¹ას-334-654-09 08 ოქტომბერი , 2009 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

რ. ნადირიანი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – დ. ხ-ძე (მოსარჩელე)

კასატორის წარმომადგენლები – მეურვე-თ. ხ-ძე, ნ. ჭ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარეები – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, ტელეკომპანია “რუსთავი 2”, თ. ჩ-შვილი, გ. ჩ-შვილი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფა, პატივისა

და ღირსების შემლახველი ცნობების გავრცელების და ჯანმრთელობისათვის ვნების

გამო მიყენებული მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

დ. ხ-ძის მეურვემ – თ. ხ-ძემ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხეების: საპატრულო პოლიციის, შპს სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი-2-ის“ თ. ჩ-შვილის, გ. ჩ-შვილის მიმართ და აღნიშნა, რომ 2005 წლის 17 ივნისს ტელეკომპანია რუსთავი-2-ის“ ეთერში გავიდა გადაცემა „პატრული“, მასში ასახული იყო მცხეთის რაიონის სოფელ გლდანში ე.წ. ქურდობის ჩადენის ფაქტი; სიუჟეტის მიხედვით, ქურდობა ჩაიდინა დ. ხ-ძემ, რასაც თ. ხ-ძის განმარტეით ადგილი არ ჰქონია. ამასთან, მან აღნიშნა, რომ მისი ძმა – დ. ხ-ძე დაავადებულია პარანოიდული შიზოფრენიით, იგი სასამართლოს მიერ ცნობილია ქმედუუნაროდ და 2006 წლის 4 ოქტომბერს დანიშნულია მის მეურვედ. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ ტელეკომპანია „რუსთავი-2“ ტიტრებით მხარს უჭერდა საპატრულო პოლიციის წარმომადგენლებს და სოფელ გლდანის მოსახლეობას. მისი შეფასებით, ამ გადაცემით აშკარად დაირღვა პირის – დ. ხ-ძის უდანაშაულობის პრეზუმფცია, ამას გარდა, მოპასუხეების ქმედება იყო განზრახი, რადგან მათ კარგად იცოდნენ, რომ უხეშად არღვევდნენ და ხელყოფდნენ დ. ხ-ძის კონსტიტუციურ უფლებებს; აღნიშნულით შელახეს მისი პატივი და ღირსება და ამას გარდა მის ჯანმრთელობას მიაყენეს ვნება; კერძოდ, სიუჟეტში აღინიშნა და თვით მოპასუხეებმა – თ. და გ. ჩ-შვილებმა დაადასტურეს დ. ხ-ძის ცემის ფაქტი. მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ ამ გადაცემის შემდეგ უარესი შედეგი დადგა, რადგან სიუჟეტის ეთერში გასვლის შედეგად საზოგადოება დ. ხ-ძეს აღიქვამს კრიმინალურ პიროვნებად და მას შიშის გამო სოფლის ტერიტორიაზე დამოუკიდებლად გადაადგილება აღარ შეუძლია. ამ შემთხვევის შემდეგ გაუარესდა მისი ჯანმრთელობა, რაც უშუალოდ მიზეზობრივ კავშირშია მოპასუხეების მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასთან, კერძოდ დ. ხ-ძის მიმართ 2005 წლის 14 ივნისს განხორციელებულ ძალადობასთან და ცილისწამებასთან.

მოსარჩელემ მოითხოვა შპს სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი-2-ს“, საპატრულო პოლიციას, თ. ჩ-შვილს და გ. ჩ-შვილს, დავალებოდათ ტელეკომპანიის ეთერში გადაცემაში „პატრული“ საჯაროდ უარყოფა იმისა, რომ დ. ხ-ძემ ჩაიდინა ქურდობა. ასევე დ. ხ-ძის სასარგებლოდ მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად შპს სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი-2-ს“, საპატრულო პოლიციას დაკისრებოდა თითოეულს – 50.000 ლარის ხოლო – თ. და გ. ჩ-შვილებს სოლიდარულად – 20.000 ლარის გადახდა.

