ას-24-379-07 20 ივნისი, 2007 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ.გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

თ. თოდრია (მომხსენებელი), რ. ნადირიანი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმემის გარეშე

კასატორები – თ. და მ. ბ-ები (მოსარჩელეები შეგებებულ სარჩელში, მოპასუხეები ძირითად სარჩელში)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ. ო-ა (მოსარჩელე ძირითად სარჩელში, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში)

გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი სარჩელში - თანხის დაკისრება

შეგებებულ სარჩელში - მიღებული სარგებლის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1997 წლის 13 ოქტომბერს დ. ო-ა თ. და მ. ბ-ებს, ზეპირი გარიგების საფუძველზე, შეუთანხმდა, რომ 70000 აშშ დოლარად შეიძენდა მათ კუთვნილ ბინას, მდებარე თბილისში, ... ქ. ¹5-ში. მხარეთა მოლაპარაკების შესაბამისად, დ.ო-ს ბინის საფასური უნდა გადაეხადა 1998 წლის 30 მაისამდე. 1997 წლის 13 ოქტომბერს დ. ო-მ ვალდებულება იკისრა, 1997 წლის 1 ნოემბრიდან 30 მაისამდე თ. ბ-სთვის გადაეხადა ბინის საფასური 70000 აშშ დოლარი თვეში 15-20000 აშშ დოლარის ოდენობით. ამასთან, ვადაგადაცილებისათვის დ.ო-ს ყოველი თვის ბოლოს ბ-სთვის უნდა გადაეხადა გადაუხდელი თანხის 2%.

ვინაიდან დ.ო-მ დათქმულ ვადაში ვერ შეძლო თანხის მთლიანად გადახდა, ნასყიდობის ხელშეკრულება მხარეებს შორის არ გაფორმდა და ბინა დაუბრუნდა თ. და მ. ბ-ებს. დ. ო-მ სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა, თ. და მ. ბ-ებს დაკისრებოდათ გადახდილი 60000 აშშ დოლარის უკან დაბრუნება.

ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილებით დ. ო-ს სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თ. და მ. ბ-ებს დ.ო-ს სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრათ 37000 აშშ დოლარის გადახდა, ხოლო დანარჩენ 22800 აშშ დოლარის ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

თ. და მ. ბ-ებმა შეგებებული სარჩელით მიმართეს სააპელაციო პალატას და მოითხოვეს 1997 წლის ოქტომბრიდან ერთი წლის განმავლობაში სადავო სახლის სასტუმროდ გამოყენების შედეგად მიღებული სარგებლის - 69000 აშშ დოლარის დაკისრება, ასევე, სახლის არასწორი ექსპლუატაციის გამო, მიყენებული ზარალის - 1000 აშშ დოლარის ანაზღაურება, ბინის უსაფუძვლო დაყადაღებისათვის – 40000 აშშ დოლარის, მკურნალობის ხარჯებისათვის – 2000 აშშ დოლარის, ბანკის კრედიტით სარგებლობის გამო მიყენებული ზიანისათვის – 18400 აშშ დოლარის, მორალური ზიანისათვის კი 50000 აშშ დოლარის დ. ო-სათვის დაკისრება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 27 აპრილის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით თ. და მ. ბ-ებს გადასახდელად დაეკისრათ 17200 აშშ დოლარის გადახდა, დანარჩენ ნაწილში სარჩელს ეთქვა უარი.

მოცემული სამოქალაქო დავა არაერთგზის განიხილეს ზემდგომი ინსტანციების სასამართლოებმა, ბოლოს კი, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2005 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებით, მ. და თ. ბ-ების საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკამყოფილდა, თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 22 დეკემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და ამავე სასამართლოს 2005 წლის 23 თებერვლის განჩინება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა სააპელაციო სასამართლოს შესაბამის პალატას.

საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232-ე მუხლით, დაუსწრებელი გადაწყვეტილება იმ შემთხვევაში უნდა იქნეს გამოტანილი, თუ გამოცხადებული მხარე უარს აცხადებს საქმის განხილვაში მონაწილეობაზე, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ საქმის განხილვა დაიწყო და მხარე შემდეგ განაცხადებს უარს საქმეში მონაწილეობაზე, სასამართლომ საქმის მასალების მიხედვით უნდა გამოიტანოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველი არ შეიძლება გახდეს მხარის მიერ სასამართლოსადმი უპატივცემულობის გამოხატვა (თუნდაც სხდომის მიტოვება), ასეთი ქმედების მიმართ სასამართლომ უნდა გაატაროს კანონით დადგენილი სხვა ღონისძიებები. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, დ. ო-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მ. და თ. ბ-ებს სოლიდარულად დაეკისრათ დ. ო-ს სასარგებლოდ 53 866 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, დანარჩენ ნაწილში დ. ო-ს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; თ. და მ. ბ-ების შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო, რომ დ. ო-მ ბ-ებს ბინის საფასურში გადაუხადა 17 200 აშშ დოლარი. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა დ. ო-ს მოსაზრება თ. და მ. ბ-ებისათვის ბინის საფასაურში 60 000 აშშ დოლარის გადაცემის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველ და მესამე ნაწილებზე და განმარტა, რომ თანხის გადაცემა უნდა დადასტურდეს წერილობითი დოკუმენტით და ის არ შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებით. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დ. ო-ს არ წარმოუდგენია მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ მან თ. და მ. ბ-ებს გადაუხადა არა მათ მიერ აღიარებული 17 200 აშშ დოლარი, არამედ 60 000 აშშ დოლარი. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მხარეთა შორის არსებობს კონდიქციური ვალდებულებითი ურთიერთობა, რომელიც გულისხმობს უსაფუძვლოდ მიღებული ქონების დაბრუნებას. შეგებებულ სარჩელთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ დ. ო-ა სადავო ბინას ფლობდა 1997 წლის ოქტომბრიდან 1998 წლის ოქტომბრამდე. სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად ცნო, რომ დ. ო-ა სადავო ბინას იყენებდა სასტუმროდ. სასამართლოს მოსაზრებით, ბ-ებმა ვერ დაადასტურეს, რომ დ. ო-მ თბილისში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე ბინის სასტუმროდ გამოყენებით მიიღო სარგებელი 41 400 აშშ დოლარის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თ. და მ. ბ-ებმა და მოითხოვეს მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლით: საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლოს უნდა დაეკისრებინა დ. ო-სათვის პროცენტი იმავე გაანგარიშებით, რაც დააკისრა მათ, რადგან სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტის მიხედვით დ. ო-ა ერთი წლის მანძილზე ფლობდა სადავო ბინას, რომლის ღირებულება შეადგენს 70 000 აშშ დოლარს. კასატორები აღნიშნავენ, რომ აღნიშნული თანხის დ. ო-ს მიერ გადასახდელი პროცენტი შეადგენს 17500 აშშ დოლარს, რასაც უნდა გამოაკლდეს 17 200 აშშ დოლარი, ხოლო მიღებული სხვაობა 300 აშშ დოლარის ოდენობით უნდა დაეკისროს დ. ო-ს მათ სასარგებლოდ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ თ. და მ. ბ-ების საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს თ. და მ. ბ-ების შეგებებული სარჩელის არ დაკმაყოფილების ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში ძალაში უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 26 ოქტომბრის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მხარეთა შორის 1997 წლის 13 ოქტომბერს დაიდო ზეპირი გარიგება, რომლის თანახმადაც თ. და მ. ბ-ებმა დ. ო-ს მიჰყიდეს ქ. თბილისში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე მათი კუთვნილი ბინა, რაშიც დ. ო-ს 1998 წლის 30 მაისამდე უნდა გადაეხადა 70 000 აშშ დოლარი თვეში 15-20 ათასი აშშ დოლარის ოდენობით, რაზედაც დაირიცხებოდა თანხის 2%.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ მხარეებმა აღნიშნულის შესახებ გააფორმეს შინაურული ხელწერილი ანუ ხელშეკრულება არ გაფორმებულა 1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით.

სააპელაციო სასამართლომ თ. და მ. ბ-ების აღიარებით დადგენილად მიიჩნია, რომ დ. ო-მ ბინის საფასურში მათ გადაუხადა 17 200 აშშ დოლარი ნაწილ-ნაწილ. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ყოველთვიური 2% ბ-ებს უნდა დაეკისროს 1997 წლის 13 ოქტომბრიდან ნაწილ-ნაწილ გადახდილი თანხების შესაბამისად, რამაც შეადგინა _ 36 666 აშშ დოლარი.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 1997 წლის ოქტომბრიდან, ე.ი ზეპირი გარიგების დადების მომენტიდან ცნობილი იყო, მათ შორის ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება არ იდებოდა კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ბ-ები 1997 წლის ოქტომბრიდან უსაფუძვლოდ ფლობენ თანხას, რომელიც უნდა დაბრუნდეს იმ სარგებლით, რომელიც მათ მიიღეს ან უნდა მიეღოთ თანხის სწორად გამოყენებით.

