ას-334-686-07 13 ნოემბერი, 2007 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

ნუნუ კვანტალიანი (მომხსენებელი), მარიამ ცისკაძე

სხდომის მდივანი _ ე.ხაჩიძე

კასატორები: 1. შპს “ .. ..” (მოსარჩელე, შეგებებულ სარჩელში _ მოპასუხე)

წარმომადგენელი _ მ. ა-ე

2. შპს “ძ...” (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი)

წარმომადგენელი _ ლ.მ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს “ .. ..” სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე შპს “ძ...ს” მიმართ დავალიანების 14653, 42 ლარის ოდენობით ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლით: 2000 წლის 15 იანვარს მხარეებს შორის დაიდო არასაცხოვრებელი ფართის იჯარის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით მოსარჩელემ მოპასუხეს ვადიან და სასყიდლიან სარგებლობაში იჯარით გადასცა ქ.ბათუმში, ... ქ.¹20-ში მდებარე 311 კვ.მ ფართი. საიჯარო ქირა წელიწადში განისაზღვრა 5287 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით, ხოლო დამატებითი ღირებულების გადასახადი 1057,40 აშშ დოლარით. მოპასუხემ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები არ შეასრულა და, მოსარჩელის არაერთგზის წერილობითი გაფრთხილების მიუხედავად, საიჯარო თანხა და დამატებითი საურავი არ გადაიხადა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა შპს “ .. ..” შპს “ძ...ს” სასარგებლოდ დაკისრებოდა 484635,54 ლარის გადახდა შემდეგი დასაბუთებით: 2000 წლის 28 სექტემბერს მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებით შპს “ი...მა” შპს “ძ...ს” დაუთმო ... მიმართ 221000 ლარის მოთხოვნის უფლება, საიდანაც 21000 ლარის მოთხოვნის უფლება წარმოიშვა 1997 წლის 1 იანვარს, ხოლო 200000 ლარისა _ 1998 წლის 1 იანვარს. დათ.. .. მოთხოვნაზე ვადის გადაცილების გამო დარიცხული პროცენტი შეადგენს 408626 ლარს. დათ.. .. მოთხოვნას საფუძვლად უდევს შპს “ი...სა” და შპს “ .. ..” შორის 1996-97 წლებში დადებული ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად შპს “ი...ს” მის მიერ შესრულებული სამუშაოებისათვის სათანადო ანაზღაურება არ მიუღია.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს “ .. ..” სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს “ძ...ს” მის სასარგებლოდ დაეკისრა 14653, 42 ლარის, სასამართლო ხარჯების _ 586,14 ლარისა და სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის _ 366,34 ლარის გადახდა, შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა და შპს “ .. ..” შპს “ძ...ს” სასარგებლოდ დაეკისრა 453236,31 ლარისა და სასამართლო ხარჯების, სულ 466333,31 ლარის გადახდა. შპს “ძ...ს” ჩაეთვალა შპს “ .. ..” სასარგებლოდ დაკისრებული 15239,56 ლარი და საბოლოოდ, შპს “ .. ..” შპს “ძ...ს” სასარგებლოდ დაეკისრა 451593,84 ლარი და სახელმწიფო ბაჟი _ 5000 ლარი.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს “ .. ..” გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

