საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

¹ას-226-487-08 10 ივნისი, 2008წ.

თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

ლალი ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნუნუ კვანტალიანი

სხდომის მდივანი _ ეკა ხაჩიძე

კასატორი _ ლ. ა-იძე, წარმომადგენელი ი. მ-აძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ დ. ა-იძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2005 წლის 24 თებერვალს თერჯოლის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ლ. ა-იძემ მოპასუხე დ. ა-იძის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა, მოპასუხის მიერ საზღვარზე აღმართული მავთულბადის აღება, უკანონოდ მითვისებული მისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთის დამხმარე ნაგებობისგან გათავისუფლება და მისთვის, როგორც მესაკუთრისთვის დაბრუნება.

სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნულია, რომ ლ. ა-იძე და მისი მაზლი _ დ. ა-იძე ჩაწერილები იყვნენ და ცხოვრობდნენ დედამთილის _ ე. ა.-ის კომლში. 1974 წლიდან მოპასუხე აღნიშნული კომლიდან ცალკე გამოეყო. მოგვიანებით, მოსარჩელემ აიშენა ახალი საცხოვრებელი სახლი, ძველი სახლით კი სარგებლობდა დედამთილი, რომლის გარდაცვალების შემდეგაც იგი დარჩა მოსარჩელის მფლობელობაში და აღირიცხა მის საკუთრებად.

მოსარჩელის განმარტებით, მიწის პრივატიზაციის პერიოდში მოქმედი საქართველოს პრეზიდენტის 1996 წლის 11 თებერვლის ¹166 ბრძანებულების შესაბამისად, საქართველოს მოქალაქეთა კომლებისათვის, ოჯახებისათვის გაცემული მიწის ნაკვეთები, აგრეთვე 1992 წლამდე მათ კანონიერ სარგებლობაში არსებული საბაღე, საბოსტნე, სააგარაკო და სამოსახლო საკარმიდამო მიწის ნაკვეთები გამოცხადდა მათ კერძო საკუთრებად. ამასთან, თერჯოლის რაიონის სოფელ ჩხარის მიწის რეფორმის კომისიის მიერ მიწის მიღება-ჩაბარების 1997 წლის 20 აპრილის ¹437 აქტით სადავო მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებული იყო ე. ა.-ის ძველი სახლი, მიეზომა მოსარჩელეს. 2001 წლის 24 აგვისტოს ლ. ა.-ის სახელზე გაიცა მიწის საკუთრების დამადასტურებელი სარეგისტრაციო მოწმობა ¹4611. ამის მიუხედავად, მითითებული მიწის ნაკვეთი მიისაკუთრა მოპასუხემ, საზღვარში გაავლო მავთულბადე, ააგო ზედ დამხმარე ნაგებობა და უკანონოდ ფლობს მას, რითაც ილახება მოსარჩელის საკუთრების უფლება (ს.ფ. 1-3).

თერჯოლის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 14 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ლ. ა.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს დაევალა მოსარჩელის საზღვარში გავლებული მავთულბადის გახსნა, ლ. ა.-ისათვის ¹4611/2001 სარეგისტრაციო მოწმობის შესაბამისად ¹586 მიწის ნაკვეთში შემავალი 225 კვ.მ მიწის ფართობის დაბრუნება და აღნიშნული მიწის ნაკვეთის ხელყოფის აღკვეთა.

რაიონულმა სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა ე. ა.-ის კომლის საკარმიდამო ნაკვეთს, რომელზეც მდებარეობდა მისი საცხოვრებელი სახლი. დადგენილად იქნა მიჩნეული ისიც, რომ ე. ა.-ის გარდაცვალების შემდეგ, 1986 წლიდან კომლის ქონება გადავიდა კომლის დარჩენილი წევრის _ ლ. ა-იძის საკუთრებაში, რომელმაც სადავო მიწის ნაკვეთზე მდგარი ძველი სახლის გვერდით ააგო ახალი საცხოვრებელი სახლი და საცხოვრებლად გადავიდა მასში. სადავო მიწის ნაკვეთზე მდებარე სახლი დაინგრა და მიწის ნაკვეთს დაეუფლა დ. ა-იძე.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 149-ე მუხლსა და ამავე კოდექსის 311-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და განმარტა, რომ უძრავ ნივთებზე, მიწაზე საკუთრებისა და სხვა უფლებების აღრიცხვა ხორციელდება საჯარო რეესტრში. ამასთან, “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, უძრავი ქონების საკუთრების ოფიციალურ სახელმწიფო საბუთს წარმოადგენს უძრავი ქონების საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა, რომელშიც ასახულია საჯარო რეესტრში სააღრიცხვო ბარათზე მისი გაცემის მომენტისათვის აღრიცხული ყველა ინფორმაცია.

რამდენადაც საქმეში არსებული მიწის (უძრავი ქონების) საკუთრების ¹4611/2001 სარეგისტრაციო მოწმობის თანახმად, სადავო მიწის ნაკვეთი ლ. ა.-ის საკუთრებას წარმოადგენდა, ხოლო ამავე ნაკვეთის მართლზომიერად ფლობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები მოპასუხემ რაიონულ სასამართლოს ვერ წარუდგინა, სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნა საფუძვლიანად მიიჩნია (ს.ფ. 101-102).

