საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-102(კ-25) 16 ივნისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, გენადი მაკარიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა დ.ჩ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 ნოემბრის განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო, მესამე პირები - საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტი, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2019 წლის 31 დეკემბერს დ.ჩ-ამ სარჩელით, შემდგომ დაზუსტებული სარჩელით (13.02.2020 წელი) მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოსა და საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის მიმართ, დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენისა და ზიანის 3 210 000 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 24 იანვრის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილით, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნენ საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტი და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 27 აპრილის გადაწყვეტილებით დ.ჩ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 ნოემბრის განჩინებით აპელანტ დ.ჩ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 27 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის მე-11 მუხლი, „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 და მე-3 მუხლები, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-14 მუხლი, ,,საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 75¹ მუხლი, 75¹² მუხლის მე-2 პუნქტი და განმარტა, რომ მტკიცების ტვირთის გადანაწილების კლასიკური წესისგან განსხვავებით, დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენის მიმართ კანონი განსხვავებულ რეგულირებას ადგენს. კერძოდ, დისკრიმინაციული მოპყრობის სპეციფიკის გათვალისწინებით, მოსარჩელეს აკისრებს მხოლოდ გონივრული ვარაუდის შექმნის ვალდებულებას, მოპასუხეს კი - ამ ვარაუდის გაქარწყლების ტვირთს. მიუთითა, რომ მტკიცების ტვირთის ამგვარი გადანაწილების წესს განსაზღვრავს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 363³ მუხლი, რომელიც ადგენს, რომ სარჩელის აღძვრისას პირმა სასამართლოს უნდა წარუდგინოს ფაქტები და შესაბამისი მტკიცებულებები, რომლებიც დისკრიმინაციული ქმედების განხორციელების ვარაუდის საფუძველს იძლევა, რის შემდეგაც მოპასუხეს ეკისრება იმის მტკიცების ტვირთი, რომ დისკრიმინაცია არ განხორციელებულა.

აპელანტის (მოსარჩელე) იმ განმარტებაზე, რომ საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს და სასამართლოს მხრიდან მასზე ხორციელდება დისკრიმინაცია, კერძოდ, სასამართლოს დოკუმენტებში შეაქვთ ყალბი ცნობები და მათზე დაყრდნობით იღებენ მისი კანონიერი მოთხოვნების იგნორირების ან მათი დაუკმაყოფილებლობის გადაწყვეტილებებს, ასევე უსაფუძვლოდ უჭიანურებენ პროცესებს, აღნიშნულზე სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა შემდეგი: დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აკრძალვასთან დაკავშირებული ეროვნული და საერთაშორისო სტანდარტებით იკრძალება დისკრიმინაციის ორივე ფორმა - შევიწროება და არათანაბარი მოპყრობა, რომელიც განხორციელდა აკრძალული ნიშნით. ამასთან, შევიწროება უპირობოდ ითვლება აკრძალულ ქმედებად, ხოლო არათანაბარ, განსხვავებულ მოპყრობას შესაძლოა ჰქონდეს ობიექტური და გონივრული გამართლება და ასეთ შემთხვევაში იგი არ ჩაითვლება დისკრიმინაციად. ხოლო იმისათვის, რომ განსხვავებული მოპყრობა გამართლებულად ჩაითვალოს, პირველ რიგში იგი უნდა ემსახურებოდეს კანონიერი მიზნის მიღწევის ინტერესს და დაცული უნდა იყოს გონივრული პროპორციულობა მისაღწევ მიზანსა და გამოყენებულ საშუალებებს შორის, ანუ მიზნის მისაღწევად გამოყენებული საშუალებები უნდა იყოს აუცილებელი და შესაფერისი (დისკრიმინაციის ტესტი). პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 363³ მუხლი და განმარტა, რომ დასახელებული საპროცესო ნორმა ადგენს დისკრიმინირებული პირის - მოსარჩელის ვალდებულებას, სასამართლოს წარუდგინოს მტკიცებულებები და მიუთითოს ფაქტებზე, რომელთა ანალიზი იძლევა გარკვეული ნიშნით პირის მიმართ არათანაბარი მოპყრობის ვარაუდის საფუძველს. სწორედ ამ საპროცესო სტანდარტის დაცვის შემთხვევაში წარმოიშობა მოპასუხის ვალდებულება: ა) ამტკიცოს განსხვავებული მოპყრობის არარსებობა; ბ) გაამართლოს განსხვავებული მოპყრობა ობიექტური და გონივრული არგუმენტებით, რომლებიც გადაწონის განსხვავებულ მოპყრობას და გამართლებული იქნება დემოკრატიული ღირებულებებით.

ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობით, დისკრიმინაციული მოპყრობისთვის ყოველთვის დამახასიათებელია ქმედების კონკრეტული მოტივი - შევიწროება ან არათანაბარი მოპყრობა იმის გამო, რომ კონკრეტულ პირს ან პირთა ჯგუფს კონკრეტული დისკრიმინაციული ნიშანი ახასიათებს. სასამართლო კვლევის საგანია, არსებობდა თუ არა აღნიშნული ნიშნებიდან ერთ - ერთი მაინც იმისათვის, რომ მოხდეს შეფასება დისკრიმინაციულ მოპყრობას ჰქონდა თუ არა ადგილი. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარე ვერ უთითებს, კონკრეტულად რა ნიშნით განხორციელდა მის მიმართ დისკრიმინაციული ქმედება. ამასთან, მხოლოდ ის ფაქტი, რომ არ ეთანხმება იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ მის საჩივრებთან დაკავშირებით მიღებულ გადაწყვეტილებებს, ვერ იქნება მიჩნეული დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტის დადგენის საფუძვლად. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტის (მოსარჩელის) მხრიდან ვერ მოხდა გონივრული ვარაუდის - პრეზუმფციის შექმნა შესაძლო დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტის განხორციელებასთან დაკავშირებით.

რაც შეეხება მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების ნაწილში, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე, 208-ე მუხლებზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე, 1005-ე მუხლებზე მითითებით პალატამ განმარტა, რომ კანონმდებლობა ზიანის ლეგალურ დეფინიციას არ იცნობს, თუმცა ზიანის ცნებაში მოიაზრება პირის სამართლებრივად დაცულ სიკეთეზე გარკვეული ზემოქმედებით გამოწვეული უარყოფითი შედეგები. ზოგადად, ვალდებულების დარღვევა (უკანონო მმართველობითი ღონისძიება) სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დადგომის საფუძველია, რომელიც იურიდიული პასუხისმგებლობის სახეა. მიიჩნია, რომ პირს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება დაეკისრება მხოლოდ მაშინ, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები. პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. იმისათვის, რომ წარმოიშვას ზიანის ანაზღაურების წინაპირობა, სახეზე უნდა იყოს პირის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება (უმოქმედობა), წარმოშობილი ზიანი და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირი. ზიანის მიმყენებლის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა წარმოადგენს დელიქტური პასუხისმგებლობის დადგომის სავალდებულო პირობას და გამოიხატება იმაში, რომ პირველი წარმოშობს მეორეს. პასუხისმგებლობა დგება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ზიანი იყო ზიანის მიმყენებლის მოქმედების (უმოქმედობის) პირდაპირი და გარდაუვალი შედეგი. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს პოზიცია და მიიჩნია, რომ ვინაიდან კონკრეტულ შემთხვევაში სათანადო წესით არ დადასტურდა მოსარჩელის მიმართ დისკრიმინაციული მოპყრობა, სახეზე არ არის მოპასუხისთვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობები.

