საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-255(კ-25) 10 ივნისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 29 მაისის განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - შპს ... („ ...“).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს ...ის („...“) დირექტორმა 2023 წლის 14 ივნისს სარჩელით მიმართა ბოლნისის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ და მოითხოვა მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიის ადმინისტრაციული საჩივრის განმხილველი კომისიის 2023 წლის 10 მაისის N2 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და ქმედების განხორციელების (საჯარო ინფორმაციის გაცემა) დავალება.

ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს ...ის („...“) სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი, მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიის ადმინისტრაციული საჩივრის განმხილველი კომისიის 2023 წლის 10 მაისის N2 გადაწყვეტილება (19.04.23წ ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის შესახებ); დაევალა მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიას, კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, შპს ...ის („...ს“) მიაწოდოს (27.03.2023 წ. N255 განცხადებით მოთხოვნილი) შემდეგი საჯარო ინფორმაცია, კერძოდ, 2018 წლის პირველი იანვრიდან, საჯარო ინფორმაციის გაცემამდე: მუნიციპალიტეტის მერიის შიდა აუდიტის სამსახურის წლიური და სტრატეგიული გეგმები (განცხადების 1-ლი პუნქტი); წლების მიხედვით, შიდა აუდიტის წლიური და სტრატეგიული გეგმების შესრულების ანგარიშები (განცხადების მე-2 პუნქტი); წლების მიხედვით, ინფორმაცია შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ, მერიის სტრუქტურაში შემოწმების (კონკრეტული სახის შემოწმების მითითებით) და ინსპექტირების რაოდენობის შესახებ; ინფორმაცია რომელი სტრუქტურების/ორგანიზაციების შემოწმება მოხდა და თითოეულ შემთხვევაში, რა გახდა შემოწმების/ინსპექტირების საფუძველი (განცხადების მე-3 პუნქტი); წლების მიხედვით, ინფორმაცია, შიდა აუდიტის სამსახურში რამდენი განცხადება და წერილი შევიდა ფიზიკური და იურიდიული პირებისგან, ასევე, ადმინისტრაციული ორგანოებისგან; ინფორმაცია, მერიაში შესული რამდენი წერილი/განცხადება დაეწერა რეაგირებისათვის შიდა აუდიტის სამსახურს (განცხადების მე-4 პუნქტი); აღნიშნული წერილებისა და განცხადებების, მიღებული გადაწყვეტილებების გადაცემა (განცხადების მე-5 პუნქტი); წლების მიხედვით, ინფორმაცია მერიის სტრუქტურაში, საჯარო მოხელის/ მოსამსახურის მიერ ჩადენილი გადაცდომის რამდენი ფაქტი იქნა დადგენილი და რა სახის გადაწყვეტილება/რეკომენდაცია იქნა მიღებული/გაცემული (განცხადების მე-6 პუნქტი); წლების მიხედვით, ინფორმაცია, შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ, თანამდებობიდან საჯარო მოხელის/მოსამსახურის განთავისუფლების შესახებ, რამდენი რეკომენდაცია იქნა გაცემული (განცხადების მე-7 პუნქტი); შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ მოკვლევის, შემოწმების/ინსპექტირების ანგარიშების გადაცემა (განცხადების მე-8 პუნქტი). გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 29 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტი, ამავე კოდექსის მე-10, 28-ე, 37-ე, 42-ე მუხლები და განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე ინფორმაციის გაცემას ითხოვს სწორედ დაწესებულების ხელმძღვანელის მხრიდან, რომელსაც უფლება აქვს შიდა აუდიტორული შემოწმების შედეგების გასაჯაროების საკითხზე მიიღოს გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობით, საჯარო დაწესებულება, რომელიც ფინანსდება სახელმწიფო ან ადგილობრივი ბიუჯეტის სახსრებიდან, ვალდებულია გასცეს საზოგადოებისთვის საინტერესო აუდიტორული შედეგები, მით უფრო, რომ მოსარჩელის დაინტერესებაში არის ძირითადად სტატისტიკური მონაცემების მიღება დეპერსონიზებული ე.წ. დაშტრიხული სახით. ამდენად, მოპასუხის უარის უსაფუძვლობა და კანონშეუსაბამობა გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომ.

