ას-387-636-08 16 სექტემბერი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნუნუ კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლალი ლაზარაშვილი

სხდომის მდივანი – ე.ხაჩიძე

კასატორი _ ინდივიდუალური მეწარმე “ბ. ხ-შვილი” (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს “კ-ი” (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი _ თ.კ-იძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 29 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი _ ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს “კ-მა” სარჩელი აღძრა სასამართლოში ინდივიდუალურ მეწარმე “ბ. ხ-შვილის” მიმართ დავალიანების _ 4111 ლარის ანაზღაურების შესახებ შემდეგ გარემოებათა გამო: მხარეთა შორის არსებული შეთანხმების თანახმად,Lმოსარჩელე რეალიზაციისათვის მოპასუხეს აწვდიდა პურს. მიწოდებული პროდუქტისა და მისი ღირებულების დაფარვის აღსარიცხად დროდადრო ტარდებოდა შედარება, რის შესახებაც დგებოდა შესაბამისი აქტები. 2004 წლიდან 2005 წლის 17 ივნისისათვის ინდივიდუალური მეწარმე ბ. ხ-შვილის დავალიანებამ სს “კ-ის” მიმართ შეადგინა 4111 ლარი, რის შესახებაც მხარე არაერთხელ იქნა გაფრთხილებული, თუმცა უშედეგოდ.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: არასწორია მოსარჩელის მითითება, რომ მან არაერთგზის წერილობით შეატყობინა მოპასუხეს არსებული დავალიანების შესახებ. მოთხოვნა ემყარება მხარეთა შორის გაფორმებულ ყალბ მიღება-ჩაბარების აქტებს, რომლებზეც ხელმოწერები ბეჭდით დამოწმებული არ არის. მოპასუხეს მითითებულ აქტებზე ხელი იძულებით მოაწერინეს. ფაქტობრივად, მაღაზიაში, რომელსაც მოსარჩელე პურს აწვდიდა, მუშაობდა ბ. ხ-შვილის მეუღლე დ.ლაფაჩიშვილი. სს “კ-ის” ხელმძღვანელობასთან შეთანხმების შესაბამისად, მიწოდებული პურის რეალიზაციისათვის კუთვნილ საფასურს _ 200 ლარს მოპასუხე იღებდა პროდუქტის რეალიზების საერთო ღირებულებიდან და მოსარჩელეს უნდა გადაეცა მისთვის სალაროს ქვითარი. ამჟამად მოსარჩელეს მხარისათვის გადასაცემი აქვს სალაროს 26 ცალი 200-ლარიანი ქვითარი ანუ 5200 ლარი. სადავო დავალიანების არარსებობას ადასტურებს მხარეთა შორის 2003 წლის 1 მარტს გაფორმებული ხელშეკრულების მე-2 პუნქტი, რომლის თანახმად მყიდველი მოვალეა პურის გატანამდე მოახდინოს პურის ღირებულების ანგარიშსწორება სს “კ-ის” სალაროში. ამდენად, პროდუქტის ღირებულების ანგარიშსწორების გარეშე მოსარჩელე სადავო პერიოდის განმავლობაში მოპასუხეს პურს აღარ გაატანდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სს “კ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 4111 ლარის ანაზღაურება, რაც ინდივიდუალურმა მეწარმე “ბ. ხ-შვილმა” გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 29 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი შემდეგ გარემოებათა გამო: სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2004 წლის 1 მარტს ინდივიდუალურ მეწარმე “ბ. ხ-შვილსა” და სს “კ-ს” შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად სს “კ-ი” აწვდიდა, ხოლო ინდივიდუალური მეწარმე “ბ. ხ-შვილი” ყიდულობდა პურს და მოვალე იყო, პურის გატანამდე მოეხდინა მისი ღირებულების ანგარიშსწორება. 2005 წლის 17 ივნისის ორმხრივი შედარების აქტის მიხედვით, ინდივიდუალურ მეწარმე “ბ. ხ-შვილს” მოსარჩელის სასარგებლოდ დაერიცხა 4111,35 ლარის დავალიანება. სააპელაციო პალატის მითითებით, მოპასუხემ სადავო დავალიანების არსებობა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომაზე აღიარა. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილები. მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, სასამართლომ დაასკვნა, რომ ინდივიდუალურმა მეწარმე “ბ. ხ-შვილმა” მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულების პირობა დაარღვია და მიწოდებული პურის საფასური არ გადაიხადა, რის გამოც მას დაუგროვდა დავალიანებია 4111,35 ლარის ოდენობით. პალატის მითითებით, აღნიშნული გარემოება აღიარებული და დადასტურებულია მხარეთა მიერ ხელმოწერილი ორმხრივი შედარების აქტით. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ 2005 წლის 17 ივნისის შედარების აქტი და პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე ინდივიდუალური მეწარმე “ბ. ხ-შვილის” მიერ დავალიანების აღიარება სარჩელის დაკმაყოფილების საკმარისი საფუძველია.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ბ. ხ-შვილმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლების, ასევე საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლის მესამე ნაწილი და 68-ე მუხლის მეორე ნაწილის დარღვევით. სააპელაციო სასამართლომ არ მიიღო კასატორის მიერ წარმოდგენილი დამატებითი მტკიცებულებანი და არ მოუსმინა მის ახსნა-განმარტებებს. პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე მოპასუხემ აღიარა დავალიანება იმ მიზეზით, რომ თავისი პოზიციის დასადასტურებლად მხარეს საგადასახადო ქვითრები არ გააჩნდა. აღნიშნული დოკუმენტები აღმოჩენილ იქნა მოგვიანებით, მაღაზიის სეიფის გახსნის შემდეგ, რომლის გასაღები მაღაზიის ყოფილ გამყიდველს ჰქონდა მითვისებული. საგადასახადო ქვითრებით ირკვევა, რომ მოსარჩელის მიმართ რაიმე დავალიანება არ გააჩნია. სს “კ-ს” ყოველთვიურად 200 ლარი უნდა გადახადა კასატორისათვის და დაუგროვდა დავალიანება 5200 ლარის ოდენობით. მოწინააღმდეგე მხარისათვის აღნიშნული თანხის მოთხოვნის შემდეგ მოსარჩელემ მოტყუებით მოაწერინა მოპასუხეს ხელი შედარების აქტზე და მოსთხოვა სადავო დავალიანების ანაზღაურება. კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს წარუდგინა ყველა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, ზედნადები და მის მიერ განხორციელებული გადახდის ქვითრები. დასახლებული დოკუმენტაცია საჭიროებს სპეციალისტის მიერ შემოწმებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების კანონიერებისა და იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური მეწარმე ბ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