მოცემული საქმე არაერთხელ იქნა განხილული სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლოში.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს “ .. ..” სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შპს “ძ...ს” სასარგებლოდ ნარდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შესრულებული სამუშაოს ღირებულების 221902,72 ლარისა და სასამართლო ხარჯების შპს “ს...ს” დაკისრების ნაწილში, ასევე იმ ნაწილში, რომლითაც მოხდა შპს “ძ...სა” და შპს “ .. ..” შორის ურთიერთმოთხოვნათა ჩათვლა და შპს “ .. ..” დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის _ 5000 ლარის გადახდა, შპს “ძ...ს” შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს “ .. ..” მის სასარგებლოდ დაეკისრა 8702,26 ლარის გადახდა შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლომ დაადგინა, რომ შპს “ძ...ს” შეგებებული სარჩელის საგანს წარმოადგენდა შპს “ი...სა” და შპს “ძ...ს” შორის 2000 წლის 28 სექტემბერს დადებული მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 221902,72 ლარის გადახდევინება, მათ შორის, 1996 წლის 5 იანვრის სანარდო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე _ 21902,72 ლარი, 1997 წლის 5 იანვრის სანარდო ხელშეკრულებიდან წარმოშობილი დავალიანება _ 200000 ლარი და ასევე ამ ვალდებულების შეუსრულებლობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. სასამართლომ დაადგინა, რომ 1996 წლის 5 იანვრის სანარდო ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განსაზღვრული იყო ამავე წლის 31 დეკემბრამდე და შესასრულებელ სამუშაოთა ღირებულება შეადგენდა 300000 ლარს, ხოლო 1997 წლის 5 იანვრის სანარდო ხელშეკრულების ბოლო ვადა განსაზღვრული იყო 1997 წლის 31 დეკემბრით და შესასრულებელ სამუშაოთა ღირებულებამ შეადგინა 200000 ლარი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ 1996 წლის წლიური სანარდო ხელშეკრულების ვადა განისაზღვრებოდა რა 1996 წლის 31 დეკემბრამდე, დავა უნდა მოწესრიგდეს 1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო სამართლის კოდექსით, ხოლო 1997 წლის სანარდო ხელშეკრულების ნაწილში კი მოქმედი სამოქალაქო კოდექსით. პალატამ დაუსაბუთებლად ჩათვალა შპს “ძ...ს” მითითება, რომ შპს “ი...სა” და შპს “ .. ..” შორის 1996 წლამდე წარმოშობილი დავალიანების გადახდა ხდებოდა 1998-2000 წლებში საიჯარო ქირის ჩათვლით და ... მხრიდან 38000 ლარის ჩარიცხვაც ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობდა, ვინაიდან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-103-ე მუხლების შესაბამისად, საქმეში არ მოიპოვება სათანადო მტკიცებულებები _ საბუღალტრო და ანგარიშსწორების დოკუმენტები, რომლებითაც მითითებული გარემოებები დადასტურდებოდა და სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლის მიხედვით, მოთხოვნა 1996 წლის სანარდო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 21902,72 ლარის ნაწილში ხანდაზმულია და ვერ დაკმაყოფილდება. სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი შესრულებული სამუშაოს მიღება-ჩაბარების აქტებით გამოარკვია, რომ 1997 წლის წლიური სანარდო ხელშეკრულების საფუძველზე შპს “ი...მა” შპს “ .. ..” შეასრულა 50653 ლარის სამშენებლო სამუშაოები. პალატამ ჩათვალა, რომ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის თავმჯდომარისადმი 2002 წლის 22 აგვისტოს სანაოსნოს დირექტორის სახელით გაგზავნილი წერილითა და ანგარიშ-ფაქტურებით ირკვევა, რომ 1998 წელს ... შპს “ი...ს” სალაროდან აუნაზღაურა 38000 ლარი და უნაღდო ანგარიშსწორებით ჩაითვალა საიჯარო ქირა _ 3950,74 ლარი, რაც შპს “ძ...