საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე Nბს-162(2კ-25) 8 მაისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობით:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

კასატორი (მოპასუხე)- ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე)- კ.პ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილება

მესამე პირები (16.2) - გ.მ-ი, ვ.კ-ი, რ.ბ-ი, რ.მ-ი

მესამე პირები (16.1) - ა.ბ-ი, ლ.ბ-ი, ნ.ბ-ა, ს.ბ-ი

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2020 წლის 6 იანვარს კ.პ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას. 2020 წლის 29 იანვარს კ.პ-მა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიმართა დაზუსტებული სარჩელით, რომელშიც მოპასუხეებად ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია დაასახელა. მოსარჩელემ ასევე იშუამდგომლა სარჩელის უზრუნველსაყოფად დავის დასრულებამდე 2018 წლის 1 აგვისტოს N003050 ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მოქმედების შეჩერების თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 3 თებერვლის განჩინებით კ.პ-ის შუამდგომლობა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მოქმედების შეჩერების თაობაზე დაკმაყოფილდა; შეჩერდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 1 აგვისტოს N003050 დადგენილების მოქმედება მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

მოსარჩელის განმარტებით, ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის №003050 მითითებაში აღნიშნულია, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქ.№41-ში ს/კ: №...-ზე განხორციელებული უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები (დამატებით მოწყობილია კაპიტალური ნაგებობა მონოლითური გადახურვით (ავტოფარეხი), შეცვლილია მეორე სართულზე ასასვლელი კიბის კონფიგურაცია და დამატებით მოწყობილია აივანი). 2018 წლის 1 აგვისტოს №003050 დადგენილებით კ.პ-ი, გ.მ-ი, ვ.კ-ი, რ.ბ-ი და რ.მ-ი საქართველოს კანონის „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის” 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დარღვევისთვის დაჯარიმდნენ 8 000 ლარით. ამავე მოქალაქეებს დაევალათ უნებართვოდ მოწყობილი კაპიტალური ნაგებობების (მონოლითური გადახურვით) დემონტაჟი (ავტოფარეხი) და ობიექტის საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში მოყვანა (შეცვლილია მეორე სართულზე ასავლელი კიბის კონფიგურაცია და დამატებით მოწყობილია აივანი). აღნიშნული ინდივიდუალური ადმნისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი კ.პ-ს ჩაბარდა 2018 წლის 17 აგვისტოს. დასახელებული აქტი მოსარჩელემ გაასაჩივრა ადმინისტრაციული საჩივრით, რომელიც არ დაკმაყოფილდა.

მოსარჩელის განმარტებით, ზემდგომმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, კერძოდ, მის მიერ წარდგენილი 1960-იანი წლების საინვენტარიზაციო გეგმები, სადაც ყველა ნახაზზე არის დატანილი სადავო ობიექტები „ავტოფარეხი“ და „კიბის ბაქანი“.

ამდენად, მოსარჩელემ მოითხოვა სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 1 აგვისტოს №003050 დადგენილებისა და კ.პ-ის წარმომადგენლის, მ.უ-სა და რ.მ-ის წარმომადგენლის, თ.კ-ის ადმინისტრაციული საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 29 ნოემბრის №1871 ბრძანების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 11 თებერვლის განჩინებით რ.მ-ისა და გ.მ-ის წარმომადგენლის თ.კ-ის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა; N3/24-20 საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, მესამე პირებად ჩაბმულნი იქნენ გ.მ-ი (პ/ნ ...), ვ.კ-ი (პ/ნ ...), რ.ბ-ი (პ/ნ ...) და რ.მ-ი (პ/ნ ...).

