საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

¹ას-27-312-08 15 ივლისი, 2008 წელი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ლალი ლაზარაშვილი, როზა ნადირიანი

კასატორი – სს “გ” (მოპასუხე)

კასატორის წარმომადგენელი – ც.ჯ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „ა-ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელი – ზ.ფ-ძე, თ.კ-შვილი, თ.კ-ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თ.-ის სააპელაციო სასამართლოს 20..წ. . ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების შეწყვეტა

დავის საგანი – საკრედიტო დავალიანების გადახდა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

20..წ. .. აგვისტოს თ.-ის საოლქო სასამართლოს სს “ბის” უფლებამონაცვლე სს “შ-მა” სს “გ-ის” მიმართ სასარჩელო განცხადებით მიმართა. მოსარჩელემ განმარტა, რომ 20..წ. 8 სექტემბერს სს „ბ-სა“ და სს „ს. ბ-ს“ შორის მოთხოვნის უფლების დათმობის შესახებ ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის საფუძველზეც მოვალის – სს „გ-ის“ მიმართ კრედიტორის ადგილი სს „ბ-მა“ დაიკავა. „გ-ს“ „ს. ბ-ის“ მიმართ 580 152 აშშ დოლარისა და 2111,64 ლარის დავალიანება გააჩნდა. დავალიანების წარმოშობის საფუძველი 20..წ. 30 დეკემბერს გაცემული კრედიტი და ამავე ბანკის მიერ მოვალის ანგარიშზე დაშვებული ოვერდრაფტები იყო. მოთხოვნის დათმობის შედეგად ახალ კრედიტორზე – სს „ბ-ზე” მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებებიც გადავიდა, კერძოდ, 20..წ. 30 დეკემბერს გაფორმებული იპოთეკისა გირავნობის ხელშეკრულებები. 20..წ. 17 ივნისს “ბ-სა” და “გ-ს” შორის 134435 ლარის საკრედიტო ხელშეკრულება გაფორმდა, 20..წ. 17 ივნისამდე, წლიური 14.4%-ის დარიცხვით. სარჩელის აღძვრის დროისათვის, აღნიშნული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, დავალიანებამ 154 808 ლარი შეადგინა. 20..წ. 1 აგვისტოს საკრედიტო ხელშეკრულებით “გ-მა” ბანკიდან ერთი წლის ვადით 21450 ლარი გაიტანა, წლიური 14,4%-ის დარიცხვით. 20..წ. .. აგვისტოს მდგომარეობით, დავალიანება 24 228 ლარს შეადგენდა. 20..წ. 8 სექტემბერს გაფორმებული მოთხოვნის უფლების დათმობის შესახებ ხელშეკრულების თანახმად, სს „ბ-მა“ სს „ს. ბ-ს“ 1 039 950 ლარი გადაუხადა სამ ეტაპად. გადარიცხულ თანხებს 20..წ. 30 დეკემბერს „ს. ბ-ს“ და „გ-ს“ შორის გაფორმებული ¹1\3632 იპოთეკისა და ¹1\3640 გირავნობის ხელშეკრულების თანახმად პროცენტები დაერიცხათ. 20..წ. აგვისტოს მდგომარეობით მოპასუხის დავალიანებამ 1 386 088 ლარი შეადგინა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ „გ.“-სათვის საკრედიტო დავალიანების, 1 386 088 ლარის დაკისრება და მოპასუხის კუთვნილი, ქ. გურჯაანში, ... ქ. ¹1-ში მდებარე იპოთეკით დატვირთული ქონების იძულებით რეალიზაცია მოითხოვა.