მოცემული დავა განსჯადობის წესების დაცვით განსახილველად გადაეგზავნა უფლებამოსილ სასამართლოს – თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 29 მაისის საოქმო განჩინებით, მოცემულ საქმეში არასათანადო მოპასუხე – საპატრულო პოლიაცია, შეიცვალა სათანადო მოპასუხით – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროთი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, დ. ხ-ძის მეურვის, თ. ხ-ძის სარჩელი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს და შპს სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი-2-ის“ მიმართ ცნობების უარყოფსა და მოპასუხეებზე მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად თითოეულზე 50.000 ლარის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. ამავე გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა სარჩელი თ. და გ. ჩ-შვილების მიმართ ცნობების უარყოფისა და მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად მათზე სოლიდარულად 20.000 ლარის დაკისრების ნაწილში; კერძოდ, თ. ჩ-შვილს დაეკისრა დ. ხ-ძის სასარგებლოდ 1.200 ლარის გადახდა მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად, დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივრები წარადგინეს დ. ხ-ძის მეურვემ თ. ხ-ძემ და თ. ჩ-შვილმა. თ. ხ-ძემ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება. თ. ჩ-შვილმა მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილების (თ. ჩ-შვილისათვის დ. ხ-ძის სასარგებლოდ 1.200 ლარის დაკისრების) ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტიების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დ. ხ-ძის მეურვის თ. ხ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. თ. ჩ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა ამ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება დ. ხ-ძის მეურვის თ. ხ-ძის სარჩელის დაკმაყოფილების – თ. ჩ-შვილზე მოსარჩელის სასარგებლოდ მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად 1200 ლარის დაკისრების ნაწილში. დანარჩენ ნაწილში 2007 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებები და შეფასებები დ. ხ-ძის მეურვის – თ. ხ-ძის სარჩელის, მოპასუხეების – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს და შპს სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი 2-ის“ მიმართ დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გამოიყენა და განმარტა საქართველოს კანონი „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“; შესაბამისად, პალატა არ დაეთანხმა თ. ხ-ძის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ რადგან სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ დ. ხ-ძის მიმართ უდანაშულობის პრეზუმციის დარღვევის ფაქტი, მოსარჩელის მოთხოვნა უარყოფის თაობაზე ცნობების გამოქვეყნების, ასევე არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების შესახებ უნდა დაკმაყოფილებულიყო. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიუთითა, რომ სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. სასარჩელო განცხადების და საქმის მასალების მიხედვით კი მოსარჩელე მოითხოვდა მოპასუხეებს – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს, შპს სამაუწყებლო კომპანიის „რუსთავი 2-ს“ დაკისრებოდა პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფას და არაქონებრივი ზიანის სახით თითოეულს 50.000 ლარის გადახდას. საქართველოს კანონის „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ მე-17 მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ცილისწამებასთან დაკავშირებით მოპასუხეს შეიძლება დაეკისროს სასამართლოს მიერ დადგენილი ფორმით ცნობის გამოქვეყნება სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ; მოცემულ შემთხვევაში პალატის განმარტებით, აღნიშნული არ წარმოადგენდა მოსარჩელის მოთხოვნას.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების თაობაზე სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ დასაბუთებულია. კერძოდ, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქმედებაში ადგილი არ ჰქონია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილით („სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევაში დაზარალებულს შეუძლა მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისათვისაც“) განსაზღვრულ პირობებს და შესაბამისად, მის მიმართ არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველიც არ არსებობდა.