რაც შეეხება მოთხოვნას საოქმო განჩინებების გაუქმების ნაწილში, რომლითაც უარი ეთქვა მოსამართლის აცილების, მოწმეთა დაკითხვისა და მტკიცებულებათა გამოთხოვის თაობაზე შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე, სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტზე მითითებით, ასევე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე, 134-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, 140-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე მითითებით მიიჩნია, რომ შუამდგომლობაში მითითებული ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები არ წარმოშობდა დასაბუთებულ ეჭვს საქმის განხილვის შედეგის მიმართ მოსამართლის დაინტერესების ან/და მისი მიუკერძოებლობის თაობაზე. ასევე მიუთითა, რომ სასამართლოს შეუძლია უარი თქვა გამოძახებული მოწმის დაკითხვაზე ან არ გამოიძახოს იგი, თუ ცნობს, რომ გარემოებებს, რომელთა დასადასტურებლადაც იძახებენ მოწმეს, არა აქვთ რაიმე მნიშვნელობა საქმის არსებითად გადაწყვეტისათვის. ასევე დაუსაბუთებლად მიიჩნია შუამდგომლობა, საქმისათვის მნიშვნელობის თუ რა გარემოების დადგენა შეიძლება გამოთხოვილი მტკიცებულებებით. აღნიშნული გარემოებები, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობით შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია. შესაბამისად მიიჩნია, რომ არ არსებობდა გასაჩივრებული საოქმო განჩინებების გაუქმების საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა დ.ჩ-ას მიერ.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ რიგი საკანონმდებლო აქტები არასწორად განმარტა. მისივე მოსაზრებით, არასწორად განიმარტა საქართველოს კონსტიტუცია, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენცია, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი, „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს კანონი და „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონი. მიიჩნევს, რომ არასწორი განმარტებების უპირველესი მიზანია მოპასუხე საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოსა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების მხარდაჭერა. მიუთითებს, რომ საქმის განმხილველმა სასამართლომ სცადა სასამართლოს დავალების შეუსრულებლობის გამართლება. საქმის წარმოებაში მიღების განჩინება რომელიც ასევე შეიცავდა ადმინისტრაციული საქმის მასალების სასამართლოში წარდგენის ვალდებულებას, თითქოს არ მოიაზრებდა მოსამართლეთა მიმართ დისციპლინური სამართალწარმოების დოკუმენტების წარდგენას მათი კონფინდეციალობის გამო. მიუთითებს, რომ მოსამართლის განჩინების შესრულება სავალდებულოა, შესაბამისად იმ შემთხვევაში როდესაც საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო ვერ ასრულებდა განჩინების აღსრულებას მტკიცებულებათა წარმოდგენის თაობაზე, თავად სასამართლოს უნდა გაეკეთებინა მითითება და კონფიდენციალური მასალების (მხოლოდ სასამართლოს მიერ) გაცნობის შემდეგ უნდა მიეღო სამართლიანი, კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილება. კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოში საქმის განაწილების შემდგომ კოლეგიაში შემავალ მოსამართლეთა შერჩევის პროცესს და მიიჩნევს, რომ აღნიშნულით დაირღვა საქმის სამართლიანი განხილვის უფლება.

მისივე მსჯელობით, მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლომ მართლმსაჯულების საზიანოდ მოპასუხე მხარე არაერთხელ აარიდა სასამართლოში მტკიცებულებების წარმოდგენის ვალდებულებას, მიიჩნევს, რომ მის მიერ წარდგენილი მასალა მოიცავს იმის დამადასტურებელ მტკიცებულებებს, რომ განათლების (იურიდიული), სოციალური და წოდებრივი მდგომარეობის ნიშნით ადგილი ჰქონდა დისკრიმინაციულ ქმედებებს და რომ ძირითადად დისკრიმინაცია ხორციელდებოდა მავნებლური ქმედებებისა და მათი ჩამდენი პირების მიმართ, მისი შეხედულებებისა და პრეტენზიების ღიად გამოხატვის გამო. მიუთითებს, რომ საკუთარი თავის მიმართ შექმნა დისკრიმინაციული ქმედების განხორციელების ვარაუდი, რასაც ითვალისწინებს კანონი, ხოლო პირველი ინსტანციის და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებმა, მოპასუხე საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო გაათავისუფლეს დაკისრებული მტკიცების ტვირთისაგან, დაესაბუთებინა მის მიმართ დისკრიმინაციის განუხორციელებლობა.

მიიჩნევს, რომ სათანადოდ იქნა დასაბუთებული და წარდგენილი ყველა მტკიცებულება მის მიმართ მოსამართლეთა მიერ ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომების შესახებ, მათ შორის სასამართლო დოკუმენტებში ყალბი ცნობების შეტანის თაობაზე. მიუთითებს, რომ აღნიშნულზე პრეტენზია გამოხატა ყველა არსებული საშუალებით, მათ შორის არაერთხელ მიმართა იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს თუმცა უშედეგოდ. ხსენებული კანონდარღვევების გაქარწყლება/ აღმოფხვრა/პრევენცია არ მომხდარა. აღნიშნული კი კასატორის მსჯელობით განხილული უნდა იქნეს როგორც საფუძვლიანი მიმართვების იგნორირებად და შესაბამისად მის მიმართ დისკრიმინაციადაც. ჩადენილი უკანონობების სიმრავლე და პერიოდულობა მისივე მსჯელობით ადასტურებს, რომ ქმედება დენადი ხასიათისაა.

ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებაში უსწოროდ მიიჩნევს სასამართლოს იმ მსჯელობას, რომ დოკუმენტის სიყალბის დადგენის მიზნით შესაბამისი ორგანოებისთვის არ მიუმართავს. არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს იმ მსჯელობას, რომ ზოგადი ხასიათის მითითება დოკუმენტის სიყალბის/ყალბი ცნობების შეტანის თაობაზე უსაფუძვლოა და სასამართლოს მიერ ვერ იქნება გაზიარებული. აღნიშნულზე განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლო ამახინჯებს რეალურ ფაქტობრივ გარემოებას, მისი არგუმენტაცია არ მოიცავს ზოგადი ხასიათის მითითებას დოკუმენტის სიყალბის შესახებ, მით უფრო ზეპირი ახსნა - განმარტებით ამგვარ მითითებას ადგილი არ ჰქონია. ყურადღებას ამახვილებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 ივლისის განჩინებით, საქმის განსჯადობით - სამოქალაქო საქმეთა პალატაში გადაგზავნის და შემდგომ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 3 ივლისის განჩინებით, საქმის ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატისათვის დაქვემდებარების თაობაზე და განმარტავს, რომ არ არსებობდა საჭიროება დოკუმენტის სიყალბის დადგენის მიზნით მიემართა შესაბამისი ორგანოებისთვის. მიუთითებს, რომ დავა არ ჰქონდა დოკუმენტის რეკვიზიტების, ხელმოწერის, ბეჭდის ნამდვილობისა თუ შემდგენის ვინაობის დადგენის თაობაზე. მისივე მსჯელობით, აღნიშნული მტკიცებულებების გამოკვლევა არ საჭიროებდა სპეციალურ ცოდნას.

საკასაციო საჩივრის ავტორის მსჯელობით, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა როგორც ძირითადი დავის საგნის მიმართ, ასევე საოქმო განჩინებების (მოსამართლის აცილების, მოწმის დაკითხვისა და მტკიცებულებათა გამოთხოვის თაობაზე) ნაწილშიც, ამდენად, ითხოვს სრულად გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 ნოემბრის განჩინება და სარჩელი დაკმაყოფილდეს სრულად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 28 იანვრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული დ.ჩ-ას საკასაციო საჩივარი. ამავე განჩინებით, დ.ჩ-ას შუამდგომლობა, საქმეზე მტკიცებულებათა დართვის შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებით დადგენილია შემდეგი: 2015 წლის 25 მარტს დ.ჩ-ამ №66 საჩივრით მიმართა საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს მოსამართლეების (მ.ა-ის, ლ.შ-ის, ქ.ჯ-ის, ე.ა-ის და ნ.ს-ის) მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტზე და აღნიშნული მოსამართლეების მხრიდან დისციპლინური გადაცდომის საფუძვლად მიუთითა მოსამართლისათვის შეუფერებელი ქმედება, რომელიც ბღალავს სასამართლოს ავტორიტეტს ან ზიანს აყენებს სასამართლოსადმი ნდობას, საქმის განხილვის უსაფუძვლო გაჭიანურება და მოსამართლის მოვალეობების შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება.