20..წ. 20 აგვისტოს სს „ს. ბ-მა“ თ.-ის საოლქო სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა და განმარტა, რომ 20..წ. 8 სექტემბერს სს „ს. ბ-სა“ და სს „ბ-ს“ შორის გაფორმდა მოთხოვნის უფლების დათმობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც „ს. ბ-მა“ „ბ-ს“ 580 152 აშშ დოლარისა და 2111,64 ლარის მოთხოვნის უფლება გადასცა, რომელიც მას „გ-ის” მიმართ გააჩნდა. ხელშეკრულების ღირებულება 593 000 აშშ დოლარით განისაზღვრა. „ბ-მა“ მოთხოვნის ღირებულების ოთხ ეტაპად გადახდის ვალდებულება იკისრა. „ბ-ის“ მიერ სარჩელის შეტანის დროისთვის შესრულებული იყო თანხის გადახდის სამი ეტაპი, რაც მთლიანობაში 1 039 950 ლარს შეადგენდა, ხოლო გადასახდელი დარჩა ..1 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი. იმის გათვალისწინებით, რომ გადახდის ბოლო ეტაპი არ იყო განხორციელებული, ამ თანხის ნაწილში „ბ-სათვის“ მოთხოვნის გადაცემა არ მომხდარა და მოთხოვნის უფლება სს „გ-სადმი” ისევ „ს. ბ-ს“ გააჩნდა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სს „შ-სა“ და სს „გ-ს“ შორის არსებულ დავაში „ს. ბ-მა“ მესამე პირად, დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით ჩართვა, „გ-სათვის” მის სასარგებლოდ ..1 000 აშშ დოლარის დაკისრება, ასევე მოპასუხის კუთვნილი იპოთეკით დატვირთული და დაგირავებული ქონების იძულებით რეალიზაცია მოითხოვა.

20..წ. 24 დეკემბერს სს “ს. ბ-მა” თავისი სასარჩელო მოთხოვნის მიმართ არასათანადო მოპასუხის, სს “გ-ის”, სათანადო მხარით – სს „შ-ით“ შეცვლის შესახებ იშუამდგომლა. თ.-ის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 20..წ. 11 თებერვლის განჩინებით, აღნიშნული შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა.

იმავე სასამართლოს 20..წ. 14 ივლისის განჩინებით აღნიშნული საქმე განსჯადობით გურჯაანის რაიონულ სასამართლოს გადაეცა.

სს „შ-ის“ მიერ ..1 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის „ს. ბ-სთვის“ გადახდის შემდეგ, ამ უკანასკნელის შუამდგომლობის საფუძველზე, გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 20..წ. 15 ნოემბრის განჩინებით, „ს. ბ-ის“, როგორც მესამე პირის დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით, სამოქალაქო საქმის წარმოება შეწყდა.

20..წ. 5 ნოემბერს გურჯაანის რაიონულ სასამართლოს სს „შ-მა“ სს „გ-ის“ წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა და დავალიანების - 3 081 340 ლარის გადახდა მოითხოვა. მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე, ამავე სასამართლოს 20..წ. 6 იანვრის განჩინებით სამოქალაქო საქმეები, სს „შ-ის“ სარჩელთა გამო, მოპასუხე სს „გ.”-ის მიმართ დავალიანების 1 386 000 და 3 081 340 ლარის გადახდევინების თაობაზე, ერთ წარმოებად გაერთიანდა.

გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 20..წ. 12 ივლისის გადაწყვეტილებით სს “შ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, სს “გ-ს” მოსარჩელის სასარგებლოდ 4 467 340 ლარის, ასევე მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, .. 000 ლარის, გადახდა დაეკისრა. სს “გ-ის” კუთვნილი, ქ. გურჯაანში, ... ქ. ¹1-ში მდებარე იპოთეკით დატვირთული ქონების აუქციონზე იძულებით რეალიზაცია დადგინდა და აუქციონის ჩასატარებლად სპეციალისტი დაინიშნა. სასამართლომ სრულად გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება იმის შესახებ, რომ “გ-მა” საბანკო კრედიტის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა და, აღნიშნულიდან გამომდინარე, ამ უკანასკნელს უნდა დაკისრებოდა როგორც სესხის ძირითადი თანხა და პროცენტები, ასევე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოც.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სს “გ-ის” დირექტორმა მ. გ-აძემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა. აპელანტის მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტლება უკანონო და დაუსაბუთებელი იყო, რადგანაც სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია, რომ მოთხოვნის დათმობასთან ერთად ახალ კრედიტორზე იპოთეკაც გადავიდა და არ გაითვალისწინა სამოქალაქო კოდექსის ..5-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობის არარსებობა. აპელანტმა ასევე აღნიშნა, რომ სს “გ-ის” დავალიანება სს “შ-ის” მიმართ შეადგენდა არა 4 467 340 ლარს, არამედ 1 000 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს. აღნიშნული დავალიანება გამომდინარეობდა სს “გ-სა” და სს “ს. ბ-ს” შორის გაფორმებლი 20..წ. 30 დეკემბერისა და აპელანტსა და სს “შ-ს” შორის გაფორმებული 20..წ. 1 აგვისტოს საკრედიტო ხელშეკრულებებიდან. რაც შეეხება 20..წ. 17 ივნისის საკრედიტო ხელშეკრულებას, აღნიშნული არ იყო ნამდვილი, რადგანაც მსესხებლის გრაფაში საწარმოს დირექტორად კ. კ-ძეა მითითებული, რომელიც სს “გ-ის” დირექტორი არასოდეს ყოფილა და არც ხელშეკრულებაზე შესრულებული ხელმოწერაა მისი.

