ას-29-384-07 30 აპრილი, 2007 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მარიამ ცისკაძე (მომხსენებელი), ნუნუ კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს “ .. ..” (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ კ. წ-ე (მოსარჩელე)

დავის საგანი – მოპასუხე ორგანიზაციის უფროსის მიერ გამოცემული ბრძანებების გაუქმება, ხელფასებს შორის სხვაობის ანაზღაურება

გასაჩივრებული სასამართლოს განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 16 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

კ. წ-მ 2005 წლის აგვისტოში სასარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე შპს “ .. ..” ბათუმის ფილიალის მიმართ და მოითხოვა შპს “ .. ..” ბათუმის ფილიალის უფროსის გ.ჟ-ის მიერ გამოცემული ¹47 და ¹52 ბრძანებების ბათილად ცნობა, ასევე ¹36 ბრძანების ბათილად ცნობა კ.წ-ის I საქსელო რაიონის უფროსის თანამდებობიდან IV უბნის უფროსად გადაყვანის ნაწილში და მისი აღდგენა I საქსელო რაიონის უფროსად; მოპასუხისათვის ყოველთვიური ხელფასის გაცემის დაკისრება ¹26 ბრძანებით გათვალისწინებული პირობებით, 950 ლარის ოდენობით და მოპასუხისათვის ივნისისა და ივლისის თვეებში მისაღები და ფაქტობრივად მიღებულ ხელფასებს შორის სხვაობის დაკისრება 600 ლარის ოდენობით. მოსარჩელემ თავისი მოთხოვნა იმით დაასაბუთა, რომ შპს “ .. ..” ბათუმის ფილიალის უფროსმა გ.ჟ-მა გამოსცა ბრძანებები სამუშაო პროცესთან დაკავშირებულ სხვადასხვა საკითხზე, რომლებიც მას არ ჩაბარებია კანონით დადგენილი წესით. 2003 წლის 11 აპრილიდან მუშაობდა ქ.ბათუმის ფილიალის I საქსელო რაიონის უფროსად. ბათუმის ფილიალის უფროსის გ.ჟ-ის მიერ 2005 წლის 14 მაისის ¹36 ბრძანებით 2005 წლის 3 მაისიდან ¹1 საქსელო რაიონის უფროსის თანამდებობიდან ადმინისტრაციამ გადაიყვანა ¹4 უბნის უფროსად. მოსარჩელის მითითებით, ზემოაღნიშნული სამუშაო ადგილები ტერიტორიულად განსხვავებულია და ¹36 ბრძანებით გათვალისწინებული სხვა სამუშაოზე გადაყვანა მასთან არ ყოფილა შეთანხმებული, რითაც ადმინისტრაციამ დაარღვია შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის პირველი პუნქტი. მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა შრომის კანონთა კოდექსის 27-ე, 28-ე და 135-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობები, კერძოდ, სხვა სამუშაოზე გადაყვანას არ ჰქონია დროებითი და დისციპლინური ზემოქმედების ხასიათი. ყოველივე ზემოაღნიშნულით, მოპასუხე ორგანიზაციის ადმინისტრაციამ დაარღვია შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მესამე ნაწილის მოთხოვნა. მოსარჩელის მითითებით, 2005 წლის 1 ივნისის ბრძანებით შეუმცირდა ხელფასის ოდენობა, რაც მისთვის ცნობილი გახდა 2005 წლის 12 ივლისისთვის. ამდენად, მოპასუხე ორგანიზაციის ადმინისტრაციამ შეცვალა შრომის არსებითი პირობები მუშაკთან შეუთანხმებლად, რითაც ასევე დაირღვა შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მესამე ნაწილი. მისი მითითებით, საქსელო რაიონის უფროსად დანიშვნის შესახებ 2005 წლის 11 აპრილის ¹26 ბრძანებით მისი ანაზღაურება შეადგენდა 950 ლარს, ¹47 ბრძანების საფუძველზე ივნისში გაიცა 600 ლარის ანაზღაურება, ხოლო ივლისში _ 700 ლარი, რის გამოც სხვაობა ფაქტობრივად მისაღებ და მიღებულ ხელფასს შორის შედაგენს 600 ლარს. მოსარჩელის მოსაზრებით, უკანონოა მოპასუხე ორგანიზაციის ადმინისტრაციის 2005 წლის 1 ივლისის ¹52 ბრძანება, რომლითაც საყვედური გამოეცხადა შრომის კანონთა კოდექსის 136-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით, ისე რომ მას არ ჩამორთმევია წერილობითი ახსნა-განმარტება. ბრძანებაში მითითებული გარემოება იმის თაობაზე, რომ ¹4 უბანში დაბალია ელექტროენერგიის რეალიზაციის მაჩვენებლები, სინამდვილეს არ შეესაბამება. აღნიშნულ უბანში ივნისის შედეგებით დაფიქსირდა ელექტროენერგიის რეალიზაციის მაჩვენებლების 5%-იანი, ხოლო ივლისის შედეგებით 20%-იანი ზრდა. მან 2005 წლის 2 და 12 აგვისტოს შრომის კანონთა კოდექსის 204-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნათა შესაბამისად განცხადებით მიმართა ამავე კომპანიაში არსებულ შრომის დავის კომისიას ბათუმის ფილიალის ადმინისტრაციის მიერ მიღებული ბრძანებების კანონიერების შესწავლისა და მათი გაუქმების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების მოთხოვნით. აღნიშნულ კომისიას შრომის კანონთა კოდექსის 198-ე მუხლის მეორე ნაწილით დადგენილი 5 დღიანი ვადის გასვლის მიუხედავად გადაწყვეტილება არ მიუღია.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით კ. წ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოსარჩელე კ.წ-ე აღდგენილ იქნა თავის პირვანდელ სამუშაოზე შპს “ .. ..” ბათუმის ფილიალის პირველი საქსელო რაიონის უფროსად. გაუქმდა კ.წ-ის მიმართ მოპასუხის 2005 წლის 1 ივლისის ¹52 ბრძანება დისციპლინური სახდელის ღონისძიების საყვედურის დაკისრების თაობაზე.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს “ .. ..” ბათუმის ფილიალმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით შპს “ .. ..” ბათუმის ფილიალის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ შპს “ .. ..” ბათუმის ფილიალის უფროსის 2005 წლის 14 მაისის ¹36 ბრძანებით კ. წ-ს არსებითად არ შეცვლია სამუშაო პირობები და გადაყვანაზე მისი თანხმობა საჭირო არ იყო. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ საქსელო რაიონის უფროსისა და უბნის უფროსის სამსახურებრივი უფლებამოსილებები ერთმანეთისაგან არსებითად განსხვავდება; საქსელო რაიონის უფროსის სამსახურებრივი უფლებამოსილებები გაცილებით ფართოა, ვიდრე უბნის უფროსის. კ. წ-სათვის შრომის პირობების შეცვლა დასტურდება აპელანტის განმარტებითაც. საქმის მასალებით ირკვევა, რომ სხვა თანამდებობაზე გადაყვანით კ. წ-სა და აპელანტს შორის დადებული შრომის ხელშეკრულების პირობები როგორც კ. წ-ის მოვალეობების, ასევე მისი შრომის ანაზღაურების ნაწილში არსებითად შეიცვალა. სააპელაციო პალატამ შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მეორე ნაწილზე მითითებით ჩათვალა, რომ რადგანაც ¹36 ბრძანებით კ. წ-ის შრომის პირობები არსებითად შეიცვალა, ბრძანების რეალიზაცია კ. წ-ის თანხმობას საჭიროებდა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება იმის თაობაზე, რომ ¹4 უბნის უფროსად გადასვლაზე კ. წ-მ თანხმობა განაცხადა, რადგან საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით აღნიშნული არ დასტურდება. კ.წ-ის განცხადებიდან ჩანს, რომ კ. წ-ე გადაყვანას უკანონოდ მიიჩნევდა და ასაჩივრებდა. ის გარემოება, რომ კ. წ-მ შრომითი დავის კომისიას მხოლოდ 2005 წლის 12 აგვისტოს მიმართა შეუძლებელია ჩაითვალოს გადაყვანაზე თანხმობის მიცემის დასტურად. კ.წ-მ შრომის დავის კომისიას მიმართა შრომის კანონთა კოდექსის 204-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილ ხანდაზმულობის ვადაში და ამით დაადასტურა, რომ სხვა სამუშაოზე გადაყვანას არ დათანხმებია. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ საწარმოს დირექტორის სახელზე კ. წ-მ განცხადება დაწერა 2005 წლის 13 ივლისს ანუ შრომითი დავის კომისიისადმი მიმართვამდე ერთი თვით ადრე. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ აპელანტმა კ. წ-ე სხვა სამუშაოზე გადაიყვანა მისი თანხმობის გარეშე. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელისათვის ხელფასებს შორის სხვაობის დაკისრების ნაწილში არის უსაფუძვლო. სააპელაციო სასამართლომ შრომის კანონთა კოდექსის 207-ე მუხლის მესამე ნაწილზე მითითებით დადგენილად ჩათვალა, რომ 2005 წლის 14 მაისის ¹36 ბრძანებით სხვა სამუშაოზე უკანონოდ გადაყვანის შემდეგ კ. წ-ს შეუმცირდა ხელფასი. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების მიხედვით, 2005 წლის მაისიდან აგვისტოს თვის ჩათვლით საქსელო რაიონის უფროსზე და კ.წ-ზე ხელფასის სახით გაცემულ თანხებს შორის სხვაობამ შეადგინა 679,73 ლარი, ამ თანხიდან სააპელაციო სასამართლომ აპელანტს მხოლოდ 600 ლარის გადახდა დააკისრა, რაც მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა შპს “ .. ..”, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ მოცემული საქმის განხილვისა და გადაწყვეტისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მეორე ნაწილი. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა მათი პოზიცია იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელე კ. წ-ის 2005 წლის 14 მაისის ¹36 ბრძანებით არ შეცვლილა შრომის არსებითი პირობები. შესაბამისად, მისი თანხმობა არ იყო საჭირო გადაყვანაზე. კასატორის მითითებით, კ.