შეგებებულ სარჩელთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ დ. ო-ა სადაო ბინას ფლობდა 1997 წლის ოქტომბრიდან 1998 წლის ოქტომბრამდე. სასამართლოს მიერ ასევე დადგენილია, რომ დ. ო-ა სადავო ბინას იყენებდა სასტუმროდ.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ბ-ებმა ვერ დაადასტურეს, რომ თბილისში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე ბინის სასტუმროდ გამოყენებით დ. ო-მ მიიღო სარგებელი 41 400 აშშ დოლარის ოდენობით.

თ. და მ. ბ-ები საკასაციო საჩივარში უთითებენ, რომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლოს უნდა დაეკისრებინა დ. ო-სათვის პროცენტი იმავე გაანგარიშებით, რაც დააკისრა მათ, რადგან სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტის მიხედვით დ. ო-ა ერთი წლის მანძილზე ფლობდა სადავო ბინას, რომლის ღირებულება შეადგენს 70 000 აშშ დოლარს, კასატორები აღნიშნავენ, რომ აღნიშნული თანხის დ. ო-ს მიერ გადასახდელი პროცენტი შეადგენს 17500 აშშ დოლარს, რასაც უნდა გამოაკლდეს 17 200 აშშ დოლარი, ხოლო მიღებული სხვაობა 300 აშშ დოლარის ოდენობით უნდა დაეკისროს დ. ო-ს მათ სასარგებლოდ.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ბ-ებისათვის 53 866 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში სწორია.

საკასაციო პალატის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა და განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა” ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში.

კონკრეტულ შემთხვევაში, გარიგების ბათილობის გამო, არ არსებობს ვალდებულება (სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ხელშეკრულება არ დადებულა 1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით).

აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების არარსებობის გამო მხარეთა შორის არ წარმოშობილა სამართლებრივი ურთიერთობა და ამდენად, სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე მიღებული მხარეებმა უნდა დაუბრუნონ ერთმანეთს. ამასთან ერთად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ უსაფუძვლოდ გამდიდრების ინსტიტუტის მიზანს წარმოადგენს უსაფუძვლოდ, უსამართლოდ შეძენილი ქონების ამოღება, ანუ სამართლებრივი წონასწორობის აღდგენა, გაუმართლებლად შეძენილ ქონებაში იგულისხმება შეღავათის, უპირატესობის, უფლების ამოღება, ე.ი. ქონებრივი ნამატის ამოღება იმ პირის სასარგებლოდ, რომლის ხარჯზეც მოხდა სხვა პირის ქონების გაზრდა და არა ქონებრივი დანაკლისის შევსება.

აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ ქონების გადასვლა განხორციელდა სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. ანუ, ერთი მხრივ - მოხდა ვალდებულების გარეშე თანხის გადაცემა, ხოლო, მეორე მხრივ, ბინის. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ფრაზაში - „რაიმე გადასცა” ივარაუდება ერთი მხარის ხარჯზე მეორე მხარის გამდიდრება. კონკრეტულ შემთხვევაში სადავო ურთიერთობის ორივე მხარე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ ბ-ები სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობდნენ ჟ. ო-საგან მიღებულ თანხას 1997 წლის 13 ოქტომბრიდან, ე.ი. ზეპირი გარიგების დადების მომენტიდან ცნობილი იყო, რომ მათ შორის ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება არ იდებოდა კანონის მოთხოვნათა დაცვით, რაც ნიშნავს, რომ მხარეებისათვის ცნობილი იყო გარიგების სამართლებრივი ხარვეზის შესახებ. აღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული პროცენტი წარმოადგენს უსაფუძვლოდ მიღებული თანხის სარგებელს მისი სწორად გამოყენების შემთხვევაში.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ უსაფუძვლო გამდიდრების მიზანი არის სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე შეძენილი ქონების (რომელშიც უნდა ვიგულისხმოთ უფლების ან გარკვეული შეღავათის, უპირატესობის) ამოღება, რითაც უნდა უზრუნველყოფილი იქნეს სამართლიანობის აღდგენა ანუ იმ მდგომარეობის აღდგენა, რომელიც იარსებებდა არაუფლებამოსილი პირის მიერ დაზარალებულის ხარჯზე გარკვეული შეღავათის, უფლების, უპირატესობის მიღებამდე.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ბ-ებისათვის მიღებულ თანხაზე პროცენტის დაკისრების ნაწილში სწორად იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის მე-2 ნაწილით.

ამასთან ერთად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ განსახილველი ნორმა ხასიათდება გარკვეული თავისებურებებით.