20..წ. 9 იანვარს, მოწინააღმდეგე მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე, საქმეში სს “შ-ის” ნაცვლად მისი უფლებამონაცვლე სს “ა-ი” ჩაერთო.

თ.-ის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 20..წ. 5 ნომებრის გადაწყვეტილებით, სს “გ-ის” სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გაადწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, სს “ა-ის” სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სს “გ.”-ს სს “ა-ის” სასარგებლოდ 1 387 760, 39 აშშ დოლარისა და 385 334 ლარის გადახდა დაეკისრა. სს “ა-ის” წარმომადგენლის სასარჩელო მოთხოვნა, იპოთეკით დატვირთული ქონების აუქციონზე იძულებით რეალიზაციის შესახებ, არ დაკმაყოფილდა. სს “ა-ს” აპელანტის სასარგებლოდ მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ..342,60 ლარის გადახდა დაეკისრა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

20..წ. 30 დეკემბერს სს “ს. ბ-სა” და სს “გ-ს” შორის საკრედიტო ხელშეკრულება დაიდო, რომლის ძალითაც, ბანკმა მსესხებელზე 500 000 აშშ დოლარის კრედიტი გასცა, 36 თვის ვადით, წლიური 18%-ის დარიცხვით. მსესხებლის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხების დროულად გადაუხდელობის შემთხვევაში, დავალიანებას საურავი ერიცხებოდა - ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე გადაუხდელი თანხის 0,4%;

სესხის უზრუნველყოფის მიზნით, 20..წ. 30 დეკემბერს, სს “ს. ბ-სა” და სს “გ-ს” შორის იპოთეკის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის მიხედვითაც, იპოთეკით დაიტვირთა სს “გ-ის” კუთვნილი 680 000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული შენობა – ნაგებობები. სესხის უზრუნველსაყოფად გირავნობის ხელშეკრულებაც გაფორმდა, რომლის საფუძველზეც დაგირავდა მსესხებლის კუთვნილი ღვინის ჩამომსხმელი დანადგარი “ალ-ი”. ორივე ხელშეკრულება რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში;

20..წ. 8 სექტემბერს სს “ს. ბ-სა” და სს “ბს” შორის მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის ძალითაც სს “გ-ის” მიმართ კრედიტორის ადგილი სს “ბ-მა” დაიკავა;

20..წ. 17 ივნისს სს “ბ-სა” და სს “გ.”-ს შორის ¹646 საკრედიტო ხელშეკრულება გაფორმდა 150 000 ლარზე ვადით – 20..წ. 17 ივნისამდე, წლიური 14,4%-ის დარიცხვით. ხელშეკრულების მიხედვით, მსესხებელს, ძირითადი თანხისა და პროცენტის დროულად გადაუხდელობის შემთხვევაში, ერიცხებოდა საურავი, თანხის 0,3% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. ამ ხელშეკრულებიდან სს “გ-ს” სესხად 134 435 ლარი აქვს მიღებული.