თბილისის საქალაქო საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 8 ნოემბრის განჩინებით ადმინისტრაციულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესამე პირად ჩაბმულ იქნენ ა.ბ-ი (პ/ნ ...), ლ.ბ-ი (...), ნ.ბ-ა (...), ს.ბ-ი (...);

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით კ.პ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; კ.პ-ი გათავისუფლდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 1 აგვისტოს №003050 დადგენილებით დაკისრებული ჯარიმისა და შესაბამისი საურავის გადახდისაგან; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა კ.პ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა რ.მ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სადავო დადგენილებით მესამე პირებისთვის დაკისრებული ჯარიმის გაუქმება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილებით კ.პ-ის და რ.მ-ის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; კ.პ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 1 აგვისტოს №003050 დადგენილება და მოპასუხე - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ვადაში, სადავო საკითხთან დაკავშირებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 29 ნოემბრის №1871 ბრძანება.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სადავო დადგენილების გამოტანის დროისთვის ს/კ №... უძრავი ქონების თანამესაკუთრენი იყვნენ რ.ბ-ი, კ.პ-ი, ვ.კ-ი, გ.მ-ი, რ.მ-ი, ა.ბ-ი, ნ.ბ-ა და ს.ბ-ი. სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ პასუხისმგებლობა დააკისრა კ.პ-ს, გ.მ-ს, ვ.კ-ს, რ.ბ-სა და რ.მ-ს, როგორც უძრავი ქონების მესაკუთრეებს. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა გარემოება, როდესაც ადმინისტრაციულმა ორგანომ ვერ დაადგინა მშენებლობის უშუალოდ მწარმოებელი პირი, თუმცა სამართალდამრღვევებად მიიჩნია უძრავი ნივთის მესაკუთრეთა მხოლოდ ნაწილი. პალატის მოსაზრებით, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდება, თუ როგორ შეძლო ადმინისტრაციულმა ორგანომ მესაკუთრეთა დიფერენცირება და იმ პირობებში, როდესაც ვერ ადგენდა მშენებლობის უშუალოდ მწარმოებელ პირს, რა საფუძვლით დააკისრა კონკრეტულ პირებს პასუხისმგებლობა შერჩევითად. მით უფრო, რომ უდავო იყო სადავო უძრავი ნივთის ფაქტობრივად დაყოფის ფაქტი. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა მესამე პირის - რ.მ-ის ახსნა-განმარტებაზე მასზედ, რომ იგი მოკლებული იყო შესაძლებლობას გამოესწორებინა სამშენებლო სამართალდარღვევა, რადგან სადავო უძრავი ქონება არ იყო მის ფაქტობრივ მფლობელობაში. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სადავო საკითხის მართებულად გადასაწყვეტად აუცილებელი იყო პასუხისმგებელი სუბიექტის მართებულად განსაზღვრა და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ იმ გარემოების გამოკვლევა-დადგენა, უძრავი ნივთის რომელ ნაწილს რომელი მესაკუთრე ფლობდა.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ ვერ დაასაბუთა, თუ რაში გამოიხატება პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქმედება, იმ პირობებში თუ დადგინდება, რომ ჯერ კიდევ 60-იანი წლების შემდგომ არსებობდა სადავო ფართი, რომელსაც მოსარჩელე იყენებდა როგორც ავტოფარეხს, ხოლო მის ზემოთ არსებულ სივრცეს, როგორც აივანს. თავის მხრივ, მეორე სართულზე ასასვლელი კიბის არსებობა უდავოდ დადასტურებულია საინვენტარიზაციო გეგმებით, თუმცა მისი კონფიგურაციის შეცვლის დადასტურების პირობებში, დამატებით გამოკვლევას საჭიროებს მისი გაბარიტების გაზრდის საკითხი. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა განაპირობებს სამართალდარღვევის სრულად ან ნაწილობრივ გამოსწორებას, რაც გათვალისწინებულ უნდა იქნეს, მოსარჩელისთვის როგორც ჯარიმის დაკისრების, ასევე დემონტაჟის დავალების თვალსაზრისით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით კ.პ-ის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით კ.პ-ისა და რ.მ-ის სააპელაციო საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა. კასატორმა ასევე იშუამდგომლა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია საქმეში წარმოდგენილ დოკუმენტაციაზე დაყრდნობით დადასტურებულად მიიჩნევს სადავო დადგენილებაში ასახული სამართალდარღვევის არსებობას. კასატორი პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილზე მითითებით აღნიშნავს, რომ უნებართვო მშენებლობის ფაქტზე პასუხისმგებლობა ეკისრება სამართალდამრღვევ პირს, რომლის ქმედებამ უშუალოდ გამოიწვია სამშენებლო სამართალდარღვევა. განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან უტყუარად არ დგინდება უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების განმახორციელებელი პირი, კ.პ-სა და რ.მ-ს პასუხისმგებლობა დაეკისრათ, როგორც უძრავი ქონების მესაკუთრეებს. მესაკუთრის ვალდებულებას წარმოადგენს სამშენებლო საქმიანობის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობის შესრულება, რაც გამოხატულებას ჰპოვებს ზედამხედველობის ორგანოს მიერ გაცემული მითითების შესრულებასა და მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე დარღვევების გამოსწორებაში. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ ერთ-ერთი სადავო აქტის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის საფუძველზე ბათილად ცნობას. სააპელაციო სასამართლოს არ მიუთითებია კონკრეტულ გარემოებაზე ან მტკიცებულებაზე, რომელიც ადმინისტრაციულმა ორგანომ დამატებით უნდა გამოიკვლიოს. სასამართლოს გადაწყვეტილება არ არის საკმარისად დასაბუთებული, რის გამოც მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შესწავლა შეუძლებელია. მოცემულ შემთხვევაში, სამართალდარღვევა მესაკუთრეების უმოქმედობამ წარმოშვა, რადგან მათ დადგენილ ვადაში არ გამოასწორეს მათ საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით ზედამხედველობის ორგანოს მიერ მიცემული მითითებები.

