ას-241-572-07 17 ოქტომბერი, 2007 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

თეიმურაზ თოდრია (მომხსენებელი), როზა ნადირიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შპს “ .. ..” (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. და ე. მ-ები (მოპასუხე)

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

გასაჩივრებული სასამართლოს განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

შპს „ .. ..“ სარჩელი აღძრა მოპასუხე მ. მ-ის მიმართ და მიუთითა, რომ 1999 წლის 28 მაისს მხარეებს შორის დაიდო ხელშეკრულება ¹... სატელეფონო მომსახურების შესახებ. ხელშეკრულების მიხედვით აბონენტი, მოპასუხე მ.მ-ე უკვეთავს სატელეფონო სადგური „სისტემა 12-ით“ მომსახურებას. მოპასუხემ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება ტელეფონით სარგებლობისას დარიცხული თანხის გადაუხდელობის გამო და გააჩნია დავალიანება 3667,14 ლარის ოდენობით. მიუხედავად იმისა, რომ მ.მ- გაფრთხილებული იქნა სატელეფონო საუბრების გამო დავალიანების არსებობის შესახებ, თანხა მის მიერ არ იქნა გადახდილი. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისათვის 3667,14 ლარის და მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი თანხის 91,68 ლარის - სულ 3758,82 ლარის გადახდის დაკისრება. იმავე სარჩელით მისი უზრუნველყოფის მიზნით, მოსარჩელემ იშუამდგომლა მ.მ-ის კუთვნილი უძრავი ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ. 2006 წლის 17 თებერვლის განჩინებით მოსარჩელის შუამდგომლობა სარჩელის უზრუნველყოფის თაობაზე დაკმაყოფილებული იქნა და ყადაღა დაედო მ. მ-ის საცხოვრებელ ბინას, მდებარე ქ... მე-8 მ/რ 12-43-ში.

2006 წლის 27 თებერვალს მ.მ-მ კერძო საჩივარი შეიტანა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 17 თებერვლის განჩინებაზე, სადაც მიუთითა, რომ 1999 წლის 28 მაისს ¹... ხელშეკრულება მოსარჩელემ გააფორმა ე. მ-სთან და არა მასთან - მ. მ-სთან, ხოლო სასამართლოში წარდგენილია ხელშეკრულების გაყალბებული ასლი. ამდენად, თუნდაც ე.მ-ს ჰქონდეს რაიმე დავალიანება მოსარჩელის მიმართ, მ. მ-ე არაფერ შუაშია, რის გამოც მოითხოვა ყადაღის გაუქმება მის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 17 აპრილს გადაწყვეტილებით შპს „ .. ..“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. შპს „ .. ..“ უარი ეთქვა მის სასარგებლოდ მოპასუხეებზე მ. და ე. მ-ებზე 3667 ლარისა და 14 თეთრის გადახდის დაკისრებაზე.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ .. ...“ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 დეკემბრის განჩინებით შპს „ .. ..“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 17 აპრილს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები და მიუთითა, რომ 2002 წლის თებერვალს კორპორაციას წარმოეშვა ე.მ-სთან დადებული ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის იურიდიული საფუძველი და ხელშეკრულება მათ შორის რეალურადაც შეწყდა. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მ. ნ-ე არ არის 1999 წლის 28 მაისის ¹... ხელშეკრულების მონაწილე და მას პასუხისმგებლობა ხელშეკრულების დარღვევის გამო ვერ დაეკისრება. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია ასევე მ. მ-ის ქონებრივი პასუხისმგებლობის განსაზღვრა მისი მეუღლის ე. მ-ის ვალის გამო სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლის შესაბამისად, რადგან მიიჩნია, რომ არ არის დადგენილი არც ე. მ-ის ვალის არსებობა კორპორაციისადმი. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 129-ე და 130-ე მუხლები და მიიჩნია, რომ აპელანტის მოთხოვნა ხანდაზმულია, ვინაიდან ჩათვალა, რომ აპელანტისათვის დავალიანების არსებობის და შესაბამისად მოთხოვნის უფლების წარმოშობის შესახებ 2002 წლის თებერვლიდან იყო ცნობილი და მან გაუშვა ხანდაზმულობის ვადა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ დავალიანების არსებობის მიუხედავად კორპორაციას 2002 წლის თებერვალს არ შეუწყვეტია ხელშეკრულება ე.მ-სთან და რომ ასეთი განხორციელდა 2005 წელს, ხოლო აბონენტი კორპორაციის მომსახურებით ჩვეულებრივ სარგებლობდა, რადგან მიიჩნია, რომ აპელანტმა ვერ დაამტკიცა მის მიერ მითითებულ გარემოებათა არსებობა მხარეებს შორის 2002 წლის თებერვლის შემდგომ სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობის (განგრძობის) შესახებ. სამართლებრივ საფუძვლად სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპეოცესო კოდექსის 102-ე და 103-ე მუხლებზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა შპს „ .. ..,“ რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, კერძოდ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მოთხოვნა, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა – სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 368-ე მუხლის პირველი პუნქტი და 380-ე მუხლი პირველი პუნქტი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 აპრილის განჩინებით შპს „ .. ..” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად; მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 20 დღის ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად.

კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე მ. და ე. მ-ების წარმომადგენელმა ც. შ-მ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხზე წარმოადგინა თავისი მოსაზრება და მიუთითა, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, რადგან იგი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა - კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ შპს „ .. ..“ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ არ არის წარმოდგენილი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება). კონკრეტულ შემთხვევაში დამატებით და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება და ამის შედეგად არასწორად სამართლებრივ-მატერიალური ნორმის გამოყენება ან განმარტება.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ 2004 წლის 8 ივლისს ს. მ-მა მ. კ-ს განკარგვის უფლებით მიანდო ექსკავატორი ე.ო. -3322 ძრავის ¹ზავ ¹... გამოშვებული 1987 წელს საინდენტიფიკაციო ¹ ... (ს.ფ.12).

სააპელაციო სასამართლოს მიერ ასევე დადგენილი იქნა, რომ 2002 წლის 4 აგვისტოს ს/ს “ს...ის” საჩხერის ფილიალსა და მ. კ-ის შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც ს/ს “ს...ის” საჩხერის ფილიალი იღებდა ვალდებულებას მუშაობის პერიოდში მოემერაგებინა ექსკავატორი საწვავ საცხები მასალებით და მიეცა ხელფასი მემანქანესათვის, ხოლო მ. კ-ს უნდა მიეღო მანქანის დატვირთვის ღირებულების ერთი ლარით ნაკლები (ს.ფ. 21).

კასატორი უთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ ექსკავატორის, როგორც მოძრავ ნივთის კუთვნილების ფაქტი უნდა დადასტურდეს რეგისტრაციით საგზაო პოლიციაში.

კასატორი ასევე უთითებს, რომ არ შეიძლება მოწმეთა ჩვენებებით დადასტურებულ იქნეს მოსარჩელის მიერ მათზე ექსკავატორის გადაცემის ფაქტი.

“საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სავალდებულოა სატრანსპორტო საშუალებების რეგისტრაცია.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სატრანსპორტო საშუალების რეგისტრაცია არ წარმოადგენს სამოქალაქო-სამართლებრივ აქტს. ამ ვალდებულების განხორციელება წარმოადგენს მხოლოდ ერთერთ აუციელებელ პირობას საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფისათვის და არა ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კანონი არ ადგენს სპეციალურ ფორმას ავტომანქანის შეძენასთან ან სხვა გვარი მასზე მფლობელობის გადაცემისათვის. ავტოსატრანსპორტო საშუალება არის მოძრავი ნივთი და ამდენად მასზე უნდა გავრცელდეს მოძრავ ნივთების შეძენისათვის დადგენილი წესები.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 186-ე მუხლი განსაზღვრავს მოძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის წესს. კერძოდ, განსახილველი მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად მოძრავ ნივთზე საკუთრების გადასაცემად აუცილებელია, რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცეს შემძენს ნივთი. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად ნივთის ჩაბარებად ითვლება შემძენისათვის ნივთის ჩაბარება პირდაპირ მფლობელობაში.

კონკრეტულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სადავო ექსკავატორი მოსარჩელემ მფლობელობაში გადასცა მოპასუხეს.

ამასთან მიმართებაში საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ გადაცემის ფაქტი არ შეიძლება დადასტურდეს მოწმეთა ჩვენებებით და განმარტავს, რომ სამოქალაქო პროცესში მტკიცებულებათა დასაშვებობის ინსტიტუტი დამოკიდებულია სამოქალაქო (მატერიალურ) - სამართლებრივ ნორმაზე და კონკრეტული მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით გათვალისწინებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე.