მ” სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე დაადასტურა. სასამართლომ გამოარკვია, რომ, 1997 წლის სანარდო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, სამუშაოების შესრულების დასადასტურებლად შპს “ძ...მ” წარადგინა მხოლოდ 50653 ლარის სამუშაოთა შესრულების მტკიცებულებები, მიღება-ჩაბარების აქტები ე.წ. ფორმა ¹2, ასევე მხარეთა ახსნა-განმარტებების თანახმად, ვალდებულების შესრულების მიზნით, 1998 წელს ... მიერ განხორციელდა 38000 ლარის გადახდა და უნაღდო ანგარიშსწორებით საიჯარო ქირის _ 3950,74 ლარის ჩათვალა. სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 361-ე, 629-ე და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლებზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომ 1998 წელს შპს “.. ..” შპს “ი...ს” თანხა გადაუხადა 1997 წლის სანარდო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შესრულებულ სამუშაოთა ანგარიშსწორების მიზნით და, რადგანაც დავალიანება შეადგენდა 50653 ლარს, საიდანაც 41950,74 ლარი გადახდილია, გადასახდელი დარჩა 8702,26 ლარი. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 66-ე მუხლით, შპს “ .. ..” დირექტორის მიერ დამტკიცებული სამეურნეო ნაწილის უფროსის თანამდებობრივი ინსტრუქციით და არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ 1997 წლის მიღება-ჩაბარების აქტები ხელმოწერილია არაუფლებამოსილი პირის _ სამეურნეო ნაწილის უფროსის მოადგილის მიერ, ვინაიდან ამ აქტების შედგენის დროისათვის მოქმედი განსხვავებული უფლებამოსილების დამადასტურებელი დებულება მხარეს არ წარმოუდგენია. სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლზე, “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 49-ე და მე-9 მუხლებზე დაყრდნობით სააპელაციო პალატამ ... მიერ შპს “ი...ს” მიმართ 221902,72 ლარის ოდენობით ვალის აღიარებად არ ჩათვალა კონტროლის პალატის 1999 წლის 25 მაისის რევიზიის აქტი და მასზე თანდართული ¹210 ცნობა, ვინაიდან იგი ხელმოწერილია საზოგადოების ბუღალტრისა და არა დირექტორის მიერ. ამასთან, პალატამ ჩათვალა, რომ კონტროლის პალატის რევიზიის აქტი ... მხრიდან ხელმოწერილი იყო საზოგადოების ყოფილი დირექტორის _ ბ. ვ-ის მიერ, რომელიც აქტზე ხელის მოწერისას გათავისუფლებული იყო სამუშაოდან. სასამართლომ მიიჩნია, რომ “კონტროლის პალატის შესახებ” კანონის მე-7 მუხლის საფუძველზე შექმნილი აქტი არ შეიძლება გამოყენებულ იქნას სხვა გარემოებების სადავო ვალის დასადატურებლად. სააპელაციო პალატის დასკვნით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მხარეთა შორის მოთხოვნათა ურთიერთჩათვლა განახორციელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის დარღვევით, რადგან აღნიშნულის შესახებ მხარეებს მოთხოვნა არ დაუყენებიათ. ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლომ შეგებებული სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებული ნაწილის _ 8702, 26 ლარის 2,5% _ 217,55 ლარი დააკისრა ...ს, ხოლო დანარჩენი დაუკმაყოფილებელი მოთხოვნის შესაბამისი სახელმწიფო ბაჟის _ 5000 ლარის გადახდა დააკისრა შპს “ძ...ს”. შპს “ძ...ს” უნდა დაეკისროს სანაოსნოს სააპელაციო საჩივრისათვის გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 139 ლარი და სააპელაციო საჩივრის წარდგენის დროისათვის მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული სახელმწიფო ბაჟი _ 5000 ლარი იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაზედაც ...ს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოთხოვნა ადვოკატის ხარჯების _ 8076 ლარის ანაზღაურების თაობაზე უსაფუძვლობის გამო.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მხარეებმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით.