20..წ. 1 აგვისტოს ¹658 საკრედიტო ხელშეკრულებით, სს “გ-მა” სს “ბ-დან” ერთი წლის ვადით სესხად 21 450 ლარი გაიტანა წლიური 14,4%-იანი სარგებლით. ხელშეკრულების მიხედვით, მსესხებელს, ძირითადი თანხისა და პროცენტის დროულად გადაუხდელობის შემთხვევაში, ერიცხებოდა საურავი, თანხის 0,3% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად დაადგინა იპოთეკით დატვირთული ქონების იძულებით რეალიზაცია და მიიჩნია, რომ მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების საფუძველზე სს “ა-ზე” არ გადასულა მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებაც, რადგანაც იპოთეკის ახალ კრედიტორზე გადასვლისათვის სამოქალაქო კოდექსის ..5-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობა არ შესრულებულა. სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ სს “გ-მა” არ შეასრულა ვალდებულება, ძირითადი თანხისა და საპროცენტო დავალიანების დადგენის ნაწილში დაეყრდნო, სს “გ-ის” საკრედიტო დავალიანების გაანგარიშების შესახებ, მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილ აუდიტორულ დასკვნას, თუმცა მიიჩნია, რომ დასკვნაში მითითებული საჯარიმო თანხები იყო შეუსაბამოდ მაღალი და უნდა განახევრებულიყო.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული 20..წ. 17 ივნისის ¹646 საკრედიტო ხელშეკრულება არ შეიძლებოდა ნამდვილი ყოფილიყო, რადგანაც მას დირექტორის სახელით ხელს აწერდა პირი, რომელიც საზოგადოების დირექტორი არასდროს ყოფილა და განმარტა, რომ აღნიშნული გარიგება თუნდაც არ ყოფილიყო უფლებამოსილი პირის მიერ დადებული, იგი მაინც ნამდვილად ჩაითვლებოდა, რადგანაც კობა კობახიძის სახელით დადებული გარიგება შემდგომში მოიწონა უფლებამოსილმა პირმა, რაც გამოიხატა იმავე პირის მიერ, მისი სახელით, აპელანტის მიერ ნამდვილად აღიარებული ახალი გარიგების (20..წ. 1 აგვისტოს ხელშეკრულების) დადებაზე თანხმობაში, რომელიც აპელანტის მიერ ბათილად მიჩნეული 20..წ. 17 ივნისის ¹646 საკრედიტო ხელშეკრულების განუყოფელი ნაწილია.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სს “გ-ის” წარმომადგენელმა ც.ჯ-შვილმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და საქმის წარმოების შეწყვეტა მოითხოვა. კასატორმა თავისი მოთხოვნის დასასაბუთებლად შემდეგ ფაქტობრივ და სამართლებრივ წანამძღვრებზე მიუთითა:

ორივე ინსტანციის სასამართლომ გამოიტანა გადაწყვეტილება საქმეზე, რომელიც უწყებრივად სასამართლოს არ ექვემდებარებოდა;

20..წ. 8 სექტემბრის მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება 20..წ. 3 ნოემბერს შესრულდა, ამდენად, სარჩელის აღძვრის დროისათვის სს „ბ.“ არასათანადო მოსარჩელეს წარმოადგენდა, რადგანაც მოთხოვნის უფლება მას სწორედ 20..წ. 3 ნოემბრიდან წარმოეშვა;

სს „გ-ს“, მოთხვნის დათმობის ხელშეკრულების არც ერთმა მხარემ ოფიციალურად არ აცნობა, თუ ვის წინაშე უნდა შეესრულებინა 20..წ. 30 დეკემბრის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება მაშინ როცა, შეტყობინების ვალდებულება ამავე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იყო;

სააპელაციო პალატამ არ გათვალისწინა სამოქალაქო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის თანახმად: „თუ ვალდებულების შესასრულებლად საჭიროა კრედიტორის ესა თუ ის მოქმედება, ვადის გადაცილებად ჩაითვლება, თუ იგი ამ მოქმედებას არ ასრულებს“ და 393-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი, რომლის მიხედვითაც - „კრედიტორის მიერ ვადის გადაცილებისას, მისი ბრალის მიუხედავად მას აღარ აქვს ფულადი ვალდებულებისთვის პროცენტის მიღების უფლება“. ამ ნორმების საფუძველზე კრედიტორს პირგასამტეხლოს მიღების უფლებაც ეკარგება, რაც „გ-ს” ზედმეტად დაეკისრა; ამასთან, სასამართლომ პროცენტები არასწორად გადაიანგარიშა;

