¹ას-179-506-09 22 ოქტომბერი, 2009 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

თ. თოდრია (მომხსენებელი), რ. ნადირიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ თ. ს-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ა. რ-ძე (მოპასუხე)

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება

გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2008 წლის 16 ივნისს თ. ს-ძემ სარჩელით მიმართა სასამართლოს ა. რ-ძის მიმართ და მხარეთა შორის სასაზღვრე მიჯნის დადგენა და მის საკუთრებაში გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთა მოითხოვა. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ ქ. ბათუმში, ... ქუჩა ¹36-ში 2000 წლის 2 მაისს მოსარჩელემ გ. და დ. ა-ძეებისგან საკუთრების უფლებით შეიძინა 708 კვ. მ მიწის ნაკვეთზე არსებული სახლთმფლობელობის 6/11 ნაწილი, ხოლო ამავე მისამართზე მოპასუხე ა. რ-ძეს საკუთრებაში გააჩნია სახლთმფლობელობის 5/11 ნაწილი. აღნიშნულ მისამართზე მხარეების საკუთრებაში არსებული დასახელებული წილები დარეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში. მხარეთა საერთო საკუთრებაშია ამავე მისამართზე 708 კვ. მ მიწის ნაკვეთი, რომლის გაყოფაზე მხარეები ვერ შეთანხმდნენ.

აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ქ. ბათუმში, ... ქუჩა ¹36-ში მდებარე საერთო საკუთრებაში არსებულ 708 კვ. მიწის ნაკვეთზე საზიარო საკუთრების გაუქმება, თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთიდან მასზე 6/11 ნაწილის რეალურად გამოყოფა, მხარეთა შორის სასაზღვრე მიჯნის დადგენა და მის საკუთრებაში გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილებით თ. ს-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ქ.ბათუმში, ... ქ. ¹36-38-ში მდებარე მხარეთა საერთო საკუთრებაში არსებული 708 კვ. მ მიწის ნაკვეთზე საზიარო საკუთრება გაუქმდა და მოსარჩელე თ. ს-ძეს აღნიშნული მიწის ნაკვეთიდან ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეალურად გამოეყო 6/11 ნაწილის შესატყვისი 386,19 კვ.მ მიწის ნაკვეთი; დადგინდა, რომ მისი გამიჯვნა მოპასუხე ა. რ-ძის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთიდან უნდა მოხდეს საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნაზე თანდართული სქემა-ნახაზის “ა” ვარიანტის შესაბამისად.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. რ-ძემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ა. რ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, თ. ს-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ქ.ბათუმში, ... ქ. ¹36-38-ში მდებარე მხარეთა საერთო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთზე გაუქმდა საზიარო უფლება, თ. ს-ძეს აღნიშნულ მიწის ნაკვეთიდან ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეალურად გამოეყო მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული, იზოლირებულად შემოსაზღვრული 266 კვ. მ მიწის ნაკვეთი. ა. რ-ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში გამოეყო მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული, იზოლირებულად შემოსაზღვრული 485 კვ. მ მიწის ნაკვეთი, ნაკვეთებს შორის საზღვრად მიჩნეულ იქნა უკვე არსებული მიჯნა.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, მიუთითა, რომ 2008 წლის 30 აპრილის მდგომარეობით, ქ. ბათუმში, ... ქუჩა ¹36-ში, 708 კვ. მ მიწის ნაკვეთი ირიცხებოდა მხარეთა საერთო საკუთრებაში. 2003 წლის მარტის მდგომარეობით გაცემული საჯარო რეესტრის ამონაწერის შესაბამისად, თ. სოლომონის საკუთრებად აღრიცხულია ... ქუჩა ¹36-38-ში არსებული სახლთფმლობელობის 6/11 ნაწილი, ხოლო ა. რ-ძის საკუთრებად 5/11 ნაწილი. მოსარჩელის მიერ აღნიშნულ მისამართზე სახლთმფლობელობის ნაწილი, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, შეძენილია 2002 წლის 2 მაისს, ვლადიმერ, გ. და დ. ა-ძეებისგან.

პალატამ დადგენილად ცნო, რომ ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹36-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი დაუზუსტებელი მონაცემებით შეადგენს 708 კვ. მ-ს და ა. რ-ძისა და თ. ს-ძის საერთო საკუთრებაა; აღნიშნულ მისამართზე შენობა-ნაგებობა 96, 29 კვ. მ, ავტოსადგომი 25, 8 კვ.მ დამხმარე ლიტ „უ“, „ს“ ა. რ-ძის, ხოლო 112, 13 კვ. მ შენობა-ნაგებობა თ. ს-ძის საკუთრებაა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ იმის გათვალისწინებით, რომ ჯერ კიდევ 1990 წლისთვის თ. ს-ძის წინამორბედ მესაკუთრესა და ა. რ-ძეს შორის განსაზღვრული იყო საზიარო საგნის მართვისა და სარგებლობის წესი, ათეული წლების განმავლობაში ფაქტობრივად გაყოფილი იყო საზიარო ქონება და ნაკვეთებს შორის გავლებული იყო მყარი სასაზღვრო მიჯნა, საზიარო მიწით სარგებლობის ეს წესი გამოყენებულ უნდა იქნეს წინა მესაკუთრის უფლებამონაცვლის - თ. ს-ძის მიმართაც.

სააპელაციო პალატამ ასევე, მიუთითა, რომ, ვინაიდან ქ. ბათუმში, ... ქუჩა ¹36-ში მხარეთა საერთო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი შეესაბამება საჯარო რეესტრში დაფიქსირებულ საზღვრებს და აზომვის შედეგად, ფაქტობრივად, დაზუსტებული მონაცემია 750 კვ.მ, ამასთან სახლთმფლობელობა გაყოფილია ორ ნაწილად, რომლის ერთი ნაწილი, იზოლირებულად შემოსაზღვრული 485 კვ. მ ა. რ-ძის კუთვნილებაა, ხოლო მეორე, ასევე იზოლირებულად შემოსაზღვრული 266 კვ.მ თ. ს-ძის კუთვნილებაა და მიწის ნაკვეთებს გააჩნიათ დამოუკიდებელი შესასვლელები ეზოებში, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე თ. ს-ძეს, აღნიშნული მიწის ნაკვეთიდან ინდივიდუალურად საკუთრებაში რეალურად უნდა გამოყოს არა მიწის ნაკვეთის 6/11 ნაწილი, არამედ მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული, იზოლირებულად შემოსაზღვრული 266 კვ. მ მიწის ნაკვეთი; ა. რ-ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში უნდა გამოეყოს არა მიწის ნაკვეთის 1/5, არამედ მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული, იზოლირებულად შემოსაზღვრული 485 კვ. მ მიწის ნაკვეთი,

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, ვინაიდან გარკვეულია ნაკვეთებს შორის საზღვარი და გავლებულია მიჯნა, სამოქალაქო კოდექსის 181-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ნაკვეთებს შორის საზღვრად მიჩნეულ უნდა იქნეს უკვე არსებული მიჯნა.

სააპელაციო პალატის განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა თ. ს-ძემ. კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

კასატორმა მიუთითა, რომ სააპელაციო პალატამ არ გამოიყენა კანონი რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის I და II ნაწილები.

კასატორმა მიუთითა, რომ ყოფილი ტექბიუროს მონაცემებში, ტექპასპორტში, 200 წლის 27 აპრილის ცნობა-დახასიათებაში, მისი საკუთრების საფუძვლად მითითებულია 1991 წლის 17 დეკემბრის ¹380 გადაწყვეტილება და 1992 წლის 10 აპრილის ექსპლოატაციაში მიღების აქტი, რომლის მიხედვითაც ექსპლოატაციაში მიიღეს და საკუთრებაში დაუკანონდა 96,29 კვ. მ-ის გარდა, დამატებით პირველ სართულზე მდებარე 25,8 კვ. მ შენობა-ნაგებობანი და ეზოში მდებარე ლიტ “ყ” დამხმარე სათავსები. კასატორის მოსაზრებით, სწორედ ფართობის დაუზუსტებლობით საერთო საკუთრებაში შემცირდა მისი წილი, რაც არ გაითვალისწინა სასამართლომ.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნა, კერძოდ, სასამართლომ მოპასუხეს მიაკუთვნა იმაზე მეტი, რაც მას არ მოუთხოვია. სააპელაციო პალატა ასეთ გადაწყვეტილებამდე მივიდა 2008 წლის 24 ივლისის სანიჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე, რაც არასწორია, ვინაიდან პირველი ინსტანციის სასამართლომ საჯარო რეესტრის მონაცემებითა და ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე განახორციელა საზიარო მიწის ნაკვეთის გაყოფა წილების მიხედვით, რაც სამართლიანია.D

სააპელაციო პალატას მიაჩნია, რომ მხარეებს შორის საზღვარი დადგენილია, რაც უნდა იქნეს მიჩნეული საზიარო ქონების გამყოფად. კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს ამგვარ მოსაზრებას და მიუთითებს, რომ მხარეებს შორის დავის საგანია საზიარო ქონების წილების მიხედვით გაყოფა. მხარეებს შორის საზიარო ქონების სარგებლობის წესი დარღვეულია და სასამართლოს სწორედ ამაზე უნდა ემსჯელა ან საზიარო ქონება უნდა გაეყო მხარეთა შორის არსებული წილების მიხედვით ან თანაბარ წილად, რასაც ითვალისწინებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 954-ე მუხლი.

