საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

¹ას-208-470-08 .. ივლისი, 2008 წ

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

როზა ნადირიანი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ გ.ს-ძე (მოსარჩელე)

მოწი.აღმდეგე მხარე--- ნ. ს-ძე (შ-ი) დ.ჭ-შვლი, გ.გ-შვილი, (მოპასუხეები)

წარმომადგენელი---დ.ჭ-შვლის წარმომადგენელი---ც.დ-შვილი, ნ. ს-ძის წარმომადგენელი—ე.გ-შვილი

ნოტარიუსი---ე.შ-შვილი, ნ.ჯ-ძე,

გასაჩივრებული განჩინება –თ.-ის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 20..წ. .. დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ჩუქების და ნასყიდობის გარიგებათა ბათილად ცნობა, სადავო ბი.ზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

გ.ს-ძემ 20..წ. .. იანვარს სარჩელით მიმართა თ.-ის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების –ნ. ს-ძის, გ.გ-შვილის, დ.ჭ-შვლის, ნოტარიუსების ნ.ჯ-ძისა დ ე.შ-შვილის მიმართ და მოითხოვა მის მიერ ნ. ს-ძისათვის ბინის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. ასევე ც. ს-ძესა და გ.გ-შვილსა და შემდეგ ამ უკანასკნელსა და დ.ჭ-შვლს შორის დადებული ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა და ბინის დაბრუნება მის საკუთრებაში.

თ.-ის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 20..წ. .. მარტის გადაწყვეტილებით გ.ს-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. დ. ჭ-შვლის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, დ. ჭ-შვლის სახელზე რიცხული უძრავი ქონება მდებარე – ქ. თ.-ში, მ. ქ. ¹.., ბ. ¹.. (წილობრივი მონაცემებით 60\5382) გამოთხოვილ იქნა გ. ს-ძის უკანონო მფლობელობიდან, გ. ს-ძე გამოსახლებულ იქნა აღნიშნული ბინიდან და ბი. გადაეცა დ.ჭ-შვლს; გ. ს-ძეს დ. ჭ-შვლის სასარგებლოდ დაეკისრა მიუღებელი შემოსავლის (სარგებელი) ანაზღაურება, 20..წ. აგვისტოს თვიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე თვეში 500 ლარის ოდენობით.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ს-ძემ და მოითხოვა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების მთლიანად გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება.

თ.-ის სააპელაციო სასამართლოს 20..წ. .. დეკემბრის განჩინებით გ.ს-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელი დარჩა თ.-ის საქალაქო სასამართლოს 20..წ. .. მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოცემულ საქმეზე თ.-ის საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები, კერძოდ:

....წ. .. სექტემბერს გ. ს-ძემ თავისი კუთვნილი ბი. მდებარე ქ. თ.-ში, მ. ქ. ¹.., ბ. ¹.., სანოტარო წესით დამოწმებული ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრებაში გადასცა ქალიშვილს ნ. ს-ძეს; აღნიშნული ხელშეკრულება იმავე წლის 20 დეკემბერს აღრიცხული იქნა ქ. თ.-ის ტექინვენტარიზაციის ბიუროში.

20..წ. . აგვისტოს ნ. ს-ძემ (შტაინინგერი) დედამისს მიანიჭა კუთვნილი ბინის გასხვისების უფლებამოსილება; აღნიშნულის საფუძველზე ც. ს-ძესა და გ.გ-შვილს შორის დაიდო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება 20..წ. .. აპრილს; გ. გ-შვილი აღირიცხა სადავო ბინის მესაკუთრედ;

20..წ. .. ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულებით გ. გ-შვილმა თავისი კუთვნილი ბი. გაასხვისა დ. ჭ-შვლზე; ბი.ზე აღრიცხული იქნა დ. ჭ-შვლის საკუთრების უფლება;

ნ. ს-ძემ სადავო ბი.ზე 20..წ. .. აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულება გ. გ-შვილთან დადო წარმომადგენლის (დედამისი) ცირა ს-ძის მეშვეობით. ცირა ს-ძე ნ. ს-ძის სახელით ხელშეკრულების დადებისას მოქმედებდა შესაბამისი მინდობილობით.

დადგენილია, რომ გ. ს-ძე სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე 20..წ. ივლისიდან ცხოვრობს სადავო ბი.ში და მასზე ახორციელებს ფაქტობრივ მფლობელობას, რითაც მესაკუთრე დ. ჭ-შვლს ადგება ზიანი, ხელი ეშლება რა საკუთარი ნივთით მფლობელობასა და სარგებლობაში. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვი.იდან გაჩუქებული ნივთი დავის პერიოდში აღარ იმყოფებოდა ნ. ს-ძის საკუთრებაში (მის მიერ გასხვისებული იქნა გ. გ-შვილზე, ხოლო შემდეგ ამ უკანასკნელმა გაასხვისა დ. ჭ-შვლზე), აღარ არსებობდა დასაჩუქრებულისგან გაჩუქებული ნივთის გამოთხოვის საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე ნ. ს-ძის მიერ სარჩელის ცნობა ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და გაჩუქებული ნივთის გამოთხოვის ნაწილში, არ წარმოადგენდა ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს, ვი.იდან მოპასუხეს აღარ გააჩნდა მატერიალურ-სამართლებრივი უფლება გაჩუქებულ ნივთზე;

