საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-244(2კ-25) 19 ივნისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

კასატორი (მოპასუხე)- ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – შპს „ ...“

მესამე პირები - გ.თ-ი, ნ.ტ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2020 წლის 15 სექტემბერს შპს „...მა“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის პირველი ნოემბრის N000873 დადგენილებისა და ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 24 ივლისის N891 ბრძანების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 5 ივლისის განჩინებით გ.თ-ის შუამდგომლობა მესამე პირად ჩართვის თაობაზე დაკმაყოფილდა; საქმეში მესამე პირად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად ჩაერთო გ.თ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებით შპს “...ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 6 დეკემბრის N1030286 ბრძანებით ქ. თბილისში, ...ზე, ...ის ქ. N6-ში, მოქალაქე მ.დ-ას კუთვნილ N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შეთანხმდა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის არქიტექტურული პროექტი. ზემოაღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 4 თებერვლის N1102050 ბრძანებით შეთანხმებული არქიტექტურული პროექტის საფუძველზე გაიცა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის ნებართვა და სანებართვო მოწმობა.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2014 წლის 25 ნოემბრის N114 ბრძანებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა გ.თ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი და ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 6 დეკემბრის N1030286 და 2014 წლის 4 თებერვლის N1102050 ბრძანებები N... საკადასტრო ერთეულის მხარეს აივნების 4.00, 7.30, 10.60, 13.90, 17.20 და 20.50 ნიშნულებზე, „3-2“ მონაკვეთში, „დ“ ღერძებში განთავსების ნაწილში. დანარჩენ ნაწილში უცვლელად დარჩა ზემოაღნიშნული ბრძანებები.

ქალაქ თბილისის მერიის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 7 ოქტომბრის N1527858 ბრძანებით, ქ. თბილისში, ...ზე, ...ის ქ. N6-ში, შპს „...“-ს კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შეთანხმდა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი. ქალაქ თბილისის მერიის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 6 ივნისის N1933922 ბრძანებით ზემოაღნიშნულ მიწის ნაკვეთთან მიმართებით შეთანხმდა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 23 აპრილის N477 ბრძანებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა გ.თ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი და ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი ზედამხედველობის სამსახურის 2016 წლის 13 ივნისის N149654/07 ბრძანება N... საკადასტრო ერთეულის მხარეს +4.00, +7.30, +10.60, +13,90, +17.20 და +20.50 ნიშნულებზე, „3-2“ მონაკვეთში, „დ“ ღერძებში აივნების ექსპლუატაციაში მიღების ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში უცვლელად იქნა დატოვებული გასაჩივრებული ბრძანება. შპს “...ს” მიმართ 22.07.2019წ. შედგა მითითება, რომლის თანახმად, სამართალდარღვევად დაფიქსირდა ქ. თბილისში, ...ის ქ. N6-ში, (ნაკვეთი N...), N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების განხორციელება, კერძოდ, N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მხარეს, +4.00, +7.30, +10.60, +13.90, +17.20 და +20.50 ნიშნულზე, „3-2“ მონაკვეთში, „დ“ ღერძებში მოწყობილია აივნები. დამრღვევს მიეცა 25 დღიანი კალენდარული ვადა სამშენებლო სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარმოსადგენად ან უსაფრთხოების წესების დაცვით ობიექტების დემონტაჟის განსახორციელებლად. მითითების შეუსრულებლობის გამო, მუნიციპალური ინსპექციის 2009 წლის 1 ნოემბრის N000873 დადგენილებით შპს „...“ დაჯარიმდა 8000 (რვა ათასი) ლარით. ამავე დადგენილებით შპს „...ს“ დაევალა უნებართვოდ განხორციელებული სამუშაოების დემონტაჟი.

ზემოაღნიშნული დადგენილება შპს “...მა” გაასაჩივრა ადმინისტრაციული საჩივრით, რომელიც არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ სადავო აქტების დროს მოქმედ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 36-ე, მე-3, 65-ე მუხლებზე მითითებით აღნიშნა, რომ I კლასით გათვალისწინებული ობიექტების მშენებლობა წარმოებს მშენებლობის ნებართვის გარეშე, თუმცა სავალდებულოა სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების შესაძლებლობის თაობაზე მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს წერილობითი დასტურის მოპოვება. თუ რა ჩაითვლება სამშენებლო სამუშაოდ, ასევე განმარტებულია კანონმდებლობით. შესაბამისად, სათანადო ნებართვის/დასტურის მოპოვების გარეშე ასეთი სამშენებლო სამუშაოების წარმოება განხილული უნდა იქნეს მშენებლობის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევად, უნებართვო მშენებლობად, რისთვისაც პასუხისმგებლობა, სადავო დადგენილების გამოცემის დროისათვის, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის შესაბამისად განისაზღვრება.

