¹ას-392-708-09 10 ნოემბერი, 2009 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

სხდომის მდივანი – ლ.სანიკიძე

კასატორები – შპს „გულისტანი“, ა. ი-ილი (მოპასუხე)

წარმომადგენლები _ პ.ლ-ძე, ზ.ჯ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე – ვ. ჩ-შვილი (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი _ პ.ს-ია, დ.გ-ია

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 4 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. ჩ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „გულისტანის“ დამფუძნებელი პარტნიორების მიმართ მოპასუხეთათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: შპს „გულისტანი“ დაფუძნდა ხორბლის გადამამუშავებელი ქარხნის აშენების მიზნით. პარტნიორთა შეთანხმებით, მოსარჩელეს უნდა დაეფარა საერთო ხარჯის 20%, შესაბამისად, საწესდებო კაპიტალში მისი წილი განისაზღვრებოდა 20%-ით. თავდაპირველად საწესდებო კაპიტალი შეადგენდა 2000 ლარს და იგი საწარმოს საქმიანობის პროცესში პარტნიორთა მიერ დამატებითი შენატანების განხორციელების გზით უნდა გაზრდილიყო, რაც მოპასუხეებმა განახორციელეს. აღნიშნული სახსრებით ჩატარდა საწარმოს პირველადი სამონტაჟო და სარემონტო სამუშაოები. შემდგომში მოპასუხეებმა მიზანმიმართულად და ხელოვნურად გაზარდეს შესრულებული სამუშაოების, გაწეული დანახარჯების და, შესაბამისად, მათ მიერ განხორციელებული შენატანის ოდენობა. ამასთან, შპს-ს საქმიანობის დაწყებისთანავე მოპასუხეები მოსარჩელეს საშუალებას არ აძლევდნენ, გასცნობოდა შესრულებული სამუშაოების დოკუმენტაციას და ყოველმხრივ ზღუდავდნენ მისი მხრიდან კონტროლის უფლებას. ზემოაღნიშნულის საფუძველზე მოპასუხეებმა მოსარჩელეს საწარმოს საწესდებო კაპიტალში შეთანხმებული 20% წილის მისაღებად მოსთხოვეს 175 229 აშშ დოლარის, იმ დროისათვის 350 720 ლარის შეტანა, რაც მათი თქმითა და გაანგარიშებით განხორციელებული საერთო შენატანის _ 1 753 600 ლარის 20% იყო. მოსარჩელე არ იყო ინფორმირებული მოპასუხეთა მიერ საწარმოში რეალურად განხორციელებული შენატანების თაობაზე, მან 2000 წლის 5 ივნისიდან 12 დეკემბრამდე პერიოდში შპს „გულისტანის“ ანგარიშზე შეიტანა თანხა, რომელიც მოპასუხეებმა მოსთხოვეს მოსარჩელის წილის გასაზრდელად. როგორც გაირკვა, მისი შენატანი საერთოდ არ ასახულა საწარმოს საფინანსო დოკუმენტაციაში, პირიქით, 2001 წლის 21 მარტის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე ვ. ჩ-შვილს საწარმოს საწესდებო კაპიტალში წილი შეუმცირდა. ამასთან, პარტნიორები მოსარჩელისათვის კუთვნილი შენატანისა და დივიდენდების დაბრუნების წინააღმდეგი იყვნენ. მარცვლეულის დამამუშავებელი ქარხნის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1998-99 წლებში. შესრულებული სამუშაოების ღირებულება _ 1 845 595 ლარი ძირითადად თურქულმა მხარემ დაფარა. აქედან მოპასუხეებმა შეიტანეს 1 753 600 ლარი, ხოლო ვ. ჩ-შვილმა – 92 295 ლარი. აუდიტორული შემოწმების საფუძველზე დადგინდა, რომ მოპასუხეთა შენატანმა 728 512 ლარი, ხოლო მოსარჩელის – 175 229 აშშ დოლარი, ანუ 343 449 ლარი შეადგინა, რაც, საერთო შეტანილი თანხის 32%-ს შეადგენს. მართალია, ამ თანხის შეტანის სამართლებრივ საფუძველზე მითითება შეუძლებელია, მაგრამ მოსარჩელე ვარაუდობდა, რომ იგი შპს „გულისტანში“ მისი წილის სანაცვლოდ შეჰქონდა. საწარმოში ჩატარებული აუდიტორული შემოწმების საფუძველზე დადგინდა, რომ შპს „გულისტანში“ განხორციელებული შენატანი შეადგენს არა 1 753 600 ლარს, არამედ 728 512 ლარს, მათ შორის, რ.