სააპელაციო პალატას უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ ვალდებულების შეუსრულებლობა მოვალის ბრალით არ იყო გამოწვეული, რადგანაც ხელშეკრულების არც ერთმა მხარემ მას მოთხოვნის დათმობის შესახებ არ აცნობა;

20..წ. 17 ივნისისა და 1 აგვისტოს საკრედიტო ხელშეკრულებები არ არის ნამდვილი, რადგანაც კ. კ-ძეს (რომელიც აღნიშნულ ხელშეკრულებებში მითითებულია, როგორც „გ-ის” დირექტორი) განსხვავებული ხელმოწერა გააჩნია და ხელშეკრულებებში მითითებული პირადობის მოწმობის რეკვიზიტები რადიკალურად განსხვავდება მისი ნამდვილი პირადობის მოწმობისაგან.

სს “ა-მა” საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატას, სს “გ-ის” მთელი ქონებისათვის ყადაღის დადების მოთხოვნით მიმართა. საკასაციო პალატის 20..წ. 28 იანვრის განჩინებით, აღნიშნული განცხადება განუხილველად დარჩა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 20..წ. 14 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

20..წ. 21 თებერვალს კასატორის მოწინააღმდეგე მხარემ საკასაციო საჩივარზე წერილობითი პასუხი წარმოადგინა და მიუთითა, რომ სს “გ-ის” წარმომადგენელ ც.ჯ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს და ამდენად, დასაშვებად არ უნდა იქნეს მიჩნეული, ამასთან საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 20..წ. 14 მაისის განჩინებით სს “გ-ის” წარმომადგენელ ც.ჯ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა არსებითად განსახილველად

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, განიხილა საკასაციო საჩივარი, შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ სს “გ-ის” წარმომადგენელ ც.ჯ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

20..წ. 30 დეკემბერს სს “ს. ბ-სა” და სს “გ-ს” შორის საკრედიტო ხელშეკრულება დაიდო, რომლის ძალითაც, ბანკმა მსესხებელზე 500 000 აშშ დოლარის კრედიტი გასცა, 36 თვის ვადით, წლიური 18%-ის დარიცხვით. მსესხებლის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხების დროულად გადაუხდელობის შემთხვევაში, დავალიანებას საურავი ერიცხებოდა - ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე გადაუხდელი თანხის 0,4%;

სესხის უზრუნველყოფის მიზნით, 20..წ. 30 დეკემბერს, სს “ს. ბ-სა” და სს “გ-ს” შორის იპოთეკის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის მიხედვითაც, იპოთეკით დაიტვირთა სს “გ-ის” კუთვნილი 680 000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული შენობა – ნაგებობები. სესხის უზრუნველსაყოფად გირავნობის ხელშეკრულებაც გაფორმდა, რომლის საფუძველზეც დაგირავდა მსესხებლის კუთვნილი ღვინის ჩამომსხმელი დანადგარი “ალ-ი”. ორივე ხელშეკრულება რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში;

20..წ. 8 სექტემბერს სს “ს. ბ-სა” და სს “ბ-ს” შორის მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის ძალითაც სს “გ-ის” მიმართ კრედიტორის ადგილი სს “ბ-მა” დაიკავა;

20..წ. 17 ივნისს სს “ბ-სა” და სს “გ-ს” შორის ¹646 საკრედიტო ხელშეკრულება გაფორმდა 150 000 ლარზე ვადით – 20..წ. 17 ივნისამდე, წლიური 14,4%-ის დარიცხვით. ხელშეკრულების მიხედვით, მსესხებელს, ძირითადი თანხისა და პროცენტის დროულად გადაუხდელობის შემთხვევაში, ერიცხებოდა საურავი, თანხის 0,3% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. ამ ხელშეკრულებიდან სს “გ-ს” სესხად 134 435 ლარი აქვს მიღებული.