სასამართლომ ასევე მიუთითა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილზე და აღნიშნა, რომ უნებართვო მშენებლობის ფაქტზე პასუხისმგებლობა, პირველ რიგში, ეკისრება იმ პირს, რომლის ქმედებამაც უშუალოდ გამოიწვია სამშენებლო სამართალდარღვევა.

სასამართლომ საქმეში დაცული დოკუმენტაციით დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „...მა“ არ აღმოფხვრა სამართალდარღვევა, კერძოდ, უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები არ იქნა დემონტირებული და არც ნაწარმოები სამშენებლო სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი სანებართვო დოკუმენტაცია იქნა წარდგენილი. მოცემული გარემოებების მხედველობაში მიღებით, სახეზე იყო პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის ფაქტობრივი შემადგენლობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა შპს “...მა”, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 ივნისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა ნ.ტ-ი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებით შპს „...ს“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; შპს "...ს’’ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის პირველი ნოემბრის N000873 დადგენილება და მოპასუხე - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ვადაში, სადავო საკითხთან დაკავშირებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა; ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 24 ივლისის N891 ბრძანება, ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2014 წლის 25 ნოემბრის N114 ბრძანებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის გ.თ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი და ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 6 დეკემბრის N1030286 და 2014 წლის 4 თებერვლის N1102050 ბრძანებები კერძოდ, N... საკადასტრო ერთეულის მხარეს აივნების 4.00, 7.30, 10.60, 13.90, 17.20 და 20.50 ნიშნულებზე, „3-2“ მონაკვეთში, „დ“ ღერძებში განთავსების ნაწილში. პალატამ ყურადღება მიაქცია, რომ ზემოაღნიშნული ბრძანებების ბათილად ცნობის საფუძველი გახდა ის გარემოება, რომ აივნები ექცეოდა სამეზობლო მიჯნის ზონაში, მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე არ იყო თანახმა მათ განთავსებაზე, ხოლო აღნიშნული საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების ამჟამინდელი მესაკუთრის - ნ.ტ-ის განმარტებით, აივნები არ წარმოადგენს მისთვის ხელისშემშლელს და თანახმაა მათ არსებობაზე.