2019 წლის 16 აგვისტოს დ.ჩ-ამ №146 საჩივრით მიმართა საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს მოსამართლე მ.ც-ის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტზე და აღნიშნული მოსამართლის მხრიდან დისციპლინური გადაცდომის საფუძვლად მიუთითა საქმის განხილვის უსაფუძვლო გაჭიანურება.

2019 წლის 16 აგვისტოს დ.ჩ-ამ №147 საჩივრით მიმართა საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს მოსამართლე ხ.ა-ის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტზე და აღნიშნული მოსამართლის მხრიდან დისციპლინური გადაცდომის საფუძვლად მიუთითა მოსამართლისათვის შეუფერებელი ქმედება, რომელიც ბღალავს სასამართლოს ავტორიტეტს ან ზიანს აყენებს სასამართლოსადმი ნდობას.

2019 წლის 17 სექტემბერს დ.ჩ-ამ №163 საჩივრით მიმართა საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს მოსამართლე ნ.ტ-ის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტზე და აღნიშნული მოსამართლის მხრიდან დისციპლინური გადაცდომის საფუძვლად მიუთითა მოსამართლისათვის შეუფერებელი ქმედება, რომელიც ბღალავს სასამართლოს ავტორიტეტს ან ზიანს აყენებს სასამართლოსადმი ნდობას და მოსამართლის მოვალეობების შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება.

2019 წლის 15 ოქტომბერს დ.ჩ-ამ №174 საჩივრით მიმართა საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს მოსამართლე ხ.ა-ის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტზე და აღნიშნული მოსამართლის მხრიდან დისციპლინური გადაცდომის საფუძვლად მიუთითა მოსამართლის მოვალეობების შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება.

2019 წლის 21 ნოემბერს დ.ჩ-ამ №190 საჩივრით მიმართა საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს მოსამართლეების (თ.მ-ის, მ.ც-ის, ნ.ქ-ის და გ.გ-ის) მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტზე და აღნიშნული მოსამართლეების მხრიდან დისციპლინური გადაცდომის საფუძვლად მიუთითა მოსამართლისათვის შეუფერებელი ქმედება, რომელიც ბღალავს სასამართლოს ავტორიტეტს ან ზიანს აყენებს სასამართლოსადმი ნდობას და მოსამართლის მოვალეობების შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება.

2019 წლის 21 ნოემბერს დ.ჩ-ამ №191 საჩივრით მიმართა საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს მოსამართლეების (ხ.ა-ის და შ.გ-ის) მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტზე და აღნიშნული მოსამართლეების მხრიდან დისციპლინური გადაცდომის საფუძვლად მიუთითა მოსამართლისათვის შეუფერებელი ქმედება, რომელიც ბღალავს სასამართლოს ავტორიტეტს ან ზიანს აყენებს სასამართლოსადმი ნდობას.

2019 წლის 21 ნოემბერს დ.ჩ-ამ №192 საჩივრით მიმართა საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს მოსამართლეების (გ.ა-ის, ვ.ლ-ის და გ.შ-ის) მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტზე და აღნიშნული მოსამართლეების მხრიდან დისციპლინური გადაცდომის საფუძვლად მიუთითა მოსამართლისათვის შეუფერებელი ქმედება, რომელიც ბღალავს სასამართლოს ავტორიტეტს ან ზიანს აყენებს სასამართლოსადმი ნდობას და მოსამართლის მოვალეობების შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება.

2019 წლის 9 დეკემბერს დ.ჩ-ამ №205 საჩივრით მიმართა საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს მოსამართლე წევრის ვ.მ-ის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტზე და აღნიშნული მოსამართლის მხრიდან დისციპლინური გადაცდომის საფუძვლად მიუთითა მოსამართლის მოვალეობების შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება.

2019 წლის 9 დეკემბერს დ.ჩ-ამ №206 საჩივრით მიმართა საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს მოსამართლე ნ.ტ-ის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტზე და აღნიშნული მოსამართლის მხრიდან დისციპლინური გადაცდომის საფუძვლად მიუთითა საქმის განხილვის უსაფუძვლო გაჭიანურება.

საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2015 წლის 22 მაისის №66-15 გადაწყვეტილებით მოსამართლეების მიმართ შეწყდა დისციპლინური სამართალწარმოება.

საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2022 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დისციპლინურ საქმეზე №146/19 მოსამართლის მიმართ შეწყდა დისციპლინური სამართალწარმოება. აღნიშნული გადაწყვეტილების თანახმად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2022 წლის 10 ნოემბრის სადისციპლინო სხდომაზე ჩატარებული ფარული კენჭისყრის შედეგად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ცხრა წევრმა, დამოუკიდებელი ინსპექტორის მიერ საჩივარზე შესაბამისი გარემოებების შესწავლისა და გამოკვლევის შედეგად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მოსამართლის მიმართ დისციპლინური დევნისა და ახსნა - განმარტების ჩამორთმევის საფუძვლები.

საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2022 წლის 10 ნოემბრის განკარგულებით, დისციპლინურ საქმეზე №147/19 მოსამართლის მიმართ შეწყდა დისციპლინური სამართალწარმოება. აღნიშნული გადაწყვეტილების თანახმად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2022 წლის 10 ნოემბრის სადისციპლინო სხდომაზე ჩატარებული ფარული კენჭისყრის შედეგად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ცხრა წევრმა, დამოუკიდებელი ინსპექტორის მიერ საჩივარზე შესაბამისი გარემოებების შესწავლისა და გამოკვლევის შედეგად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მოსამართლის მიმართ დისციპლინური დევნისა და ახსნა - განმარტების ჩამორთმევის საფუძვლები.

საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს დამოუკიდებელი ინსპექტორის 2022 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, 2019 წლის 16 აგვისტოს №147 საჩივრის საფუძველზე არსებული დისციპლინური სამართალწარმოება მოსამართლის მიმართ შეწყდა გადაწყვეტილებების კანონიერების შემოწმების ნაწილში. აღნიშნული გადაწყვეტილების თანახმად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს დამოუკიდებელი ინსპექტორის 2019 წლის 15 ოქტომბრის დასკვნით დადგინდა, რომ 2019 წლის 16 აგვისტოს №147 საჩივრის საფუძვლიანობის წინასწარი შემოწმების და გამოკვლევის შედეგად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არ შეიცავს მოსამართლის მიერ საერთო სასამართლოების შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის 75¹ მუხლის მე-8 პუნქტით გათვალისწინებული დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ნიშნებს.

საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2022 წლის 10 ნოემბრის განკარგულებით, დისციპლინურ საქმეზე №163/19-2 მოსამართლის მიმართ შეწყდა დისციპლინური სამართალწარმოება. აღნიშნული გადაწყვეტილების თანახმად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2022 წლის 10 ნოემბრის სადისციპლინო სხდომაზე ჩატარებული ფარული კენჭისყრის შედეგად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ცხრა წევრმა, დამოუკიდებელი ინსპექტორის მიერ საჩივარზე შესაბამისი გარემოებების შესწავლისა და გამოკვლევის შედეგად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მოსამართლის მიმართ დისციპლინური დევნისა და ახსნა - განმარტების ჩამორთმევის საფუძვლები.

საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს დამოუკიდებელი ინსპექტორის 2021 წლის 10 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, შეწყდა 2019 წლის 15 ოქტომბრის №174 საჩივრის საფუძველზე, მოსამართლის მიმართ მიმდინარე დისციპლინური სამართალწარმოება. აღნიშნული გადაწყვეტილების თანახმად, ვინაიდან 2019 წლის 15 ოქტომბრის №174 და 2019 წლის 21 ნოემბრის №190 საჩივრები წარმოდგენილი იყო იმავე საფუძვლით და იმავე მოსამართლის მიმართ, ხოლო 2019 წლის 21 ნოემბრის №190 საჩივრის საფუძველზე მომზადებულ დასკვნაზე, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ 2021 წლის 16 ივლისს მიიღო განკარგულება და საერთო სასამართლოების შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის 75¹² მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მოსამართლის მიმართ შეწყდეს დისციპლინური სამართალწარმოება.