მოცემულ საქმეზე გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას სასამართლომ დაარღვია საპროცესო ნორმები, კერძოდ:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 29 ივნისის სასამართლო სხდომაზე (ს.ფ. 236) სასამართლომ განიხილა სააპელაციო საჩივარზე დართული გადახდის ქვითრების მტკიცებულების სახით საქმის მასალებზე დართვის საკითხი და განჩინებით დაადგინა მათი დართვა საქმეზე მტკიცებულების სახით. სასამართლოს თავის განჩინებას ასაბუთებს იმით, რომ წარმოდგენილი დოკუმენტები არ გამოიწვევს საქმის განხილვის გაჭიანურებას. საბოლოო გადაწყვეტილებით კი სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასება, ისე რომ შეფასება არ მიუცია მისივე გადაწყვეტილებით მიღებული ახალი მტკიცებულებებისათვის.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის მეორე ნაწილით (საქმის განხილვისას მოქმედი რედაქცია) ახალი ფაქტები და ახალი მტკიცებულებები, რომლებიც მხარეს შეეძლო წარმოედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია არ მიიღოს, როგორც დაგვიანებით წარმოდგენილი, თუ მათი განხილვა ხელს შეუშლის სააპელაციო სასამართლოში საქმის დროულად განხილვას და მხარემ ეს მასალები პირველი ინსტანციის სასამართლოს არასაპატიო მიზეზით არ წარუდგინა.

აღნიშნული ნორმის არსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს, ახალ მტკიცებულებათა მიღების კანონით გათვალისწინებული პირობების დაცვით, შეეძლო მიეღო ახალი მტკიცებულებები საქმის განხილვის ამ სტადიაზე. ამასთან, საკასაციო სასამართლო უთითებს, რომ მტკიცებულებათა მიღება საქმის წარმოების ნებისმიერ სტადიაზე ხორციელდება ერთი და იმავე წესით _ მტკიცებულებათა დასაშვებობისა და განკუთვნადობის შემოწმების შედეგად. აღნიშნული პრინციპით მტკიცებულებათა მიღების შემდეგ სასამართლო ვალდებულია შეაფასოს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები. სამოქალაქო კანონმდებლობა არ გამორიცხავს იმის შესაძლებლობას, რომ დასაშვებობისა და განკუთვნადობის პრინციპით მიღებული მტკიცებულება უარყოს სასამართლომ არასარწმუნოობის, საეჭვოობის ან სხვა დასაბუთებული საფუძვლით, თუმცა აღნიშნული არ ნიშნავს იმას, რომ სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვოს მტკიცებულებად მიჩნეული დოკუმენტები.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს იმ მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვს. აღნიშნული ნორმის სამართლებრივი ანალიზი ამყარებს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის დამოკიდებულებას მხოლოდ ისეთი მტკიცებულების შეგროვებაზე, რომლებიც საქმისათვის მნიშვნელოვან გარემოებებს ადასტურებენ. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მესამე ნაწილის მიხედვით, სასამართლომ უნდა დაასაბუთოს მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას.

ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დანაწესებიდან გამომდინარე უნდა დავასკვნათ, რომ სასამართლომ, სამოქალაქო საქმეზე კანონით დადგენილი წესით (დასაშვებობისა და განკუთვნადობის პრინციპით) მიღებულ ყველა მტკიცებულებას შეფასება უნდა მისცეს.

აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს განხილვის საგანი _ ინდივიდუალური მეწარმე “ბ. ხ-იშვილის” სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები ემყარებოდა იმ მტკიცებულებებს, რომლებიც აპელანტმა საჩივარს დაურთო და სასამართლოს არ შეუფასებია. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. ფაქტობრივი დასაბუთებულობის შემოწმების დროს სასამართლომ უნდა გამოარკვიოს, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები დასტურდება თუ არა საქმეში არსებული ან ახლად წარმოდგენილი მტკიცებულებებით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოში ახალი მტკიცებულებების მიღება ყოველთვის უკავშირდება მათ სავალდებულო გამოკვლევა_შეფასებას.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას აღნიშნულთან დაკავშირებით და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის გათვალისწინებით, მიიღო რა მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, როგორც საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე, შემდგომში არანაირი შეფასება არ მისცა მათ. სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა რა მხარის მიერ დასახელებულ მტკიცებულებებზე და გადაწყვეტილებაში არ მიუთითა იმ მოსაზრებებზე, რომლებითაც უარყო მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნა მტკიცებულებათა ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ დასკვნის გამოტანის თაობაზე.

საქმის ხელახლა განხილველმა სასამართლომ მხოლოდ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებისა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ უნდა გამოიტანოს დასკვნები ფაქტობრივი გარემობების არსებობა-არარსებობის თაობაზე და სათანადო სამართლებრივი შეფასება უნდა მისცეს მათ.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ინდივიდუალური მეწარმე ბ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 29 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.