საქართველოს საქმოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მნიშვნელობის განხილვისას უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტში, უპირველეს ყოვლისა, დახასიათება უნდა მივცეთ იურიდიული პასუხისმგებლობის თავისებურებას, კერძოდ, უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტისათვის დამახასიათებელია იურიდიული პასუხისმგებლობის უფლება - აღდგენითი ფუნქცია, როდესაც უსაფუძვლო გამდიდრების შედეგად წარმოშობილი ვალდებულებები აკისრებენ ვალდებულ პირს კრედიტორის ადრინდელი ქონებრივი მდგომარეობის აღდგენას. უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტთან დაკავშირებით განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის მე-2 ნაწილს.

განსახილველი მუხლის პირველი ნაწილი უთითებს პასუხისმგებლობის თავისებურებებზე, რომლებიც უკავშირდებიან ამავე კოდექსის 979-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილებით, 980 მუხლით და ამავე კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა წესებს.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლი ითვალისწინებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ანუ ადგენს პასუხისმგებლობის ზომას მიმღების ბრალის არსებობისას. ამ შემთხვევაში უნდა განისაზღვროს იურიდიული პასუხისმგებლობის წინაპირობები, კერძოდ, აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილი აწესრიგებს ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებულ ვალდებულებას, რომლის თანახმად, თუ მიმღებმა მიღებისას იცოდა ან უხეში გაუფრთხილებლობის გამო მისთვის უცნობი იყო სამართლებრივი საფუძვლის ხარვეზის არსებობა და ამის შესახებ მოგვიანებით შეიტყობს, ან გადაცემის თაობაზე მოთხოვნა მიღებულია სასამართლო წარმოებაში, მაშინ მიმღებს ეკისრება ვალდებულება ხარვეზის თაობაზე ცნობების მიღების ან სასამართლო წარმოებაში გადაცემის დროიდან ანუ აღნიშნული ნორმის გამოყენების სამართლებრივი წინაპირობებია შემდეგი: ზიანის არსებობა; მიმღებმა იცოდა ან უხეში გაუფრთხილებლობის გამო მისთვის უცნობი იყო სამართლებრივი საფუძვლის ხარვეზის არსებობა, ან გადაცემის თაობაზე მოთხოვნა მიღებულია სასამართლო წარმოებაში. ამ შემთხვევაში კუმულაციურად უნდა არსებობდეს ზიანის, არამართლზომიერი ქმედებისა და მასში მიმღების ბრალის შესახებ არსებული იურიდიული ფაქტები. ეს ისეთი შემთხვევაა, როდესაც უსაფუძვლო გამდიდრების მოვალე უფრო მკაცრ პასუხისმგებლობას ექვემდებარება, ვიდრე მხოლოდ მიღებულის დაბრუნება.

კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავო ურთიერთობის თავისებურებიდან გამომდინარე, ყურადღებას ვამახვილებთ სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, რომლებიც ითვალისწინებენ როგორც იურიდიული პასუხისმგებლობის უფლებააღდგენით (მათ შორის საკომპენსაციო), ასევე „საჯარიმო” ფუნქციებს. ამ შემთხვევაში აღნიშნული პასუხისმგებლობის დაკისრებისათვის, ზემოაღნიშნულის გარდა, უნდა არსებობდეს უსაფუძვლოდ მიღებული ქონებით შეძენილი, მიღებული სარგებელი, აგრეთვე, ყველა ის გარემოება, რაც მიუთითებს მიღებული საგნის განადგურებით, დაზიანებით ან ჩამორთმევით მიღებულ ანაზღაურებაზე, ასევე იურიდიული ფაქტები, რომლებიც მიუთითებენ გადაცემული საგნის დაბრუნების შეუძლებლობაზე.