დამოუკიდებელი ინსპექტორის 2020 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებებით, №190/19-1, №190/19-2, №190/19-3 დისციპლინურ საქმეებზე მოსამართლეების მიმართ შეწყდა დისციპლინური სამართალწარმოება. აღნიშნული გადაწყვეტილებების თანახმად, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების დეტალური ანალიზის შედეგად, მოსამართლეების მიმართ არ გამოიკვეთა 2019 წლის 21 ნოემბრის №190 საჩივარში მითითებული საერთო სასამართლოების შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის 75¹ მუხლის მე-8 პუნქტით განსაზღვრული რომელიმე დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ნიშნები.

დამოუკიდებელი ინსპექტორის 2020 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით, №191/19-1 დისციპლინურ საქმეზე მოსამართლის მიმართ შეწყდა დისციპლინური სამართალწარმოება. აღნიშნული გადაწყვეტილების თანახმად, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების დეტალური ანალიზის შედეგად, მოსამართლის მიმართ არ გამოიკვეთა 2019 წლის 21 ნოემბრის №191 საჩივარში მითითებული საერთო სასამართლოების შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის 75¹ მუხლის მე-8 პუნქტით განსაზღვრული რომელიმე დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ნიშნები.

დამოუკიდებელი ინსპექტორის 2020 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებებით, №192/19-01, №192/19-02, №192/19-03 დისციპლინურ საქმეებზე, დ.ჩ-ას 2019 წლის 21 ნოემბრის №192 საჩივრის საფუძველზე, მოსამართლეების მიმართ შეწყდა დისციპლინური სამართალწარმოება.

დამოუკიდებელი ინსპექტორის 2020 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილების თანახმად (დისციპლინური საქმე №192/19-01), მოსამართლის ქმედებებში არ იკვეთება დისციპლინური გადაცდომის ნიშნები. მოსამართლე მოქმედებდა კანონის და შინაგანი რწმენის საფუძველზე. ამასთან, ამავე გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ დამოუკიდებელი ინსპექტორი მოკლებული იყო შესაძლებლობას, ემსჯელა საჩივრის ავტორის მიერ მითითებულ ფაქტებთან დაკავშირებით, ვინაიდან აღნიშნული მოითხოვდა მტკიცებულებათა შინაარსობრივ შესწავლას, რაც სცილდებოდა ინსპექტორის უფლებამოსილებას.

დამოუკიდებელი ინსპექტორის 2020 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილების თანახმად (დისციპლინური საქმე №192/19-02), მოსამართლე მოქმედებდა მისთვის მინიჭებული დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, კანონისა და შინაგანი რწმენის საფუძველზე.

დამოუკიდებელი ინსპექტორის 2020 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილების თანახმად (დისციპლინური საქმე №192/19-03), მოსამართლე მოქმედებდა მისთვის კანონმდებლობით მინიჭებული დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში. ამასთან, ამავე გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ დამოუკიდებელი ინსპექტორი მოკლებული იყო შესაძლებლობას ემსჯელა საჩივრის ავტორის მიერ მითითებულ ფაქტებთან დაკავშირებით, ვინაიდან აღნიშნული მოითხოვდა მტკიცებულებათა შინაარსობრივ შესწავლას, რაც სცილდებოდა ინსპექტორის უფლებამოსილებას.

საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2021 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით, №205/19 დისციპლინურ საქმეზე მოსამართლის მიმართ შეწყდა დისციპლინური სამართალწარმოება. აღნიშნული გადაწყვეტილების თანახმად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ დამოუკიდებელი ინსპექტორის მიერ საჩივარზე შესაბამისი გარემოებების გამოკვლევის შედეგად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად მიიჩნია, რომ საერთო სასამართლოების შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის 75¹² მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, მოსამართლის მიმართ უნდა შეწყდეს დისციპლინური სამართალწარმოება. შესაბამისად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ 2021 წლის 16 ივლისის სადისციპლინო სხდომაზე ჩატარებული ფარული კენჭისყრის შედეგად, სადისციპლინო სხდომაზე დამსწრე იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 10 წევრთაგან 10 ხმით, სრული შემადგენლობის 2/3-ის უმრავლესობით, მიიჩნია, რომ მოსამართლის მიმართ უნდა შეწყდეს დისციპლინური სამართალწარმოება.

საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2021 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით, №206/19 დისციპლინურ საქმეზე მოსამართლის მიმართ შეწყდა დისციპლინური სამართალწარმოება. აღნიშნული გადაწყვეტილების თანახმად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ დამოუკიდებელი ინსპექტორის მიერ საჩივარზე შესაბამისი გარემოებების გამოკვლევის შედეგად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად მიიჩნია, რომ საერთო სასამართლოების შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის 75¹² მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, მოსამართლის მიმართ უნდა შეწყდეს დისციპლინური სამართალწარმოება. შესაბამისად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ 2021 წლის 16 ივლისის სადისციპლინო სხდომაზე ჩატარებული ფარული კენჭისყრის შედეგად, სადისციპლინო სხდომაზე დამსწრე იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 10 წევრთაგან 10 ხმით, სრული შემადგენლობის 2/3-ის უმრავლესობით, მიიჩნია, რომ მოსამართლის მიმართ უნდა შეწყდეს დისციპლინური სამართალწარმოება.

დადგენილია, რომ დ.ჩ-ას მოთხოვნა - დაევალოს მოპასუხე საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს ქმედების განხორციელება, კერძოდ, გასცეს წერილობითი პასუხი დ.ჩ-ას 2019 წლის 3 ივლისის №2163 განცხადების მოთხოვნებზე და მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით (საქმე №3/6629-19) არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

დავის საგნის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს შემდეგს: დისკრიმინაციის წინააღმდეგ ბრძოლა არის ადამიანის უფლებათა დამკვიდრებისა და დაცვის ერთ - ერთი უმთავრესი მიმართულება. თანასწორობის იდეა და პრინციპები დღეს მოქმედ მრავალ საერთაშორისო სამართლის აქტითაა გამტკიცებული. მათ შორის არის ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია და სხვა საერთაშორისო აქტები. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-14 მუხლი (დისკრიმინაციის აკრძალვა) ადგენს, რომ „ამ კონვენციით გათვალისწინებული უფლებებითა და თავისუფლებებით სარგებლობა უზრუნველყოფილია ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე, განურჩევლად სქესის, რასის, კანის ფერის, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური თუ სხვა შეხედულებების, ეროვნული თუ სოციალური წარმოშობის, ეროვნული უმცირესობისადმი კუთვნილების, ქონებრივი მდგომარეობის, დაბადებისა თუ სხვა ნიშნისა“. საერთაშორისო სამართლის აღნიშნული ნორმა, ადამიანის უფლებათა თანასწორად სარგებლობის სტანდარტს ამკვიდრებს. ადამიანები თანასწორნი არიან იმ უფლებებით სარგებლობაში, რომლებსაც კონვენცია ადამიანის წარუვალ უფლებებად მიიჩნევს. მოგვიანებით, კონვენციის მე-12 დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით, ასეთივე თანასწორობა დადგინდა არა მხოლოდ კონვენციით გარანტირებულ უფლებებთან მიმართებაში, არამედ ზოგადად ხელშემკვრელი სახელმწიფოს ეროვნული კანონმდებლობით გათვალისწინებული უფლებებით სარგებლობის დროს. აღსანიშნავია, რომ დისკრიმინაციის აკრძალვა ემსახურება არა მხოლოდ თანასწორობის უფლების, არამედ თანასწორობის პრინციპის რეალიზებას, რომელიც უფრო ფართო შინაარსის მატარებელია და არ გულისხმობს მხოლოდ უფლებებით თანასწორად სარგებლობას. ამიტომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-12 დამატებითი ოქმით აიკრძალა ნებისმიერი სახის დისკრიმინაცია საჯარო დაწესებულებების მიერ, რაც შეზღუდული არ არის მხოლოდ უფლებებით თანასწორად სარგებლობის უზრუნველყოფით. ნორმა საჯარო დაწესებულებას აგრეთვე უკრძალავს პირის დისკრიმინაციას რაიმე დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას ან ნებისმიერი სხვა ქმედების დროს, რომელიც შეიძლება გამოიხატოს მოქმედებით ან უმოქმედობით.