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ სამართალდამრღვევი პირები ადასტურებენ სადავო ობიექტების არსებობას, თუმცა უტყუარად ვერ დგინდება სამშენებლო სამუშაოების განმახორციელებელი პირი. სამართალდამრღვევად მიჩნეულ პირებს კონკრეტულად არ მიუთითებიათ კონკრეტულ პირზე ვინც სამშენებლო სამუშაოები აწარმოა, არც ადმინისტრაციულ ორგანოს არ ჰქონდა ობიექტური მონაცემი, რომელიც გამორიცხავდა მესაკუთრეების პასუხისმგებლობას, შესაბამისად პასუხისმგებლობა დაეკისრა უძრავი ქონების მესაკუთრეებს. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მითითებას მასზედ, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა დაადგინოს მშენებლობის განხორციელების ზუსტი დრო და განმახორციელებელი პირი. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ არ გაითვალისწინა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის შეფარდების რეალური მიზანი. კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ ზემოხსენებული ნორმის გამოყენება იმ შემთხვევაში ხდება, როცა სასამართლოს წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 21 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მაშინ, როდესაც სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შემოწმება.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 1 აგვისტოს №003050 დადგენილებისა და ადმინისტრაციული საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 29 ნოემბრის №1871 ბრძანების კანონიერება.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სადავო დადგენილების გამოცემის დროისთვის ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა (...ის) №41-ში უძრავი ქონების (ს/კ №...) თანამესაკუთრეებს წარმოადგენდნენ რ.ბ-ი, კ.პ-ი, ვ.კ-ი, გ.მ-ი, რ.მ-ი, ა.ბ-ი, ნ.ბ-ა და ს.ბ-ი.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის კ.პ-ისა და სხვა პირების მიმართ 2017 წლის 1 დეკემბერს შედგენილი №003050 მითითების თანახმად, ქ. თბილისში, ...ის ქ. №41-ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელდა სარეკონსტრუქციო სამუშაოები: კერძოდ, დამატებით მოწყობილია კაპიტალური ნაგებობა მონოლითური გადახურვით (ავტოფარეხი), შეცვლილია მეორე სართულზე ასასვლელი კიბის კონფიგურაცია და დამატებით მოწყობილია აივანი. ამავე მითითებით, დარღვევების გამოსწორების მიზნით, კ.პ-სა და სხვებს 20-დღიან ვადაში დაევალათ უსაფრთხოების წესების დაცვით უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი და შენობა-ნაგებობის საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში მოყვანა ან განხორციელებული მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტაციის წარდგენა.