სააპელაციო პალატამ არქიტექტურული პროექტების შეთანხმების შესახებ არსებული ბრძანებების ურთიერთშედარებით დაადგინა, რომ, როგორც ბათილად ცნობილი, ისე მოქმედი ბრძანებებით, საზაფხულო ფართები გათვალისწინებული იყო. სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 6 დეკემბრის N1030286 ბრძანებით საზაფხულო ფართობად მითითებული იყო 185,88 კვ.მ., ხოლო ამავე სამსახურის 2014 წლის 7 ოქტომბრის N1527858 ბრძანება ითვალისწინებს 186.72 კვ.მ. საზაფხულო ფართობს. შესაბამისად, პალატამ არასარწმუნოდ მიიჩნია ადმინისტრაციული ორგანოების მოსაზრება მასზედ, რომ კორექტირებული პროექტები არ ითვალისწინებდა აივნების არსებობას, ვინაიდან ამგვარი მოცემულობის დაშვების პირობებში, დაუდგენელი რჩება, თუ რამ განაპირობა განსხვავებული ოდენობით საზაფხულო ფართობის მითითება.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემამდე ობიექტურად არ გამოიკვლია საქმის გარემოებები და საკითხის გადაწყვეტისას ცალმხრივად დაეყრდნო იმ გარემოებას, რომ N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე აშენებულ მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლს მეზობელი მიწის ნაკვეთის მხარეს არ უნდა ჰქონოდა ღიობები. მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოებს არ გაუთვალისწინებიათ სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 7 ოქტომბრის N1527858 და 2015 წლის 6 ივნისის N1933922 ბრძანებებით კორექტირებული არქიტექტურული პროექტების შეთანხმების ფაქტი, და არ დაუდგენიათ, საბოლოოდ თუ რომელ არქიტექტურულ პროექტთან უნდა ყოფილიყო შესაბამისობაში აღნიშნული ობიექტი. გასაჩივრებული აქტიდან არ იკვეთება, თუ როგორ დაადგინა ადმინისტრაციულმა ორგანომ ის გარემოება, რომ სახეზე იყო სამართალდარღვევა, თუ კორექტირებული არქიტექტურული პროექტები კვლავ ითვალისწინებდა აივნების არსებობას. შესაბამისად, პალატამ აპელანტის სამართალდამრღვევ სუბიექტად მიჩნევამდე არსებითად ჩათვალა იმ გარემოებების გამოკვლევა თუ როგორი სახით უნდა მოეხდინა შპს "...ს“ შეთანხმებული პროექტის რეალიზაცია, რაც მოპასუხეებს არ განუხორციელებიათ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომელთაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორს - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და არასწორად განმარტა კანონი, რაც გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია. კასატორი მიუთითებს სადავო დადგენილების გამოცემის დროს მოქმედ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 36-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, მე-4 მუხლის პირველ პუნქტზე, მე-3 მუხლის 50-ე პუნქტზე, 65-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, 66-ე მუხლის პირველ პუნქტზე. კასატორის განმარტებით, სამშენებლო სამუშაოების წარმოება დასაშვებია მხოლოდ მშენებლობის ნებართვის/დასტურის არსებობის პირობებში. სათანადო ნებართვის/დასტურის გარეშე სამშენებლო სამუშაოების განხორციელება განიხილება სამშენებლო სამართალდარღვევად, რომლისთვისაც პასუხისმგებლობა განისაზღვრება პროდუქტის უსაფრთხოების და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის შესაბამისად. კასატორი დადგენილად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქ.N6-ში, N... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელებულია უნებართვო სამუშაოები, N... ს/კ რეგისტრირებული უძრავი ქონების მხარეს, კერძოდ +4.00, +7.30, +10.60, +13.90, +17.20 და +20.50 ნიშნულზე, “3-2” მონაკვეთში, “დ” ღერძებში განთავსებულია აივნები. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 7 ოქტომბერს N1527858 ბრძანებით შეთანხმდა შპს “...ს” საკუთრებაში არსებულ ქ. თბილისში, ...ის ქ. N6-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი, ამავე უძრავ ნივთზე 2015 წლის 6 ივნისს კვლავ შეთანხმდა კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 25.11.2014წ. ბრძანებით ბათილად იქნა ცნობილი შპს “...ს” მიმართ გაცემული მშენებლობის ნებართვები აივნების ნაწილში. ამდენად, სახეზეა მოცემულობა, როდესაც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით თავდაპირველი არქიტექტურული პროექტი აივნების ნაწილში ბათილად არის ცნობილი, ხოლო არქიტექტურული პროექტის ცვლილება კი არ უკავშირდება აივნების კორექტირების საკითხს.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლით. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ დაავალა ადმინისტრაციულ ორგანოს იმ საკითხის გამოკვლევა, თუ რომელ არქიტექტურულ პროექტთან შესაბამისობაში უნდა მოეყვანა შპს “...ს” სამშენებლო სამუშაოები. საქმეში დაცული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით დგინდება, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 25.11.2014წ. ბრძანებით ბათილად იქნა ცნობილი არქიტექტურის სამსახურის 6.12.2013წ. N1030286 და 4.02.2014წ. N1102050 ბრძანებები N... საკადასტრო კოდის მხარეს შპს “...სთვის” აივნების მოწყობის ნების დართვის ნაწილში. ამასთან, ზემოაღნიშნულ ნაწილში ასევე ბათილად იქნა ცნობილი ზედამხედველობის სამსახურის 13.06.2016წ. N149654/07 ბრძანება სამშენებლო ობიექტის ექსპლუტაციაში მიღების თაობაზე. შესაბამისად, სამშენებლო სამუშაოებს, რაც გამოიხატა სამშენებლო კომპანიის მიერ აივნების მოწყობაში ზედამხედველობის სამსახურის მიერ მითითების გაცემის მომენტისათვის აღარ გააჩნდა სამართლებრივი საფუძველი. კასატორმა ასევე იშუამდგომლა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 21 მარტის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის პირველი ნოემბრის N000873 დადგენილებისა და ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 24 ივლისის N891 ბრძანების კანონიერება.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 6 დეკემბრის N1030286 ბრძანებით ქ. თბილისში, ...ზე, ...ის ქ. N6-ში, მოქალაქე მ.დ-ას კუთვნილ N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შეთანხმდა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის არქიტექტურული პროექტი. ზემოაღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 4 თებერვლის N1102050 ბრძანებით შპს „...ს“ მიმართ გაიცა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის ნებართვა და სანებართვო მოწმობა.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2014 წლის 25 ნოემბრის N114 ბრძანებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა გ.თ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი და ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 6 დეკემბრის N1030286 და 2014 წლის 4 თებერვლის N1102050 ბრძანებები N... საკადასტრო ერთეულის მხარეს აივნების 4.00, 7.30, 10.60, 13.90, 17.20 და 20.50 ნიშნულებზე, „3-2“ მონაკვეთში, „დ“ ღერძებში განთავსების ნაწილში.

ქალაქ თბილისის მერიის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 7 ოქტომბრის N1527858 ბრძანებით, ქ. თბილისში, ...ზე, ...ის ქ. N6-ში, შპს „...“-ს კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შეთანხმდა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი. მოგვიანებით, არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 6 ივნისის N1933922 ბრძანებით კვლავ შეთანხმდა კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი. მშენებლობის ვადა განისაზღვრა 2015 წლის 6 ივნისიდან 2016 წლის 6 ივლისის ჩათვლით.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 23 აპრილის N477 ბრძანებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა გ.თ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი და ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი ზედამხედველობის სამსახურის 2016 წლის 13 ივნისის N149654/07 ბრძანება N... საკადასტრო ერთეულის მხარეს +4.00, +7.30, +10.60, +13,90, +17.20 და +20.50 ნიშნულებზე, „3-2“ მონაკვეთში, „დ“ ღერძებში აივნების ექსპლუატაციაში მიღების ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში ძალაში დარჩა გასაჩივრებული ბრძანება.

2019 წლის 22 ივლისს შპს “...ს” მიმართ შედგა მითითება, რომლის თანახმად, სამართალდარღვევას წარმოადგენს ქ. თბილისში, ...ის ქ. N6-ში, (ნაკვეთი N...), N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების განხორციელება, კერძოდ, N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მხარეს, +4.00, +7.30, +10.60, +13.90, +17.20 და +20.50 ნიშნულზე, „3-2“ მონაკვეთში, „დ“ ღერძებში მოწყობილია აივნები. ზემოხსენებული მითითებით შპს „...ს“, როგორც სამართალდამრღვევს, აღნიშნული დარღვევების გამოსწორების მიზნით დაევალა 25 (ოცდახუთი) დღის ვადაში, განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარმოდგენა ან უსაფრთხოების წესების დაცვით ობიექტების დემონტაჟის განხორციელება. მითითების დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობის გამო, მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 1 ნოემბრის N000873 დადგენილებით შპს „...“ დაჯარიმდა 8000 (რვა ათასი) ლარით ქ. თბილისში, ...ის ქ. N6-ში, (ნაკვეთი ...), ს/კ ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებისთვის (... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მხარეს, +4.00, +7.30, +10.60, +13.90, +17.20 და +20.50 ნიშნულზე, „3-2“ მონაკვეთში, „დ“ ღერძებში მოწყობილია აივნები). ამავე დადგენილებით შპს „...ს“ დაევალა უნებართვოდ განხორციელებული სამუშაოების დემონტაჟი.

ქ. თბილისის მუნიციპალური ინსპენქციის 2019 წლის 1 ნოემბრის დადგენილება შპს “...ს” მიერ გასაჩივრდა ადმინისტრაციული საჩივრით, რომელიც არ დაკმაყოფილდა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 და მე-5 ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა; ბ) მითითება არ შესრულდა; გ) მითითება არადროულად სრულდება. მითითებული მუხლის მე-9 ნაწილის შესაბამისად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 44-ე მუხლის სადავო აქტების გამოცემის დროს მოქმედი რედაქციის პირველი ნაწილის მიხედვით, მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას: ა) სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 25 000 ლარით; ბ) კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე, გარდა ამ ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შენობა-ნაგებობისა, – 8 000 ლარით; გ) კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე − მესამე ან მეოთხე კლასის შენობა-ნაგებობაზე – 20 000 ლარით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სადავო აქტების დროს მოქმედი „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებაზე, რომლის 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია კანონმდებლობით, მათ შორის ამ დადგენილებით, განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა. ამავე დადგენილების მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მშენებლობის სახეებია: ა) ახალი მშენებლობა (მათ შორის, მონტაჟი); ბ) რეკონსტრუქცია; გ) რემონტი-შეკეთება, მოპირკეთება (არ საჭიროებს ნებართვას); დ) დემონტაჟი; ე) ლანდშაფტური მშენებლობა; ვ) დროებითი შენობა-ნაგებობის მონტაჟი/განთავსება. ამავე დადგენილების მე-3 მუხლის 50-ე პუნქტის მიხედვით, რეკონსტრუქცია განმარტებულია, როგორც არსებული შენობა-ნაგებობის ან/და მისი ნაწილ(ებ)ის არსობრივად შეცვლა, მათი ფიზიკური, ხარისხობრივი და თვისობრივი განახლების მიზნით, ხოლო მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, რეკონსტრუქციის ერთ-ერთ სახეს განეკუთვნება: შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქცია - შენობა-ნაგებობებზე ახალი სართულ(ებ)ის დაშენება, ან არსებული სართულ(ებ)ის დემონტაჟი, აგრეთვე მისი ნებისმიერი სართულის განაშენიანების ფართობის შეცვლა 1 მ2-ზე მეტად.

ზემოაღნიშნული დადგენილების 65-ე მუხლის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობების მშენებლობას არ ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა (გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა). ამავე დადგენილების 66-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობა წარმოებს ნებართვის მიღების გარეშე, მშენებლობის მწარმოებელი ვალდებულია დაიცვას კანონმდებლობით, მათ შორის, სამშენებლო რეგლამენტით გათვალისწინებული მოთხოვნები. მე-2 პუნქტი ადგენს, რომ I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის მწარმოებელი/დამკვეთი ვალდებულია განზრახული მშენებლობის შესახებ განცხადებით აცნობოს მშენებლობის გამცემ ორგანოს, რომელიც ამავე მუხლი მე-7 პუნქტის თანახმად, განცხადების წარდგენიდან 5 დღის ვადაში ადასტურებს დაგეგმილი მშენებლობის/მონტაჟის ქალაქთმშენებლობის დოკუმენტებთან შესაბამისობას და მშენებლობის განხორციელების შესაძლებლობას, მე-10 პუნქტის თანახმად კი, აღნიშნულ მოთხოვნათა დარღვევით I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის განხორციელება განიხილება როგორც უნებართვო მშენებლობა.

აღნიშნული დადგენილების მე-3 მუხლის 74-ე პუნქტის თანახმად კი, უნებართვო მშენებლობა არის მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების მშენებლობა მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა-ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, მითითებული ნორმები ცხადყოფს, რომ მშენებლობის განხორციელებამდე პირმა კანონით დადგენილი წესით უნდა მოიპოვოს უფლებამოსილი ორგანოს თანხმობა, რაც გამოიხატება პირველი კლასის მშენებლობის განხორციელებისას დადასტურების მიღებაში, ხოლო მეორე, მესამე ან მეოთხე კლასის მშენებლობისას - ნებართვის მოპოვებაში. ამდენად, თუკი მშენებლობა საჭიროებს ნებართვას/დადასტურებას, შესაბამისი წესების დაუცველობა წარმოადგენს სამართალდარღვევის საქმის წარმოების დაწყების საფუძველსა და პასუხისმგებელი პირისათვის სათანადო სანქციის შეფარდების წინაპირობას. ადმინისტრაციულმა ორგანომ, პირველ ყოვლისა, უნდა განსაზღვროს, თუ რა სახის სამშენებლო სამუშაო არის ნაწარმოები, საჭიროებდა თუ არა იგი ნებართვას/დადასტურებას და რამდენად არის ასეთი ნებართვა შესაბამისი წესით მოპოვებული. თუკი მშენებლობა ამ პირობებს არ აკმაყოფილებს, მაშინ უფლებამოსილი ორგანოს მიერ სამართალდარღვევის ფაქტის გამოვლენა წარმოშობს კანონით დადგენილ ვადაში სამართალდარღვევაზე პასუხისმგებელი პირის გამოვლენისა და სანქციის დაკისრების მოვალეობას

პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის მოქმედება ვრცელდება: ა) პირების, აგრეთვე ამხანაგობების საქმიანობაზე, რომლის დროსაც ხორციელდება შენობა-ნაგებობის, მისი ელემენტების, კონსტრუქციული სისტემების ან კვანძების მშენებლობა, მონტაჟი, დემონტაჟი და სხვა სამშენებლო სამუშაოები; ბ) დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში; გ) სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი; დ) შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე. თუ დაუდგენელია მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის მწარმოებელი პირი; ე) მესაკუთრეზე, რომლის სარეკონსტრუქციო ან სადემონტაჟო ავარიული შენობა-ნაგებობის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან და ჯანმრთელობას.

მითითებული ნორმის დანაწესიდან გამომდინარე, სამშენებლო სამართალდარღვევის ფაქტზე პასუხისმგებლობა, პირველ რიგში, ეკისრება იმ პირს, რომლის ქმედებამაც უშუალოდ გამოიწვია სამშენებლო სამართალდარღვევა. განსახილველ შემთხვევაში, შპს „...ას“ პასუხისმგებლობა დაეკისრა, როგორც სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელ პირს. აღსანიშნავია, რომ შპს „...ას“ ქ. თბილისში, ...ის ქ. N6-ში მდებარე ს/კ ... მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით გააჩნდა მშენებლობის ნებართვა და შეთანხმებული არქიტეტურული პროექტი, რომლის ფარგლებშიც მან აწარმოა სამშენებლო სამუშაოები და ააშენა მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსი, რომელიც ექსპლუატაციაშიც იქნა მიღებული. მოსარჩელის მიმართ გამოცემული აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები: მშენებლობის ნებართვა და ექსპლუატაციაში მიღების ბრძანება გაბათილდა ნაწილობრივ კერძოდ, N... საკადასტრო ერთეულის მხარეს +4.00, +7.30, +10.60, +13,90, +17.20 და +20.50 ნიშნულებზე, „3-2“ მონაკვეთში, „დ“ ღერძებში აივნების ექსპლუატაციაში მიღების ნაწილში, თავად ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, გ.თ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის ფარგლებში. საგულისხმოა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ აღმჭურველი აქტების ბათილად ცნობა განაპირობა ქ. თბილისის საკრებულოს 27.03.2009წ. N4-13 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისის ტეროტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესებთან" შეუსაბამობამ. ხსენებული წესების 34-ე მუხლის მე-15¹ პუნქტის თანახმად, ნაკვეთების საზღვრიდან 3,0 მეტრზე ნაკლებ მანძილზე, მეზობლის მხარეს შეიძლება მოწყობილ იქნეს ღიობი: კარი ფანჯარა, სამტრედე და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილები, ასევე აივანი, ერკერი და ტერასა, თუ ამაზე მიღებული იქნება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის თანხმობა. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ შპს „...ს“ საკუთრებაში მყოფი მიწის ნაკვეთის მეზობელად მდებარე უძრავი ქონების: ს/კ ... მესაკუთრე - გ.თ-ი არ აცხადებდა თანხმობას მის საკუთრებად რიცხულ უძრავი ქონებაში ობიექტების განთავსებაზე, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული აქტები ლახავდა გ.თ-ის კანონიერ ინტერესებს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, იმისათვის, რომ შესრულდეს კანონის მოთხოვნა და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება იყოს კანონშესაბამისი, ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის მნიშვნელოვანი და სავალდებულო წინაპირობაა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევა, გაანალიზება, შესწავლა და გადაწყვეტილების მიღება ამ გარემოებათა შეფასების შედეგად, რათა თავიდან იქნეს აცილებული ადმინისტრაციული ორგანოს დაუსაბუთებელი დასკვნის გაკეთება.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 264-ე მუხლის შესაბამისად, ორგანო (თანამდებობის პირი) ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განხილვისას მოვალეა დაადგინოს: ჩადენილი იყო თუ არა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, ბრალეულია თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარება თუ არა იგი ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას, არის თუ არა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები, აგრეთვე გამოარკვიოს სხვა გარემოებანი, რომელთაც მნიშვნელობა აქვთ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ზედამხედველობის ორგანო პასუხისმგებლობის ღონისძიების დადგენის პროცესში შებოჭილია ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-10 მუხლით, რაც გულისხმობს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას, დაადასტუროს პირის, ამ შემთხვევაში მოსარჩელეთა ბრალეულობა ჩადენილ გადაცდომაში. მითითებული კოდექსის 264-ე მუხლის თანახმად, ორგანო (თანამდებობის პირი) ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განხილვისას მოვალეა დაადგინოს ჩადენილი იყო თუ არა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, ბრალეულია თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარება თუ არა იგი ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას არის თუ არა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები, მიყენებულია თუ არა ქონებრივი ზარალი, არის თუ არა საფუძველი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის მასალების ამხანაგური სასამართლოს საწარმოში, დაწესებულებაში, ორგანიზაციასა და მათ სტრუქტურულ ქვედანაყოფებში შექმნილ საზოგადოებრივი ორგანიზაციის, შრომითი კოლექტივისთვის განსახილველად გადასაცემად, აგრეთვე გამოარკვიოს სხვა გარემოებანი, რომელთან მნიშვნელობა აქვთ საქმის სწორად გადაწყვეტისთვის. ამავე კოდექსის 22-ე მუხლის თანახმად, თუ ჩადენილია მცირემნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა საქმის გადასაწყვეტად უფლებამოსილ ორგანოს (თანამდებობის პირს) შეუძლია გაათავისუფლოს დამრღვევი ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისგან და დასჯერდეს სიტყვიერ შენიშვნას.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ შპს „...ს“ მშენებლობა თვითნებურად არ განუხორციელებია, რამეთუ იგი მოქმედებდა არქიტექტურის სამსახურთან შეთანხმებული პროექტისა და მშენებლობის ნებართვის საფუძველზე. მშენებლობა დაიწყო და დასრულდა პროექტის ძალაში ყოფნის პირობებში.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 102.1 მუხლის თანახმად, განცხადება იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომლის თაობაზეც არსებობს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი განცხადების, აგრეთვე საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, შეიძლება წარდგენილ იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ფაქტობრივი ან სამართლებრივი მდგომარეობა, რომელიც საფუძვლად დაედო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას, შეიცვალა დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ, ან თუ არსებობს ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებანი (მტკიცებულებები), რომლებიც განაპირობებს განმცხადებლისათვის უფრო ხელსაყრელი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ სადავო აივნების არსებობა კანონშეუსაბამოდ იქნა მიჩნეული არა მათი ტექნიკურ ნორმებთან შეუსაბამობის ან შენობა-ნაგებობის მდგრადობისთვის საფრთხის შემცველობიდან გამომდინარე, არამედ მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის სავალდებულო თანხმობის არარსებობის საფუძვლით, რადგან აივნები კვეთდა სამეზობლო მიჯნას. საგულისხმოა, რომ სააპელაციო სასამართლოში გამოკითხული შპს "...ის" საკუთრებაში მყოფი მიწის ნაკვეთის მეზობელად მდებარე უძრავი ქონების ახალი მესაკუთრის - ნ.ტ-ის განმარტებით, იგი მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე გადმოსული აივნების არსებობის წინააღმდეგი არ არის. ზემოაღნიშნული პოზიცია ახლადგამოვლენილი გარემოებაა, რომელიც შპს "...სთვის" უფრო ხელსაყრელ სამართლებრივ შედეგებს წარმოშობს.

ნიშანდობლივია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალურმა ინსპექციამ მითითების გაცემით შპს „...ას“ მოეთხოვა სამშენებლო სამუშაოების კანონიერი წარმომავლობის დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარმოდგენა, ხოლო მითითების შეუსრულებლობის შემდეგ მითითებულ სუბიექტს დაეკისრა ჯარიმა და დაევალა უნებართვოდ განხორციელებული სამუშაოების დემონტაჟი. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეში დაცული საჯარო რეესტრის ამონაწერებით დგინდება, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევად მიჩნეული ობიექტები კერძო პირთა ინდივიდუალურ საკუთრებაშია. ადმინისტრაციულ ორგანოებს არ შეუფასებიათ დავალებული ქმედების არამესაკუთრე პირის მიერ განხორციელების შესაძლებლობა. ამდენად, პროექტის დარღვევით მშენებლობის გამო სახდელის დაკისრება მოხდა იმ პირისათვის, რომელმაც მართალია მოაწყო აივნები, თუმცა როგორც ფართის არამესაკუთრე პირი მოკლებული იყო მითითების შესრულების - აივნის დემონტაჟის შესაძლებლობას. ზემოაღნიშნულ არგუმენტზე შპს „...ის“ წარმომადგენელი ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვის დროს მიუთითებდა, თუმცა გასაჩივრებული აქტი არ შეიცავს სათანადო დასაბუთებასა და არგუმენტაციას თუ რაზე დაყრდნობით არ გაითვალისწინა ადმინისტრაციულმა ორგანომ ზემოაღნიშნული გარემოება. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე ადრესატისადმი მიცემული მითითება შეუსრულებლობისთვის პირს სამართლებრივი პასუხისმგებლობა მხოლოდ იმ შემთხვევაში უნდა დაეკისროს, თუ მან არ შეასრულა მითითება, თუმცა სამართალდარღვევად მიჩნეული ქმედების აღმოფხვრის და გამოსწორების შესაძლებლობა გააჩნდა.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციულ კოდექსის მეორე მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დისკრეციული უფლებამოსილება ადმინისტრაციულ ორგანოს ან თანამდებობის პირს ანიჭებს თავისუფლებას საჯარო და კერძო ინტერესების დაცვის საფუძველზე კანონმდებლობის შესაბამისი რამდენიმე გადაწყვეტილებიდან შეარჩიოს ყველაზე მისაღები გადაწყვეტილება. იმავე კოდექსის მე-7 მუხლის თანახმად, დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას არ შეიძლება გამოიცეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, თუ პირის კანონით დაცული უფლებებისა და ინტერესებისათვის მიყენებული ზიანი არსებითად აღემატება იმ სიკეთეს, რომლის მისაღებადაც იგი გამოიცა; დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით გათვალისწინებულმა ზომებმა არ შეიძლება გამოიწვიოს პირის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაუსაბუთებელი შეზღუდვა. შესაბამისად, როდესაც ინტერესების დაპირისპირება გარდაუვალია, მნიშვნელოვანია მათი ჰარმონიზაცია და სამართლიანი დაბალანსება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში, პირთა კონსტიტუციით გარანტირებული საკუთრების უფლების შეულახავად ადმინისტრაციულმა ორგანომ კერძო და საჯარო ინტერესთა ურთიერთშეპირისპირებით უნდა დაადგინოს რიგი გარემოებები. პირველ რიგში, შეფასებულ უნდა იქნეს იყო თუ არა სახეზე სამშენებლო სამართალდარღვევა, ასევე აღნიშნულის დადასტურების შემთხვევაში ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა იმსჯელოს კონკრეტული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით ხომ არ არის სახეზე მცირემნიშვნელობის ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა და დამრღვევის ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობიდან გათავისუფლების წინაპირობები.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ სამართალდარღვევის საქმეზე მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 1.11.2019წ. დადგენილების სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობასა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 24.07.2020წ. N891 ბრძანების ბათილად ცნობას.