20..წ. 1 აგვისტოს ¹658 საკრედიტო ხელშეკრულებით, სს “გ-მა” სს “ბ-დან” ერთი წლის ვადით სესხად 21 450 ლარი გაიტანა წლიური 14,4%-იანი სარგებლით. ხელშეკრულების მიხედვით, მსესხებელს, ძირითადი თანხისა და პროცენტის დროულად გადაუხდელობის შემთხვევაში, ერიცხებოდა საურავი, თანხის 0,3% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

“დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია” გულისხმობს მხარის მითითებას პროცესუალურ-სამართლებრივ დარღვევებზე, რომლებმაც მტკიცებულებათა არასწორი შეფასება გამოიწვია. კასატორის მტკიცება იმის შესახებ, რომ 20..წ. 17 ივნისის ¹646 და იმავე წლის 1 აგვისტოს ¹658/21804 ხელშეკრულებებზე შესრულებული ხელმოწერა არ ეკუთვნის კ. კ-იძეს, ამასთან, ამ დოკუმენტებში კ. კ-იძე საზოგადოების დირექტორადაა მითითებული, ეს თანამდებობა კი მას არასოდეს სჭერია, ამგვარ პრეტენზიას არ წარმოადგენს. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მტკიცებას იმის შესახებ, რომ თუნდაც აღნიშნული გარიგება არაუფლებამოსილი პირის მიერ ყოფილიყო დადებული, შემდგომში უფლებამოსილმა პირმა – სს “გ-მა” იგი მოიწონა, რაც გამოიხატა მის მიერ ახალი 20..წ. 1 აგვისტოს საკრედიტო ხელშეკრულების დადებაში (რომლის ნამდვილობაც კასატორს სადავოდ არც ერთ ინტანციაში გაუხდია), რომელიც, თავის მხრივ, 17 ივნისის ¹646 ხელშეკრულების განუყოფელი ნაწილია. სამოქალაქო კოდექსის 111-ე მუხლი ითვალისწინებს შესაძლებლობას, რომ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების არმქონე პირის მიერ დადებული გარიგება გახდეს ნამდვილი, თუ მას წარმოდგენილი პირი მოიწონებს. მოცემულ შემთხვევაში, უფლებამოსილი პირის მიერ საზოგადოების სახელით იმავე კონტრაჰენტთან ახალი გარიგების დადება, რომელიც წინა, სადავო ხელშეკრულების შემადგენელი ნაწილია, სწორედ წარმოდგენილი პირის თანხმობად უნდა ჩაითვალოს. გამომდინარე იქიდან, რომ 20..წ. 1 აგვისტოს საკრედიტო ხელშეკრულება იმავე წლის 17 ივნისის ¹646 ხელშეკრულების განუყოფელი ნაწილია, სრულიად უსაფუძვლოა სს “გ-ის” წარმომადგენელ ც.ჯ-შვილის მტკიცება, რომ მისი მარწმუნებლისათვის 20..წ. 17 ივნისის ¹646 ხელშეკრულების შესახებ ცნობილი მხოლოდ სს “შ-ის” მიერ სარჩელის აღძვრის შემდეგ გახდა.

რაც შეეხება კასატორის მტკიცებას, რომ ხელშეკრულებაზე შესრულებული ხელმოწერა კ. კ-იძეს არ ეკუთვნის, აღნიშნულის დამდასტურებელი მტკიცებულებები მის მიერ არც ერთ ინსტანციაში ყოფილა წარდგენილი. ვინაიდან ხელშეკრულების ნამდვილობას მოპასუხე ხდიდა სადავოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ..2-ე მუხლის საფუძველზე, შესაბამისი მტკიცებულებების წარმოდგენის ვალდებულებაც მას ეკისრებოდა.

სრულიად უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია კასატორის მითითება, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილება გამოტანილია საქმეზე, რომელიც უწყებრივად სასამართლოს არ ექვემდებარება, რადგანაც არ არსებობს სარჩელი - სს “შ-ის” მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში აღძრული სარჩელი განუხილველი დარჩა. საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 20..წ. 15 ნოემბრის განჩინებით, საქმის წარმოება შეწყდა არა სს “ა-ის”, არამედ მესამე პირის დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით – სს “ს. ბ-ის” სარჩელის მიმართ, ამ უკანასკნელის მიერ თავის სარჩელზე უარის თქმის გამო. შესაბამისად, ვერ იქნება გაზიარებული კასატორის მითითება, რომ სამოქალაქო საქმეზე სს “შ-ის” სარჩელის გამო სს “გ-ის” მიმართ, საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს.

საკასაციო პალატა ვერც კასატორის იმ მტკიცებას გაიზიარებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს 20..წ. 30 დეკემბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე პროცენტები არასწორად აქვს დაანგარიშებული.