საქმის მასალებით დგინდება, რომ კ.პ-მა რამდენჯერმე მიმართა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს ქ. თბილისში, ...ის (...ის) ქუჩა №41-ში მდებარე, თანასაკუთრების №... მიწის ნაკვეთზე, უნებართვოდ აშენებული ავტოფარეხის ლეგალიზების მოთხოვნით. განმცხადებელს თავდაპირველად განცხადებაზე დაუდგინდა ხარვეზი, რომლის განსაზღვრულ ვადაში აღმოუფხვრელობის გამო, განცხადება დარჩა განუხილველი. ზემოაღნიშნულ ადმინისტრაციულ ორგანოში მოსარჩელის მიერ იმავე მოთხოვნით წარდგენილი განცხადებებზე დადგენილი ხარვეზებიც არ იქნა გამოსწორებული. ამდენად, საქმის მასალებით არ დგინდება სადავო დადგენილებაში მითითებული ავტოფარეხის ლეგალიზების ფაქტი.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციის 2018 წლის 3 აპრილის N003050 შემოწმების აქტში მითითებულია კ.პ-ისა და სხვების მიერ ამავე სამსახურის 2017 წლის 1 დეკემბრის №003050 მითითების შეუსრულებლობის თაობაზე. ობიექტის ხელმეორედ გადამოწმების შედეგად დადგინდა, რომ მითითებაში აღნიშნული დარღვევები გამოსწორებული არ იყო.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2018 წლის 1 აგვისტოს №003050 დადგენილებით ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა (...) №41-ში, ს/კ: №... უძრავ ქონებაზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელებისათვის (დამატებით მოწყობილია კაპიტალური შენობა-ნაგებიბა მონოლითური გადახურვით (ავტოფარეხი), შეცვლილია მეორე სართულზე ასასვლელი კიბის კონფიგურაცია და დამატებით მოწყობილია აივანი) კ.პ-ი, გ.მ-ი, ვ.კ-ი, რ.ბ-ი და რ.მ-ი დაჯარიმდნენ 8 000 (რვა ათასი) ლარით. ამავე დადგენილებით სამართალდამრღვევებს დაევალათ უნებართვოდ მოწყობილი კაპიტალური ნაგებობის (მონოლითური გადახურვით) დემონტაჟი (ავტოფარეხი) და ობიექტის საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში მოყვანა (შეცვლილია მეორე სართულზე ასასვლელი კიბის კონიგურაცია და დამატებით მოწყობილია აივანი). ზემოაღნიშნული დადგენილება კ.პ-მა და რ.მ-მა გაასაჩივრეს დმინისტრაციული საჩივრით, რომელიც არ დაკმაყოფილდა.

"პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის’’ 25-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად კი მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა, ბ) მითითება არ შესრულდა და გ) მითითება არადროულად სრულდება.