სააპელაციო სასამართლო ასევე დაეთანხმა მოპასუხის – შპს სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი-2-ის“ მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ სასამართლოს დასკვნებს, რაც გამომდინარეობს საქართელოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და შპს სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი-2-ს“ შორის 2004 წლის 20 სექტემბრის ხელშეკრულების შეფასებიდან; კერძოდ, სამაუწყებლო კომპანიის მიერ არ დარღვეულა აღნიშნული ხელშეკრულების 3.2 მუხლით ნაკისრი ვალდებულება, რომლის თანახმად, მას ისე უნდა გაევრცელებინა საკუთარი ეთერით გადაცემა, რომ არ მომხდარიყო კანონმდებლობით დადგენილი პირადი, პროფესიული, კომერციული და სახელმწიფო საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის გამჟღავნება. აღნიშნული სახის ინფორმაციის გამჟღავნება არ წარმოადგენდა მოცემული დავის საგანს, რაც შეეხება „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 52-ე მუხლზე მითითებას, პალატამ გაიზიარა საქმის განმხილველი სასამართლოს შეფასება, რომ მხარეთა შორის დავა არ გამოუწვევია დ. ხ-ძის მიერ საქონლის წაყვანის ფაქტის გადაცემას, სადავოს წარმოადგენდა სიუჟეტში ამ ფაქტის შეფასება, რაც ტელეკომპანიის მიერ არ განხორციელებულა.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხეების – თ. და გ. ჩ-შვილების მიმართ სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების, კერძოდ, თ. ჩ-შვილზე მოსარჩელის სასარგებლოდ მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად 1.200 ლარის დაკისრების ნაწილში დაუსაბუთებელია.

სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეულ გარემოებას თ. ჩ-შვილის მიერ დ. ხ-ძის ცემის ფაქტთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმის მასალებში არ არის წარმოდგენილი. ის გარემოება, რომ სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის 2005 წლის 17 ივნისი – 04 ივლისის ¹224 დასკვნაში მთითებულია დ. ხ-ძისთვის მსუბუქი ხასიათის სხეულის დაზიანებების მიყენების ფაქტი, პალატის განმარტებით არ ადასტურებს მისთვის ამ დაზიანებების უშუალოდ თ. ხ-ძის მიერ მიყენების ფაქტს; რაც შეეხება აღიარებას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, სამოქალაქო დავის სასამართლოში განხილვისას, მხარემ შეიძლება სცნოს რომელიმე ფაქტობრივი გარემოება, რაზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნას; აღნიშნული წარმოადგენს მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ და ამღიარებლის საწინააღმდეგოდ სამოქალაქო დავის სასამართლო განხილვის პროცესში განხორციელებულ ფაქტობრივი გარემოების დადასტურებას (აღიარებას), რაც უტყუარი მტკიცებულებაა. მოცემულ შემთხვევაში, დავის სასამართლო განხილვის პროცესში, სარჩელში მითითებული იმ ფაქტობრივი გარემოების აღიარება, რომ თ. ჩ-შვილმა მიაყენა მოსარჩელეს სხეულის დაზიანება, მოპასუხე მხარეს არ გაუკეთებია, ხოლო სატელევიზიო სიუჟეტით გამოხატული პოზიია არ წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლით განსაზღვრულ აღიარებას, რაც შეიძლება საფუძვლად დაედოს სასამართლო გადაწყვეტილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა დ. ხ-ძის მეურვემ – თ. ხ-ძემ.

კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, სასამართლოები ახდენენ სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლის არასწორ განმარტებას, კერძოდ, მითითებულ მუხლში ნათქვამია, რომ „ცილისწამებასთან დაკავშირებით მოპასუხეს შეიძლება დაეკისროს სასამართლოს მიერ დადგენილი ფორმით ცნობის გამოქყვეყნება სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ“. კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, კანონის ეს ნორმა იძლევა საშუალებას მოპასუხეს დაეკისროს სასამართლოს მიერ დადგენილი ფორმით ცილისმწამებლური ინფორმაციის უარმყოფი ცნობის გამოქვეყნება, რაც პირდაპირ შესაბამისობაშია მის სასარჩელო მოთხოვნასთან და რელურად იძლევა პირის მიერ განცდილი მორალური და სულიერი ტკივილის კომპენსირების საშუალებას. ამასვე ადასტურებს და ამყარებს ამავე მუხლის მე-3 პუნქტი, რომლის შესაბამისადაც „თუ მოპასუხე კანონით დადგენილ ვადაში განახორციელებს შესწორებას ან უარყოფას, მაგრამ შესწორების ან უარყოფის გამოქვეყნება არ არის საკმარისი ცილისწამებით მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ჯეროვანი ანაზღაურებისათვის, მოპასუხეს შეიძლება დაეკისროს მოსარჩელისათვის მიყენებული ქონებრივი ან/და არქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურება“.კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, თავად ეს მუხლი უშვებს ფაქტის შესწორებისა და უარყოფის გამოქვეყნების საშუალებას, მაგრამ თუ აღნიშნული არ არის საკმარისი ცილისწამებით, მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ჯეროვანი ანაზღაურებისათვის, მოპასუხეს შეიძლება დაეკისროს მიყენებული, როგორც მატერიალური ასევე მორალური ზიანის ანაზღაურება. კასატორის წარმომადგენელი თვლის, რომ მითითებული ნორმის იმგვარად განმარტების შემთხვევაში, რასაც სასამართლოები გვთავაზობენ, იგი აზრს დაკარგავდა, რადგან ამ შემთხვევაში, მხოლოდ პასუხის უფლება არ შეიძლება ჩაითვალოს იმ ადეკვატურ ზომად, რაც პირს მისცემს პატივისა და ღირსების შემლახველი ინფორმაციის გავრცელებით განცდილი ზიანის ანაზღაურების საშუალებას. მიზნის მიღწევისთვის ადეკვატურ ზომად უნდა ჩაითვალოს ისეთი ღონისძიება, რომელსაც ექნება ისეთივე ეფექტი და ზეგავლენა საზოგადოებაზე, როგორიც თავის დროზე ჰქონდა მასზე ცილისმწამებლური და შეურაცხმყოფელი ცნობების გავრცელებას, რაც არის სწორედ მოპასუხეთათვის ცილისმწამებლური ინფორმაციის უარმყოფელი ცნობის გამოქვეყნების დაკისრება, რომლის ფორმასაც დაადგენს სასამართლო.

კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომაც გაიმეორა, რომ მართალია დაირღვა უდანაშაულობის პრეზუმფცია, მაგრამ თურმე აღნიშნული დარღვევა თავისი არსით არ წარმოადგენს არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ფულადი სახით კომპენსირების საფუძველს, იმ მოტივით, რომ მათ მიერ ვერ დასტურდება თუ რა სახის ზიანი განიცადა დ. ხ-ძემ სიუჟეტის გაშვების შემდეგ. კასატორის წარმომადგენელი მიუთითებს ექსპერტიზის დასკვნებზე, სადაც საუბარია დ. ხ-ძის საკუთარ თავში ჩაკეტვაზე და საზოგადოებისაგან იზოლირებაზე, სწორედ იმის გამო, რომ სიუჟეტის გაშვების შემდეგ მას გაუჩნდა შიში, რომ საზოგადოების წევრები აღიქვამენ მას, როგორც ქურდსა და კრიმინალს.

კასატორის წარმომადგენელს შპს სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი 2-ის“ მიმართ სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა ასევე მიაჩნია არაარგუმენტირებულად, ვინაიდან „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 52-ე მუხლის შესაბამისად“ 1. საერთო და სპეციალიზებული მაუწყებლობის ლიცენზიების მფლობელები, აგრეთვე საზოგადოებრივი და სათემო მაუწყებლები ვალდებულნი არიან მიიღონ ყველა ზომა პროგრამებში მოყვანილი ფაქტების ჯეროვანი სიზუსტის უზრუნველსაყოფად და დროულად შეასწორონ შეცდომები. 2. დაინტერესებულ პირს საწყისი განცხადების გაკეთებიდან, მათ შორის, ფაქტის მოყვანიდან 10 დღის ვადაში უფლება აქვს მოსთხოვოს შესაბამის მაუწყებელს საწყის განცხადებაში მოცემული მცდარი ფაქტის თანაზომადი საშუალებებითა და ფორმით შესწორება ან უარყოფა საწყისი განცხადების ხანგრძლივობით და დაახლოებით იმ დროს, როდესაც გაკეთდა საწყისი განცხადება“. კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, სწორედ აღნიშნული მოთხოვნით დაუკავშირდა „რუსთავი 2-ს“ გადაცემის ეთერში გაშვების დღესვე და აუხსნა ფაქტობრივი მდგომარეობა, თუმცა მის ქმედებას არანაირი შედეგი არ მოჰყოლია.

კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც “ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს“. კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, მომხდარი ფაქტის დროს სატელევიზიო სიუჟეტში ზიანის მიმყენებელი ასახავს იმ რეალურ ფაქტებს, რომ მან ქურდი დაიჭირა და სათანადოდ გაუსწორდა, თუმცა სასამართლო პროცესის მსვლელობის დროს მან აღარ გაიმეორა, რათა თავიდან აეცილებინა მის მიერ განხორციელებული ქმედებით მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებლობა. ამიტომ სწორედ ეს სატელევიზიო სიუჟეტის ჩანაწერი წარმოადგენს კასატორის წარმომადგენლისათვის მტკიცებულებას, რომლის მეშვეობითაც დგინდება ზიანის მიმყენებლის მიერ განხორციელებული ქმედებები.

კასატორის წარმომადგენელმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

პალატამ განიხილა საკასაციო საჩივარი, გაეცნო საქმის მასალებს და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს და შეფასებებს დ. ხ-ძის მეურვის – თ. ხ-ძის სარჩელის, მოპასუხეების – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს და შპს სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი 2-ის“ მიმართ დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში.

პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა და განმარტა საქართველოს კანონი „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“; შესაბამისად, პალატა არ ეთანხმება თ. ხ-ძის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ რადგან სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ დ. ხ-ძის მიმართ უდანაშულობის პრეზუმციის დარღვევის ფაქტი, მოსარჩელის მოთხოვნა უარყოფის თაობაზე ცნობების გამოქვეყნების, ასევე არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების შესახებ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიუთითა, რომ სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. სასარჩელო განცხადების და საქმის მასალების მიხედვით კი მოსარჩელე მოითხოვდა მოპასუხეებს – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს, შპს სამაუწყებლო კომპანიის „რუსთავი 2-ს“ დაკისრებოდა პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფა და არაქონებრივი ზიანის სახით თითოეულს 50.000 ლარის გადახდა. საქართველოს კანონის „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ მე-17 მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ცილისწამებასთან დაკავშირებით მოპასუხეს შეიძლება დაეკისროს სასამართლოს მიერ დადგენილი ფორმით ცნობის გამოქვეყნება სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ; მოცემულ შემთხვევაში პალატის განმარტებით, აღნიშნული არ წარმოადგენდა მოსარჩელის მოთხოვნას.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს სამაუწყებლო კომპანიის „რუსთავი 2-ს“-საგან არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების თაობაზე სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ დასაბუთებულია.

რაც შეეხება კასატორის მოთხოვნას საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსაგან არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების თაობაზე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამ ნაწილში უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე განსახილველად გადაეცეს ამავე სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლში ჩამოთვლილია სასამართლოს განსჯადი ადმინისტრაციული საქმეები, რომლის მიხედვითაც, ამ კოდექსით დადგენილი წესით საერთო სასამართლოებში განიხილება დავა იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარეობს. ამავე კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილი კიდევ უფრო აკონკრეტებს, თუ რა შეიძლება წარმოადგენდეს ადმინისტრაციული დავის საგანს, კერძოდ მითითებული მუხლის პიეველი ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანს შეიძლება წარმოადგენდეს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება ზიანის ანაზღაურების, ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ან სხვა რაიმე ქმედების განხორციელების თაობაზე.

საქართველოს ზოგადი ამინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლი აწესებს ადმინისტრაციული ორგანოს პასუხილმგებლობას ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა თვლის, რომ ვინაიდან მოცემულ საქმეზე დავის საგანს წარმოადგენს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსათვის არაქონებრივის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება, შესაბამისად საქმე ამ ნაწილში განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას.