წ-ე იყო ¹1 საქსელო რაიონის უფროსი და გადაყვანილი იქნა ¹4 უბნის უფროსად. გადაყვანისას ხელფასი შეუნარჩუნდა 2005 წლის 14 მაისის ¹36 ბრძანებით, დანარჩენი პირობები იგივე იყო. კასატორმა შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მეორე ნაწილზე მითითებით განმარტა, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა თავის გადაწყვეტილებაში, რომ შრომის არსებითი პირობების შეცვლა მათ მიერ არ არის დადასტურებული, რადგან აღნიშნული სინამდვილეს არ შეესაბამება. კასატორის მითითებით, ორივე თანამდებობის მოვალეობაა შეამოწმოს და გააკონტროლოს თავისი მუშაკების მიერ სამუშაოს შესრულება. ხელფასის ანაზღაურების სისტემა ორივე თანამდებობაზე ერთნაირია და გამოიანგარიშება რეალიზაციის მაჩვენებლიდან ანუ მოხმარებული ელექტროენერგიიდან. სწორედ ამიტომ უბნის უფროსის ხელფასი შეიძლება მეტიც იყოს, ვიდრე საქსელო უბნის. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა განმარტა, რომ კ. წ-ე ¹4 უბნის უფროსის თანამდებობაზე გადაყვანისას არ დაქვეითებულა და ბათუმის საქალაქო სასამართლოს დასკვნა ამის თაობაზე მცდარია. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს ყურადღება უნდა გაემახვილებინა იმაზე, რომ ¹36 ბრძანებით კ.წ-ს გადაყვანისას ხელფასი შენარჩუნებული ჰქონდა. ამდენად, შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად კ.წ-ის გადაყვანა არის გადანაცვლება, რასაც არ სჭირდება მუშაკის თანხმობა. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ დააკისრა კომპანიას 600 ლარის გადახდა, როგორც ხელფასებს შორის სხვაობა. სასამართლომ ხელფასი დაიანგარიშა 2005 წლის მაისიდან აგვისტოს ჩათვლით, მოსარჩელემ კი სარჩელით მოითხოვა მხოლოდ 2005 წლის ივნისიდან ივლისის ჩათვლით თვეების ხელფასების სხვაობა, რადგან მაისის თვეში მას ხელფასი შენარჩუნებული ჰქონდა ¹36 ბრძანებით. სასამართლომ ამ შემთხვევაში დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 384-ე და 381-ე მუხლების მოთხოვნები. კასატორის მოსაზრებით, ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გამოტანილია კანონის დარღვევით, სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის მოთხოვნა, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის თანახმად სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 თებერვლის განჩინებით შპს “ .. ..” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად; მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 20 დღის ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად;

კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე კ. წ-მ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხთან დაკავშირებით წარმოდგენილ მოსაზრებაში მიუთითა, რომ სამოქალქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის თანახმად წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ შპს “ .. ..” საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ-სამართლებრივ დავებში დასაშვებია იმ შემთხვევაში, თუ საკასაციო საჩივრის საგნის ღირებულება აღემატება 50000 ლარს. ამავე მუხლის მეოთხე ნაწილის მიხედვით, არაქონებრივ-სამართლებრივ დავებში საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებულ დავებზე. ამავე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ დამკვიდრებული პრაქტიკა გაზიარებულია სააპელაციო სასამართლოს მიერ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლით დასაშვები არ არის.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს “ .. ..” საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ შპს “ .. ..” უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 (სამასი) ლარის 70%, რაც 210 (ორას ათ) ლარს შეადგენს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401 და 284-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

დაუშვებლად იქნეს მიჩნეული შპს “ .. ..” საკასაციო საჩივარი.

კასატორს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 210 (ორას ათი) ლარი.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.