ამავე კოდექსის 25-ე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

საქართველოს კანონი ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის’’ 44.1 მუხლის ,,ბ’’ ქვეპუნქტის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე, გარდა ამ ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შენობა- ნაგებობისა, - 8 000 ლარით. მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოება შენობა-ნაგებობის გაბარიტების შეუცვლელადაც წარმოადგენს სამშენებლო სამართალდარღვევას, თუმცა აღნიშნული ქმედება გამოიწვევს დაჯარიმებას 4 000 ლარით. მითითებული ნორმა ცხადყოფს, რომ ჯარიმის ოდენობა დამოკიდებულია იმ გარემოებაზე, თუ რამდენად განხორციელდა შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილება.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებაზე (ძალადაკარგულია საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 2 მარტის №139 დადგენილებით), რომლის 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია კანონმდებლობით, მათ შორის ამ დადგენილებით, განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა. ამავე დადგენილების მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მშენებლობის სახეებია: ა) ახალი მშენებლობა (მათ შორის, მონტაჟი); ბ) რეკონსტრუქცია; გ) რემონტი-შეკეთება, მოპირკეთება (არ საჭიროებს ნებართვას); დ) დემონტაჟი; ე) ლანდშაფტური მშენებლობა; ვ) დროებითი შენობა-ნაგებობის მონტაჟი/განთავსება. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად კი, შენობა-ნაგებობების ახალი მშენებლობა ისეთი მშენებლობაა, რომელიც ხორციელდება მიწის ნაკვეთის იმ ნაწილში, სადაც არ დგას შენობა-ნაგებობა ან ხდება არსებულის მთლიანად ჩანაცვლება.

ამავე დადგენილების მე-3 მუხლის 50-ე პუნქტის მიხედვით, რეკონსტრუქცია განმარტებულია, როგორც არსებული შენობა-ნაგებობის ან/და მისი ნაწილ(ებ)ის არსობრივად შეცვლა, მათი ფიზიკური, ხარისხობრივი და თვისობრივი განახლების მიზნით, ხოლო დადგენილების მე-3 მუხლის 74-ე პუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობა არის მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების მშენებლობა მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა-ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ.

მითითებული დადგენილების 65.1 მუხლის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობების მშენებლობას არ ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა (გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა). ამავე დადგენილების 66-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობა წარმოებს ნებართვის მიღების გარეშე, მშენებლობის მწარმოებელი ვალდებულია დაიცვას კანონმდებლობით, მათ შორის, სამშენებლო რეგლამენტებით გათვალისწინებული მოთხოვნები. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის მწარმოებელი/დამკვეთი ვალდებულია განზრახული მშენებლობის შესახებ განცხადებით აცნობოს მშენებლობის ნებართვის გამცემ ორგანოს. იმავე დადგენილების 66-ე მუხლის მე-10 პუნქტის თანახმად კი, ამ დადგენილების მოთხოვნათა დარღვევით I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის განხორციელება განიხილება როგორც უნებართვო მშენებლობა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებით (ძალადაკარგულია საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 3 მარტის N139 დადგენილებით) ცვლილება შევიდა ამავე სახელწოდების საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილებაში, რომლის მე-60 მუხლის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობების მშენებლობა წარმოებდა ნებართვის მიღების გარეშე. აღნიშნული დადგენილების მე-60 მუხლში მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს შეტყობინების ვალდებულების შესახებ ცვლილება განხორციელებულია 2008 წლის 27 ოქტომბერს, კერძოდ, აღნიშნული საკანონმდებლო ცვლილებით განისაზღვრა, რომ I კლასის შენობა-ნაგებობების მშენებლობა წარმოებდა კვლავ ნებართვის მიღების გარეშე, თუმცა, მშენებლობის დაწყება შესაძლებელი ხდებოდა მას შემდეგ, რაც შესაბამისი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე ან/და მოსარგებლე მშენებლობის ნებართვის გამცემ ორგანოში გააგზავნიდა შეტყობინებას მშენებლობის განზრახვის თაობაზე, რომელსაც თან ურთავდა მიწის ნაკვეთის საკუთრების ან სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტს, ხოლო მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანო 5 დღის ვადაში დაადასტურებდა წარდგენილი დოკუმენტ(ებ)ის სისწორეს და პასუხს აცნობებდა შემტყობინებელს.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოების დროს. ამავე კოდექსის 96.1 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასების და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.

პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევისთვის პასუხისმგებლობის დასაკისრებლად აუცილებელია დადგინდეს მშენებლობის განხორციელების დრო, რამეთუ სხვადასხვა პერიოდში კანონმდებლობა ითვალისწინებდა მშენებლობის განხორციელებისთვის განსხვავებულ წინაპირობებს, კერძოდ, გარკვეულ პერიოდში კანონმდებლობა პირს არ აკისრებდა მშენებლობის დაწყებისთვის შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოსათვის შეტყობინების ვალდებულებას (არათუ მშენებლობის ნებართვის მიღების ვალდებულებას).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო გადაწყვეტილების მიღებისას მხოლოდ იმ გარემოებას დაეყრდნო, რომ მოსარჩელეს არ გააჩნდა არსებული ობიექტების მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოებს არ გადაუმოწმებიათ მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებები, სამშენებლო სამართალდარღვევებთან დაკავშირებით არ გამოუკვლევიათ და სამართლებრივად არ შეუფასებიათ ის გარემოება, რეალურად როდის, ვინ და რა მასშტაბით განახორციელა სამუშაოები ქ.თბილისში, ...ის ქუჩა (...) №41-ში, №... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთზე მდებარე ობიექტებთან მიმართებაში. საქმეში დაცული 1964 წლის საინვენტარიზაციო გეგმაზე ასახულია კიბის უჯრედი და სხვა ფართები, თუმცა კონკრეტულად ფართების დანიშნულება ვერ დგინდება. გამოსაკვლევია ასევე სადავო ობიექტების განთავსების დროს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად საჭიროებდა თუ არა განხორციელებული საქმიანობა მშენებლობის ნებართვას (შეტყობინებას) და წარმოადგენდა თუ არა აღნიშნული სამართალდარღვევას.

გასაჩივრებული დადგენილებით არაა დასაბუთებული თუ რამდენად ჰქონდა მშენებლობის მწარმოებელ პირს, როგორც მშენებლობის ნებართვის ქონის ისე მშენებლობის მარტივი შეტყობინების განხორციელების ვალდებულება, ვინაიდან აღნიშნულს 2008 წლის 27 ოქტომბრამდე მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებდა.

ადმინისტრაციულ ორგანოებს ასევე არ გამოუკვლევიათ საკითხი განხორციელებულმა სარეკონსტრუქციო სამუშაოებმა გამოიწვიეს თუ არა შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილება, რადგან აღნიშნული მნიშვნელოვანია ჯარიმის ოდენობის განსასაზღვრად. ამდენად, რეალურად ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ შეფასება არ მისცემია პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით განსაზღვრულ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის დადგენისთვის არსებით გარემოებებს.

სამართალდარღვევისათვის პასუხისმგებელ სათანადო საბიექტს განსაზღვრავს ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის’’ მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტი, რომლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის მოქმედება ვრცელდება: ა) პირების, აგრეთვე ამხანაგობების საქმიანობაზე, რომლის დროსაც ხორციელდება შენობა-ნაგებობის, მისი ელემენტების, კონსტრუქციული სისტემების ან კვანძების მშენებლობა, მონტაჟი, დემონტაჟი და სხვა სამშენებლო სამუშაოები; ბ) დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში; გ) სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი; დ) შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის მწარმოებელი პირი; ე) მესაკუთრეზე, რომლის სარეკონსტრუქციო ან სადემონტაჟო ავარიული შენობა-ნაგებობის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას. მითითებული ნორმის დისპოზიციის თანახმად, ადმინისტრაციული სახდელის პირველ რიგში დაედება მშენებლობის მწარმოებელ პირს, ხოლო თუ მისი ვინაობა დაუდგენელია მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს ან მოსარგებლეს.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქმეში დაცულ საჯარო რეესტრის ამონაწერზე, რომლიდანაც ირკვევა, რომ სამართალდარღვევის საქმის წარმოების პერიოდში, მითითების შედგენისა და სადავო დადგენილების მიღების დროს უძრავი ქონება წარმოადგენდა რ.ბ-ის (1/3 ნაწილი), კ.პ-ის, ვ.კ-ის, გ.მ-ის, რ.მ-ის (1/3 ნაწილი), ა.ბ-ის, ნ.ბ-ას, ს.ბ-ისა და ლ.ბ-ის თანასაკუთრებას, თუმცა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მითითება შედგა მხოლოდ მესაკუთრეთა ნაწილის, კერძოდ, კ.პ-ის, გ.მ-ი, ვ.კ-ი, რ.ბ-ი და რ.მ-ი მიმართ. ზემოაღნიშნულ პირებს დაევალათ უნებართვოდ მოწყობილი კაპიტალური ნაგებობის მონოლითური გადახურვით დემონტაჟი (ავტოფარეხი) და შენობა-ნაგებობის საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში მოყვანა ან განხორციელებული მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტაციის წარდგენა. მითითების განსაზღვრულ ვადაში შეუსრულებლობის გამო მითითებაში აღნიშნული პირები სოლიდარულად დაჯარიმდნენ.