ე-ექჩის შენატანი შეადგენს 45 250 ლარს, ო. გ-არის – 10 600 ლარს, ნ.ს-არის – 433 745 ლარს, ა. ი-ილის – 94 102 ლარს, ზ. ი-ილის – 114 815 ლარს. აღნიშნული თანხა პარტნიორებმა დაფარეს და, შესაბამისად, ამ თანხიდან მიიღეს სარგებელი – 343 449 ლარი. ვ. ჩ-შვილის შენატანი შეადგენს ამ თანხის 32%-ს. საწარმოს საფინანსო დოკუმენტაციით 1 ტონა ხორბლის პროცენტული მონაცემების ამგვარი დამახინჯებით მოპასუხეები იღებდნენ დიდ მოგებას. უსაფუძვლოდ მიღებული თანხის გამოყენების შედეგად მოპასუხეებმა მიიღეს ყოველწლიური მოგება 2000 წელს – 49 032 ლარი, 2001 წელს – 138 255 ლარი, 2002 წელს – 77 983 ლარი, 2003 წელს – 50 120 ლარი, სულ ვ.ჩ-შვილის თანხის გამოყენებით მიღებულმა სარგებელმა შეადგინა 315 390 ლარი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხეებმა მოსარჩელეს უნდა გადაუხადონ უსაფუძვლო გამდიდრებით მიღებული შემოსავალი – 343 449 ლარი, აღნიშნული შემოსავლით მიღებული სარგებელი – 315 390 ლარი, 392 312 ლარი დამატებითი სარგებელი, რომელიც მიღებული იქნებოდა მეურნეობის სათანადო გაძღოლის შედეგად, საპროცენტო დანარიცხი – 443 049 ლარი, ასევე, 1999 წელს მიღებული მოგება 6 388 ლარის ოდენობით. მოპასუხე ჰ. ს-აიჯს, რ. ე-ექჩის, ო.გ-არის, ნ.ს-აქს, ა.ი-ილსა და ზ.ი-ელს შპს „გულისტანის“ სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 5 038 201 ლარის გადახდა.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი დასაბუთებით: სასარჩელო მოთხოვნა ეფუძნება 2004 წლის 7 ივნისის აუდიტორულ დასკვნასა და იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის მიერ შედგენილ დასკვნას, სადაც დაფიქსირებულია, რომ დამფუძნებლებმა განახორციელეს 1 843 895 ლარის ინვესტიცია. მოსარჩელემ საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში რეალურად შეიტანა 92 295 ლარი, ხოლო დამატებით 343 449 ლარის შეტანის ფაქტი არ დასტურდება. სალაროს ქვითრებში, რითაც მოსარჩელე ამ მოთხოვნის დადასტურებას ცდილობს, არსად არ წერია, რომ იგი შენატანს წარმოადგენს. გარდა ამისა, 2000 წლის 12 დეკემბრისა და 17 ოქტომბრის ქვითრებზე არ არის აღნიშნული შპს „გულისტანი“, როგორც ამ თანხის მიმღები. აქედან გამომდინარე, არანაირი შეხება აღნიშნულ თანხებს საწარმოსთან არ ჰქონია. რაც შეეხება 5 ივნისისა და 29 სექტემბრის ორ ქვითარს, მართალია, ამ ქვითრებით თანხა უშუალოდ ვ. ჩ-შვილის მიერ იქნა შეტანილი, მაგრამ არა, როგორც შენატანი საწესდებო კაპიტალში, არამედ როგორც ამონაგები რეალიზაციიდან, რომელიც მან საწარმოს ანგარიშზე შეიტანა. ამ გარემოებას მოპასუხე მხარე ადასტურებს იმავე 2002 წლის 13 სექტემბრის კრების ოქმით, სადაც დაფიქსირებულია მხოლოდ 92 295 ლარი და სხვა თანხებზე მითითება არ არის. აღნიშნული კრების ოქმი მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია, ამდენად, დაეთანხმა მის შინაარს. საქმეში წარმოდგენილია საწარმო „გულისტანის“ 2001 წლის 25 დეკემბრის შემოწმების აქტი და შემოსავლის დამალვაზე იქ საუბარი არ არის.