დისკრიმინაციის ცნების ეტიმოლოგიური მნიშვნელობიდან გამომდინარე, მართალია დისკრიმინაციის ერთ - ერთი მთავარი ელემენტია განსხვავებული მოპყრობა, თუმცა დისკრიმინაცია, როგორც სამართლებრივი კატეგორია, შეიძლება მოხდეს სრულიად საპირისპირო ვითარებაშიც, ანუ მაშინ, როდესაც პირებს თანასწორად ეპყრობიან. ადამიანის უფლებათა სამართლის მიხედვით, დისკრიმინაცია არის როგორც მნიშვნელოვნად თანასწორთან თვითნებურად უთანასწოროდ მოპყრობა, ისე მნიშვნელოვნად უთანასწოროსთან თვითნებურად თანასწორად მოპყრობა. ეს უკანასკნელი კატეგორია არაპირდაპირ დისკრიმინაციად მიიჩნევა, რადგან თავად ქმედება პირდაპირ არ არის დისკრიმინაციული, მაგრამ მისი შედეგები უტოლდება დისკრიმინაციას. არაპირდაპირი დისკრიმინაციის არსი სწორედ ისაა, რომ სახელმწიფო პოზიტიურ ვალდებულებას არ ასრულებს იმ პირებთან მიმართებით, რომელთაც ეს სჭირდებათ, აქედან გამომდინარე, ამ პირებს არახელსაყრელ პირობებში აყენებს იმათთან შედარებით, რომელთაც სახელმწიფოს მხრიდან პოზიტიური მოპყრობა არ სჭირდებათ. არაპირდაპირი დისკრიმინაციისათვის დამახასიათებელია ის ფაქტი, რომ წესი, რეგულაცია, ღონისძიება არის ნეიტრალური, არ შეიცავს დისკრიმინაციის ნიშნებს და მით უფრო, არც დისკრიმინაციული ქმედების განზრახვას, თუმცა, შედეგად სახეზეა გარკვეულ პირთა ან პირთა ჯგუფის დისკრიმინაციული მოპყრობა. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კონვენციის მე-14 მუხლი ფარავს როგორც პირდაპირ, ასევე არაპირდაპირ დისკრიმინაციას. სადავო არ არის, რომ არაპირდაპირი დისკრიმინაცია შეიძლება მომდინარეობდეს არამხოლოდ ქმედებიდან - მოქმედება, უმოქმედობა, არამედ დე ფაქტო სიტუაციიდან. არაპირდაპირი დისკრიმინაციის მტკიცების თვალსაზრისით, ფაქტების მითითების ტვირთი მოსარჩელეზეა. მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს, რომ ნეიტრალურმა წესმა, კანონმა, რეგულაციამ ის სხვებთან შედარებით, არასახარბიელო მდგომარეობაში ჩააყენა.

არაპირდაპირი დისკრიმინაციის სამართლებრივ ბუნებას ევროპული სასამართლო დეტალურად შეეხო საქმეზე – „D.H. და სხვები ჩეხეთის რესპუბლიკის წინააღმდეგ“ (D.H. and others v.Czech Republic). სასამართლომ განმარტა, რომ კონვენციის მე-14 მუხლი არ კრძალავს განსხვავებულ მოპყრობას, თუ ეს საჭიროა ფაქტობრივი უთანასწორობის აღმოსაფხვრელად. პირიქით, ცალკეულ შემთხვევაში ფაქტობრივი უთანასწორობის აღმოსაფხვრელად უმოქმედობა თავად ჩაითვლება დისკრიმინაციად. არაპირდაპირი დისკრიმინაცია არის მოცემულობა, რომლის თანახმადაც, „შესაძლოა, რომ განსხვავებული მოპყრობა იმ ზოგადი პოლიტიკის ან ღონისძიების მავნე შედეგის სახით არსებობდეს, რომელიც მართალია ნეიტრალურად არის წარმოჩენილი, მაგრამ დისკრიმინაციულია და ერთ გარკვეულ ჯგუფზე მნიშვნელოვნად უარყოფით გავლენას ახდენს“ (იხ, საქმე „D.H. and others v.Czech Republic“). არაპირდაპირი დისკრიმინაციის კრიტერიუმებია: ნეიტრალური წესი ან პრაქტიკა, რომელიც უარყოფით გავლენას ახდენს დაცული ნიშნით გამორჩეულ რომელიმე პირზე ან ჯგუფზე. არაპირდაპირი დისკრიმინაციის საქმეებში დისკრიმინაცია დგინდება იმ ფაქტზე დაყრდნობით, რომ ყველას მიმართ გამოყენებული იქნა ერთი და იგივე წესი, შესაბამის განსხვავებათა გათვალისწინების გარეშე.

აღსანიშნავია, რომ ევროპული კონვენციის მე-14 მუხლი (დისკრიმინაციის აკრძალვა) ავსებს კონვენციისა და მისი დამატებითი ოქმების იმ დებულებებს, რომლებიც მატერიალურ უფლებებს ითვალისწინებს. მე-14 მუხლი დამოუკიდებლად არ გამოიყენება. ის შეიძლება გამოყენებულ იქნას მხოლოდ კონვენციის და მისი დამატებითი ოქმების მატერიალურ - სამართლებრივი დებულებებით უზრუნველყოფილ „უფლებებითა და თავისუფლებებით სარგებლობასთან დაკავშირებით“.