ნიშანდობლივია, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე წარმოებული საქმის მასალებიდან ცალსახად დგინდება, რომ პასუხისმგებლობა დაეკისრათ უძრავი ნივთის მესაკუთრეთა მხოლოდ ნაწილს. სახეზეა მოცემულობა, როდესაც ადმინისტრაციულმა ორგანომ ვერ დაადგინა მშენებლობის უშუალოდ მწარმოებელი პირი, თუმცა სამართალდამრღვევებად მიიჩნია უძრავი ნივთის მესაკუთრეთა მხოლოდ ნაწილი. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული აქტიდან არ დგინდება რა კრიტეტიუმებით და გარემოებებით იხელმძღვანელეს ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა უძრავი ნივთის სხვა მესაკუთრეთა სამართლებრივი პასუხისმგებლობის გამორიცხვის კუთხით. მართებულია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება მასზედ, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო გამოეკვლია უძრავი ნივთის თანამესაკუთრეთა ფაქტობრივი მფლობელობის არეალი და მხოლოდ აღნიშნულის შემდეგ დაედგინა პასუხისმგებელი სუბიექტი, მითუფრო, რომ მხარეები თანასაკუთრებაში არსებული ქონების ფაქტობრივი გამიჯვნის თაობაზე თავადვე მიუთითებდნენ. ამ კუთხით აღსანიშნავია, მესამე პირის - რ.მ-ის განმარტება მასზედ, რომ სადავო უძრავი ქონება არ იყო მის ფაქტობრივ მფლობელობაში, რის გამოც იგი მოკლებული იყო დარღვევის გამოსწორების (დემონტაჟის) შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „ადმინისტრაციული სახდელისაგან გათავისუფლების შესახებ“ 2019 წლის 18 სექტემბრის საქართველოს კანონის პირველ მუხლზე, რომლის თანახმად, ამ კანონის მიზანია ერთჯერადი ხასიათის დროებითი და განსაკუთრებული ღონისძიების სახით ამავე კანონით განსაზღვრული იმ ფიზიკური პირების ადმინისტრაციული სახდელისგან − ჯარიმისა და შესაბამისი საურავისგან გათავისუფლება, რომლებმაც საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა 2019 წლის 15 იანვრამდე ჩაიდინეს და რომელთა მიმართაც ადმინისტრაციული სახდელის დადების შესახებ დადგენილება ამ კანონის ამოქმედებამდე არ აღსრულებულა. ამავე კანონის მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კანონით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სახდელისგან თავისუფლდება სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული პირი, რომლის ოჯახის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის მაჩვენებელი 100 001 ქულაზე ნაკლებია.

ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საკითხის ხელახლა კვლევის შედეგად, კ.პ-ის სამართალდამრღვევად მიჩნევის შემთხვევაში, ყურადღება უნდა მიექცეს იმ გარემოებას, მასზე უნდა გავრცელდეს თუ არა აღნიშნული კანონით გათვალისწინებული შეღავათი. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მითითება მოსარჩელეთა და სხვა პირთა მიმართ შედგა 2017 წლის 1 დეკემბრამდე, შესაბამისად სავარაუდო სამართალდარღვევა ჩადენილია 2019 წლის 15 იანვრამდე, ხოლო კ.პ-ისა და სხვა თანამესაკუთრეთათვის ჯარიმის დაკისრების შესახებ დადგენილება გასაჩივრებულია და ჯერ არ არის აღსრულებული. საქმის მასალებში წარმოდგენილი ამონაწერის თანახმად, კ.პ-ის ოჯახი რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველი ოჯახების ერთიან ბაზაში და მისი სარეიტინგო ქულა კანონის ამოქმედების დროისათვის იყო 84 450 (ტ.2, ს.ფ 158).

საკასაციო პალატა ამასთანავე, აღნიშნავს, რომ „ადმინისტრაციული სახდელისაგან გათავისუფლების შესახებ“ 2019 წლის 18 სექტემბრის საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შეღავათი ეხება მხოლოდ ჯარიმისა და საურავისაგან გათავისუფლებას. აქედან გამომდინარე, ადმინისტრაციულმა ორგანომ კ.პ-ის სამართალდამრღვევად მიჩნევის შემთხვევაში, უნდა იმსჯელოს მის მიმართ კანონით დადგენილი შეღავათის გავრცელების საკითხზე.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს შეფასება, რომ სახეზე იყო სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისა და მოპასუხისათვის საქმის გარემოებათა სრულყოფილად გამოკვლევის შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების წინაპირობები, კანონშესაბამისია. მოპასუხე მხარე ვალდებულია სადავო საკითხი შეისწავლოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, სრულად გამოიკვლიოს საქმესთან დაკავშირებული გარემოებები და მიიღოს სათანადოდ დასაბუთებული გადაწყვეტილება. მართებულია, ასევე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 29 ნოემბრის N1871 ბრძანების ბათილად ცნობა.

საკასაციო სასამართლო, ასევე, ყურადღებას ამახვილებს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მუნიციპალური ინსპექციის შუამდგომლობაზე საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის ზეპირი მოსმენით განხილვასთან დაკავშირებით და მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ამ კოდექსის 391-ე მუხლით დადგენილ მოთხოვნათა შესაბამისად საკასაციო საჩივრის დასაშვებობას ამოწმებს სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობა. კოლეგია უფლებამოსილია აღნიშნული საკითხი ზეპირი განხილვის გარეშე გადაწყვიტოს. ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს შეუძლია გადაწყვეტილება გამოიტანოს საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე. სასამართლომ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესახებ წინასწარ უნდა აცნობოს მხარეებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 1 ნოემბრის Nბს-693(კ-კს-21) განჩინებაზე, სადაც საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „საქმის განხილვის ფორმის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა. აღნიშნული ემყარება საკასაციო სამართალწარმოების ბუნებას, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს, არამედ მისი მსჯელობის საგანი საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების სწორი სამართლებრივი შეფასებაა. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლით განსაზღვრულია შემოწმების ფაქტობრივი საფუძველი. საკასაციო პალატა, აქვე, მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხზე იმსჯელა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ და მიიჩნია, რომ საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა არ ზღუდავს სასამართლოში მიმართვის კონსტიტუციურ უფლებას (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2003 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილება საქმეზე „მოქალაქე ავთანდილ რიჟამაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 2. მოქალაქე ნელი მუმლაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ.“).“

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ საქმის განხილვა საქალაქო და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებში განხორციელდა ზეპირი მოსმენით, მხარეთა დასწრებით ჩატარდა არაერთი სასამართლო სხდომა. თავის მხრივ, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები საკმარისია სადავო საკითხის სამართლებრივი შეფასებისათვის. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობდა საქმის ზეპირი განხილვისა და მხარეთა პოზიციების დამატებით მოსმენის საჭიროება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა