¹ას-37-372-09 14 მაისი, 2009 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

თ. თოდრია (მომხსენებელი), რ. ნადირიანი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. შ-ძე (მოსარჩელე ძირითად სარჩელში, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. და ა. ლ-ძეები (მოპასუხეები ძირითად სარჩელში, მოსარჩელეები შეგებებულ სარჩელში)

გასაჩივრებული სასამართლო განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება

დავის საგანი სარჩელში – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

შეგებებულ სარჩელში _ კომპენსაციის სანაცვლოდ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. შ-ძის წარმომადგენელმა ი. შ-ძემ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხე თ. ლ-ძის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვისა და ბინის გამონთავისუფლების შესახებ. მოსარჩელის მითითებით, 2002 წლის 30 სექტემბერს შეიძინა თბილისში, ... ქ.¹5-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის შენობა-ნაგებობა ლიტ „ა“ (საერთო ფართით 180,99 კვ.მ მათ შორის, საცხოვრებელი 147.08 კვ.მ და დამხმარე 33,91 კვ.მ), მოსარჩელის ბინაში მდგმურის უფლებით ცხოვრობდა მოპასუხის ბებია, ბ. ლ-ძე, რომელიც გარდაიცვალა 2005 წლის იანვარში. იგი იხდიდა ბინის ქირას - თვეში 5 ლარს. მოპასუხე არ არის რეგისტრირებული სადავო ბინაში. მიუხედავად მრავალი გაფრთხილებისა, თვითნებურად აგრძელებს მ.შ-ძის ბინაში ცხოვრებას და არ ათავისუფლებს ბებიის ნივთებისაგან.

2005 წლის 27 ივლისს წარდგენილ დაზუსტებულ სარჩელში მოსარჩელის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ მოპასუხის ბებიას - ბ.ლ-ძეს ქირით დაკავებული ჰქონდა ორი ოთახი პირველ სართულზე - ¹16 და ¹17 საერთო ფართით 29,93 კვ.მ და დამხმარე სათავსი ¹19 და იხდიდა ქირას - 15 ლარს, რაც ბოლო ორი წლის განმავლობაში არ გადაუხდია. ბ. ლ-ძეს სახლის პირველ მესაკუთრესთან არავითარი გარიგება ბინით სარგებლობის შესახებ, არც სიტყვიერად და არც წერილობით დაუდვია.

2005 წლის 4 აგვისტოს საოქმო განჩინებით საქმეში თანამოპასუხედ ჩაბმულ იქნა ა. ლ-ძე.

ა. ლ-ძემ შეგებებული სარჩელი აღძრა სასამართლოში, რომელშიც აღნიშნა, რომ ურთიერთობა უნდა მოწესრიგდეს არა სსკ-ის 172-ე მუხლით, არამედ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის საფუძველზე. აწ გარდაცვლილ ბ.ლ-ძეს, დაკავებულ სადგომზე მფლობელობა მოპოვებული აქვს საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლების დათმობის ზეპირი გარიგებით, რაც დასტურდება სადავო სადგომში რეგისტრაციით 1941 წლის 24 თებერვლიდან და კომუნალური გადასახადების გადახდით. მან ბინა გადააკეთა, არაერთხელ ჩაატარა რემონტი, რომლის შედეგადაც მნივშნელოვნად გაიზარდა მისი საბაზრო ღირებულება. ბინას არ ჰქონდა აბაზანა-ტუალეტი და სამზარეულო, მიაშენა შუშაბანდი. მ.შ-ძის მიერ საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდაზე უარის თქმის შემთხვევაში, კომპენსაციის ანაზღაურების სანაცვლოდ, ა.ლ-ძემ მოითხოვა დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მ. შ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ა. ლ-ძის შეგებებულ სარჩელი დაკმაყოფილდა, მესაკუთრე მ. შ-ძისათვის 25000 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, რაც შეადგენს საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 45 000 აშშ დოლარის 55.56%-ს, გადაეცა საკუთრების უფლება ქ.თბილისში, ... ქ.¹5-ში მდებარე სამსართულიანი საცხოვრებელი სახლის ლიტ „ა“-ს პირველ სართულზე, მ. შ-ძის საკუთრებაში არსებულ ½1/2-ში განთავსებული, ა. ლ-ძისა და თ.ა ლ-ძის მიერ რეალურად დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე, კერძოდ, (საინვენტარიზაციო გეგმით ¹11, ¹17, ¹19 ოთახები და ¹16 ოთახის წინ შუშაბანდი, ¹19 ოთახის წინ დამხმარე სათავსები – სამზარეულო, ტუალეტი, სააბაზანო, რომლის საერთო ფართობიც ექსპერტის დასკვნით (¹1 შუშაბანდი – 11,20 კვ.მ-ია, ¹2 ოთახი – 19,57 კვ.მ, ¹3 ოთახი -11,40 კვ.მ, ¹4 ოთახი – 10,55 კვ.მ, ¹5 სათავსი 4,95 კვ.მ, ¹6 აბაზანა – 5,51 კვ.მ, სულ 63,18 კვ.მ).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა მ. შ-ძემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 ოქტომბრის განჩინებით მ. შ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ ქ.თბილისში, ... ქ.¹5-ში მდებარე შენობა-ნაგებობა ლიტერ „ა“ საერთო სასარგებლო ფართობით 180,99 კვ.მ (მათ შორის, საცხოვრებელი ფართობი 147,08 კვ.მ) და დამხმარე 33,92 კვ.მ წარმოადგენს მ. შ-ძისა და სხვათა თანასაკუთრებას.

სააპელაციო სასამართლოს დადგენილად ცნო ისიც, რომ სადავო ფართი განთავსებულია საერთო საკუთრებაში არსებული სამსართულიანი სახლის პირველ სართულზე და იგი წარმოადგენს მ. შ-ძის სახელზე რიცხული 11/2 წილის ნაწილს. ბ. ლ-ძე 1941 წლის 24 თებერვლიდან გარდაცვალებამდე, 2005 წლის 20 იანვრამდე რეგისტრირებული (ჩაწერილი) იყო და ცხოვრობდა თბილისში, ... ქ. ¹5-ში.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად მიიჩნია ბ. ლ-ძე „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლე პირად, რომელსაც მფლობელობის უფლება მოპოვებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიაჩნია, რომ ბ. ლ-ძის პირველი რიგის მემკვიდრემ (შვილმა) - ა. ლ-ძემ ფაქტობრივი დაუფლებით (მართვით) მიიღო ბ. ლ-ძის სამკვიდრო, კერძოდ: გამოხატა ნება, სადავო ფართი საცხოვრებლად გამოეყენებინა მის შვილს, თ.ლ-ძეს, მისივე თანხმობით, თ.ლ-ძე ფლობს და სარგებლობს სადავო საცხოვრებელ სადგომში არსებული ბ.ლ-ძის კუთვნილი ქონებით – მოძრავი ნივთებით.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად შეაფასა აღნიშნულ გარემოებები და მართებულად ჩათვალა ა. ლ-ძე ბ. ლ-ძის უფლებამონაცვლედ.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონი მოსარგებლეობის უფლების მემკვიდრეობით გადაცემას არ ითვალისწინებს და ბ.ლ-ძეს არ გააჩნდა მოსარგებლობის უფლების მემკვიდრისათვის გადაცემის უფლება. სამართლებრივ საფუძვლად სააპელაციო პალატამ მიუთითა აღნიშნული კანონის მე-2 მუხლზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა მ. შ-ძემ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა კანონი «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ».

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ბ. ლ-ძე მიიჩნია მოსარგებლედ ისე, რომ არ დაასაბუთა, თუ რას ეფუძნება აღნშნული დასკვნა, მაშინ, როდესაც საქმეში არ მოიპოვება ამ ფაქტის დამადასტურებელი დოკუმენტები და სასამართლო დაეყრდნო მხოლოდ მხარის ახსნა-განმარტებებს. მოცემულ შემთხვევაში სავალდებულოა, არსებობდეს მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის დადებული ხელშეკრულება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ ან ადმინისტრაციული აქტი.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ბ.ლ-ძე მესაკუთრეს უხდიდა 5 მანეთს, რაც მეტყველებს იმაზე, რომ იგი იყო არა მოსარგებლე, არამედ ცხოვრობდა ზეპირი ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატას უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლი მე-2 პუნქტი და არა კანონი «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ».

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა რა კანონი «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» , ასევე უხეშად დაარღვია ამ კანონის მე-2 მუხლის მე-11 პუნქტის მოთხოვნა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე და 1421-ე მუხლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2009 წლის 26 იანვრის განჩინებით მ. შ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად. მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 10 - დღიანი ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად.

კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე თ. და ა. ლ-ძეებმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხზე საკასაციო სასამართლოში წარმოადგინეს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგან იგი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. შ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით არსებობს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, რომ დაუშვას მ. შ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. შ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. მ. შ-ძეს დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - (330 ლარის) 70% _ 231 ლარი;

3. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.