პალატამ, შიდა აუდიტის საქმიანობის შინაარსის გათვალისწინებით მიიჩნია, რომ მოთხოვნილი საჯარო ინფორმაცია შეიძლება მართლად შეიცავდეს პერსონალურ მონაცემებს, თუმცა კვლავ გაამახვილა ყურადღება იმ გარემოებაზე, რომ მხარის ინტერესს წარმოადგენს განცხადებაში დასმული საკითხების შესახებ ინფორმაციის მიღება არა იდენტიფიცირებადი სახით, არამედ დეპერსონიზებული წესით. ამასთან, უმეტესად მოთხოვნილია სტატისტიკური მონაცემები. ამდენად, ის ფაქტი, რომ მოთხოვნილი ინფორმაცია შესაძლოა შეიცავდეს პერსონალურ მონაცემებს, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობით არ წარმოადგენს აღნიშნული ინფორმაციის ღიაობის სრულად შეზღუდვის საფუძველს.

რაც შეეხება აპელანტის მითითებას საჯარო ინფორმაციის გაცემის დისკრეციულ უფლებამოსილებასთან დაკავშირებით, პალატამ ვერ გაიზიარა მსჯელობა და განმარტა, რომ საჯარო დაწესებულება ვალდებულია გასცეს მასთან დაცული ნებისმიერი სახის ინფორმაცია, რომელიც არ არის გასაიდუმლოებული, მით უფრო, რომ მოთხოვნილი ინფორმაციის შინაარსის გათვალისწინებით, მისი გაცემის მიმართ ღიაობის მომეტებული ინტერესი არსებობს, ვინაიდან ემსახურება სახელმწიფო ორგანოების საქმიანობაზე საზოგადოებრივი კონტროლის განხორციელებისა და საჯარო დაწესებულების ანგარიშვალდებულების მიზანს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 29 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და მიიჩნევს, რომ მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიის 2023 წლის 10 მაისის N2 გადაწყვეტილება (ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით) მომზადდა საკითხის სრულყოფილად შესწავლისა და მოქმედი სამართლებრივი ნორმების მოთხოვნათა დაცვით. მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „დ" ქვეპუნქტზე, „სახელმწიფო ფინანსური კონტროლის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-3 ნაწილზე და იმის გათვალისწინებით, რომ "სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტის "დ" ქვეპუნქტის თანახმად, შიდა აუდიტორი ვალდებულია დაწესებულების ხელმძღვანელის თანხმობის გარეშე არ გახადოს საჯარო შიდა აუდიტორული შემოწმების შედეგები, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, აღნიშნულზე დაყრდნობით მიიჩნევს, რომ მუნიციპალიტეტის ხელმძღვანელის/მერის დისკრეციულ უფლებამოსილებას წარმოადგენს გადაწყვეტილების მიღება გასცეს ან უარი თქვას მოთხოვნილი ინფორმაციის მიწოდებაზე. კასატორის მსჯელობით, კონკრეტულ შემთხვევაში ნაგულისხმევია შიდა აუდიტორული დასკვნები და რეკომენდაციები.