შპს “ .. ..” მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შპს “ძ...ს” შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმის მასალები, დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მეოთხე ნაწილი და 244-ე მუხლი, საერთოდ არ იმსჯელა კასატორის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებზე, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა შპს “ძ...ს” მიერ წარდგენილი 1997 წლის ნარდობის ხელშეკრულება და მის საფუძველზე შედგენილი მიღება-ჩაბარების აქტები, მაშინ, როცა კასატორის მიერ აღნიშნული სამუშაოების შესრულების ფაქტის საწინააღმდეგოდ წარდგენილი მ.ბ-ის, ლ.ს-ისა და თ. ა-ს ახსნა-განმარტებები საერთოდ არ შეუფასებია. სასამართლომ ყურადღება არ გაამახვილა ... მიერ წარდგენილ სხვა მტკიცებულებებზეც, კერძოდ, ... მიერ 115000 ლარზე გაცემულ საგარანტიო წერილზე ფირმა “ი...ის” მიერ აღებული კრედიტის უზრუნველსაყოფად, ასევე საგარანტიო წერილის საფუძველზე შპს “ი...ის” მიერ აღებული კრედიტის თანხის დასაფარად სანაოსნოს მიერ 1998 წლის 24 აპრილს _ 18020 ლარის, ხოლო 1998 წლის ივნისში _ 110760 ლარის გადახდის დამადასტურებელ მემორიალურ ორდერებზე, რომელთა საფუძველზე დასტურდება, რომ კასატორმა შპს “ი...სა” და შპს “ძ...ს” იმაზე უფრო მეტი თანხა გადასცა, ვიდრე მათ მიერ სასამართლოში წარდგენილი დოკუმენტებით გათვალისწინებული შესრულებული სამუშაოების საერთო ღირებულებაა. სასამართლოს ყურადღების მიღმა დარჩა შპს “ძ...ს” დირექტორ ტ.ც-ის აღიარება, რომ 2003 წლის 5 მარტის შპს “ა...ის” ¹3 დასკვნის ფურცელზე 673268 ლარიდან შპს “ი...ისა” და შპს “ძ...სათვის” გადახდილია 594768 ლარი. ამავე შინაარსის აღიარებაა დაფიქსირებული 2004 წლის 11 ივნისის სასამართლო სხდომის ოქმსა და განჩინებაში შპს “ძ...ს” წარმომადგენელ ნ. ი-ის მიერ. ამდენად, სასამართლომ არ გამოიყენა ამავე კოდექსის 131-ე, 132-ე მუხლები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა. არასწორია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა სადავო მიღება-ჩაბარების აქტებზე სამეურნეო ნაწილის უფროსის მოადგილე კ-ის ხელმოწერის კანონიერად ცნობის შესახებ, ვინაიდან ... ორგანიზაციულ სტრუქტურას წარმოადგენდა კაპიტალური მშენებლობის განყოფილება, რომლის კომპეტენციაში არ შედიოდა სარემონტო სამუშაოების მიღება. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია სასამართლოს განმარტება, რომ 1997 წელს შპს “ი...მა” ...ს დაკვეთით შეასრულა 50653 ლარის ღირებულების სამუშაოები, რომლებიც მიიღო ...მ. ასეც რომ იყოს, საფუძველს მოკლებულია სააპელაციო პალატის მსჯელობა შპს “ძ...ს” მიმართ ...ს 8702,26 ლარის ოდენობის დავალიანების არსებობის თაობაზე, ვინაიდან ...მ წარადგინა 1998 წელს 128780 ლარის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რაც ორჯერ აღემატება 1997 წელს შესრულებულ სამუშაოებს.

