ას-222-556-07 25 ივლისი, 2007 წ.
ქ.თბილისი
სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების
საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
რ. ნადირიანი, თ. თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ს.ს “ .. ..” (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარეები – ვ. დ-ე (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება–ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა- გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება
დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2003 წლის ნოემბერში ვ.დ-მ სარჩელით მიმართა ჭიათურის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხედ ს/ს „ .. ..“ დაასახელა და მოითხოვა: მოპასუხისათვის 6138 აშშ დოლარისა და ადვოკატის მომსახურეობისათვის ხარჯის _ 150 დოლარის გადახდა.
მოსარჩელის განმარტებით: მოპასუხის მიერ მიწისქვეშა სამუშაოების შედეგად დაზიანდა მისი საცხოვრებელი სახლი და მრავალწლიანი ნარგავები. ზარალის შემფასებელმა კომისიამ შეადგინა მიყენებული ზარალის აქტი, რომლითაც ზიანმა 7340,94 მანეთი შეადგინა, რაც გადაანგარიშებით - 6138 დოლარს უდრის.
ჭიათურის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 6 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს დ-ის სასარგებლოდ 6318 დოლარისა და ადვოკატის მომსახურეობისათვის - 150 დოლარის გადახდა დაეკისრა.
რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება .. .. რეაბილიტაციის მმართველის მიერ იქნა გასაჩივრებული სააპელაციო წესით.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითებათა გათვალისწინებით ვ. დ-ის სარჩელი საფუძვლიანია (ნაწილობრივ) და იგი უნდა დაკმაყოფილდეს. პალატამ ს.ს “ .. ..” სააპელაციო საჩივარი დააკმაყოფილა ნაწილობრივ. ვ. დ-ის სასარგებლოდ თანხის დაკისრების ნაწილში ცვლილებების შეტანით მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილებაა; დაკმაყოფილდა ვ. დ-ის სარჩელი. დაეკისრა ,, .. ..” ვ. დ-ის სასარგებლოდ 6138 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდა გადახდის დროისათვის არსებული კურსით, დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.
პალატამ მიიჩნია, რომ სწორედ 2003 წლის ნოემბრიდან დაირღვა მოსარჩელის უფლება, რადგან სწორედ ამ პერიოდისათვის გახდა მისთვის ცნობილი 1990 წლის აქტის გაუქმების თაობაზე. ასევე პალატამ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი ცნობიდან, რომ 1990 წელს მართლაც ჩამოართვეს მოსარჩელეს ის მიწის ნაკვეთი 900 მ2 მეტრი, რაზედაც 700 ძირი ვენახი იყო გაშენებული.
სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლიდან გამომდინარე დადგენილად მიიჩნია .. .. მიერ მოსარჩელეზე ზიანის მიყენების ფაქტი.
პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლო გასცდა მხარის მოთხოვნის ფარგლებს, რითაც დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნა. მოსარჩელე ითხოვდა 6138 დოლარს პირველი ინსტანციის სასამართლომ კი მას 6318 აშშ დოლარი მიაკუთვნა თავისი გადაწყვეტილებით.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს.ს “ .. ..” წარმომადგენელმა ლ. ს-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება.
კასატორის აზრით ს.ს “ .. ..” სტრუქტურაში მოხდა ცვლილებები, რომელიც შეეხო ს.ს. “ .. ..” საქმიანობით დაზარალებულთა საკითხებს, ამ მიზნით დაიწყო დაზარალებულთა საქმეების ხელახლა შესწავლა, რის გამოც ზარალების შეფასების კომისიამ ადგილზე მისვლით მოახდინა ტერიტორიის დათვალიერება და აღმოჩნდა, რომ ტერიტორია სადაც განთავსებული იყო 1990 წლის ზარალის აქტში დაფიქსირებული ნარგავები სტაბილურია, ნარგავები არა თუ განადგურებულია, არამედ დაზიანებულიც არაა. 1990 წლის აქტის შედგენის საფუძველი კი გახდა ცნობა სოფლის მეურნეობიდან გაცემული, რომ თითქოსდა მან მიწა მთლიანად ჩააბარა ს/გ “ .. ..” დამხმარე მეურნეობას, რაც არასწორია, მიწას რომელზედაც განლაგებულია ნერგები დღესაც ვ. დ-ე ფლობს, ამიტომ ვ. დ-ის აქტი ნარგავებისა 1990 წლის 1998 წლის გაუქმებულია.
კასატორი განმარტავს, რომ სასამართლო დაეყრდნო მოსარჩელის განმარტებას და დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მან აჩეხა ვენახი, რაც არ შეესაბამება სინამდვილეს, მიწის ნაკვეთს, რომელზეც შედგენილია ზარალის აქტი, დღესაც ფდლობს ვ. დ-ე პირად საკუთრებაში, ხოლო ვენახი, არც აქტის შედგენის დროს ყოფილა და არც ამჟამად არის, აგროწესებიდან გამომდინარე ერთ მაღლარ ვაზს ესაჭიროება 16მ2 დან 20მ მიწის ფართობი. აქტში დაფიქსირებულია, რომ მას ჰქონდა 700 ძირი ვენახი 900მ2 მიწის ფართზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ 700 ძირი მაღლარი ვენახის არსებობა თუნდაც 900მ2 მიწის ფართზე ყოვლად შეუძლებელია, რადგან თუ ერთ ძირ მაღლარ ვაზს ესაჭიროება 16მ2 მიწის ფართობი მაშინ 700 ძირ მაღლარ ვენახს მინიმუმ დასჭირდებოდა 11 200 მ2 მიწის ფართობი, რაც იმას მოწმობს, რომ აქტი არასწორადაა შედგენილი და არ შეესაბამება ფაქტიურ გარემოებას. ცნობა (¹...) გაცემული ს/გ “ჭ .. ..” დამხმარე სოფლის მეურნეობის მიერ, რომელიც გახდა საფუძველი 1990 წლის აქტის გადაანგარიშებისა არასწორია. ს.ს. “ .. ..ში” რომელშიც შედიოდა და დღესაც შედის დამხმარე სოფლის მეურნეობა, ვერ იქნა მოძიებული მიღება-ჩაბარების აქტი მიწის ჩაბარების თაობაზე. გარდა ამისა ვ. დ-ს 2005 წლის 4 ოქტომბრის ¹17-14-38 ცნობით დასტურდება, რომ მრავალწლიან ნარგავებზე ზიანის საზღაური მიღებული აქვს 4-ჯერ, მთლიანად. ამიტომაა რომ კომისიამ 1990 წლის და 1998 წლის ზარალის აქტები გააუქმა და რეაბილიტაციის პროგრამით კრედიტორთა სიაში იგი აღრიცხული არ არის ვენახსა და მრავალწლ.ნ ნარგავებზე, დღეს ვ. დ-ს არ აქვს არავითარი აქტი, რომელიც იურიდიული ძალის მქონეა და არა აქვს მტკიცება, რაზედაც დაამყარებს თავის მოთხოვნას.
ს.ს. “ .. ..” არ იზიარებს საპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ დ-ის მოთხოვნა არ არის ხანდაზმული, რადგან სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად ვ. დ-ს სარჩელის უფლება წარმოეშვა იმ დღიდან, როცა ზარალის შემფასებელმა კომისიამ გააუქმა ზარალის აქტი და ამის შემდეგ ე.ი. 2003 წელს წარმოეშვა სარჩელის უფლება. ასევე კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის განჩინება იურიდიულად არ არის დასაბუთებული, რის გამოც იგი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის თანახმად კანონის დარღვევით მიღებულად უნდა ჩაითვალოს.
უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 აპრილის განჩინებით სს “ .. ..” საკასაციო საჩივარი მიღებული იქნა წარმოებაში. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატამ განიხილა საქმის მასალები, გაეცნო საკასაციო საჩივარს და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ სამთო სამუშაოების შედეგად მოსახლეობაზე მიყენებული ზარალის შემფასებელი კომისიის 1990 წლის 21 დეკემბრის აქტით და სს „ .. ..“დირექტორთა გამგეობის სხდომის 1998 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ჭიათურის რაიონის სოფ. ... მცხოვრები ვ. ს-ის ძე დ-ის მრავალწლიანი ნარგავები და ვაზი დაზიანებული იყო მარგანეცის ფენის მიწისქვეშა წესით დამუშავების შედეგად და ზიანის ოდენობამ გადაანგარიშების საფუძველზე 1998 წლისათვის 6138 აშშ დოლარი შეადგინა.
2003 წლის 22 სექტემბერს სს „ .. ..ს“ ზარალის შემფასებელი კომისიის 22 ოქმით გაუქმებული იქნა ვ. დ-ის მრავალწლიანი ნარგავების 1990 წლის 21 დეკემბრის ზარალის აქტი, რის შესახებაც ვ. დ-ს 2003 წლის ნოემბერში ეცნობა.
პალატა იზიარებს კასატორის მითითებას იმის თაობაზე, რომ ვ. დ-ის მოთხოვნა ხანდაზმულია. 1998 წელს სს „ .. ..მა“ ფაქტიურად აღიარა ვ. დ-ის მიმართ ვალდებულება 6138 აშშ დოლარის ოდენობით.
ამდენად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის ათვლაც უნდა დაიწყოს ამ პერიოდიდან. ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში დავა გამომდინარეობს დელიქტურ ვალდებულებებიდან, ხანდაზმულობის ვადის ასათვლელად უნდა გამოყენებული იქნეს 1008-ე მუხლი. აღნიშნული ნორმის თანახმად დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა სამი წელ. იმ მომენტიდან როცა დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. ამიტომ ვადის ათვლა უნდა დაიწყოს 1998 წლიდან და არა 2003 წლიდან, როგორც ამას უთითებს სააპელაციო სასამართლო. 2003 წლიდან სს „ .. ..“ უფლებამოსილი იყო უარი განეცხადებინა ვალდებულების შესრულებაზე, რადგან ამ დროისათვის გასული იყო ხანდაზმულობის ვადა. ერთადერთი გარემოება, რამაც შეიძლება შეცვალოს მითითებული მოსაზრება ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით არის სწორედ გაკოტრების ან რეაბილიტაციის მომენტისათვის ვ. დ-ის, როგორც კრედიტორის მოთხოვნის დაფიქსირება. პალატა მიიჩნევს, რომ კრედიტორთა სიაში მოსარჩელის მოთხოვნის არსებობა უნდა დადასტურდეს სათანადო თანამდებობის პირის -- შესაბამისად გაკოტრების ან რეაბილიტაციის მმართველის მიერ. სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს აღნიშნული გარემოება სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის დასადგენად.
გარდა ზემოაღნიშნულისა, პალატა მიიჩნევს, რომ ვ. დ-ისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი უნდა დადასტურდეს არა იმ აქტების საფუძველზე, რომელიც თვითონ საზოგადოებამ გააუქმა, არამედ სპეციალისტის ან ექსპერტის დასკვნის საფუძველზე. ვ. დ-ის საკუთრებაში არსებული ნარგავებთან მიმართებაში მხოლოდ სპეციალისტს შეუძლია გასცეს პასუხი იმ კითხვაზე, არის თუ არა ნარგავები მრავალწლიანი, იმოქმედებდა თუ არა მასზე სს „ .. ..ს“ მიერ წარმოებული სამუშაოები და ა.შ.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთება არასრულია და იგი უნდა გაუქმდეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ბ“E ქვეპუნქტის საფუძველზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
სს „ .. ..ს“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