აღნიშნულის გათვალისწინებით დავუბრუნდეთ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის მე-2 ნაწილს, რომელიც ასევე ითვალისწინებს იურიდიული პასუხისმგებლობის ე.წ „საჯარიმო” და უფლებააღდგენით (ამ შემთხვევაში საკომპენსაციო) ფუნქციას. აღნიშნული მუხლით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის უმთავრესი განსხვავება მდგომარეობს იმაში, რომ მისი რეალიზაციისას დაზარებულს უნდა აუნაზღაურდეს ის სარგებელი, რომელიც მიმღებმა ვერ მიიღო მეურნეობის არასათანადოდ გაძღოლის გამო და ამაში მიმღებს მიუძღვის ბრალი. კონკრეტულ შემთხვევაში მხედველობაში მისაღებია ის შემოსავალი, რომელიც უნდა მიღებულიყო სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შემთხვევაში. ამდენად, ყურადღება გამახვილებულია მიმღების ანუ უსაფუძვლოდ გამდიდრებული პირის შესაძლებლობებზე, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის კვალიფიკაციისათვის უნდა არსებობდეს გარემოება, როდესაც ქონების მიმღებს მისი ნორმალური სამეურნეო გაძღოლის შემთხვევაში შეეძლო მიეღო სარგებელი, მაგრამ ეს არ გააკეთა ბრალეული ქმედებით. ამ შემთხვევაში მტკიცების ტვირთის მატარებელია დაზარალებული, რომელმაც უნდა დაადასტუროს მიმღების ბრალი მიღებული ქონების არასათანადოდ გაძღოლისა და ამის შედეგად მოგების არმიღების შესახებ ფაქტობრივი გარემოებები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად.

ბრალის განმსაზღვრელი კრიტერიუმები, უპირველეს ყოვლისა, დაკავშირებულია თვით ამ ქონების თავისებურებებთან, მისი ბრუნვაუნარიანობასთან და „საშუალო” მესაკუთრის მიერ ამ ქონების ჩვეულებრივი სამეურნეო მიზნებით მოხმარებასთან ანუ ამ ქონების თავისებურებებიდან გამომდინარე, შესაძლებელი უნდა იყოს „საშუალო” მესაკუთრის მიერ მისმა სათანადო სამეურნეო გაძღოლამ მას მოუტანოს სარგებელი. “საშუალო” მესაკუთრეში ივარაუდება მესაკუთრე, რომელსაც შეუძლია მიიღოს ამ ქონებიდან სარგებელი თავისი პირადი და განსაკუთრებული თვისებების გარეშე. სარგებელი, რომელიც შესაძლებელია მიღებულ იქნეს ამ ქონების ჩვეულებრივი მოხმარების შედეგად, მაგრამ განსხვავებული შემთხვევა გვაქვს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მე-2 წინადადებით გათვალისწინებულ ფულად ვალზე პროცენტის გადახდის ვალდებულების წარმოშობის დროს.

კანონის ნორმა იმპერატიულად მოითხოვს, რომ ფულად ვალზე გადახდილ უნდა იქნეს პროცენტი. აღნიშნული იმპერატიულობა დაკავშირებულია ამ (ფულის) ქონების თავისებურებებთან, რაც უნდა განვასხვავოთ სხვა ქონებრივი ურთიერთობების ობიექტებისაგან, კერძოდ, როდესაც ყურადღებას ვამახვილებთFფულად საშუალებებზე (ფულზე) მხედველობაში უნდა მივიღოთ ამ ქონების უნიკალური თვისება, რაც ნიშნავს იმას, რომ ფულადი სახსრები როგორც საყოველთაო ეკვივალენტი შესაძლებელია გაცვლილ იქნეს ქონებრივი ურთიერთობების თითქმის ნებისმიერ ობიექტზე, რომლებიც ატარებენ სასყიდლიან ხასითს ანუ ფულადი სახსრების საშუალებით შეიძლება დაიფაროს თითქმის ყველა ვალი. ზუსტად ამ ქონების უნიკალური თვისებიდან გამომდინარე, ივარაუდება, რომ ფულად საშუალებებს ყოველთვის შეუძლია მოუტანონ სარგებელი მის მესაკუთრეს. ამდენად, ისეთი ქონების მიღების დროს როგორიცააFფული, უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტის მიხედვით, მისმა მიმღებმა, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უნდა დაადასტუროს, რომ ამ ქონებამ (ფულმა) მას არანაირი სარგებელი არ მოუტანა, რაშიც მას ბრალი არ მიუძღვის ანუ მისთვის შეუძლებელი იყო ამ ქონებიდან სარგებლის მიღება. წინააღმდეგ შემთხვევაში ივარაუდება, რომ შესაძლებელი იყო ფულად სახსრებს მოეტანა მიმღებისათვის სარგებელი, რაც მან ბრალეულად არ მიიღო მისი არასათანადოდ გაძღოლის შედეგად. ზუსტად ამ ქმედების შედეგად არმიღებული შემოსავალი, რაც უნდა მიღებულიყო ფულადი სახსრებით სათანადო გაძღოლის გზით, წარმოადგენს მიყენებულ ზიანს. კონკრეტულ შემთხვევაში ბ-ები არ უთითებნენ და ვერ ადასტურებდნენ იმ გარემოებებს, თუ რატომ არ უნდა დაეკისროთ პროცენტი უსაფუძვლოდ მიღებულ ფულად სახსრებზე.

