¹ ას-355-754-06 23 იანვარი 2007 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

ნუნუ კვანტალიანი (მომხსენებელი), როზა ნადირიანი

სხდომის მდივანი _ გ.სუპატაშვილი

კასატორები _ ლ. ჭ-ე, გ. რ-ა (მოსარჩელეები)

წარმომადგენელი _ ზ. ჯ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს “ .. .. ..” (მოპასუხე)

წარმომადგენელი _ ც. ჩ-ი

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 13 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი _ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. ჭ-მ და გ. რ-მ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში სს “ .. .. ..” მიმართ სამუშაოდან განთავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების საფუძველზე საქართველოს ქონების მართვის სამინისტროს მიერ მიღებული ბრძანების თანახმად, საქართველოს ტერიტორიაზე არსებული…... გაერთიანდა და შეიქმნა მოპასუხე საზოგადოება. მითითებულ მოვლენებამდე მოსარჩელეები უვადო სამუშაო კონტრაქტის საფუძველზე მუშაობდნენ ... , ხოლო მოპასუხემ, მათი აზრის გაუთვალისწინებლად, გადაიყვანა ვადიან შრომით ხელშეკრულებებზე. აღნიშნული ვადა რამოდენიმეჯერ გაგრძელდა და საბოლოოდ განისაზღვრა 2003 წლის 2 სექტემბრით. ორგანიზაციის მუშაკთა და, მათ შორის მოსარჩელეთა მხრიდან უკმაყოფილებისა და დაჟინებული მოთხოვნის გამო, 2003 წლის 4 მარტს მოპასუხის ადმინისტრაციას, კომპანიის პროფკავშირსა და ….... პროფკავშირებს შორის გაფორმდა კოლექტიური ხელშეკრულება, რომლის თანახმად დადგინდა ხელშეკრულების მოქმედების ვადის განმავლობაში მუშაკთა უვადო შრომით კონტრაქტებზე გადაყვანა. იმ შემთხვევაში კი, როცა მუშაკი იძულებით იქნებოდა გადაყვანილი ვადიან კონტრაქტზე, ერთი თვის ვადაში უნდა დაბრუნებოდა უვადო შრომით ხელშეკრულებას. მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხემ გარიგების ზემოხსენებული პირობა დაარღვია და მოსარჩელეებთან გაფორმებული ვადიანი კონტრაქტის ვადის გასვლის შემდეგ საზოგადოების ადმინისტრაციის 2003 წლის 29 აგვისტოს ¹460-კ და ¹641-კ ბრძანებების საფუძველზე ისინი თანამდებობებიდან უკანონოდ გაათავისუფლა. ამასთან, არაერთგზის მიმართვის მიუხედავად, მოპასუხეს სამსახურიდან განთავისუფლების შესახებ ბრძანებები მოსარჩელეთათვის არ გადაუცია, რის გამოც დროულად სასამართლოსათვის მიმართვა მათ ვერ შესძლეს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: მოსარჩელეები სამსახურიდან განთავისუფლდნენ შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, შრომითი კონტრაქტის ვადის გასვლის გამო. მოსარჩელეთა თანამდებობიდან განთავისუფლებით არ დარღვეულა არც კოლექტიური ხელშეკრულება, ვინაიდან ლ.ჭ-ე და გ.რ-ა ვადიან კონტრაქტებზე იძულების წესით არ გადაუყვანიათ და შრომითი ხელშეკრულებების დადებისას მოსარჩელეებმა შრომითი ურთიერთობის ამ პირობაზე თავისი ნება გამოხატეს. წარმოდგენილი სარჩელი ხანდაზმულია, ვინაიდან მოსარჩელეებმა დაარღვიეს შრომის კანონთა კოდექსის 204-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ერთთვიანი ვადა. მოსარჩელეებს მათი სამუშაოდან განთავისუფლების შესახებ ბრძანებები გაეგზავნათ ფოსტით.

ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 18 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც ლ.ჭ-მ და გ.რ-მ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 13 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კი დარჩა უცვლელი შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ აპელანტები მუშაობდნენ სს “ .. .. ..” ... განყოფილებაში, ლ. ჭ-ე _ სპეციალისტის, გ. რ-ა კი განყოფილების უფროსი სპეციალისტის თანამდებობაზე. მხარეთა შორის არსებული შრომითი ურთიერთობის საფუძველს წარმოადგენდა ვადიანი კონტრაქტი, რომლის მოქმედების ვადა, მხარეთა შეთანხმებით, გარკვეული პერიოდით გრძელდებოდა. სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ მხარეთა შორის ბოლო კონტრაქტი დაიდო 2002 წლის 2 დეკემბერს ლ. ჭ-სთან, ხოლო 5 დეკემბერს _ გ. რ-სთან. კონტრაქტის მოქმედების ვადა ხელშეკრულების 4.2 პუნქტით ორივე შემთხვევაში განისაზღვრა 2003 წლის 2 სექტემბრამდე, რის შემდეგ სს “ .. .. ..” 2003 წლის 29 აგვისტოს ¹640-კ და ¹641-კ ბრძანებებით აპელანტები დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლდნენ. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტები სამუშაოდან გათავისუფლდნენ შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მოთხოვნათა დაცვით, შრომითი კონტრაქტის ვადის გასვლის გამო და არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება, რომ საწარმოს ადმინისტრაციამ დაარღვია კოლექტიური შეთანხმება. სასამართლომ მიუთითა აღნიშნული შეთანხმების მერვე თავზე, რომლის თანახმად მხარეები შეთანხმდნენ, რომ კოლექტიური შეთანხმების მოქმედების მთელ პერიოდში არ დაიშვება ადმინისტრაციის მიერ მუშა-მოსამსახურეთა ვადიან საკონტრაქტო სისტემაზე გადაყვანა, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მუშაკები იძულებით იქნენ გადაყვანილი, უვადო ხელშეკრულება უნდა აღუდგეთ ერთი თვის განმავლობაში. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმთავითვე ენერგოკომპანიასა და აპელანტებს შორის არსებობდა მხოლოდ ვადიანი სახელშეკრულებო ურთიერთობა და მათთან უვადო ხელშეკრულება არ გაფორმებულა, ამდენად, მოპასუხე საზოგადოების ადმინისტაციას მოსარჩელეები ვადიან კონტრაქტზე არ გადაუყვანია. სასამართლოს დასკვნით, კოლექტიური შეთანხმება სადავო ურთიერთობებზე ვერ გავრცელდება, ვინაიდან იგი გაფორმდა მხარეთა შორის შრომითი კონტრაქტის დადების შემდგომ.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ლ. ჭ-მ და გ. რ-მ გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ კასატორები ... მუშაობდნენ უვადო შრომითი კონტრაქტის საფუძველზე. ... ადმინისტრაციამ კი 2003 წლის 4 მარტის კოლექტიური შეთანხმების მე-8 თავის მოთხოვნათა დარღვევით, ისინი იძულებით გადაიყვანა ვადიან ხელშეკრულებებზე და ერთთვიან ვადაში მუდმივ სამუშაოზე არ დააბრუნა. უსაფუძვლოა სასამართლოს მითითება მოსარჩელეთა მხრიდან შრომის კანონთა კოდექსის 204-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი ერთთვიანი ვადის გაშვების შესახებ, ვინაიდან ლ.ჭ-სა და გ.რ-ს მათი სამუშაოდან განთავისუფლების ბრძანებები არ ჩაბარებიათ. 2003 წლის აგვისტოში ისინი გააფრთხილეს სამუშაოდან მოსალოდნელი განთავისუფლების შესახებ, რის შემდეგ მათ სამუშაო ადგილზე აღარ უშვებდენენ, 2004 წლის 30 აგვისტოს კი ... ადმინისტრაციამ ზეპირად განუმარტათ, რომ ისინი სამსახურიდან დათხოვილი იყვნენ და აღნიშნულის შესახებ ბრძანებები გაეგზავნათ ფოსტით. ამდენად, სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ სადავო ბრძანებები მოსარჩელეებს 2004 წლის 30 აგვისტოს ჩაჰბარდათ. ასევე, არ არსებობს დოკუმენტი, რომელიც კასატორების მიერ სადავო ბრძანებების ჩაბარებას დაადასტურებდეს. სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა ზემოხსენებული კოლექტიური ხელშეკრულება, როდესაც აღნიშნული შეთანხმება მის დადებამდე მხარეთა შორის გაფორმებულ ვადიან სამუშაო კონტრაქტებზე არ გაავრცელა. შეთანხმების მერვე თავში ნათლადაა განსაზღვრული, თუ რა შემთხვევაში უნდა გაფორმებულიყო ვადიანი კონტრაქტები, ყველა დანარჩენ შემთხვევაში კი მუშაკებს უნდა გაფორმებოდათ უვადო, მუდმივი შრომითი ხელშეკრულებები. კასატორებმა მიიჩნიეს, რომ მათი საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით და მიუთითეს, რომ მათთან ერთად ანალოგიური საფუძვლით სამუშაოდან განთავისუფლებული მუშაკების მოთხოვნები სასამართლო ინსტანციების მიერ უკვე განხილულ იქნა და დაკმაყოფილდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი: ლ. ჭ-ე მუშაობდა სს “ .. .. ..” საფინანსო განყოფილებაში სპეციალისტის, ხოლო გ. რ-ა ამავე განყოფილების უფროსი სპეციალისტის თანამდებობაზე. მხარეთა შორის არსებული შრომითი ურთიერთობის საფუძველს წარმოადგენდა ვადიანი კონტრაქტი, რომლის მოქმედების ვადა, მხარეთა შეთანხმებით, გარკვეული პერიოდით გრძელდებოდა. სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ მხარეთა შორის ბოლო კონტრაქტი დაიდო 2002 წლის 2 დეკემბერს ლ. ჭ-სთან, ამავე წლის 5 დეკემბერს კი _ გ.რ-სთან. კონტრაქტის მოქმედების ვადა ხელშეკრულების 4.2 პუნქტით ორივე შემთხვევაში განისაზღვრა 2003 წლის 2 სექტემბრამდე, რის შემდეგ სს “ .. .. ..” 2003 წლის 29 აგვისტოს ¹640-კ და ¹641-კ ბრძანებებით აპელანტები დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლდნენ.