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, პარტნიორთა კრების 1999 წლის 18 დეკემბრის ოქმი გაუქმდა და ა.ი-ილს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ძირითადი თანხა _ 31 485 ლარისა და 2001 წლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველთვიურად მისი 1%-ის გადახდა, მოპასუხეებს ასევე დაეკისრათ 311 964 ლარისა და 2000 წლის 18 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველთვიურად მისი 1%-ის ანაზღაურება, დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში შპს “გულისტანმა”, ჰ.ს-აიჯმა, რ. ე-ექჩიმ, ო.გ-არიმ, ნ.ს-აქიმ, ა.ი-ილმა და ზ.ი-ელმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 4 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს “გულისტანის” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ნაწილობრივ გაუქმდა, ვ.ჩ-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ა. ი-ილს დაეკისრა ვ.ჩ-შვილის სასარგებლოდ 31 485 ლარის, შპს “გულისტანს” კი მოსარჩელის სასარგებლოდ 311 964 ლარის გადახდა, შპს “გულისტანსა” და ა. ი-ილს დაეკისრა ვ. ჩ-შვილის სასარგებლოდ მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 10 000 ლარის ანაზღაურება, დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი: შპს „გულისტანი“ დაფუძნდა ფიზიკური პირების მიერ და მისი საწესდებო კაპიტალი განისაზღვრა 2000 ლარით. მოსარჩელის წილი შეადგენდა 20%-ს. 1999 წელს შპს-მ კაპიტალურად შეაკეთა 1998 წელს შეძენილი, ქ.ოზურგეთში, ... ქ.¹15-ში მდებარე ქონება და ააშენა მარცვლის გადამამუშავებელი ქარხანა. მშენებლობა და მონტაჟი განხორციელდა უცხოელი დამფუძნებლების მიერ. 1999 წლის 18 დეკემბრის კრებაზე დადგინდა 1998 წლის 25 იანვრიდან 1999 წლის 18 დეკემბრამდე პარტნიორთა ფულადი შენატანები და ვ. ჩ-შვილს დაევალა პარტნიორებისათვის 188392 აშშ დოლარის გადახდა, რაც იქნებოდა შპს „გულისტანში“ მოსარჩელის მიერ 20%-იანი წილის შესაბამისი შენატანი. 2000 წლის 5 ივლისს ვ.ჩ-შვილმა შპს „გულისტანის“ ანგარიშზე გადარიცხა 235 905 ლარი, 2000 წლის 29 სექტემბერს _ 13 133 ლარი, 2000 წლის 17 ოქტომბერს სს „ფათოღლუს“ ანგარიშზე _ 49 735 ლარი, 2000 წლის 18 ოქტომბერს იმავე ანგარიშზე 13 191 ლარი, ხოლო 2000 წლის 12 დეკემბერს ა. ი-ილის ანგარიშზე _ 31 485 ლარი. თანხის გადარიცხვა დასტურდება შემოსავლის ორდერებით და დგინდება, რომ 2000 წლის 17 ოქტომბერს ვ.ჩ-შვილმა შპს „გულისტანის“ ანგარიშზე გადარიცხა 25 357 აშშ დოლარი, 2000 წლის 5 ივლისს _ 120360 აშშ დოლარი, 2000 წლის 29 სექტემბერს _ 6700 აშშ დოლარი, 2000 წლის 18 ოქტომბერს _ 6730 აშშ დოლარი სს „ფათოღლუს“ ანგარიშზე, 2000 წლის 12 დეკემბერს კი _ 16064 აშშ დოლარი ა. ი-ილის ანგარიშზე შპს „გულისტანში“ შესატანად. ვ. ჩ-შვილმა, გადარიცხვის დროისათვის ლარის შესაბამისი კურსის შესაბამისად, 2000 წლის 5 ივლისს შპს „გულისტანის“ ანგარიშზე გადარიცხა 234905 ლარი, 2000 წლის 29 სექტემბერს _ 13 133 ლარი, 2000 წლის 17 ოქტომბრის სს „ფათოღლუს“ ანგარიშზე _ 49 735 ლარი, 2000 წლის 18 ოქტომბერს ამავე ანგარიშზე _ 13 191 ლარი, 2000 წლის 12 დეკემბერს ა. ი-ილის ანგარიშზე _ 31 485 ლარი. ორი გადარიცხვა განხორციელდა სს „ფათოღლუს“ ანგარიშზე, თუმცა საბოლოოდ 2000 წლის 5 აგვისტოს ჩD 459791 ფაქტურის თანახმად, შპს „გულისტანმა“ მიიღო დასახელებული თანხის ხორბალი. დასახელებული თანხის შპს „გულისტანის“ ანგარიშზე ჩარიცხვა დასტურდება ასევე აუდიტორული შემოწმების აქტით, რომელიც წარმოადგენს შპს „გულისტანის“ 1998-2001 წლებში ბუღალტრული ბალანსისა და მოგება-ზარალის ანგარიშების აუდიტორული შემოწმების ანგარიშს. ამდენად, შემოსავლის ორდერების, აუდიტის დასკვნისა და ვ.ჩ-შვილის განმარტების მიხედვით, დგინდება, რომ 17-18 ოქტომბრისა და 12 დეკემბრის გადარიცხვის შედეგად თანხა ნამდვილად შპს „გულისტანის“ ანგარიშზე აისახა მოგების ანგარიშით. ამდენად, თანხა მიიღო შპს „გულისტანმა“. 2000 წლის 18 ოქტომბრის გადარიცხვით კი დგინდება, რომ თანხა მიიღო ა. ი-ილმა. 1999 წლის 18 დეკემბრის ოქმის საფუძველზე თანხა გადაირიცხა პარტნიორებისა და დირექტორის მიერ მითითებულ ანგარიშზე. სასამართლომ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ვ.ჩ-შვილი საზოგადოების დირექტორი არ იყო, მის მიერ თანხის გადარიცხვა საწარმოს წარმომადგენლის სახით მოქმედებად ვერ ჩაითვლება. სასამართლო დაეთანხმა ვ.ჩ-შვილის განმარტებას, რომ იგი თანხის გადარიცხვისას მოქმედებდა, როგორც ფიზიკური პირი, თავისი წილის გასაზრდელად. მან თანხა გადარიცხა 1999 წლის 18 დეკემბრის ოქმის საფუძველზე. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ საქმის შეფასება 1999 წლის 18 დეკემბრის ოქმის ბათილობასთან დაკავშირებით, რადგან 1999 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზე ვ.ჩ-შვილს 188 392 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრა, კანონით დადგენილი სავალდებულო ფორმის დაუცველადაა დადებული. მისი გაფორმებისას დაირღვა სამოქალაქო კოდექსის 59-ე, 55-ე და 61-ე მუხლები, “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 19.1, 47.2, 5⁶I, 5⁶II მუხლები და ამავე მუხლის მეოთხე ნაწილი. სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლომ მიუთითა, რომ ვლ.ჩ-შვილის მიერ 2000 წლის 5 ივლისისა და 2000 წლის 29 სექტემბრის გადარიცხვების შედეგად შპს „გულისტანი“ უსაფუძვლოდ გამდიდრდა და წარმოეშვა ვ.ჩ-შვილისაგან მიღებული თანხის დაბრუნების ვალდებულება. დანარჩენი სამი გადარიცხვით თანხები მიიღეს სს „ფათოღლუმ“ და ა. ი-ილმა. ამავდროულად სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ სს „ფათოღლუს“ ანგარიშზე ასახული თანხის შესაბამისი ხორბალი მიიღო შპს „გულისტანმა“, ამდენად, უსაფუძვლოდ გამდიდრდა შპს „გულისტანი“ და ა. ი-ილი. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვ.ჩ-შვილის ქონება ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე აღმოჩნდა შპს „გულისტანში“ და ა. ი-ილის საკუთრებაში. ზემოხსენებული კრების ოქმის ბა.დ მიჩნევის საფუძველზე სასამართლომ ჩათვალა, რომ ვლ.ჩ-შვილის მიერ შესრულებულმა შენატანმა სამართლებრივი საფუძველი დაკარგა. სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არსებობს უსაფუძვლო გამდიდრების დამადასტურებელი გარემოებანი, კერძოდ, თანხის მიმღები ვ.ჩ-შვილის თანხით გამდიდრდა, თანხის გადარიცხვას არ გააჩნდა კანონიერი საფუძველი, თანხის მიღებით ზიანი მიადგა ვ.ჩ-შვილს, ვინაიდან მისი ქონება შემცირდა ან ვერ მიიღო სარგებელი, ასევე არსებობს მიზეზობრივი კავშირი უსაფუძვლო გამდიდრებასა და შემსრულებლისთვის ზიანის მიყენებას შორის. პალატის მოსაზრებით, სადავო არ არის ფაქტობრივი გარემოება, რომ თანხა მიიღო უშუალოდ შპს „გულისტანმა“ და ა. ი-ილმა. 2002 წლის 13 სექტემბრის კრების ოქმის საფუძველზე სასამართლომ დაადგინა, რომ ვლ.ჩ-შვილს კუთვნილი წილი შეუმცირდა 5%-მდე. სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის პირველი ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ კონდიქციურ ვალდებულებაში მოთხოვნის დაკმაყოფილება ხდება უსაფუძვლოდ შეძენილი ან დაზოგილი ქონების და არა დაზარალებულისათვის მიყენებული ზიანის ოდენობის ფარგლებში. სასამართლოს მოსაზრებით, მართალია, ვ.ჩ-შვილი განმარტავს, რომ მან თანხა პარტნიორების მითითებით შპს „გულისტანის“ ანგარიშზე გადარიცხა, თუმცა ის ფაქტი, რომ თანხა საწარმოს ანგარიშზე კანონის მოთხოვნათა დაუცველად გადაირიცხა და ამ დროს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საწესდებო კაპიტალში შენატანის შეტანასთან დაკავშირებით პირობები დაცული არ იქნა ვლ.ჩ-შვილის ბრალს წარმოადგენს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში შპს “გულისტანისა” და ა. ი-ილის წარმომადგენლებმა პ. ლ-ძემ და ზ. ჯ-შვილმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით ვლ.ჩ-შვილმა სადავო თანხები გადარიცხა პარტნიორებისა და დირექტორის მიერ მითითებულ ანგარიშებზე. პარტნიორებს გააჩნდათ ვ.ჩ-შვილის მიმართ 188392 აშშ დოლარის ოდენობით მოთხოვნის უფლება. კრედიტორებმა მიუთითეს მოვალეს, თუ როგორ და ვის მიმართ უნდა განეხორციელებინა მათი კუთვნილი მოთხოვნის შესრულება. ამ მითითების შესაბამისად, ვ.ჩ-შვილმა ხუთჯერ გადარიცხა თანხა. გადარიცხვების განხორციელებისთანავე ვ.ჩ-შვილმა შეასრულა პარტნიორთა 1999 წლის 18 დეკემბრის კრების საფუძველზე ნაკისრი ვალდებულება, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოვალემ ფულადი ვალდებულება შეასრულა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 373-ე მუხლის მეორე ნაწილის მოთხოვნების შესაბამისად. გადარიცხვების განხორციელებამდე და მის შემდეგაც ვ.ჩ-შვილი იყო საზოგადოებაში საწესდებო კაპიტალის 20%-ის წილის მფლობელი, შესაბამისად, შეუძლებელია განსახილველი შემთხვევა განხილულ იქნეს როგორც უსაფუძვლო გამდიდრება, რადგან მოვალის ქმედება გამომდინარეობდა ნაკისრი ვალდებულებებიდან. 1999 წლის 18 დეკემბრის კრების ოქმი თავისი სამართლებრივი შინაარსით წარმოადგენდა პარტნიორთა შორის გარიგებას. ვ.ჩ-შვილსა და დანარჩენ პარტნიორებს შორის კრების ოქმის საფუძველზე წარმოშობილი ვალდებულებები თავისი არსით მიჩნეულ უნდა იქნეს, სესხის ხელშეკრულებიდან წარმოშობილ ვალდებულებად. ამ შემთხვევაში საზოგადოების პარტნიორებს შორის არ არის იმ სახის შეთანხმება, რომელიც, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის იმ დროისათვის მოქმედი მე-19 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მოითხოვდა მის სანოტარო წესით დამოწმებას. კრების ოქმით არ შესულა რაიმე სახის ცვლილება საწარმოში და არ გაზრდილა საზოგადოების საწესდებო კაპიტალი. ოქმით დაფიქსირდა მხოლოდ თითოეული პარტნიორის მიერ საზოგადოებაში განხორციელებული ინვესტიციები და ვ.