ამრიგად, განსახილველი ნორმა განსხვავდება უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტისათვის დამახასიათებელი საერთო მიზნისაგან. აღნიშნული ნორმა ითვალისწინებს ისეთ შემთხვევას, როდესაც უსაფუძვლოდ გამდიდრებულ პირს ეკისრება არმიღებული ქონების ანაზღაურება.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ პროცენტის დაკისრების ნაწილში არსებობს ყველა ის სამართლებრივი წინაპირობა, რომელიც აუცილებელია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის მეორე ნაწილის გამოყენებისათვის, კერძოდ, ჟ. ო-სათვის ბ-ების მიერ უსაფუძვლოდ (ბათილი გარიგების საფუძველზე) თანხის მიღების ფაქტი; ამ თანხის დაუბრუნებლობის ფაქტი; ამ ქონების (ფულის) არასათანადო გაძღოლით სარგებლის არმიღების ფაქტი, რაშიც ბრალი მიუძღვის მიმღებს (ბ-ებს); დ. ო-სათვის ზიანის მიყენების ფაქტი, რაც გამოიხატა სარგებლის არმიღებაში, რომელიც მათ (ბ-ებს) ბრალეულად ვერ მიიღეს მეურნეობის არასათანადო გაძღოლის შედეგად.

ამრიგად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ამ ნაწილშიც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება კანონს არ ეწინააღმდეგება.

ამასთან ერთად საკასაციო პალატა თვლის, რომ საკასაციო განაცხადი შეგებებულ მოთხოვნასთან დაკავშირებით საფუძვლიანია და ამ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს.

ბ-ების მიერ წარმოდგენილია დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) იმ ნაწილში, რომელიც ეხება მათ შეგებებულ სასარჩელო მოთხოვნას ჟ. ო-ს მიერ ქ. თბილისში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე ბინის სასტუმროდ გამოყენების შედეგად მიღებული სარგებლის დაკისრების ნაწილში.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ ამ ნაწილში წარმოდგენილია დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება). კონკრეტულ შემთხვევაში დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება და ამის შედეგად სამართლებრივ-მატერიალური ნორმის არასწორად გამოყენება ან განმარტება, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ჟ. ო-ა სადავო ბინას ფლობდა ერთი წლის მანძილზე, 1997 წლის ოქტომბრიდან 1998 წლის ოქტომბრამდე. სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ჟ. ო-ა სადავო ბინას იყენებდა სასტუმროდ. ამასთან ერთად, სააპელაციო სასამართლოს აზრით, ბ-ები ვერ ადასტურებენ თუ რა დატვირთვით მუშაობდა სასტუმრო ერთი წლის მანძილზე.

ამრიგად, სასამართლოს მიერ დადგენილია მხარეთა შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა, რომლის თანახმად ჟ. ო-ა 1997 წლის ოქტომბრიდან 1998 წლის ოქტომბრამდე იღებდა სარგებელს ქ. თბილისში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე ბინიდან, მაგრამ ამასთან ერთად სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ დასტურდება კონკრეტულად რა სარგებელი მიიღო ო-მ ამ ბინის გაქირავებით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თ. და მ. ბ-ების მიერ არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რითაც ისინი დაადასტურებდნენ იმ ფაქტს, რომ დ. ო-მ, თბილისში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე ბინის სასტუმროდ გამოყენებით მიიღო სარგებელი 41.400 აშშ დოლარის ოდენობით.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, ბ-ების შეგებებული სარჩელის გათვალისწინებით, განსახილველი სამართლებრივი ურთიერთობა გულისხმობს არა იმ შემოსავალს, რომელსაც მიიღებდა ბინის მოსარგებლე, არამედ ამ ბინის სარგებლობით უკვე მიღებულ სარგებელს.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში მხარეთა შორის დავას იწვევს სასტუმროდ (გაქირავების) გამოყენების შესახებ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობები დამქირავებლების რაოდენობა, ქირავნობის ღირებულება, ქირავნობის ხანგრძლივობა (ანუ ხელშეკრულება გრძელდებოდა ერთი წლის მანძილზე შეუწყვეტლად თუ გარკვეული პერიოდებით და ამასთან საბოლოოდ რა თანხის მოგება მიიღო ო-მ).