სამოქალაქო პროცესში მტკიცებულებათა საშუალებების დაშვების ან ამორიცხვის საკითხი უნდა გადაწყდეს იმ ნებართვების თუ აკრძალვების მიხედვით, რაც გათვალისწინებულია მატერიალური ნორმით. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კონკრეტული ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული ფაქტების (იურიდიული შემადგენლობის) შედეგად წარმოშობილი ურთიერთობების დასადასტურებლად, რაც საბოლოოდ წარმოადგენს სამართლებრივი ნორმით გათვალისწინებულ მაკვალიფიცირებელ ელემენტებს, აუცილებელია ისეთი მტკიცებულებების არსებობა, რომლებიც თუნდაც მოწმეთა ჩვენებებთან ერთობლიობაში უტყუარად მიუთითებენ ყველა ზემოაღნიშნული გარემოებებზე.

ამრიგად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ მტკიცებულებათა დასაშვებობის წესების გამოყენების დროს დიდი მნიშვნელობა ენიჭება მტკიცების საგნის დიფერენცირებას. კონკრეტულ შემთხვევაში, ისეთი ფაქტების დადგენას, რომლებიც დაკავშირებულია უშუალოდ მოძრავი ნივთის გამოთხოვის შესახებ დაკავშირებულ ურთიერთობებთან, შეიძლება დადასტურდეს მოწმეთა ჩვენებებით.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება გარდა იმ შემთხვევაბისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

კონკრეტულ შემთხვბევაში მოსარჩელემ მოპასუხეს გადასცა მოძრავი ნივთი, რომლის გადაცემას კანონი არ უკავშირებს გარკვეული ფორმის ან წესის დაცვას. მხოლოდ კანონით განსაზღვრული სპეციალური ფორმის ან წესის არსებობის შემთხვევაში აღნიშნული გარემოებების დადასტურებისათვის აუცილებელი იქნებოდა ამ წესის ან ფორმის დამახასიათებელი მტკიცებულებების წარმოდგენა (სსსკ 102-ე მუხლის მე3 ნაწილი). ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ესეთი წესის არარსებობის გათვალისწინებით აღნიშნული მოძრავი ნივთის გადაცემის ფაქტი შეიძლება დადასტურდეს მოწმეთა ჩვენებებით.

ამასთან ერთად საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ არ დასტურდება ასევე პროცესუალური დარღვევები იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ კასატორს არამართლზომიერ მფლობელობაში აქვს ექსკავატორი ე.ო ... გამოშვებული 1987 წელს, რეგისტრაციის ნიშანი ¹... ძრავის ¹ ..., რადგან მინდობილობით მამულიანმა მოსარჩელეს გადასცა ექსკავატორი ე.ო 3322 ძრავის ნომერი ზავ ¹... გამოშვების წელი 1987 საინდიფიკაციო ¹....

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელემ კასატორს გადასცა ის ექსკავატორი, რომელიც მან მიიღო მინდობილობის საფუძველზე.

ამასთან ერთად საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კასატორი სადავოდ ხდის და ყურადღებას ამახვილებს არა ვინდიკაციით გათვალისწინებული კონკრეტული ნივთის დაბრუნების შეუძლებლობის ფაქტზე (რაც თავისთავად არ გამორიცხავა მოთხოვნის არსებობას, არამედ შეიძლება გამოერიცხა მხოლოდ ნატურით ანაზღაურების მოთხოვნა), არამედ აღნიშნული ურთიერთობის და მისგან გამომდინარე მოთხოვნის არ არსებობაზე.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნას თუ შესაგებელს. აღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორი ვერ უთითებს იმ მტკიცებულებების არსებობაზე, რომლებიც გამორიცხავდნენ მხარეთა შორის წარმოშობილ ურთიერთობას, რაც არ შეაფასხა ან არასათანადოთ შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ.

ამდენად, საქმეში არ მოიპოვება ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც საქართველოს საქმოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად არ განიხილა სასამართლომ და რომლებიც გამორიცხავდა სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა თვლის, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა (სსსკ 410-ე მუხლი).

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქარტველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს „ .. ..“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 დეკემბრის განჩინება;

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.