შპს “ძ...მ” საკასაციო საჩივრით მოითხოვა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა შეგებებული სარჩელის მოთხოვნაზე 1995 წლის სანარდო ხელშეკრულების საფუძველზე შესრულებული სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების ღირებულების _ 142068 ლარის ნაწილში და შეაფასა მხოლოდ 1996-1997 წლების სანარდო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე მოთხოვნა. დაუსაბუთებელია სასამართლოს დასკვნა, რომ 1996 წლის სანარდო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა იყო 21902 ლარი, ვინაიდან მხარე ითხოვდა 1996 წლის სანარდო ხელშეკრულების საფუძველზე შესრულებული და მიღება-ჩაბარების აქტებით დადასტურებული სამშენებლო სამონტაჟო სამუშაოების ღირებულების _ 76190 ლარის ანაზღაურებას. სასამართლომ შეაფასა მხოლოდ 1996 წლის სანარდო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 21902 ლარისა და 1997 წლის სანარდო ხელშეკრულების მიხედვით 50653 ლარის მოთხოვნები, ხოლო შეგებებულ სარჩელში აღნიშნულ დანარჩენ 149347 ლარის ნაწილში საერთოდ არ უმსჯელია. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, როდესაც სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლზე დაყრდნობით 1996 წლის სანარდო ხელშეკრულების საფუძველზე 21902 ლარის მოთხოვნა ხანდაზმულად მიიჩნია. სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა კასატორის არგუმენტი, რომ ... შპს “ძ...ს” მიმართ დავალიანებას იხდიდა ეტაპობრივად 1995-2000 წლებში, ამდენად, 1995-96 წლების სანარდო ხელშეკრულებებიდან წარმოშობილი დავალიანებების ანაზღაურების მოთხოვნა არ იყო ხანდაზმული. ასევე დაუსაბუთებელია სასამართლოს მოსაზრება, რომ კასატორმა თავისი ზემოხსენებული არგუმენტი სათანადო მტკიცებულებებით ვერ დაასაბუთა, ვინაიდან მხარემ აღნიშნულის დასადასტურებლად წარადგინა შპს “ .. ..ს” სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარისა და გენერალურ დირექტორ ს.სურმანიძის წერილი საქართველოს გენერალური პროკურატურისადმი, რომლითაც ირკვევა, რომ ...ს კასატორთან და შპს “ისანთან” 10 წლის განმავლობაში ჰქონდა საქმიანი ურთიერთობა, რა დროსაც შესრულებული სამუშაოს ღირებულებას ... იხდიდა ეტაპობრივად. გაუგებარია, თუ რა მტკიცებულებას ეყრდნობა სასამართლოს დასკვნა, რომ 1998 წელს შპს “ძ...სა” და შპს “ი...ს” ანგარიშზე ჩარიცხული თანხა 38000 ლარი 1997 წელს შესრულებული სამუშაოების ღირებულების _ 50653 ლარის დასაფარად იყო მიმართული და არა წინა წლების დავალიანებების დასაფარად. აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატას არ შეუფასებია ყოველი გადარიცხვის თანმხლები შესრულებული სამუშაოს მიღება-ჩაბარების აქტების ფორმა ¹2, რომლებითაც კონკრეტულად დგინდება, თუ რა სახის დავალიანების დაფარვას ემსახურება გადარიცხვა. ხანდაზმულობის საკითხზე მსჯელობისას სასამართლომ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ 38000 ლარის გარდა, 1998 წლის აპრილსა და ივნისში ...მ შპს “ძ...სა” და შპს “ი...ს” გადაუხადა ... ბანკიდან აღებული სესხი _ 115000 ლარი პროცენტით, სულ _ 128780 ლარი, რაც მიმართული იყო 1997-1998 წლების დავალიანებების დასაფარად და რითაც შეამცირა საზოგადოებების მიმართ არსებული დავალიანება 221902 ლარამდე. სააპელაციო პალატამ 38000 ლარის გადახდა 1997 წლის სანარდო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შესრულებული სამუშაოების ღირებულების დაფარვად ისე მიიჩნია და აღნიშნული თანხა სხვა გადახდილი თანხებიდან ისე გამოყო, რომ არ მიუთითა, თუ რა საფუძველს ეყრდნობოდა მისი დასკვნა. სასამართლომ სათანადოდ არ გამოიკვლია და არ შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი უნაღდო ანგარიშსწორების ფაქტურები, რომლებითაც უდავოდ დგინდება, რომ 1992-2000 წლებში შპს “ძ...” და შპს “ი...” ...ს საიჯარო ქირას სწორედ 1992-1997 წლებში შესრულებული სამუშაოს ღირებულების დავალიანებიდან უხდიდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ...ს მიერ შპს “ძ...სა” და შპს “ი...ს” საიჯარო ქირის უნაღდო ანგარიშსწორებით, საერთო დავალიანების თანხიდან 1996-2000 წლებში ნაწილ-ნაწილ ჩამოწერით, ფაქტობრივად, ...მ აღიარა ვალის არსებობა კასატორის მიმართ, რაც სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლით გათვალისწინებულ ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტისა და ამავე კოდექსის 241-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, ვალის წერილობითი აღიარების საფუძველია. სასამართლომ ასევე ყურადღების მიღმა დატოვა შპს “ძ...ს”, შპს “ი...სა” და ...ს შორის 1998 წლის 1 იანვარს შედგენილი ურთიერთშედარების აქტი, რომლითაც ...მ აღიარა შპს “ძ...სა” და შპს “ი...ს” მიმართ 221901 ლარის ოდენობით ვალის არსებობა. აღნიშნული ვალის წერილობით აღიარებას ადასტურებს ასევე აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კონტროლის პალატის მიერ შედგენილი რევიზიის აქტი. სასამართლომ მითითებული გარემოება არ გაიზიარა იმ მოტივით, რომ ბ.ვ-ე იმ მომენტისათვის დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლებული იყო, შესაბამისად, იგი უფლებამოსილ პირს აღარ წარმოადგენდა. ფაქტობრივად, ხსენებული აქტი ხელმოწერილია როგორც ...ს ყოფილ დირექტორ ბ.ვ-ის, ასევე მოქმედ დირექტორ ს.სურმანიძისა და მთავარ ბუღალტერ ტ. გ-ის მიერ. პალატამ არასწორად ჩათვალა, რომ “კონტროლის პალატის შესახებ” კანონის საფუძველზე კონტროლის პალატის მიერ შედგენილი რევიზიის აქტი ვალის აღიარების დასადასტურებლად ვერ გამოდგება, ვინაიდან დასახელებულ დოკუმენტში აისახა, რომ ...ს საბუღალტრო საბალანსო ანგარიშებში აღრიცხულია მისი დავალიანება შპს “ძ...სა” და შპს “ი...ს” მიმართ 221902 ლარის ოდენობით 1995-1997 წლებში შესრულებული სამუშაოების ღირებულების სახით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებისა და იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “ძ...სა” და შპს “ .. ..” საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