აღნიშნული იურიდიული ფაქტების შეფასება ჩვენ გვაძლევს შესაძლებლობას, რომ გავაკეთოთ დასკვნა სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა უფლება-ვალდებულებების შესახებ, მაგრამ მხოლოდ მტკიცებულებათა შეფასებით, რომლითაც დგინდება აღნიშნული იურიდიული ფაქტები, შესაძლებელია სწორი წარმოდგენა შეგვექმნას აღნიშნულ ფაქტებზე.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში ასევე აღნიშნულია, რომ დ. ო-ს მიერ სასტუმროდ ერთი წლის მანძილზე ბინის ოთხ უცხოელზე 60 აშშ დოლარად ბინის გაქირავების ფაქტი არ შეიძლება დადასტურდეს მოწმეთა ჩვენებებით, ვინაიდან ეს გარემოება, კანონის თანახმად, უნდა დადასტურდეს გარკვეული წერილობითი მტკიცებულებებით.

ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ მოსაზრებას და განმარტავს, რომ აღნიშნული გარემოებები შეიძლება დადასტურდეს მოწმეთა ჩვენებებით. კერძოდ, კონკრეტულ შემთხვევაში ბინის სასტუმროდ გამოყენების შედეგად წარმოშობილ ურთიერთობებზე ვრცელდება ქირავნობის ინსტიტუტი. სამოქალაქო კოდექსის 531-ე მუხლის თანახმად, ქირავნობის ხელშეკრულებით გამქირავებელი მოვალეა დამქირავებელს სარგებლობაში გადასცეს ნივთი განსაზღვრული ვადით. დამქირავებელი მოვალეა გამქირავებელს გადაუხადოს დათქმული ქირა. კანონით არ არის განსაზღვრული ქირავნობის ხელშეკრულების ფორმა, ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 69-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, შესაძლებელია მისი დადება როგორც ზეპირად, ისე წერილობით. განსახილველი ნორმის საფუძველზე მხარეთა ნებაზეა დამოკიდებული კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობა დაუკავშირონ წერილობით თუ ზეპირ გარიგებას.

ე.ი. აღნიშნული სამართლებრივი ურთიერთობების წარმოშობისათვის არ არის აუცილებელია წერილობით გარიგების დადება და მისი დაუცველობა არ იწვევს გარიგების ბათილად ცნობას. ანუ კონკრეტულ შემთხვევაში მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით არ არის გათვალისწინებული მხოლოდ წერილობითი ხელშეკრულების არსებობა, რომლის დადასტურებაც შესაძლებელი იქნებოდა გარკვეული წერილობითი მტკიცებულებებით (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილი). იმ შემთხვევაში თუ მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით კონკრეტული ურთიერთობის რეგულირებისათვის გათვალისწინებულია გარიგების ზეპირი ფორმა (თუ სხვა რამ არ არის დადგენილი კანონით), ამ გარიგების არსებობა შეიძლება დადასტურდეს მოწმეთა ჩვენებებით. ამრიგად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა შეეფასებინა საქმეში არსებული მოწმეთა ჩვენებები და გამოერკვია დ. ო-ს მიერ ქონებიდან მიღებული სარგებელის ოდენობა.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ბოლო წინადადების თანახმად საგნიდან მიღებული შემოსავალი უნდა დაბრუნდეს.

მაგრამ, ამასთან ერთად საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს არა ქირავნობის არსებობის შესახებ ფაქტი, არამედ ამ ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ისეთი პირობების არსებობა, რითაც საბოლოოდ განსაზღვრულ უნდა იქნეს დ. ო-ს მიერ კონკრეტული სარგებლის მიღების ფაქტი. ანუ, საკასაციო პალატა მხედველობაში იღებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს (რაც კასაციაში არ წარმოადგენს დავის საგანს) იმის შესახებ, რომ დ. ო-ა ერთი წლის მანძილზე ფლობდა თბილისში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე ბინას და სასტუმროდ იყენებდა ამ ბინას. ანუ ის გარემოება, რომ დ. ო-ა სასტუმროდ იყენებდა ამ ბინას, რაც გულისხმობს გარკვეული სარგებლის მიღების ფაქტს, სასამართლოს მიერ დადგენილია და აღნიშნული დავის საგანს საკასაციო სასამართლოში არ წარმოადგენს.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ შეფასება უნდა მისცეს საქმეში არსებულ მოწმეთა ჩვენებებს, გამოიკვლიოს თუ რამდენად დასტურდება ამ ბინის სასტუმროდ გამოყენების ხანგრძლივობა, დამქირავებლების რაოდენობა, ქირის ოდენობა.