კასატორის აზრით, სააპელაციო პალატის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ თ.ს-ძის კუთვნილ მიწის ნაკვეთს გააჩნია დამოუკიდებელი შესასვლელი ეზოში, არ შეესაბამება სინამდვილეს, ვინაიდან მას გააჩნია მხოლოდ ვიწრო საცალფეხო შესასვლელი, ხოლო წილების სწორად განაწილების შემთხვევაში მას მიეცემა შესაძლებლობა, ჰქონდეს ნორმალური შესავლელი სახლში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ განიხილა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივარი, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ, სასამართლო საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის 2008 წლის 1 სექტემბრის ¹1568/5 დასკვნის თანახმად, დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო მიწა ნაცვლად 708 კვ.მ-ისა, ფაქტობრივად 750 კვ.მ-ია. სახლთმფლობელობა გაყოფილია ორ ნაწილად, რომლის ერთი ნაწილი, იზოლირებულად შემოსაზღვრულია 485 კვ.მ და ა. რ-ძის კუთვნილებაა, აგრეთვე, იზოლირებულად შემოსაზღვრულია 266 კვ.მ და თ. ს-ძის კუთვნილებაა.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ მოდავე მხარეებს შორის გავლებულია ბეტონის მიჯნა, რაზედაც აღმართულია მავთულბადის ღობე ჯერ კიდევ წინამორბედი მესაკუთრეების მიერ.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ჯერ კიდევ 1990 წლისათვის, თ. ს-ძის წინამორბედი მესაკუთრესა და ა. რ-ძეს შორის განისაზღვრა საზიარო საგნის მართვისა და სარგებლობის წესი, ათეული წლების მანძილზე გაიყო საზიარო ქონება და ნაკვეთებს შორის გავლებული იყო მყარი სასაზღვრო მიჯნა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის თანახმად, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება ამ თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს.

უდავო ფაქტია, რომ ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთი საზიარო საკუთრების უფლებით ეკუთვნის ორივე მხარეს.

ამასთან ერთად საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით მიწის ნაკვეთზე წილები მხარეთა შორის არ არის განაწილებული.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 954-ე მუხლის თანახმად, თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი, თითოეულ მონაწილეს ეკუთვნის თანაბარი წილი.

განსახილველი ნორმის თანახმად, წილების განაწილების თანაბრობის პრინციპი არ არსებობს მაშინ, თუ დადგენილია წილის კუთვნილების სპეციალური წესი, რაც შეიძლება განსაზღვრული იყოს კანონით ან მხარეთა (ან მათი წინამორბედი მესაკუთრეების) შორის დადებული ხელშეკრულებით.

კონკრეტულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლო უთითებს იმ გარემოებაზე, რომ ჯერ კიდევ 1990 წლისათვის, თ. ს-ძის წინამორბედ მესაკუთრესა და ა. რ-ძეს შორის განსაზღვრული იყო საზიარო საგნის მართვისა და სარგებლობის წესი, ათეული წლების მანძილზე დაიყო საზიარო ქონება და ნაკვეთებს შორის გავლებული იყო მყარი სასაზღვრო ბეტონის მიჯნა, რაზედაც აღმართულია მავთულბადის ღობე ჯერ კიდევ წინამორბედი მესაკუთრეების მიერ. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ აღნიშნული გარემოება მიუთითებს საზიარო უფლების მესაკუთრეთა მიერ სპეციალური შეთანხმების არსებობაზე.

აღნიშნული გარემოების საწინააღმდეგოდ კასატორს არა აქვს შემოტანილი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რაც მიუთითებდა იმაზე, რომ წინამორბედი მესაკუთრეების მიერ ათეული წლების მანძილზე არ გაყოფილა საზიარო ქონება და ნაკვეთებს შორის გაივლო მყარი სასაზღვრო ბეტონის მიჯნა.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ არ არის წარმოდგენილი დასაბუთებული პრეტენზია. კონკრეტულ შემთხვევაში დასაშვებ და დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება და სამართლებრივ-მატერიალური ნორმის არასწორად გამოყენება ან განმარტება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 954-ე მუხლის თანახმად, მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლება უნდა გაიყოს მხარეთა შორის ფაქტობრივად არსებული წესის შესახებ შეთანხმების მიხედვით.

კასატორმა აღნიშნა, რომ ა. რ-ძის წარმომადგენელმა განაცხადა და ოქმში დაფიქსირებულია, რომ ა. რ-ძის სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთი 369 კვ.მ-ია, ხოლო თ. ს-ძის 338 კვ.მ. სააპელაციო სასამართლომ კი ა. რ-ძეს საზიარო უძრავი ნაკვეთიდან საკუთრებაში გამოუყო 485 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ხოლო თ. ს-ძეს 266 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რითაც დაირღვა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლი.

ამასთან მიმართებაში საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასამართლო სხდომის ოქმში ა. რ-ძის წარმომადგენელი უთითებს, რომ ისინი თანახმა არიან, მათ დარჩეთ ის, რასაც რეალურად ფლობენ საზღვრის შეუცვლელად.

აღნიშნულის გათვალისწინებით მნიშვნელობა ენიჭება მხარის დამოკიდებულებას სასაზღვრო მიჯნის აღებასთან დაკავშირებით, ხოლო სასაზღვრო მიჯნით გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის მოცულობა, რაც მოითხოვს სპეციალური ცოდნას, დადგენილია სასამართლო საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის 2008 წლის 1 სექტემბრის ¹1568/5 დასკვნით, რაც წარმოადგენს საპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ერთ-ერთ საფუძველს.

ამდენად, საქმეში არ მოიპოვება ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც, საქართველოს საქმოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, გამორიცხავდა სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ მითითებული კანონი არ დარღვეულა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. ს-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება;

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.