შპს “ .. ..” გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ერთ-ერთ საფუძვლად მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ სასამართლოს სადავო, 1997 წლის სანარდო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების შესრულების ფაქტის უარსაყოფად უნდა გამოეყენებინა საქმეში წარმოდგენილი მოწმეთა ახსნა-განმარტებითი ბარათები. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოების დასადატურებლად ზემოხსენებული ახსნა-განმარტებითი ბარათები სათანადო მტკიცებულებად ვერ იქნება მიჩნეული.

ასევე უსაფუძვლოა კასატორის მითითება, რომ შპს “ .. ..” მიერ ფირმა “ი...ს” მიერ აღებული კრედიტის უზრუნველსაყოფად საგარანტიო წერილის გაცემისა და შემდგომში ამ კრედიტის გადახდის ფაქტები ადასტურებს ...ს მხრიდან სანარდო ურთიერთობებიდან გამომდინარე ვალდებულებაზე უფრო მეტის შესრულებას. სამოქალაქო კოდექსის 428-ე მუხლით ვალდებულებითი ურთიერთობა წყდება მაშინაც, როდესაც კრედიტორი ამ ვალდებულებით გათვალისწინებული შესრულების ნაცვლად იღებს სხვა შესრულებას. კასატორისაგან ამგვარი მოქმედების განხორციელება (საგარანტიო წერილის გაცემა და მოწინააღმდეგე მხარის კრედიტის გადახდა), მის მიერ ნაკისრი ვალდებულების შესრულების მიზნით, დადასტურებულად ვერ იქნება მიჩნეული, ვინაიდან იგი მხოლოდ კასატორის განმარტებას ეყრდნობა და სხვა მტკიცებულებებით არ დგინდება.

ყოველგვარ დასაბუთებასაა მოკლებული შპს “ .. ..” საკასაციო საჩივრის არგუმენტი სააპელაციო სასამართლოს მიერ კანონდარღვევით სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე და 132-ე მუხლების გამოუყენებლობის თაობაზე, იმ მოტივით, რომ მხარის წარმომადგენლებმა კასატორის მიერ ვალდებულების შესრულება აღიარეს. აღნიშნულის დასადასტურებლად კასატორი უთითებს შპს “ძ...ს” დირექტორ ტ.ც-ის ახსნა-განმარტებაზე და შპს “ძ...ს” წარმომადგენელ ნ.იმნაძის აღიარებაზე. ეს უკანასკნელი, კასატორის აზრით, დასტურდება 2004 წლის 11 ივნისის სასამართლო სხდომის ოქმით და ამავე თარიღის განჩინებით. ამ ნაწილში საკასაციო პრეტენზია დაუსაბუთებელია, ვინაიდან საკასაციო პალატამ კასაციის ფარგლებში შეამოწმა კასატორის მიერ მითითებული მტკიცებულებები და დაასკვნა, რომ მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენლებს სადავო ფაქტობრივი გარემოებები არ უღიარებიათ, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არ დაურღვევია საპროცესო სამართლის ნორმები.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს ამავე კასატორის მტკიცებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა სამეურნეო ნაწილის უფროსის მოადგილე კირკიტაძის უფლებამოსილება, ხელი მოეწერა მიღება-ჩაბარების აქტებზე. სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სავსებით სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ შპს “ .. ..” სამეურნეო ნაწილის უფროსის მოადგილის თანამდებობრივ ინსტრუქციას, რომლითაც დასახელებულ თანამდებობის პირს ჰქონდა უფლება, ხელი მოეწერა სამშენებლო ობიექტების დამთავრების დამადასტურებელ საბუთებზე. ამდენად, შპს “ .. ..” საკასაციო პრეტენზია ამ ნაწილშიც დაუსაბუთებელია.