აღნიშნულ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენია, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილისა.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ კასატორები სამუშაოდან კანონიერად გაათავისუფლეს, შრომის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვადის გასვლის საფუძველზე, შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” პუნქტის მოთხოვნათა შესაბამისად.

უსაფუძვლოა კასატორთა მოსაზრება, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა სს “.. .. ..” და “ ... პროფკავშირებს” შორის 2003 წლის 4 მარტს დადებული კოლექტიური ხელშეკრულება, რომლითაც მათი განთავისუფლების უფლება მოწინააღმდეგე მხარეს არ გააჩნდა.

სააპელაციო სასამართლომ სწორი შეფასება მისცა მითითებული კოლექტიური ხელშეკრულების მერვე თავის პირველ წინადადებას, რომლის მიხედვით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ კოლექტიური შეთანხმების მოქმედების მთელ პერიოდში არ დაიშვება “ადმინისტრაციის” (დამქირავებლის) მიერ მუშა-მოსამსახურეების ვადიან საკონტრაქტო სისტემაზე გადაყვანა, ხოლო იქ სადაც იძულებით იქნენ გადაყვანილი, ერთი თვის განმავლობაში აღდგეს უვადო ხელშეკრულება. ხელშეკრულების ამ პირობის ანალიზით სასამართლომ მართებულად დაასკვნა, რომ მხარეები შეთანხმდნენ, არ დაეშვათ განუსაზღვრელი ვადით დადებული შრომითი კონტრაქტების საფუძველზე მომუშავე პირთა ვადიან კონტრაქტებზე გადაყვანა, კასატორებსა და მოწინააღმდეგე მხარეს შორის შრომითი ურთიერთობა კი წარმოშობილია ვადიანი ხელშეკრულების საფუძველზე. ამ ფაქტობრივი გარემოების საწინაააღმდეგოდ კასატორები სარჩელში, სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებში უთითებდნენ, რომ ისინი თავდაპირველად მუდმივად მუშაობდნენ მოწინააღმდეგე მხარის საწარმოში, თუმცა ამის დამადასტურებელ მტკიცებულებაზე კასატორებს არ მიუთითებიათ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს უფლებებთან ერთად აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს. ეს დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით, რომლითაც მოდავე მხარეებს თანაბარი შესაძლებლობა აქვთ განსაზღვრონ ფაქტები თავიანთი მოთხოვნებისა თუ შესაგებლის დასასაბუთებლად და თვითონვე მიიღონ გადაწყვეტილება, თუ რომელი მტკიცებულებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ე.ი. მხარეს ეკისრება როგორც ფაქტების მითითების, ასევე მათი დამტკიცების ტვირთი, რაც სათანადო მტკიცებულებების წარდგენით უნდა განახორციელოს.

ამდენად, მხარეებს აკისრიათ რა საპროცესო მოვალეობა მიუთითონ იმ ფატებზე, რომლებიც ასაბუთებენ მათ მოთხოვნას, ასევე მოვალენი არიან სასამართლოში წარმოადგინონ ამ ფაქტის დამადასტურებელი განკუთვნადი და დასაშვები მტკიცებულება. როგორც ზემოთ აღინიშნა, მოცემულ შემთხვევაში კასატორებს კანონით გათვალისწინებული მოქმედება არ შეუსრულებიათ, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით სავსებით მართებულად ეთქვათ უარი სარჩელზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება კანონის მოთხოვნათა დაცვითაა მიღებული და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ლ. ჭ-ისა და გ. რ-ს საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.