საპელაციო სასამართლო სს “გ-ისათვის” დასაკისრებელი თანხის ოდენობის დადგენისას დაეყრდნო შპს “კ-ის” აუდიტორულ დასკვნას, რომელიც მოსარჩელემ წარადგინა და რომლის საპირისპირო გაანგარიშებაც სს “გ-ს” სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. როგორც დასკვნიდან ირკვევა, გაანგარიშება განხორციელებულია საკრედიტო ხელშეკრულებების პირობებთან ზუსტ შესაბამისობაში, კონკრეტულად კი, კასატორის მიერ მითითებული 20..წ. 30 დეკემბრის ხელშეკრულებასთან მიმართებით, დავალიანების გამოთვლისას სწორედ ხელშეკრულებით განსაზღვრული 18 და არა 20%-ია გათვალისწინებული, როგორც ამას კასატორი უთითებს. აუდიტორულ დასკვნაში მოცემული გაანგარიშების მეთოდიკა ზუსტად ითვალისწინებს შესაბამისი საკრედიტო ხელშეკრულებების პირობებს როგორც პროცენტების, ისე პირგასამტეხლოს ოდენობისა და დარიცხვის წესებთან დაკავშირებით, ამდენად კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ ზედმეტი თანხები დააკისრა სს “გ-ს”, უსაფუძვლოა.

ასევე უსაფუძვლოა კასატორის მტკიცება, რომ ვინაიდან სს “გ-ს” ოფიციალურად არავინ აცნობა სს “ს. ბ-სა” და სს “შ-ს” შორის მოთხოვნის დათმობისა და, შესაბამისად, ახალი კრედიტორის არსებობის შესახებ, მოპასუხის მიერ ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილება კრედიტორის მხრიდან მოთხოვნის დათმობის შესახებ შეტყობინების ვალდებულების შეუსრულებლობით იყო გამოწვეული, ამდენად, კრედიტორს, სამოქალაქო კოდექსის 393-ე მუხლის შესაბამისად, პირგასამტეხლოს მიღების უფლება აღარ გააჩნდა.

საქმეში წარმოდგენილია (ს.ფ. 254) სს “შ-ის” დირექოტორ ვ. შ-ის საპრეტენზიო წერილი, რომლითაც სს “გ-ის” დირექტორს ეცნობა 20..წ. 8 დეკემბრის მოთხოვნის უფლების დათმობის ხელშეკრულების თაობაზე. ამავე წერილით სს “შ-ი” მოვალისაგან ვალდებულების შესრულებას ითხოვს, ამდენად, სს “გ.” ინფორმირებული იყო როგორც მოთხოვნის უფლების დათმობის, ისე იმის შესახებ, თუ ვის წინაშე უნდა შეესრულებინა ვალდებულება, ამასთან, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ თუნდაც სს “გ.” არ ყოფილიყო ინფორმირებული მოთხოვნის უფლების დათმობისა და სს “ს. ბ-ის” ახალი კრედიტორით ჩანაცვლების თაობაზე, მას შეეძლო ვალდებულება ძველი კრედიტორის წინაშე შეესრულებინა. საქმის მასალებით ისიც ირკვევა, რომ სს “გ.” ვალდებულებას არც მოთხოვნის უფლების დათმობამდე ასრულებდა. მას პირველივე თვიდან აღარ გადაუხდია პროცენტი არც ერთი საკრედიტო ხელშეკრულების მიმართ. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ ვალდებულების შეუსრულებლობა სს “ა-ის” ბრალეული მოქმედებით იყო გამოწვეული და მას პირგასამტეხლოს მიღების უფლება არ გააჩნდა. აქვე ისიც გასათვალისწინებელია, რომ სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლით, შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლო შეამცირა და სს “გ-ს” სს “ა-ის” სასარგებლოდ აუდიტორულ დასკვნაში მითითებული საჯარიმო თანხის ნახევარი დააკისრა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 4..-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არ აქვს ადგილი.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დასაბუთებული, კანონიერია და მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 4..-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

სს “გ.”-ის წარმომადგენელ ც.ჯ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

მოცემულ საქმეზე უცვლელად დარჩეს თ.-ის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 20..წ. 5 ნოემბრის გადაწყვეტილება;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.