იმ შემთხვევაში თუ მოწმეთა ჩვენებებით ვერ დადგინდება ქირის ოდენობა, სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს ანალოგიური ღირებულების და პირობების ბინის სასტუმროდ გაქირავების ფასი.

ამრიგად, სამოქალაქო პროცესში მტკიცებულებათა დასაშვებობის ინსტიტუტი დამოკიდებულია სამოქალაქო (მატერიალურ) - სამართლებრივ ნორმაზე და კონკრეტული მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით გათვალისწინებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე.

სამოქალაქო პროცესში მტკიცებულებათა საშუალებების დაშვების ან ამორიცხვის საკითხი უნდა გადაწყდეს იმ ნებართვების თუ აკრძალვების მიხედვით, რაც გათვალისწინებულია მატერიალური ნორმით. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კონკრეტული ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული ფაქტების (იურიდიული შემადგენლობის) შედეგად წარმოშობილი ურთიერთობების დასადასტურებლად, რაც საბოლოოდ წარმოადგენს სამართლებრივი ნორმით გათვალისწინებულ მაკვალიფიცირებელ ელემენტებს, აუცილებელია ისეთი მტკიცებულებების არსებობა, რომლებიც თუნდაც მოწმეთა ჩვენებებთან ერთობლიობაში უტყუარად მიუთითებენ ყველა ზემოაღნიშნული გარემოებებზე.

ამრიგად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ მტკიცებულებათა დასაშვებობის წესების გამოყენების დროს დიდი მნიშვნელობა ენიჭება მტკიცების საგნის დიფერენცირებას. კონკრეტულ შემთხვევაში, ისეთი ფაქტების დადგენას, რომლებიც დაკავშირებულია უშუალოდ ზეპირი გარიგებასთან (სასტუმროდ ბინის გაქირავების ხელშეკრულება), კერძოდ, ამ გარიგებით გათვალისწინებულ პირობებთან, უფლება-ვალდებულებებთან, შესრულებასთან და ა.შ, შეიძლება დადასტურდეს მოწმეთა ჩვენებებით. აღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არა სწორად მიიჩნია, რომ დ. ო-ს მიერ სასტუმროდ ერთი წლის მანძილზე ბინის ოთხი უცხოელისათვის 60 აშშ დოლარად ბინის მიქირავების ფაქტი არ შეიძლება დადასტურდეს მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებით, ვინაიდან ეს გარემოება, კანონის თანახმად, უნდა დადასტურდეს გარკვეული წერილობითი მტკიცებულებებით.

ამასთან ერთად საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ბ-ების მოსაზრება იმის შესახებ, რომ დ. ო-ს უნდა დაეკისროს პროცენტი ბინის სარგებლობის გამო, რადგან მას მიღებულ თანხაზე დაეკისრა პროცენტი, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის მე-2 ნაწილი პროცენტის დაკისრებას ითვალისწინებს მხოლოდ ფულად ვალზე და არა უსაფუძვლოდ მიღებული სხვა ქონების არასათანადოდ სარგებლობისათვის. ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ ბ-ები ითხოვდნენ დ. ო-საგან, მათი ბინის სასტუმროდ გამოყენების გამო, უკვე მიღებული სარგებელს.

საკასაციო პალატა ითვალისწინებს იმ გარემოებას, რომ დ. ო-ს მიერ უსაფუძვლოდ მიღებული ბინა მდებარე ქ. თბილისში, ... ქ. ¹5-ში, რომელსაც ფლობდა 1997 წლის ოქტომბრიდან 1998 წლის ოქტომბრამდე, დაუბრუნდა ბ-ებს, მიუხედავად ამისა, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კონდიქციურ მოთხოვნათა ინსტიტუტის გათვალისწინებით არ არის დაცული მხარეთა ქონებრივი ბალანსი. კონკრეტულ შემთხვევაში ფულად ვალზე პროცენტის დაკისრების შესახებ მოთხოვნის სწორი შეფასებასთან ერთად უნდა სწორი სამართლებრივი შეფასება სასამართლომ მისცეს ქონებიდან მიღებული სარგებლის შესახებ კონდიქციური მოთხოვნების საფუძვლიანობას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს თ. და მ. ბ-ების შეგებებული სარჩელის ნაწილში საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, ხოლო გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში უნდა დარჩეს უცვლელად, ვინაიდან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, კანონის მითითებულ დარღვევებს არა აქვს ადგილი; სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე და 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. და მ. ბ-ების საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება თ. და მ. ბ-ების შეგებებული სარჩელის არ დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

დანარჩენ ნაწილში უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება;

მ. ბ-ს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა გადაედოს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე;

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.