საქართველოს კონსტიტუციის მე-11 მუხლი წარმოადგენს თანასწორობის უნივერსალურ კონსტიტუციურ ნორმა - პრინციპს. კანონის წინაშე თანასწორობა, უწინარესად, ყველასთვის თანაბარი უფლებებით, პრივილეგიებითა თუ იმუნიტეტით სარგებლობის უფლებას გულისხმობს, რომლებიც თანაბრადაა დაცული კანონის საფუძველზე. მოცემული კონსტიტუციური ნორმა განსაზღვრავს, თუ რა ნიშნების მიხედვით არ შეიძლება ადამიანებისადმი დიფერენცირებული მიდგომა და როდის იქნება იგი შეფასებული დისკრიმინაციად. თავის მხრივ, დისკრიმინაცია კუმულატიურად მოიაზრებს, როგორც განსხვავებულ მოპყრობას, ისე ასეთი მოპყრობის უკანონობას. თუკი განსხვავებული მოპყრობა ემსახურება სამართლიანობას, უთანასწორობის აღმოფხვრას, იგი არ შეიძლება შეფასდეს დისკრიმინაციად. „დისკრიმინაცია, ეს არის შედარებით მსგავს ვითარებაში მყოფ ადამიანთა მიმართ განსხვავებული მოპყრობა ობიექტური და გონივრული გამართლების გარეშე“ (Zarb Adami v Malta, HUDOC (2006) 44 EHRR 49 para 71). ამდენად, სასამართლო მიიჩნევს, რომ თანასწორობის მოთხოვნა ირღვევა, როდესაც მსგავსი, ერთგვაროვანი შემთხვევები განსხვავებულად განიხილება, ისევე როგორც, აშკარად განსხვავებული შემთხვევების ერთგვაროვანი განხილვა ასევე შეუთავსებელია თანასწორობასთან.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოში შესაძლებლობათა თანაბარი ხელმისაწვდომობის გარანტია ასევე განმტკიცებულია ეროვნული კანონმდებლობით, კერძოდ, „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონით, რომლის მიზანია დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრა და ნებისმიერი ფიზიკური და იურიდიული პირისათვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი უფლებებით თანასწორად სარგებლობის უზრუნველყოფა, რასის, კანის ფერის, ენის, სქესის, ასაკის, მოქალაქეობის, წარმოშობის, დაბადების ადგილის, საცხოვრებელი ადგილის, ქონებრივი ან წოდებრივი მდგომარეობის, რელიგიის ან რწმენის, ეროვნული, ეთნიკური ან სოციალური კუთვნილების, პროფესიის, ოჯახური მდგომარეობის, ჯანმრთელობის მდგომარეობის, შეზღუდული შესაძლებლობის, სექსუალური ორიენტაციის, გენდერული იდენტობისა და გამოხატვის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულების ან სხვა ნიშნის მიუხედავად. მითითებული კანონის მე-2 მუხლის პირველი, მე-2 და მე-3 პუნქტების თანახმად, საქართველოში აკრძალულია ნებისმიერი სახის დისკრიმინაცია. პირდაპირი დისკრიმინაცია არის ისეთი მოპყრობა ან პირობების შექმნა, რომელიც პირს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი უფლებებით სარგებლობისას ამ კანონის პირველი მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე ნიშნის გამო არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს, ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირებთან შედარებით ან თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს არსებითად უთანასწორო პირობებში მყოფ პირებს, გარდა ისეთი შემთხვევისა, როდესაც ამგვარი მოპყრობა ან პირობების შექმნა ემსახურება საზოგადოებრივი წესრიგისა და ზნეობის დასაცავად კანონით განსაზღვრულ მიზანს, აქვს ობიექტური და გონივრული გამართლება და აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში, ხოლო გამოყენებული საშუალებები თანაზომიერია ასეთი მიზნის მისაღწევად. ეროვნული კანონმდებლობით, ირიბი დისკრიმინაცია არის ისეთი მდგომარეობა, როდესაც ფორმით ნეიტრალური და არსით დისკრიმინაციული დებულება, კრიტერიუმი ან პრაქტიკა პირს ამ კანონის პირველი მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე ნიშნის გამო არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირებთან შედარებით ან თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს არსებითად უთანასწორო პირობებში მყოფ პირებს, გარდა ისეთი შემთხვევისა, როდესაც ამგვარი მდგომარეობა ემსახურება საზოგადოებრივი წესრიგისა და ზნეობის დასაცავად კანონით განსაზღვრულ მიზანს, აქვს ობიექტური და გონივრული გამართლება და აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში, ხოლო გამოყენებული საშუალებები თანაზომიერია ასეთი მიზნის მისაღწევად. ამავე საკანონმდებლო აქტის მე-3 მუხლის თანახმად, ამ კანონის მოთხოვნები ვრცელდება საჯარო დაწესებულებების, ორგანიზაციების, ფიზიკური და იურიდიული პირების ქმედებებზე ყველა სფეროში, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს ქმედებები არ რეგულირდება სხვა სამართლებრივი აქტით, რომელიც შეესაბამება ამ კანონის მე-2 მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტებს.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა დ.ჩ-ამ 2015 წლის 25 მარტს №66 საჩივრით, 2019 წლის 16 აგვისტოს №146 და №147 საჩივრით, 2019 წლის 17 სექტემბერს №163 საჩივრით, 2019 წლის 15 ოქტომბერს №174 საჩივრით, 2019 წლის 21 ნოემბერს №190, №191 და №192 საჩივრით, 2019 წლის 9 დეკემბერს №205 და №206 საჩივრით მიმართა საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს, მოსამართლეების მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტზე. ასევე დადგენილია, რომ საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2015 წლის 22 მაისის №66-15 გადაწყვეტილებით, 2022 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დისციპლინურ საქმეზე №146/19, 2022 წლის 10 ნოემბრის განკარგულებით, დისციპლინურ საქმეზე №147/19, 2022 წლის 10 ნოემბრის განკარგულებით, ასევე დისციპლინურ საქმეზე №163/19-2 მოსამართლეების მიმართ შეწყდა დისციპლინური სამართალწარმოება.

საქმის მასალებით ირკვევა, რომ საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს დამოუკიდებელი ინსპექტორის 2021 წლის 10 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, შეწყდა 2019 წლის 15 ოქტომბრის №174 საჩივრის საფუძველზე, მოსამართლის მიმართ მიმდინარე დისციპლინური სამართალწარმოება. საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს დამოუკიდებელი ინსპექტორის 2022 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, 2019 წლის 16 აგვისტოს №147 საჩივრის საფუძველზე არსებული დისციპლინური სამართალწარმოება მოსამართლის მიმართ შეწყდა გადაწყვეტილებების კანონიერების შემოწმების ნაწილში. დამოუკიდებელი ინსპექტორის 2020 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებებით, №192/19- 01, №192/19-02, №192/19-03 დისციპლინურ საქმეებზე დ.ჩ-ას 2019 წლის 21 ნოემბრის №192 საჩივრის საფუძველზე მოსამართლეების მიმართ შეწყდა დისციპლინური სამართალწარმოება. დამოუკიდებელი ინსპექტორის 2020 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებებით, №190/19-1, №190/19-2, №190/19-3, N191/19-1 დისციპლინურ საქმეებზე მოსამართლეების მიმართ შეწყდა დისციპლინური სამართალწარმოება.

სადავო გარემოების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს საკითხისადმი რელევანტურ ,,საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 75¹ მუხლს, რომლის თანახმად, მოსამართლეს დისციპლინური პასუხისმგებლობა (სახდელი) დაეკისრება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამ თავით დადგენილი წესით განხორციელებული დისციპლინური სამართალწარმოების შედეგად დადგინდება მოსამართლის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენა. მოსამართლეს დისციპლინური პასუხისმგებლობა დაეკისრება მხოლოდ ბრალეული ქმედების ჩადენისთვის, ანუ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მას ობიექტურად შეეძლო დისციპლინური გადაცდომის თავიდან ასაცილებლად სათანადო ქმედების განხორციელება, მაგრამ არ განუხორციელებია ის. დისციპლინური გადაცდომა არის მხოლოდ ამ კანონით გათვალისწინებული, მოსამართლის მიერ ჩადენილი განზრახი ან გაუფრთხილებლობითი ქმედება. განზრახ დისციპლინურ გადაცდომად ჩაითვლება ქმედება, რომლის ჩადენისას მოსამართლე აცნობიერებდა მისი ქმედებით ზიანის დადგომის შესაძლებლობას. გაუფრთხილებლობით დისციპლინურ გადაცდომად ჩაითვლება ქმედება, რომლის ჩადენისას მოსამართლე არ ითვალისწინებდა მისი ქმედებით ზიანის დადგომის შესაძლებლობას, თუმცა უნდა გაეთვალისწინებინა და შეეძლო კიდეც გაეთვალისწინებინა ის. მოსამართლის მიერ კანონის არასწორი განმარტება ან/და გამოყენება, რასაც საფუძვლად უდევს მისი შინაგანი რწმენა, არ არის დისციპლინური გადაცდომა და აღნიშნული ქმედებისათვის მოსამართლეს არ ეკისრება დისციპლინური პასუხისმგებლობა. დისციპლინურ გადაცდომად არ ჩაითვლება ისეთი ქმედება, რომელიც ფორმალურად შეიცავს ამ კანონით გათვალისწინებული რომელიმე ქმედების ნიშნებს, თუმცა მცირე მნიშვნელობის გამო არ გამოუწვევია ისეთი ზიანი, რომელიც აუცილებელს გახდიდა მისი ჩადენისთვის დისციპლინურ პასუხისმგებლობას, ან არ შეუქმნია ასეთი ზიანის საფრთხე.

,,საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 75¹² მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო იღებს დასაბუთებულ გადაწყვეტილებას მოსამართლის მიმართ დისციპლინური სამართალწარმოების შეწყვეტის შესახებ, თუ დისციპლინური საქმის გამოკვლევის შედეგად მოსამართლის მიერ ამ კანონით გათვალისწინებული დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტი ან ბრალეული ჩადენა არ დადასტურდა. ხოლო მე-3 პუნქტის თანახმად, მოსამართლის მიმართ დისციპლინური სამართალწარმოების შეწყვეტის შესახებ დამოუკიდებელი ინსპექტორის, ან საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს გადაწყვეტილება ეცნობება შესაბამის მოსამართლეს და ქვეყნდება საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ვებგვერდზე ამ მოსამართლისა და დისციპლინურ საქმეში მონაწილე სხვა პირების მაიდენტიფიცირებელი მონაცემების გარეშე. თუ ამ კანონის 75⁴ მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად აღნიშნულმა მოსამართლემ დისციპლინური სამართალწარმოების პროცესის გასაჯაროება მოითხოვა, მოსამართლის მიმართ დისციპლინური სამართალწარმოების შეწყვეტის შესახებ საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს გადაწყვეტილება ამ მოსამართლის მაიდენტიფიცირებელი მონაცემებით ქვეყნდება.

როგორც საკასაციო საჩივარში მხარე მიუთითებს, მოპასუხე საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს და სასამართლოს მხრიდან მასზე ხორციელდება დისკრიმინაცია. მიიჩნევს, რომ მისი მხრიდან სათანადოდ იქნა დასაბუთებული და წარდგენილი ყველა მტკიცებულება მის მიმართ მოსამართლეთა მიერ ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომების შესახებ, ასევე იმ გარემოების დამადასტურებლად, რომ მოსამართლეთა მიერ განხორციელდა შეუფერებელი ქმედებები. მიუთითებს, რომ აღნიშნულზე პრეტენზია გამოხატა ყველა არსებული საშუალებით, მათ შორის არაერთხელ მიმართა იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს, თუმცა უშედეგოდ, ხსენებული კანონდარღვევების გაქარწყლება/აღმოფხვრა/პრევენცია არ მომხდარა. აღნიშნული კი კასატორის მსჯელობით განხილული უნდა იქნეს როგორც საფუძვლიანი მიმართვების იგნორირებად და შესაბამისად მის მიმართ დისკრიმინაციად. ჩადენილი უკანონობების სიმრავლე და პერიოდულობა მისივე განმარტებით ადასტურებს, რომ ქმედება დენადი ხასიათისაა. კასატორის აღნიშნული მსჯელობის კვალდაკვალ საკასაციო პალატა აქვე მიუთითებს, რომ მტკიცების ტვირთის გადანაწილების კლასიკური წესისგან განსხვავებით, დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენის მიმართ კანონი განსხვავებულ რეგულირებას ადგენს. კერძოდ, დისკრიმინაციული მოპყრობის სპეციფიკის გათვალისწინებით, მოსარჩელეს აკისრებს მხოლოდ გონივრული ვარაუდის შექმნის ვალდებულებას, მოპასუხეს (ებს) კი - ამ ვარაუდის გაქარწყლების ტვირთს. მტკიცების ტვირთის ამგვარი გადანაწილება განპირობებულია იმით, რომ დისკრიმინაციული მოპყრობა ხშირ შემთხვევაში ხდება ფარულად, მოპასუხის გამგებლობის ქვეშ არსებულ სფეროში და მოსარჩელეს არ მიუწვდება ხელი მოპასუხის ხელთ არსებულ მტკიცებულებებზე. მოპასუხისთვის კი, საპირისპიროდ, ხელმისაწვდომია მტკიცება იმის თაობაზე, თუ არა დისკრიმინაციული ნიშნით, მაშინ რა მოტივით განახორციელა კონკრეტული ქმედება. შედეგად, მოპასუხეს უწევს თავისი ქმედების მართლზომიერების მტკიცება და თუკი მართლზომიერებას სარწმუნოდ ვერ დაადასტურებს, ასეთ შემთხვევაში დადასტურებულად ჩაითვლება მოსარჩელის მიერ შექმნილი ვარაუდი, რომ ქმედება განხორციელდა სწორედ დისკრიმინაციული ნიშნით. მტკიცების ტვირთის ამგვარი გადანაწილების წესს განსაზღვრავს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 363³-ე მუხლი, რომელიც ადგენს, რომ სარჩელის აღძვრისას პირმა სასამართლოს უნდა წარუდგინოს ფაქტები და შესაბამისი მტკიცებულებები, რომლებიც დისკრიმინაციული ქმედების განხორციელების ვარაუდის საფუძველს იძლევა, რის შემდეგაც მოპასუხეს ეკისრება იმის მტკიცების ტვირთი, რომ დისკრიმინაცია არ განხორციელებულა. დასახელებული საპროცესო ნორმა ადგენს დისკრიმინირებული პირის - მოსარჩელის ვალდებულებას, სასამართლოს წარუდგინოს მტკიცებულებები და მიუთითოს ფაქტებზე, რომელთა ანალიზი იძლევა გარკვეული ნიშნით პირის მიმართ არათანაბარი მოპყრობის ვარაუდის საფუძველს. სწორედ ამ საპროცესო სტანდარტის დაცვის შემთხვევაში წარმოიშობა მოპასუხის ვალდებულება: ა) ამტკიცოს განსხვავებული მოპყრობის არარსებობა; ბ) გაამართლოს განსხვავებული მოპყრობა ობიექტური და გონივრული არგუმენტებით, რომლებიც გადაწონის განსხვავებულ მოპყრობას და გამართლებული იქნება დემოკრატიული ღირებულებებით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელის მხრიდან ფაქტების მითითების და მტკიცების ტვირთი მოიცავს შემდეგ ელემენტებს: მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს, რომ მის მიმართ განხორციელდა დისკრიმინაციული ქმედება კონკრეტული ნიშნით; უნდა მიუთითოს ნიშანი, რომელიც მას ახასიათებს; უნდა დაამტკიცოს კიდეც ამ ნიშნის არსებობა. მოპასუხეს კი - როგორც ზემოთ აღინიშნა, ევალება, გააქარწყლოს დისკრიმინაციის არსებობის თაობაზე შექმნილი პრეზუმფცია (ვარაუდი) მისი ქმედების კანონიერების დამტკიცების გზით.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებით, მტკიცების ტვირთი მოცემულ სფეროში შემდეგნაირად არის გადანაწილებული: მას შემდეგ, რაც მომჩივანი დაადასტურებს განსხვავებული მოპყრობის არსებობას, უკვე მთავრობის ვალდებულებაა, დაამტკიცოს, რომ მას ჰქონდა გამართლება (Chassagnou and Others v. France [GC], №25088/94, №28331/95). რაც შეეხება იმას, თუ რა წარმოადგენს prima facie მტკიცებულებას, რომელიც შეძლებს მტკიცების ტვირთის მოპასუხე სახელმწიფოზე გადაკისრებას, სასამართლომ აღნიშნა (Nachova and Others), რომ მის წინაშე არსებულ სამართალწარმოებაში არ არსებობს პროცედურული ბარიერები მტკიცებულების მისაღებობასთან დაკავშირებით ან წინასწარ განსაზღვრული ფორმულა მის შესაფასებლად. სასამართლო იღებს დასკვნებს, რომლებიც, მისი აზრით, არის გამყარებული ყველა მტკიცებულების თავისუფალი შეფასებით, მათ შორის - ისეთი დასკვნებით, რომლებიც შესაძლოა, გამომდინარეობდეს ფაქტებიდან და მხარეთა არგუმენტებიდან. დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, მტკიცებულება შეიძლება გამომდინარეობდეს ძლიერი, ნათელი და შესაბამისობაში მყოფი დასკვნების ერთობლიობიდან ან ფაქტის მსგავსად გაუბათილებელი დაშვებებიდან. ამასთანავე, კონკრეტული დასკვნის მისაღებად საჭიროა დარწმუნების ხარისხი და ამ მხრივ მტკიცების ტვირთის დაკისრება ურთიერთკავშირშია ფაქტების კონკრეტიკასთან, ბრალდების ბუნებასა და კონვენციით განსახილველ უფლებასთან.

დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აკრძალვასთან დაკავშირებული ეროვნული და საერთაშორისო სტანდარტებით იკრძალება დისკრიმინაციის ორივე ფორმა - შევიწროება და არათანაბარი მოპყრობა, რომელიც განხორციელდა აკრძალული ნიშნით. ამასთან, შევიწროება უპირობოდ ითვლება აკრძალულ ქმედებად, ხოლო არათანაბარ, განსხვავებულ მოპყრობას, შესაძლოა, ჰქონდეს ობიექტური და გონივრული გამართლება და ასეთ შემთხვევაში იგი არ ჩაითვლება დისკრიმინაციად. ხოლო იმისათვის, რომ განსხვავებული მოპყრობა გამართლებულად ჩაითვალოს, პირველ რიგში იგი უნდა ემსახურებოდეს კანონიერი მიზნის მიღწევის ინტერესს და დაცული უნდა იყოს გონივრული პროპორციულობა მისაღწევ მიზანსა და გამოყენებულ საშუალებებს შორის, ანუ მიზნის მისაღწევად გამოყენებული საშუალებები უნდა იყოს აუცილებელი და შესაფერისი - (დისკრიმინაციის ტესტი).

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ დისკრიმინაციული მოპყრობისთვის ყოველთვის დამახასიათებელია ქმედების კონკრეტული მოტივი - შევიწროება ან არათანაბარი მოპყრობა იმის გამო, რომ კონკრეტულ პირს ან პირთა ჯგუფს კონკრეტული დისკრიმინაციული ნიშანი ახასიათებს. შესაბამისად, პირველ რიგში, სასამართლო კვლევის საგანია, არსებობდა თუ არა აღნიშნული ნიშნებიდან ერთ - ერთი მაინც იმისათვის, რომ მოხდეს შეფასება დისკრიმინაციულ მოპყრობას ჰქონდა თუ არა ადგილი. განსახილველ შემთხვევაში კასატორი ვერ უთითებს, კონკრეტულად რა ნიშნით განხორციელდა მის მიმართ დისკრიმინაციული ქმედება. საპელაციო სასამართლომ მართებულად მიუთითა, რომ მხოლოდ ის ფაქტი, რომ არ ეთანხმება იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ მის საჩივრებთან დაკავშირებით მიღებულ გადაწყვეტილებებს ვერ იქნება მიჩნეული დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტის დადგენის საფუძვლად. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დ.ჩ-ას მხრიდან ვერ მოხდა გონივრული ვარაუდის - პრეზუმფციის შექმნა შესაძლო დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტის განხორციელებასთან დაკავშირებით.

„დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლი მიუთითებს, რომ ნებისმიერ პირს, რომელიც თავს დისკრიმინაციის მსხვერპლად მიიჩნევს, უფლება აქვს, სასამართლოში შეიტანოს სარჩელი იმ პირის/დაწესებულების წინააღმდეგ, რომელმაც, მისი ვარაუდით, მის მიმართ დისკრიმინაცია განახორციელა, და მოითხოვოს მორალური ან/და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება. სახელმწიფოს (მისი მოსამსახურის) მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების უფლება რეგლამენტირებულია საქართველოს კონსტიტუციით და იგი ადამიანის ერთ - ერთ ძირითად უფლებას წარმოადგენს. ამდენად, კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტის (ძველი რედაქციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტი) თანახმად, ყველასათვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება, შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის და ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან.

სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა მისი ორგანოების მიერ მიყენებული ზიანისათვის დადგენილია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის XIV თავის დებულებებით. ადმინისტრაციული ორგანოს ზიანის მიმყენებელი ქმედება არსებითად არ განსხვავდება კერძო პირის ანალოგიური ქმედებისაგან, შესაბამისად, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლით განსაზღვრულ იქნა კერძო სამართალში დადგენილი პასუხისმგებლობის ფორმებისა და პრინციპების გავრცელება სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის შემთხვევებზეც, რაც გამოიხატა პასუხისმგებლობის სახეების დადგენით სამოქალაქო კოდექსზე მითითებით, იმ გამონაკლისის გარდა, რაც თავად ამ კოდექსით არის გათვალისწინებული. ამასთან, აღნიშნული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის (გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული საჯარო მოსამსახურისა) მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო (21.12.2016. №159) (27.10.2015. №4355 ამოქმედდა 2017 წლის პირველი ივლისიდან).

სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის მხრიდან განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით თავისი სამსახურებრივ მოვალეობის დარღვევის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურდების ვალდებულება გათვალისწინებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილით. ამ ნორმის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ სახელმწიფო მოსამსახურე ან საჯარო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირის მიმართ, სახელმწიფო (მუნიციპალიტეტი) ან ის ორგანო, რომელშიც აღნიშნული მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი. განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის დროს სახელმწიფო მოსამსახურე ან საჯარო მოსამსახურე სახელმწიფოსთან (მუნიციპალიტეტთან) ერთად, სოლიდარულად აგებს პასუხს. ამავე კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად კი, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზიანის ცნებაში მოიაზრება პირის სამართლებრივად დაცულ სიკეთეზე გარკვეული ზემოქმედებით გამოწვეული უარყოფითი შედეგები. ზოგადად, ვალდებულების დარღვევა (უკანონო მმართველობითი ღონისძიება) სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დადგომის საფუძველია, რომელიც იურიდიული პასუხისმგებლობის სახეა. მნიშვნელოვანია, რომ პირს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება დაეკისრება მხოლოდ მაშინ, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები. ამდენად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. იმისათვის, რომ წარმოიშვას ზიანის ანაზღაურების წინაპირობა, სახეზე უნდა იყოს პირის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება (უმოქმედობა), წარმოშობილი ზიანი და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირი. ზიანის მიმყენებლის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა წარმოადგენს დელიქტური პასუხისმგებლობის დადგომის სავალდებულო პირობას და გამოიხატება იმაში, რომ პირველი წარმოშობს მეორეს. პასუხისმგებლობა დგება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ზიანი იყო ზიანის მიმყენებლის მოქმედების (უმოქმედობის) პირდაპირი და გარდაუვალი შედეგი.

განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო ეთანხმება და იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს იმ მსჯელობას, რომ ვინაიდან კონკრეტულ შემთხვევაში სათანადო წესით არ დასტურდება მოსარჩელის მიმართ დისკრიმინაციული მოპყრობა, სახეზე არ არის მოპასუხისთვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობები.

მითითებული ეროვნული და საერთაშორისო კანონმდებლობის, ასევე სასამართლო პრაქტიკისა და საქმეში წარმოდგენილი თითოეული დოკუმენტის, ჩანაწერის, მხარის პოზიციის გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა იმ გარემოების წარმოჩენა და დასაბუთებული ვარაუდის შექმნა, რომ მის მიმართ განხორციელდა დისკრიმინაციული მოპყრობა, რაც წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის და საქმეში არსებული მტკიცებულებების პირობებში, ვერ იქნა უზრუნველყოფილი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა - განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველოში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტით მითითებული ფაქტები. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებლი პრეტენზია (შედავება).

კასატორი ასევე სადავოდ ხდის თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატი 2024 წლის 12 ნოემბრის განჩინების იმ ნაწილს, რომლითაც უცვლელი დარჩა მოსამართლის აცილების, მოწმის დაკითხვის, ასევე მტკიცებულებათა გამოთხოვის შესახებ შუამდგომლობაზე უარის თქმის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის საოქმო განჩინებები.

საკასაციო პალატა კასატორის პრეტენზიას აღნიშნულ ნაწილშიც არ იზიარებს უსაფუძვლობის მოტივით და აღნიშნავს, რომ ამ საკითხზე სავსებით მართებულად იმსჯელა სააპელაციო სასამართლომ. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ სასამართლოებმა უსაფუძვლოდ არ დააკმაყოფილეს მისი მოთხოვნა მოსამართლის აცილების, მოწმის დაკითხვისა და მტკიცებულებათა გამოთხოვის თაობაზე. განსახილველ შემთხვევაში გასაჩივრებული საოქმო განჩინებების უცვლელად დატოვების საფუძვლად საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტს.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, კასატორმა ვერ შეძლო ისეთი მტკიცებულებების წარდგენა, რომელიც გააქარწყლებდა სააპელაციო პალატის მსჯელობას, მის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დაადასტურებდა სააპელაციო პალატის სამართლებრივი დასკვნების მცდარობას.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა იზიარებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და წარმოდგენილი მტკიცებულებებისა და საკასაციო საჩივრის შინაარსის გათვალისწინებით მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებულ არც ერთ საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, დ.ჩ-ას საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 ნოემბრის განჩინებაზე მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. დ.ჩ-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 ნოემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

გენადი მაკარიძე