საკასაციო სასამართლო, ასევე, ყურადღებას ამახვილებს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის შუამდგომლობაზე საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის ზეპირი მოსმენით განხილვასთან დაკავშირებით და მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ამ კოდექსის 391-ე მუხლით დადგენილ მოთხოვნათა შესაბამისად საკასაციო საჩივრის დასაშვებობას ამოწმებს სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობა. კოლეგია უფლებამოსილია აღნიშნული საკითხი ზეპირი განხილვის გარეშე გადაწყვიტოს. ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს შეუძლია გადაწყვეტილება გამოიტანოს საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე. სასამართლომ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესახებ წინასწარ უნდა აცნობოს მხარეებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 1 ნოემბრის Nბს-693(კ-კს-21) განჩინებაზე, სადაც საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „საქმის განხილვის ფორმის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა. აღნიშნული ემყარება საკასაციო სამართალწარმოების ბუნებას, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს, არამედ მისი მსჯელობის საგანი საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების სწორი სამართლებრივი შეფასებაა. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლით განსაზღვრულია შემოწმების ფაქტობრივი საფუძველი. საკასაციო პალატა, აქვე, მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხზე იმსჯელა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ და მიიჩნია, რომ საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა არ ზღუდავს სასამართლოში მიმართვის კონსტიტუციურ უფლებას (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2003 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილება საქმეზე „მოქალაქე ავთანდილ რიჟამაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 2. მოქალაქე ნელი მუმლაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ.“).“

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ საქმის განხილვა საქალაქო და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებში განხორციელდა ზეპირი მოსმენით, მხარეთა დასწრებით ჩატარდა არაერთი სასამართლო სხდომა. თავის მხრივ, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები საკმარისია სადავო საკითხის სამართლებრივი შეფასებისათვის. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობდა საქმის ზეპირი განხილვისა და მხარეთა პოზიციების დამატებით მოსმენის საჭიროება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა