის დამადასტურებელი დოკუმენტების შესახებ. აღნიშნული ზედნადებები ნ.თ-ამ გამოიყენა საქონლის - ხის დახერხილი მასალის ტრანსპორტირებისა და მყიდველებთან ანგარიშსწორებისას. აღნიშნული განაჩენით ნ.თ-ა ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 210-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე.

განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენს ჯარიმის ნაწილში სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2020 წლის 22 ივნისის (სარეგ. №...) საგადასახადო შემოწმების აქტის და 2020 წლის 30 ივნისის №17818 ბრძანების; ჯარიმისა და საურავის (8 703.75 ლარის) ნაწილში სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 2 ივლისის №225-10 საგადასახადო მოთხოვნის; ასევე, საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 17 აგვისტოს №24257 ბრძანების ბათილად ცნობა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა. აღნიშნული კოდექსის 269-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით. მითითებული კოდექსის 275-ე მუხლის მე-2 ნაწილი ადგენს, რომ საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირება, გარდა ამ მუხლის პირველი, 2¹ და 2² ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 50 პროცენტის ოდენობით. ამავე კოდექსის 280-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად კი, უსაქონლო ოპერაციის ან ფიქტიური გარიგების შედეგად ან ყალბი დღგ-ის ჩათვლის დოკუმენტით ჩათვლის განხორციელება იწვევს პირის დაჯარიმებას ჩათვლილი გადასახადის თანხის 200 პროცენტის ოდენობით.

მოცემულ შემთხვევაში, გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების თანახმად, ი/მ მ.კ-ის ჯარიმა და საურავი დაერიცხა სწორედ მითითებული ნორმების საფუძველზე და იმ ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, რომ იგი წარმოადგენდა ყალბი ზედნადებების მიმღებ პირს, რომელზეც გამოწერილი ჰქონდა ელექტრონული ანგარიშ-ფაქტურები და მიღებული ჰქონდა დღგ-ის ჩათვლები. შესაბამისად, სწორედ მითითებული ჩათვლები დაექვემდებარა გაუქმებას და გადამხდელს დაერიცხა ძირითად გადასახადში დღგ-ის სახით. ის გარემოება, რომ მოსარჩელე აღნიშნული ძირითადი გადასახადის მართლზომიერებას სადავოდ არ ხდის, არ ნიშნავს იმას, რომ იგი სადავოდ არ ხდის მის მიერ სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტს. ძირითადი გადასახადის დარიცხვა გამოწვეულია ყალბი დოკუმენტაციის საფუძველზე განხორციელებული დღგ-ის ჩათვლის გაუქმებით და მოსარჩელისთვის სამართალდარღვევის ჩადენის გამო დაკისრებულ სანქციას არ წარმოადგენს. ამგვარი სანქციაა ჯარიმა და საურავი, რომელიც მხარის მიერ სადავოდ არის გამხდარი.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ იმის გათვალისწინებით, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევა წარმოადგენს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას, იმ საკითხების მოსაწესრიგებლად, რომლის თაობაზეც საქართველოს საგადასახადო კოდექსი მითითებას არ შეიცავს, გამოიყენება საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის დებულებანი.

საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-10 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად (გადაცდომად) ჩაითვლება სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი წესრიგის, საკუთრების, მოქალაქეთა უფლებებისა და თავისუფლებების, მმართველობის დადგენილი წესის ხელმყოფი მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული (განზრახი ან გაუფრთხილებელი) მოქმედება ან უმოქმედობა, რომლისთვისაც კანონმდებლობით გათვალისწინებულია ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა. აღნიშნული კოდექსის მე-11 მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა განზრახ ჩადენილად ჩაითვლება, თუ მის ჩამდენს შეგნებული ჰქონდა თავისი მოქმედების ან უმოქმედობის მართლსაწინააღმდეგო ხასიათი, ითვალისწინებდა მის მავნე შედეგებს და სურდა ისინი ან შეგნებულად უშვებდა მათ. ამავე კოდექსის მე-12 მუხლის შესაბამისად კი, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა გაუფრთხილებლობით ჩადენილად ჩაითვლება, თუ მისი ჩამდენი ითვალისწინებდა თავისი მოქმედების ან უმოქმედობის მავნე შედეგების დადგომის შესაძლებლობას, მაგრამ ქარაფშუტულად ვარაუდობდა მათ თავიდან აცილებას ან არ ითვალისწინებდა ასეთი შედეგების დადგომის შესაძლებლობას, თუმცა უნდა გაეთვალისწინებინა ისინი.

ამდენად, მითითებული ნორმების საფუძველზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ქმედება მხოლოდ მაშინ დაკვალიფიცირდება სამართალდარღვევად და პირს მხოლოდ მაშინ დაეკისრება პასუხისმგებლობა, თუკი დადასტურდება როგორც ქმედების მართლწინააღმდეგობა, ისე პირის ბრალეულობა.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს საქმის მასალებში წარმოდგენილ ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 31 იანვრის განაჩენზე, რომლითაც ყალბი ზედნადებების დამზადებისთვის, საქართველოს სსკ-ის 210-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, დამნაშავედ ცნობილი იქნა შპს „...“-ის დირექტორი. შესაბამისად, განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია ზედნადებების სიყალბეზე პასუხისმგებელი პირი. ამასთან, საგადასახადო ორგანოს არ მიუთითებია და არ გამოუვლენია, რომ მოსარჩელემ საქონლის შეძენისას იცოდა ზედნადების სიყალბის თაობაზე, საქმეზე არ დადასტურებულა ი/მ მ.კ-ის მონაწილეობა ზედნადებების გაყალბებასთან, არ არის დადგენილი უსაქონლო ოპერაციის განხორციელებაც. ამდენად, საგადასახადო ოპერაცია ნამდვილად განხორციელდა და ი/მ მ.კ-მა აღნიშნულის მიხედვით მოახდინა საგადასახადო დეკლარაციების წარდგენა და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელეს ძირითადი თანხის დარიცხვა არ აქვს გასაჩივრებული და მხოლოდ სამართალდამრღვევად მიჩნევას ხდის სადავოდ. ზედნადების სიყალბის შესახებ კი მოსარჩელისთვის ცნობილი არ იყო, უფრო მეტიც, მისთვის ვერც კი იქნებოდა ცნობილი ასეთი გარემოების შესახებ. აქედან გამომდინარე, რადგან საქმეზე არ დასტურდება არა მხოლოდ მოსარჩელის ინფორმირება, არამედ - მის მიერ აუცილებელი ყურადღებიანობისა და გულმოდგინების დარღვევაც კი, გამოირიცხება მოსარჩელის ბრალეულად (განზრახ ან გაუფრთხილებლად) მოქმედებაც. თავის მხრივ, ვინაიდან მოსარჩელე არ მოქმედებდა ბრალეულად, არ არსებობს სამართალდარღვევის აუცილებელი ელემენტი - ბრალი და ი/მ მ.კ-ის სამართალდამრღვევად მიჩნევა უკანონოა.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმის თაობაზე, რომ ვინაიდან სამართალდარღვევის ჩადენა არ დადასტურებულა, უსაფუძვლოა სსიპ შემოსავლების სამსახურის მითითება საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენების წინაპირობების არარსებობაზე. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აღნიშნული მუხლი შეეხება შემთხვევას, როდესაც სამართალდარღვევა ჩადენილია, თუმცა გამოწვეულია გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით, რის გამოც საგადასახადო ორგანოს/დავის განმხილველ ორგანოს ან სასამართლოს მინიჭებული აქვს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელის ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან გათავისუფლების შესაძლებლობა. გადასახადის გადამხდელის შეცდომა/არცოდნა კი გულისხმობს საპატიო შეცდომის არსებობას, როდესაც პირმა ,,არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა, რომ ჩადიოდა აკრძალულ ქმედებას. საპატიებელი შეცდომის დროს პირი ფიქრობს, რომ არ არსებობს ისეთი ნორმა, რომელიც მის ქმედებას კრძალავს. მაშასადამე, მას არ გააჩნია სამართალდარღვევის ჩადენის შეგნება.“ (სუსგ. Nბს-565(კ-20), 10.03.2022 წელი; Nბს-272(კ-21), 17.03.2022 წელი; Nბს-581(2კ-23), 19.12.2023 წელი). ამდენად, ი/მ მ.კ-ის მიმართ საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული შეღავათის გამოყენების წინაპირობების შემოწმების საჭიროება მოცემულ შემთხვევაში არ იკვეთება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 თებერვლის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

გიორგი გოგიაშვილი