კასატორი ასევე მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 42-ე მუხლის "ზ" პუნქტს და განმარტავს, რომ ყველას აქვს უფლება იცოდეს საჯარო საქმიანობის შესახებ აუდიტორული დასკვნებისა და რევიზიების შედეგები, აგრეთვე სასამართლოს მასალები იმ საქმეებზე, რომელშიც საჯარო დაწესებულება მხარეს წარმოადგენს. საჯარო დაწესებულების საქმიანობის შესახებ აუდიტორული დასკვნების და რევიზიების შედეგები საჯაროა, გამოქვეყნებულია და დევს სახელმწიფო აუდიტის ოფიციალურ ვებ. გვერდზე, ხოლო რაც შეეხება შიდა აუდიტორული შემოწმების ანგარიშებს, კასატორის მსჯლობით, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 42-ე მუხლის საფუძველზე მოთხოვნილი ინფორმაცია არ შედის იმ ინფორმაციათა ჩამონათვალში, რომლის გასაიდუმლოებაც აკრძალულია. აპელირებს "სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-4, მე-16, მე-19, 23-ე და 24-ე მუხლებზე და განმარტავს, რომ აღნიშნული მუხლების საფუძველზე, მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიის შიდა აუდიტის სამსახური წლიურ ანგარიშს წარუდგენს დაწესებულების ხელმძღვანელს, რომელიც უფლებამოსილია არ გახადოს საჯარო შიდა აუდიტორული შემოწმების შედეგები. საკასაციო საჩივრის არგუმენტად, ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელი კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ ინფორმაციის გაცემაზე უარი წარმოადგენდა მერის დისკრეციულ უფლებამოსილებას. აპელირებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის „ლ" ქვეპუნქტზე და მიუთითებს, რომ დისკრეციული უფლებამოსილება არის უფლებამოსილება, რომელიც ადმინისტრაციულ ორგანოს ან თანამდებობის პირს ანიჭებს თავისუფლებას საჯარო და კერძო ინტერესების დაცვის საფუძველზე, კანონმდებლობის შესაბამისი რამდენიმე გადაწყვეტილებიდან შეარჩიოს ყველაზე მისაღები. მითითებული არგუმენტებით, საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის და საჩივრის დაკმაყოფილების ფარგლებში, კასატორი ითხოვს უარი ეთქვას შპს ...ის დირექტორს („...“) სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 21 მარტის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული განჩინების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: შპს ...მა (...), 2023 წლის 27 მარტს N255 წერილით მიმართა მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიას და მოითხოვა, საჯარო ინფორმაციის გაცემა, კერძოდ, 2018 წლის პირველი იანვრიდან, საჯარო ინფორმაციის გაცემამდე: მუნიციპალიტეტის მერიის შიდა აუდიტის სამსახურის წლიური და სტრატეგიული გეგმები (განცხადების 1-ლი პუნქტი); წლების მიხედვით, შიდა აუდიტის წლიური და სტრატეგიული გეგმების შესრულების ანგარიშები (განცხადების მე-2 პუნქტი); წლების მიხედვით, ინფორმაცია, შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ, მერიის სტრუქტურაში შემოწმების (კონკრეტული სახის შემოწმების მითითებით) და ინსპექტირების რაოდენობის შესახებ; ინფორმაცია, რომელი სტრუქტურების/ ორგანიზაციების შემოწმება მოხდა და თითოეულ შემთხვევაში, რა გახდა შემოწმების/ინსპექტირების საფუძველი (განცხადების მე-3 პუნქტი); წლების მიხედვით, ინფორმაცია, შიდა აუდიტის სამსახურში რამდენი განცხადება და წერილი შევიდა ფიზიკური და იურიდიული პირებისგან, ასევე, ადმინისტრაციული ორგანოებისგან; ინფორმაცია, მერიაში შესული რამდენი წერილი/განცხადება დაეწერა რეაგირებისათვის შიდა აუდიტის სამსახურს (განცხადების მე-4 პუნქტი); აღნიშნული წერილებისა და განცხადებების, მიღებული გადაწყვეტილებების გადაცემა (განცხადების მე-5 პუნქტი); წლების მიხედვით, ინფორმაცია, მერიის სტრუქტურაში, საჯარო მოხელის/ მოსამსახურის მიერ ჩადენილი გადაცდომის რამდენი ფაქტი იქნა დადგენილი და რა სახის გადაწყვეტილება/რეკომენდაცია იქნა მიღებული/გაცემული (განცხადების მე-6 პუნქტი); წლების მიხედვით, ინფორმაცია, შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ, თანამდებობიდან საჯარო მოხელის/მოსამსახურის განთავისუფლების შესახებ, რამდენი რეკომენდაცია იქნა გაცემული (განცხადების მე-7 პუნქტი); შიდა აუდიტის სამსახურის მიერ მოკვლევის, შემოწმების/ინსპექტირების ანგარიშების გადაცემა (განცხადების მე-8 პუნქტი).

დადგენილია, რომ აღნიშნულთან დაკავშირებით, კანონით დადგენილ ვადაში, შპს ...ისთვის, მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიას (საჯარო ინფორმაციის გაცემაზე პასუხისმგებელ პირს) პასუხი არ უცნობებია.

დადგენილია, რომ 2023 წლის 19 აპრილს, შპს „...მა“ (...), ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიას, ქმედების განხორციელების თაობაზე. საჩივარში აღნიშნულია, რომ განმცხადებელმა, 2023 წლის 27 მარტს მიმართა მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიას, საჯარო ინფორმაციის გაცემის თაობაზე, რაც რეაგირების გარეშე იყო დატოვებული. შესაბამისად, საჩივრის ავტორმა მოითხოვა, ქმედების განხორციელების დავალება - 2023 წლის 27 მარტის N255 განცხადებით მოთხოვნილი ინფორმაციის გაცემა.

მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიის საჩივრების განმხილველი კომისიის 2023 წლის 10 მაისის N2 გადაწყვეტილებით, „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტზე მითითებით შპს „...ის“ (...) ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სადავო საკითხზე მსჯელობის ფარგლებში, საკასაციო პალატა უპირველესად მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მეორე პუნქტს, რომლის თანახმად, ყველას აქვს უფლება კანონით დადგენილი წესით გაეცნოს საჯარო დაწესებულებაში მასზე არსებულ ან სხვა ინფორმაციას ან ოფიციალურ დოკუმენტს, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც იგი შეიცავს კომერციულ ან პროფესიულ საიდუმლოებას ან დემოკრატიულ საზოგადოებაში აუცილებელი სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ან სამართალწარმოების ინტერესების დასაცავად კანონით ან კანონით დადგენილი წესით აღიარებულია სახელმწიფო საიდუმლოებად. საქართველოს კონსტიტუციით რეგლამენტირებული საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის მითითებული ძირითადი უფლება კონკრეტიზირებულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-3 თავით. აღნიშნული კოდექსის 28-ე მუხლი იმეორებს კონსტიტუციურ ნორმას, რომ საჯარო ინფორმაცია ღიაა, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა და დადგენილი წესით სახელმწიფო, პროფესიული ან კომერციული საიდუმლოებისთვის ან პერსონალური მონაცემებისთვის მიკუთვნებული ინფორმაციისა.

აქვე, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს აღნიშნული კოდექსის მე-10 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომელიც ადგენს, რომ ყველას აქვს უფლება, გაეცნოს ადმინისტრაციულ ორგანოში არსებულ საჯარო ინფორმაციას, აგრეთვე მიიღოს მისი ასლები, თუ ისინი არ შეიცავენ სახელმწიფო, პროფესიულ ან კომერციულ საიდუმლოებას ან პერსონალურ მონაცემებს. ამდენად, საჯარო დაწესებულებებში საჯარო ინფორმაციის ღიაობა უზრუნველყოფილია და მისი შეზღუდვა ორ შემთხვევაშია დაშვებული: როცა ეს კანონმდებლობით არის გათვალისწინებული და როცა დადგენილი წესით იგი მიეკუთვნება პერსონალურ მონაცემებს, სახელმწიფო, პროფესიულ ან კომერციულ საიდუმლოებას. პალატა მნიშვნელოვნად მიიჩნევს განმარტოს თუ რას მოიაზრებს საჯარო ინფორმაციის დეფინიციაში საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი. კერძოდ, კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,მ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საჯარო ინფორმაცია არის ოფიციალური დოკუმენტი (მათ შორის, ნახაზი, მაკეტი, გეგმა, სქემა, ფოტოსურათი, ელექტრონული ინფორმაცია, ვიდეო და აუდიოჩანაწერები), ანუ საჯარო დაწესებულებაში დაცული, აგრეთვე საჯარო დაწესებულების ან მოსამსახურის მიერ სამსახურებრივ საქმიანობასთან დაკავშირებით მიღებული, დამუშავებული, შექმნილი ან გაგზავნილი ინფორმაცია, ასევე საჯარო დაწესებულების მიერ პროაქტიულად გამოქვეყნებული ინფორმაცია.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ინფორმაციის თავისუფლება დემოკრატიული და სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპების გამოვლინებაა. საქართველოს კონსტიტუციაში საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უფლების განმტკიცებით სახელმწიფომ უზრუნველყო საჯარო დაწესებულებათა საქმიანობის შესაბამისი, დაშვებული მოცულობით ღიაობა, ამასთანავე, საზოგადოების ინფორმირებულობა ამგვარ დაწესებულებაში მიმდინარე პროცესებთან დაკავშირებით. ხსენებული უფლება წარმოადგენს სახელისუფლებო საქმიანობის კონტროლის უმნიშვნელოვანეს ინსტრუმენტს, რამდენადაც საჯარო ინფორმაციაზე წვდომის გარეშე შეუძლებელი იქნებოდა საჯარო ფუნქციათა შესრულებაზე სრულყოფილი საზოგადოებრივი ზედამხედველობის განხორციელება.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ შპს „...მა“ (...), 2023 წლის 27 მარტს N255 განცხადებით მიმართა მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიას და მოითხოვა საჯარო ინფორმაციის გაცემა. განცხადებაში დეტალურად იქნა მითითებული დაინტერესებაში არსებული მონაცემები. საქმის მასალებით ირკვევა, რომ მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიას (საჯარო ინფორმაციის გაცემაზე პასუხისმგებელ პირს) კანონით დადგენილ ვადაში შპს ...ისთვის პასუხი არ უცნობებია. დადგენილია, რომ შპს ...ის მიერ 2023 წლის 19 აპრილს წარდგენილ ადმინისტრაციულ საჩივარზე, ადმინისტრაციულმა ორგანომ იმსჯელა და მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიის საჩივრების განმხილველი კომისიის 2023 წლის 10 მაისის N2 გადაწყვეტილებით, უარი ეთქვა მოთხოვნილი ინფორმაციის გაცემაზე „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტზე მითითებით. წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში კასატორი ინფორმაციის გაცემაზე უარის თქმის საფუძველს ასევე მიუთითებს ზემოაღნიშნული პუნქტის ,,დ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, შიდა აუდიტორი ვალდებულია დაწესებულების ხელმძღვანელის თანხმობის გარეშე არ გახადოს საჯარო შიდა აუდიტორული შემოწმების შედეგები, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, მხარე ინფორმაციის გაცემას მოითხოვს სწორედ დაწესებულების ხელმძღვანელის მხრიდან, რომელსაც უფლება აქვს შიდა აუდიტორული შემოწმების შედეგების გასაჯაროების საკითხზე მიიღოს გადაწყვეტილება. უფრო მეტიც, საჯარო დაწესებულება, რომელიც ფინანსდება სახელმწიფო ან ადგილობრივი ბიუჯეტის სახსრებიდან, ვალდებულია გასცეს საზოგადოებისთვის საინტერესო აუდიტორული შედეგები, მით უფრო, რომ მოსარჩელის (მოწინააღმდეგე მხარე) დაინტერესებაშია ძირითადად სტატისტიკური მონაცემების მიღება დეპერსონიზებული ე.წ. დაშტრიხული სახით. ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს იმ მსჯელობას, რომ აღნიშნულ არგუმენტზე მითითებით მოპასუხის უარი საჯარო ინფორმაციის გაცემაზე უსაფუძვლო და კანონშეუსაბამოა. მიუხედავად იმისა, რომ საჯარო ინფორმაციის მიღებით დაინტერესებული პირი არ არის ვალდებული დაასაბუთოს აღნიშნული ინფორმაციის მოთხოვნის მოტივი ან მიზანი, მოცემულ შემთხვევაში შპს ...თავდაპირველად წარდგენილ განცხადებაში ცალსახად მიუთითებდა მის ინტერესზე, ხოლო საჯარო დაწესებულება, თავის მხრივ, ვალდებული იყო აღნიშნული ინტერესის დაკმაყოფილებაზე, ვინაიდან საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა დაინტერესებულ პირს შესაძლებლობას აძლევს, გამოიკვლიოს მისთვის საინტერესო საჯარო მნიშვნელობის საკითხები, დასვას კითხვები, განიხილოს რამდენად ადეკვატურად ხორციელდება საჯარო ფუნქციები და თავად იყოს საზოგადოებრივი მნიშვნელობის მქონე გადაწყვეტილებების მიღებისა და იმპლემენტაციის პროცესის აქტიური მონაწილე. შესაბამისად, სახელმწიფო დაწესებულებებში დაცული საჯარო ინფორმაციის ღიაობა წარმოადგენს სახელმწიფო ორგანოების საქმიანობაზე ეფექტიანი საზოგადოებრივი კონტროლის მნიშვნელოვან წინაპირობას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტების შესაბამისად, საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტით დაცული „ინფორმაციის ღიაობა ხელს უწყობს სახელმწიფო დაწესებულებების ანგარიშვალდებულების ამაღლებასა და საქმიანობის ეფექტიანობის ზრდას. ღია მმართველობის პირობებში სახელმწიფო ორგანოებს/თანამდებობის პირებს აქვთ მოლოდინი, რომ შესაძლოა, მათი საქმიანობა გადამოწმდეს ნებისმიერი დაინტერესებული პირის მიერ და გადაცდომების აღმოჩენის შემთხვევაში დაექვემდებარონ როგორც სამართლებრივ, ისე პოლიტიკურ პასუხისმგებლობას. შესაბამისად, სახელმწიფო დაწესებულებებში დაცული საჯარო ინფორმაციის ღიაობა წარმოადგენს სახელმწიფო ორგანოების საქმიანობაზე ეფექტიანი საზოგადოებრივი კონტროლის მნიშვნელოვან წინაპირობას. ღია მმართველობა არსებითად მნიშვნელოვანია დემოკრატიულ საზოგადოებაში სახელმწიფო დაწესებულებებსა და მოქალაქეებს შორის ნდობის განსამტკიცებლად, სამართალდარღვევების (მაგალითად, კორუფცია, ნეპოტიზმი, საბიუჯეტო სახსრების არამიზნობრივი ხარჯვა) პრევენციისა და არსებული დარღვევების დროულად გამოსავლენად“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2017 წლის 27 მარტის №1/4/757 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე გიორგი კრავეიშვილი საქართველოს მთავრობის წინააღმდეგ“,II-5).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საჯარო ინფორმაციის გაცემის ვალდებულება ეკისრება არა მხოლოდ ადმინისტრაციულ ორგანოს, არამედ საჯარო დაწესებულებას (სზაკ 27ა.). ამასთან, საჯარო ინფორმაციის გაცემის მარეგულირებელი კანონმდებლობა იმგვარად არის ჩამოყალიბებული, რომ საჯარო დაწესებულება ვალდებულია ყოველთვის გასცეს საჯარო ინფორმაცია, თუკი არ არსებობს ინფორმაციის გაცემის დამაბრკოლებელი საფუძვლები, როგორიცაა - ინფორმაციის მიკუთვნება კომერციული ან პროფესიული საიდუმლოებისთვის ან პერსონალური მონაცემებისთვის (სზაკ 28; 10).

საკასაციო პალატა აქვე მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 42-ე მუხლს, რომელიც დეტალურად ჩამოთვლის იმ კონკრეტულ ინფორმაციათა კატეგორიას, რომლის გასაიდუმლოება დაუშვებელია და დამატებით მიუთითებს, რომ გარდა ჩამოთვლილისა, ყველას აქვს უფლება იცოდეს ყველა სხვა ინფორმაცია, რომელიც კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით არ არის მიჩნეული სახელმწიფო, კომერციულ ან პროფესიულ საიდუმლოებად ან არ წარმოადგენს პერსონალურ მონაცემებს (,,ნ“ ქვეპუნქტი). შესაბამისად, კასატორის მითითება მასზე, რომ აღნიშნული მუხლით პირდაპირ არ არის მითითებული შიდა აუდიტორიული საქმიანობის შედეგების გასაჯაროების თაობაზე, არ გამორიცხავს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას გასცეს საჯარო ინფორმაცია. საკასაციო პალატა ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის გაზიარებით მიიჩნევს, რომ აღნიშნული საფუძვლით საჯარო ინფორმაციის გაცემის განხორციელებაზე უარი შესაძლოა ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმგვარ დასაბუთებას, რომ მოთხოვნილი ინფორმაცია უკავშირდება სახელმწიფო, კომერციულ ან პროფესიულ საიდუმლოებას, ასევე პერსონალურ მონაცემებს, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანო სახელმწიფო, კომერციულ ან პროფესიულ საიდუმლოებასთან მიმართებით ვერ ასაბუთებს, თუმცა მიუთითებს, რომ შიდა აუდიტორიული შემოწმების შედეგები შეიცავს პერსონალურ მონაცემებს, რაც გამორიცხავს მათი გაცემის შესაძლებლობას. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს ინფორმაციის გაცემაზე უარის თქმის კანონიერი საფუძვლები. მოთხოვნილი ინფორმაცია არ მიეკუთვნება კომერციულ ან/და პროფესიულ საიდუმლოებას, რის გამოც, მოთხოვნილი ინფორმაცია ექვემდებარებოდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესის შესაბამისად გაცემას, შესაბამისი პერსონალური მონაცემების დაცვით. კასატორი ვერ უთითებს შესაბამის საკანონმდებლო საფუძვლებს და ინფორმაციის შინაარსიდან გამომდინარე ვერ ასაბუთებს, საჯარო ინფორმაციის გაცემაზე უარის თქმის საფუძვლების არსებობას.

შიდა აუდიტის საქმიანობის შინაარსის გათვალისწინებით, მოთხოვნილი საჯარო ინფორმაცია შეიძლება მართლად შეიცავდეს პერსონალურ მონაცემებს, თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, შპს ...ის („...“) ინტერესს წარმოადგენს განცხადებაში დასმული საკითხების შესახებ ინფორმაციის მიღება არა იდენტიფიცირებადი სახით, არამედ დეპერსონიზებული წესით. ამასთან, უმეტესად მოთხოვნილია სტატისტიკური მონაცემები. შესაბამისად, მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების ის მსჯელობა, რომ ფაქტი, რომ მოთხოვნილი ინფორმაცია შესაძლოა შეიცავდეს პერსონალურ მონაცემებს, არ წარმოადგენს აღნიშნული ინფორმაციის ღიაობის სრულად შეზღუდვის საფუძველს.

რაც შეეხება კასატორის მსჯელობას საჯარო ინფორმაციის გაცემის დისკრეციულ უფლებამოსილებასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის აღნიშნულ მსჯელობას და განმარტავს, რომ საჯარო დაწესებულება ვალდებულია გასცეს მასთან დაცული ნებისმიერი სახის ინფორმაცია, რომელიც არ არის გასაიდუმლოებული, მით უფრო, რომ მოთხოვნილი ინფორმაციის შინაარსის გათვალისწინებით, მისი გაცემის მიმართ ღიაობის მომეტებული ინტერესი არსებობს, ვინაიდან ემსახურება სახელმწიფო ორგანოების საქმიანობაზე საზოგადოებრივი კონტროლის განხორციელებისა და საჯარო დაწესებულების ანგარიშვალდებულების მიზანს.

კონკრეტულ შემთხვევაში კასატორი მიიჩნევს, რომ მუნიციპალიტეტის მერის მიერ, მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ინფორმაცია არ გაიცა დისკრეციული უფლებამოსილების საფუძველზე. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს კანონმდებლობაში ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციული უფლებამოსილების ზოგადი განმარტება მოცემულია საქართველოს ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსში, კერძოდ, მეორე მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დისკრეციული უფლებამოსილება ადმინისტრაციულ ორგანოს ან თანამდებობის პირს ანიჭებს თავისუფლებას საჯარო და კერძო ინტერესების დაცვის საფუძველზე კანონმდებლობის შესაბამისი რამდენიმე გადაწყვეტილებიდან შეარჩიოს ყველაზე მისაღები გადაწყვეტილება. იმავე კოდექსის მე-7 მუხლის თანახმად, დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას არ შეიძლება გამოიცეს ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი, თუ პირის კანონით დაცული უფლებებისა და ინტერესებისათვის მიყენებული ზიანი არსებითად აღემატება იმ სიკეთეს, რომლის მისაღებადაც იგი გამოიცა; დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას გამოცემული ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტით გათვალისწინებულმა ზომებმა არ შეიძლება გამოიწვიოს პირის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაუსაბუთებელი შეზღუდვა. შესაბამისად, როდესაც ინტერესების დაპირისპირება გარდაუვალია, მნიშვნელოვანია მათი ჰარმონიზაცია და სამართლიანი დაბალანსება. ხაზგასასმელია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოსთვის საკითხის გადასაწყვეტად მინიჭებული დისკრეციული უფლებამოსილების არსებობა, ერთმნიშვნელოვნად არ განაპირობებს მისი გამოყენებით მიღებული გადაწყვეტილების მართლზომიერებას. სწორედ სასამართლოს კონსტიტუციურ ვალდებულებას წარმოადგენს გააკონტროლოს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებული დისკრეციული უფლებამოსილების კანონიერება, კერძოდ, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, ხომ არ დასტურდება ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან დისკრეციული უფლებამოსილების კანონით დადგენილ ფარგლებს გადაცილებით და კანონის მიზნის უგულებელყოფით განხორციელება. ამგვარად, სასამართლო იცავს რა ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციის სფეროს, იმავდროულად, აქვს შესაძლებლობა მოახდინოს ზემოქმედება მმართველობის ამ სფეროზე, ვინაიდან არ არსებობს აბსოლუტურად დისკრეციული უფლებამოსილება, ისევე როგორც აბსოლუტური საკანონმდებლო განსაზღვრულობა, უფლებამოსილება ყოველთვის უკავშირდება კანონმდებლობით განსაზღვრული კომპეტენციის ფარგლებს, იმ ფაქტობრივი გარემოებების დადგენას, რომლებიც საფუძვლად დაედო ამა თუ იმ გადაწყვეტილებას, თანასწორობის, დასაბუთებულობის, საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის, თანაფარდობის პრინციპების დაცვის მოთხოვნას. ხსენებული კრიტერიუმების სინთეზი შესაძლებლობას აძლევს სასამართლოს, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის კანონიერების შემოწმებისას შეაფასოს ზემოაღნიშნული ასპექტები. განსახილველ შემთხვევაში მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების ის მსჯელობა, რომ დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, ინფორმაციის გაცემის დაუშვებლობაზე, ადმინისტრაციულ ორგანოს კონკრეტული და დასაბუთებული პოზიცია წარმოდგენილი არ არის.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მარნეულის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 29 მაისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

გიორგი გოგიაშვილი