გარდა ამისა საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სამაუწყებლო კომპანია “რუსთავი 2“-ის მიერ არ დარღვეულა საქართელოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და შპს სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი-2-ს“ შორის 2004 წლის 20 სექტემბერს დადებული ხელშეკრულების 3.2 მუხლით ნაკისრი ვალდებულება, რომლის თანახმად, მას ისე უნდა გაევრცელებინა საკუთარი ეთერით გადაცემა, რომ არ მომხდარიყო კანონმდებლობით დადგენილი პირადი, პროფესიული, კომერციული და სახელმწიფო საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის გამჟღავნება. აღნიშნული სახის ინფორმაციის გამჟღავნება არ წარმოადგენდა მოცემული დავის საგანს, რაც შეეხება „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 52-ე მუხლზე მითითებას, პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ მხარეთა შორის დავა არ გამოუწვევია დ. ხ-ძის მიერ საქონლის წაყვანის ფაქტის გადაცემას, სადავოს წარმოადგენდა სიუჟეტში ამ ფაქტის შეფასება, რაც ტელეკომპანიის მიერ არ განხორციელებულა.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება თ. ჩ-შვილზე მოსარჩელის სასარგებლოდ მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად 1.200 ლარის დაკისრებაზე უარის თქმის შესახებ დასაბუთებულია.

საკასაციო სასამართლოს განმარტავს, რომ თ. ჩ-შვილის მიერ დ. ხ-ძის ცემის ფაქტის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმის მასალებში არ არის წარმოდგენილი. ის გარემოება, რომ სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის 2005 წლის 17 ივნისი – 04 ივლისის ¹224 დასკვნაში მთითებულია დ. ხ-ძისთვის მსუბუქი ხასიათის სხეულის დაზიანებების მიყენების ფაქტი, არ ადასტურებს მისთვის ამ დაზიანებების უშუალოდ თ. ხ-ძის მიერ მიყენების ფაქტს;

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის განმარტებას, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, სამოქალაქო დავის სასამართლოში განხილვისას, მხარემ შეიძლება სცნოს რომელიმე ფაქტობრივი გარემოება, რაზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნას; აღნიშნული წარმოადგენს მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ და ამღიარებლის საწინააღმდეგოდ სამოქალაქო დავის სასამართლო განხილვის პროცესში განხორციელებულ ფაქტობრივი გარემოების დადასტურებას (აღიარებას). მოცემულ შემთხვევაში, დავის სასამართლო განხილვის პროცესში, სარჩელში მითითებული იმ ფაქტობრივი გარემოების აღიარება, რომ თ. ჩ-შვილმა მიაყენა მოსარჩელეს სხეულის დაზიანება, მოპასუხე მხარეს არ გაუკეთებია, ხოლო სატელევიზიო სიუჟეტით გამოხატული პოზიცია არ წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლით განსაზღვრულ აღიარებას, რაც შეიძლება საფუძვლად დაედოს სასამართლო გადაწყვეტილებას.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას, რომ ექსპერტის დასკვნა ადასტურებს მისთვის ამ დაზიანებების უშუალოდ თ. ხ-ძის მიერ მიყენების ფაქტს. ასევე დასკვნა სადაც საუბარია დ. ხ-ძის საკუთარ თავში ჩაკეტვაზე და საზოგადოებისაგან იზოლირებაზე, არ არის მტკიცებულება იმისა, რომ მან განიცადა მორალური ზიანი.

საკაციო პალატა ასევე არ იზიარებს კასატორის განმარტებას, რომ სატელევიზიო სიუჟეტის ჩანაწერი წარმოადგენს კასატორის წარმომადგენლისათვის მტკიცებულებას, რომლის მეშვეობითაც დგინდება ზიანის მიმყენებლის მიერ განხორციელებული ქმედებები. პალატის განმარტებით ამგვარი აღიარება არ წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლით განსაზღვრულ საკმარის მტკიცებულებას ზიანის მიყენების ფაქტის დადგენისათვის.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

დ. ხ-ძის მეურვის თ. ხ-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საქართველოს შინაგან სამინისტროსათვის მორალური ზიანის დაკისრებაზე უარის თქმის შესახებ და აღნიშნულ ნაწილში საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას. დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტუილება დარჩეს უცვლელად

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.