საკასაციო პალატა ასევე დაუსაბუთებლად მიიჩნევს შპს “ძ...ს” საკასაციო საჩივარსაც, კერძოდ:

შპს “ძ...მ” კასაციის საფუძვლად მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა მათ შეგებებულ სასარჩელო მოთხოვნაზე, 1995 წლის სანარდო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, 142068 ლარის დავალიანების მოწინააღმდეგე მხარისათვის დაკისრებაზე. საქმეში წარმოდგენილი დაზუსტებული შეგებებული სარჩელით (ტომი I, ს.ფ. 177-179, 208-209) კასატორი მართლაც ითხოვს შპს “ .. ..” და შპს “ი...ს” შორის 1995 წელს გაფორმებული სანარდო ხელშეკრულების საფუძველზე შესრულებას, რაზედაც სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არ უმსჯელია. აღნიშნულით სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 389-ე მუხლის მეორე ნაწილის მოთხოვნები. მიუხედავად კანონის მოცემული სახით დარღვევის არსებობისა, ეს გარემოება ვერ გახდება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, ვინაიდან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი. მოცემულ შემთხვევაში შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა ემყარება 2000 წლის 28 სექტემბრის მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებას, რომლითაც შპს “ძ...ს” ცედენტმა შპს “ი...მა” დაუთმო შპს “ .. ..” 1996 და 1997 წლებში დადებული ნარდობის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე მოთხოვნები. ამდენად, შეგებებული სარჩელის საფუძვლად მითითებული მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების საგანს 1995 წლის 3 ნოემბრის ნარდობის ხელშეკრულება არ წარმოადგენდა და, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მისი შეფასება დავაზე განსხვავებულ შედეგს არ გამოიწვევდა.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია 1995-1996 წლების სანარდო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე დავალიანება ხანდაზმულად, ვინაიდან შპს “ .. ..” დავალიანებას 1995-2000 წლებში ნაწილ-ნაწილ ანაზღაურებდა, რაც დასტურდება იმით, რომ ...მ შპს “ძ...ს” გადაუხადა ბანკიდან აღებული სესხი. ასევე ვალდებულების ანგარიშში შპს “ძ...” უქვითავდა საიჯარო ქირას, რომელიც მას გადასახდელი ჰქონდა მოპასუხესთან დადებული იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა ითვალისწინებს შპს “ .. ..” წარმომადგენლის მოსაზრებას, რომ მოთხოვნათა ურთიერთგაქვითვა ვერ განხორციელდებოდა, ვინაიდან შპს “ძ...ს” მოთხოვნა წარმოეშვა მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებით, რომელიც გაფორმდა 2000 წლის 28 სექტემბერს, ხოლო საიჯარო ხელშეკრულება გაფორმებულია 2000 წლის 15 იანვარს, ანუ მანამ, სანამ შპს “ძ...ს” მოთხოვნის უფლება წარმოეშობოდა. მოცემულ შემთხვევაში არ დასტურდება, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები (სესხისა და საიჯარო ქირის გადახდა) ხორციელდებოდა მხარეთა შორის არსებული სხვა ვალდებულების შესრულების მიზნით. რაც შეეხება შპს “ი...სა” და შპს “ .. ..” შორის 1995 წელს გაფორმებულ ნარდობის ხელშეკრულებას, იგი არ წარმოადგენს 2000 წლის 28 სექტემბრის მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების საგანს და მასზე სასამართლოს არც უმსჯელია.

უსაფუძვლოა კასატორის მითითება, რომ საქმეში წარმოდგენილი ურთიერთშედარების აქტითა და კონტროლის პალატის აქტით მოწინააღმდეგე მხარის მიერ აღიარებულია ვალი და იგი უტყუარ მტკიცებულებას წარმოადგენს. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლზე, “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 49-ე და მე-9 მუხლებზე დაყრდნობით შპს “ .. ..” მიერ შპს “ი...ს” მიმართ 221902,72 ლარის ოდენობით ვალის აღიარებად არ უნდა ჩაითვალოს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კონტროლის პალატის 1999 წლის 25 მაისის რევიზიის აქტი და მასზე დართული ¹210 ცნობა, ვინაიდან იგი ხელმოწერილია საზოგადოების ბუღალტრისა და არა კანონით უფლებამოსილი პირის _ დირექტორის მიერ. პალატამ დაადგინა, რომ კონტროლის პალატის რევიზიის აქტი ...ს მხრიდან ხელმოწერილი იყო საზოგადოების ყოფილი დირექტორის _ ბ.ვ-ის მიერ, რომელიც აქტზე ხელის მოწერისას გათავისუფლებული იყო სამუშაოდან. “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მიხედვით, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში ხელმძღვანელობის უფლება აქვთ დირექტორებს, რომლებიც საზოგადოებას წარმოადგენენ მესამე პირებთან სამართლებრივ ურთიერთობაში. წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მესამე პირებთან ურთიერთობაში არ შეიძლება შეიზღუდოს. დასახელებული ნორმით გამიჯნულია რა კერძო სამართლის კომერციული იურიდიული პირის გარე და შიდა საზოგადოებრივი სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობის ფარგლები, საზოგადოება მესამე პირებთან ურთიერთობაში წარმოდგენილია საზოგადოების ნდობით აღჭურვილი პირის – დირექტორის მიერ, რომელსაც მხოლოდ კანონით გათვალისწინებული წესით აქვს ამ მანდატის სხვა პირებისათვის გადაცემის შესაძლებლობა. ზემოაღნიშნული ნორმა წარმოადგენს საზოგადოების ინტერესების დაცვის მექანიზმს იმ შემთხვევაში, როდესაც საზოგადოება სათანადო უფლებამოსილების მინიჭების გარეშე წარმოდგენილია სხვა, თუნდაც ამ საზოგადოებასთან რაიმე საფუძვლით დაკავშირებული, მაგრამ კანონით არაუფლებამოსილი პირის მიერ.

ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალის არსებობის აღიარება ხელშეკრულებას წარმოადგენს, ამავე კოდექსის 327-ე მუხლის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდებიან საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. არსებითად ჩაითვლება ხელშეკრულების ის პირობები, რომლებზედაც ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნით მიღწეულ უნდა იქნეს შეთანხმება, ანდა რომლებიც ასეთად მიჩნეულია კანონის მიერ. ნებისმიერი დოკუმენტი, რომელშიც ვალის არსებობაა დაფიქსირებული, ვერ ჩაითვლება ვალის არსებობის აღიარების შესახებ ხელშეკრულებად, თუ არ დადგინდება, რომ მხარეები შეთანხმდნენ ხელშეკრულების არსებით პირობებზე. ზემოაღნიშნულ შედარების აქტში არ არის მითითებული მხარეთა შორის ურთიერთობის ისეთ არსებით პირობებზე, როგორიცაა მხარეთა შეთანხმება ხელშეკრულების საგანზე, ძირითად უფლება-მოვალეობებზე, ფასსა და ვადაზე. შესაბამისად, კასატორის მიერ დასახელებული კონტროლის პალატისა და ურთიერთშედარების აქტები ვერ ჩაითვლება მხარეთა შორის დადებულ ხელშეკრულებად.

ამასთან, საკასაციო პალატა მხარეთა ყურაღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ საკასაციო სასამართლოს ფუნქციას არ წარმოადგენს ფაქტობრივი გარემოებების შეფასება და მისი კომპეტენცია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მხოლოდ კანონიერების _ სამართლებრივი ნორმების სწორად გამოყენების შემოწმებით შემოიფარგლება, თუ წარმოდგენილი არ არის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. აღნიშნული ნორმის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების გასაჩივრება და მისი განხილვა საკასაციო ინსტანციაში დასაშვებია, თუ ისინი დადგენილია პროცესუალური ნორმების დარღვევით. შპს “ძ...ს” საკასაციო საჩივარი ამ სახის დარღვევებზე არ უთითებს, რაც მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს “ .. ..” და შპს “ძ...ს” საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელი დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 თებერვლის გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.