სააპელაციო სასამართლომ დასაბუთებულად ცნო პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე გ. ს-ძეს ნამდვილი იურიდიული ინტერესი არ გააჩნდა, ვი.იდან სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის შემთხვევაში ბინის დაბრუნების მოთხოვნის უფლება ჰქონდათ ამ გარიგების მონაწილე პირებს, ანუ გამყიდველებს, რომელთაც ერთ შემთხვევაში წარმოადგენდა ნ. ს-ძე, ხოლო მეორე შემთხვევაში გ.გ-შვილი; სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ის გარემოება, რომ გ. ს-ძე 20..წ. აგვისტოს თვიდან სადავო ბი.ზე ახორციელებდა ფაქტობრივ მფლობელობას სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, ხოლო აღნიშნული ბინის მესაკუთრე იყო დ. ჭ-შვლი, მას ჰქონდა უფლება მოეთხოვა ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა და თავისუფალ მდგომარეობაში დაბრუნება.

დ. ჭ-შვლის მიერ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნასთან დაკავშირებით, პალატამ განმარტა, რომ ვი.იდან გ. ს-ძე ხელს უშლიდა დ. ჭ-შვლს საკუთარი ნივთის მფლობელობაში და აღნიშნულით აყენებდა მას ზიანს, შეეძლო გაექირავები. ბი. და მიეღო შემოსავალი, გ. ს-ძეს დააკისრა 20..წ. აგვისტოს თვიდან 500 ლარის გადახდა გადაწყვეტილების აღსრულებამდე;

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ.ს-ძემ.

კასატორის აზრით, მოცემულ შემთხვევაში საქმის განმხილველმა სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მან სარჩელით მოითხოვა გ.გ-შვილსა და დ.ჭ-შვლს შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ასევე ნ. შ-სა და გ.გ-შვილს შორის დადებული ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა და ხელშეკრულებების ბათილად ცნობით სადავო ბი. დაუბრუნდებოდა თავდაპირველ გამყიდველს ნ. ს-ძეს და შესაბამისად მისი მოთხოვნა ამ მხრივ იყო მართებული, ხოლო სასამართლოს მსჯელობა იმ შემთხვევაში იქნებოდა სწორი თუ კასატორი არ მოითხოვდა დასახელებული ხელშეკრულებების ბათილად ცნობას.

კასატორის განმარტებით, სასამართლოს მხრიდან იმის მტკიცება, რომ მას არ გააჩნდა იურიდიული ინტერესი გასაჩივრებული ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის თვალსაზრისით, იყო მცდარი, ვინაიდან სარჩელის დაკმაყოფილებას შედეგად მოყვებოდა სადავო ნივთის მის სახელზე აღრიცხვა

კასატორის აზრით, აღნიშნული ხელშეკრულება დადებული იყო მოჩვენებით, რაზეც სასამართლოს ყურადღება არ გაუმახვილებია. ასევე არ უმსჯელია, რომ გ. გ-შვილი არ იყო სადავო ბინის მესაკუთრე და შესაბამისად ამ ბი.ზე საკუთრების უფლებას სხვა პირს ვერ გადასცემდა.

კასატორი განმარტავს, რომ მას არასწორად დაეკისრა ზიანის ანაზღაურება დ.ჭ-შვლის სასარგებლოდ, ვინაიდან იგი სადავო ბი.ში ისე ცხოვრობდა რომ არც იცოდა დ.ჭ-შვლის არსებობის შესახებ, შესაბამისად ადგილი არც ჰქონია მისი უფლებების შელახვას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ განიხილა საქმის მასალები, გაეცნო საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

გ.ს-ძესა და ნ. ს-ძეს შორის ჩუქების ხელშეკრულება დადებულია ....წ. 20 სექტემბერს, ანუ მხარეთა შორის ჩუქების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ურთიერთობები წარმოშობილია ამ დროისთვის სამოქალაქო კოდექსის ..07-ე მუხლის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობების მონაწილეებს სურთ ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ, ან, თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს. ვინაიდან, აქ მითითებულ გამონაკლის შემთხვევებს ადგილი არ ჰქონია და არც კასატორის მიერ არ არის მითითებული აღნიშნულის თაობაზე, გამოყენებული უნდა იქნეს ძველი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის ნორმები. აღნიშნული ნორმატიული აქტის ..8-ე და ..9-ე მუხლები არ ითვალისწინებს ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების შესაძლებლობას. ამდენად, აღნიშნული ვრცელდება გ.ს-ძესა და ნ. ს-ძეს შორის დადებულ ხელშეკრულებაზე. მიუხედავად იმისა, თუ როდის მოხდა დასაჩუქრებლის მიერ უმადურობის გამოვლენა არ ნიშნავს იმას, რომ მხარეთა შორის წარმოიშვა ახალი სამართლებრივი ურთიერთობა. სამართლებრივი ურთიერთობა რჩება იგივე, რაც მანამდე არსებობდა მხარეთა შორის, მაგრამ უმადურობა ჩაითვლებოდა ამ ურთიერთობიდან გამომდი.რე შესაბამისი შედეგების დადგომის საფუძვლად, თუ მასზე გავრცელდებოდა ახალი სამოქალაქო კოდექსის ნორმები, რაც მოცემულ შემთხვევაში დაუშვებელია. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მითითებული ნორმების საფუძველზე ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმება დაუშვებელია.

რაც შეეხება ნ. ს-ძესა და გ.გ-შვილს შორის, ხოლო შემდეგ გ.გ-შვილსა და დ.ჭ-შვლს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობას, იგი შეიძლება მოთხოვნილი იქნეს იმ პირის მიერ, ვის მიმართაც შეიძლება შესაბამისი სამართლებრივი შედეგი დადგეს. ასეთი სახის შედეგი კი შეიძლება დადგეს მხოლოდ ნ. ს-ძე (შტაინინგერის) მიმართ. ამ უკანასკნელის სარჩელის არ არსებობის გამო შეუძლებელია სასამართლომ შეფასება მისცეს მხარის მიერ სადავოდ გამხდარ გარიგებებს. იმ პირობებში კი როდესაც არ ხდება ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმება, შეუძლებელია გ. ს-ძეს ხელშეკრულებათა ბათილად ცნობამ რაიმე სარგებელი მოუტანოს.

მოცემულ შემთხვევაში გ.ს-ძის სარჩელი ნასყიდობის ხელშეკრულებათა ბათილობის თაობაზე არ წარმოადგენს აღიარებით სარჩელს. იგი მიჩნეულ უნდა იქნეს მიკუთვნებით სარჩელად, რადგან მოსარჩელე გაჩუქებული და შემდეგ გაყიდული უძრავი ნივთის დაბრუნებას ითხოვს. აქედან გამომდინარე, სასამართლოს მსჯელობა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ..0-ე მუხლის შესაბამისად იურიდიული ინტერესესის არქონის არსებობის თაობაზე უსაფუძვლოა. მართალია როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმებით არ დგება გ.ს-ძისათვის სასურველი შედეგი, მაგრამ აღნიშნული განპირობებულია არა იმით, რომ მას ..0-ე მუხლის შესაბამისად არ გააჩნია იურიდიული ინტერესი, არამედ იმით, რომ გ.ს-ძე ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარე არ არის და ხელშეკრულების ბათილობის შედეგად მას სადავო ნივთი ვერ დაუბრუნდება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად საქმის განხილვას სასამართლო შეუდგება იმ პირის განცხადებით, რომელიც მიმართავს მას თავისი უფლების ან კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დასაცავად. პალატა მიიჩნევს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებით დადებით მხარის არც უფლება და არც კანონიერი ინტერესი არ დარღვეულა, ანუ სარჩელი აღძრული მოთხოვნის უფლების არმქონე პირის მიერ, რომელსაც სამართლებრივად არასათანადო მხარედ მოიხსენიებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 84-ე მუხლი. ასეთი მხარის მიმართ კი სარჩელი არ შეიძლება განუხილველი დარჩეს, სარჩელს უარი უნდა ეთქვას დაკმაყოფილებაზე უსაფუძვლობის გამო, ამასთან სასამართლო ვალდებული არ არის შეცვალოს სათანადოთი არასათანადო მხარე.

პალატა ასევე განმარტავს, რომ არასათანადო მხარისათვის სარჩელზე უარის თქმა არ ნიშნავს იმას, რომ სათანადო მხარეს უფლება არ აქვს იდავოს მისი უფლების დარღვევის თაობაზე. მას შეუძლია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით მიმართოს სასამართლოს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდი.რე, პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. ასეთ შემთხვევაში კი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 4..-ე მუხლის თანახმად საკასაციო საჩივარი არ კმაყოფილდება. შესაბამისად უცვლელად უნდა იქნეს დატოვებული გასაჩივრებული განჩინება.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ..4-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ.

მოცემულ შემთხვევაში, პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარზე თანდართული მასალები ამოღებული უნდა იქნეს საქმიდან და უნდა დაუბრუნდეს კასატორს, ვინაიდან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას შეაფასოს საკასაციო ინსტანციის სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღძვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 4..-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გ.ს-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს თ.-ის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 20..წ. .. დეკემბრის განჩინება;

ამოღებულ იქნეს საქმიდან მასალები (ს.ფ.596-6..) და დაუბრუნდეს კასატორს.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.