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დ. ა.-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაცივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ს.ფ. 108-109).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დ. ა.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თერჯოლის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 14 სექტემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ლ. ა.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქმეში არსებული მასალებისა და მხარეთა განმარტებების შეფასების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მიუხედავად ლ. ა.-ე სადავო ნივთის მესაკუთრეს არ წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობდა ორივე მხარის განმარტებიდან იმასთან დაკავშირებით, რომ სინამდვილეში ლ. ა.-ეს მიწა სხვა ადგილას გაუზომეს, რის შესახებაც მან მხოლოდ 2001 წელს შეიტყო და ცვლილება შეატანინა საჯარო რეესტრის ჩანაწერში. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ლ. ა.-ემ იცოდა, რომ საჯარო რეესტრში საკუთრებად იმ ნაკვეთს არეგისტრირებდა, რომელიც მას უფლებამოსილი ორგანოს გადაწყვეტილებით არ გადასცემია. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ დ. ა.-ე სადავო ნივთს ფლობდა უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის _ მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე და ეს აქტი გაუქმებული არ იყო (ს.ფ. 142-147).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ა.-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება.

კასატორის მითითებით, საქმეზე დანიშნული საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის 2006 წლის 23 მარტის დასკვნით დგინდება, რომ სადავო მიწის ფართი შეადგენს 225 კვ.მ-ს. ამავე დასკვნის მიხედვით, დ. ა.-ეზე გაცემულ მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო ¹587 მოწმობაში აღნიშნული მიწის ნაკვეთი არ ირიცხება. ამასთან, მოპასუხემ მიწის მიღება-ჩაბარების აქტით ნივთის ფლობის უფლება მოიპოვა მიწათმომწყობის შეცდომაში შეყვანის გზით, რამდენადაც საქმეზე მანამდე არსებული მასალები უდავოდ ასაბუთებდა ამ მიწის ნაკვეთის ლ. ა.-ის სახელზე აღრიცხვის ფაქტს.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ დ. ა.-ე ნივთს ფლობს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გამოცემული აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის _ მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, ვინაიდან საქმის მასალებით, კერძოდ კი მიწათმომწყობ ო. გოგნაძის ჩვენებით ირკვევა, რომ დ. ა.-ის სახელზე გაცემულ მიღება-ჩაბარების აქტში სადავო მიწის ნაკვეთის ასახვა არასწორად მოხდა (ს.ფ. 157-160).

საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 10 ივნისის სხდომაზე საკასაციო საჩივრის განხილვისას მხარეებმა განაცხადეს, რომ შეთანხმდნენ და წარმოადგინეს შემდეგი შინაარსის მორიგების აქტი:

პროცესის მონაწილე მხარეები, ერთი მხრივ, კასატორი ლ. ა-იძე, ხოლო, მეორე მხრივ, მოწინააღმდეგე მხარე _ დ. ა-იძე მორიგდნენ შემდეგზე:

სადავო ფართიდან (ს.ფ. 76) 100 კვ.მ ლ. ა-იძის მხარეზე გადაეცემა ლ. ა-იძეს, ხოლო დანარჩენი დარჩება დ. ა-იძის მფლობელობაში _ საკუთრებაში.

მხარეებმა მოითხოვეს მორიგების აქტის დამტკიცება და საქმეზე წარმოების შეწყვეტა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, მორიგების აქტის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. ა-იძისა და დ. ა-იძის მიერ წარმოდგენილი მორიგების აქტი უნდა დამტკიცდეს და მოცემულ საქმეზე წარმოება უნდა შეწყდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. ამავე კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლო საქმის წარმოებას შეწყვეტს, თუ მხარეები მორიგდებიან.

სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მორიგების აქტი არ შეიცავს კანონსაწინააღმდეგო დებულებებს, რის გამოც შესაძლებელია მისი დამტკიცება.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მხარეთა მორიგების გამო უნდა გაუქმდეს ამ საქმეზე მიღებული ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, შეწყდეს საქმის წარმოება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 49-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომამდე მხარეები მორიგდებიან, მხარეები მთლიანად თავისუფლდებიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, ხოლო ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოებში სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან მთლიანად გათავისუფლება ხდება ამ მუხლით დადგენილი წესით, ამ ინსტანციებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟის ოდენობის ფარგლებში. კანონის აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მორიგების გამო კასატორი ლ. ა-იძე უნდა გათავისუფლდეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 მარტის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დაკმაყოფილდეს მხარეთა შუამდგომლობა და დამტკიცდეს მორიგება ლ. ა-იძესა და დ. ა-იძეს შორის შემდეგი პირობებით:

ს.ფ. 76-ზე მოცემული სადავო ფართიდან 100 კვ.მ ლ. ა-იძის მხარეზე გადაეცემა ლ. ა-იძეს, ხოლო დანარჩენი დარჩება დ. ა-იძის საკუთრებასა და მფლობელობაში.

2. მხარეთა შორის მორიგების დამტკიცების გამო, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, შეწყდეს საქმის წარმოება.

3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 273-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მხარეებს განემარტოთ, რომ სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება. მორიგების პირობების შეუსრულებლობის შემთხვევაში მოხდება გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულება.

4. ლ. ა-იძე გათავისუფლდეს გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან მორიგების გამო.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.