ჩ-შვილის ვალი დანარჩენი პარტნიორების წინაშე. ასეთი სახის შეთანხმება არ მოითხოვდა მისი სანოტარო წესით დამოწმებას და ამ თვალსაზრისით 1999 წლის 18 დეკემბრის კრების ოქმი სამართლებრივი ძალის მქონეა. ამასთან, ოქმიდან წარმოშობილი ვალდებულებების მიმართ გამოყენებულ უნდა იქნეს სესხის ხელშეკრულების მარეგულირებელი ნორმები. სამოქალაქო კოდექსის 624-ე მუხლის შესაბამისად, 1999 წლის 18 დეკემბრის კრების ოქმი შედგა წერილობით, რაც სრულად შეესაბამება ასეთი სახის სამართალურთიერთობებისათვის კანონით დადგენილ მოთხოვნებს. ამდენად, ვლ.ჩ-შვილი ასრულებდა ნაკისრ ვალდებულებებს, რაც გამორიცხავს მიმღები მხარის უსაფუძვლო გამდიდრებას. სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი პუნქტი არეგულირებს ისეთ შემთხვევას, როდესაც მიმღები უსაფუძვლოდ მდიდრდება, კერძოდ, თუ ვალდებულება არ წარმოიშობა გარიგების ბათილობის გამო. 1999 წლის 18 დეკემბრის კრების ოქმის ფორმადაუცველ გარიგებად მიჩნევისას, მის საფუძველზე არსებული ვალდებულება არ წარმოიშობა და გამოიყენება უსაფუძვლო გამდიდრების მარეგულირებელი ნორმები, თუმცა ვ.ჩ-შვილის მიერ განხორციელებული მოქმედება განპირობებული იყო სამართლებრივი ძალის მქონე შეთანხმებით და სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები არ არსებობს. განსახილველი ურთიერთობა გამორიცხავს სამოქალაქო კოდექსის 977-ე მუხლის გამოყენების შესაძლებლობასაც, რადგან აღნიშნული გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შესრულების განხორციელება არ ემყარება პირის ვალდებულებას. ვლ.ჩ-შვილის მიერ გადარიცხვები განხორციელდა ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების ფარგლებში, რის გამოც განსახილველი ურთიერთობა ვერ ჩაითვლება უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმებით რეგულირებად ურთიერთობად. დავის საგანს განსახილველ შემთხვევაში უნდა წარმოადგენდეს არა გადარიცხვებით განხორციელებული შესრულების უკან გამოთხოვა, არამედ პარტნიორთა 2002 წლის 13 სექტემბრის კრების გადაწყვეტილების კანონიერება, რაც მოსარჩელე მხარეს არ მოუთხოვია. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაზიარების შემთხვევაშიც კი სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა განსახილველ ურთიერთობებს. მართალია, სამართლებრივი თვალსაზრისით პირის საზოგადოების წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება დასტურდება სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერით და ასეთი უფლებამოსილება გააჩნია დირექტორს, თუმცა აღნიშნული არ გამორიცხავს პირის მიერ საზოგადოების სახელით კონკრეტული მოქმედების განხორციელების შესაძლებლობას. სწორედ ასეთ მოქმედებას წარმოადგენს საზოგადოების სახელით საბანკო ანგარიშსწორების წარმოება. საქმეში წარმოდგენილი საბანკო ბარათების თანახმად, საზოგადოებას ანგარიშსწორების ანგარიში გახსნილი ჰქონდა „ემლაქ ბანკის“ თბილისის ფილიალში. აღნიშნული ბარათებით დასტურდება ვ.ჩ-შვილის უფლებამოსილება საზოგადოების სახელით საბანკო ოპერაციების წარმოებაზე. ვ.ჩ-შვილი სადავო გადარიცხვების პერიოდში სარგებლობდა პირველი ხელმოწერის უფლებით. ამ შემთხვევაში გადამწყვეტია არა მოსარჩელის საზოგადოების დირექტორობის საკითხი, არამედ მისი მხრიდან საზოგადოების სახელით საბანკო ოპერაციების განხორციელებაზე უფლებამოსილების არსებობა. მთავარია, არა პირის ზოგადი წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება, არამედ კონკრეტული ქმედების განხორციელების სათანადო უფლება. მოცემულ შემთხვევაში ვ.ჩ-შვილს ასეთი უფლებამოსილება გააჩნდა. სწორედ მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში განახორციელა მოსარჩელემ სადავო ხუთი გადარიცხვა. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო რა ვ.ჩ-შვილის მხრიდან მისი პირადი სახსრებით სადავო გადარიცხვების განხორციელების ფაქტი, შეფასების გარეშე დატოვა ის დოკუმენტური მტკიცებულებები, რომლითაც ერთმნიშვნელოვნად დასტურდება მოსარჩელის მხრიდან საზოგადოების კუთვნილი სახსრებით სადავო გადარიცხვების განხორციელების ფაქტი. ამ შემთხვევაში პირველ რიგში აღსანიშნავია საქმეში არსებული 2000 წლის 29 სექტემბრის სადავო ქვითარი, რომლის თანახმად ქვითრის გრაფაში შემომტანი ფიქსირდება შპს „გულისტანი“ ვ.ჩ-შვილის სახით. სააპელაციო სასამართლო ასევე ყოველგვარი შეფასების გარეშე ტოვებს საქმეში არსებულ 2002 წლის 13 სექტემბრის კრების ოქმს, რომლითაც დასტურდება საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოება, კერძოდ, ოქმის თანახმად, მოსარჩელეს შეუმცირდა საზოგადოების კაპიტალში მისი კუთვნილი წილი შეუვსებლობის მოტივით. ბუნებრივია, თუ მოსარჩელემ თანხა ხუთჯერ გადარიცხა, 2002 წლის 13 სექტემბრის კრების ოქმში მითითებული გარემოება არ შეესაბამება სინამდვილეს, თუმცა კრების ოქმი მისი თანმდევი შედეგით მოსარჩელის მიერ არ გამხდარა დავის საგანი და მასში მითითებული ფაქტების ნამდვილობის დადასტურებას წარმოადგენს. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება, რომ მის მიერ სადავო გადარიცხვები განხორციელდა მოპასუხეთა მიერ მითითებულ ანგარიშებზე კუთვნილი წილის გაზრდის მიზნით. არანაირი მტკიცებულება იმისა, რომ მოპასუხეთა მხრიდან მოსარჩელის მიმართ ადგილი ჰქონდა ასეთ მითითებას მოსარჩელე მხარეს არ წარმოუდგენია და მოპასუხეებს არც რაიმე მითითება ვ.ჩ-შვილისათვის არ მიუციათ. ასევე უსაფუძვლოა სასამართლოს დასკვნა, რომ ვ.ჩ-შვილი სადავო გადარიცხვებს ახორციელებდა კუთვნილი წილის გაზრდის მოტივით. ამ დროს ვლ.ჩ-შვილი იმ წილის მფლობელი იყო, რაც მას გააჩნდა საზოგადოებაში საწარმოს ფუნქციონირების დაწყების დროისათვის. ამასთან, სასამართლოს დასკვნა ვლ.ჩ-შვილის მიერ სადავო გადარიცხვების დანარჩენი პარტნიორების ვალის დაფარვის ანგარიშში განხორციელების შესახებ ეწინააღმდეგება 1999 წლის 18 დეკემბრის კრების ოქმით დადგენილ გარემოებებს. კრების ოქმის თანახმად, ვ.ჩ-შვილი იყო პარტნიორების მოვალე და მან იკისრა კრებით განსაზღვრული ვალის დაფარვის ვალდებულება.

საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მხარეებმა წარმოადგინეს მორიგების აქტი და იშუამდგომლეს მისი დამტკიცება შემდეგი პირობებით:

1. მხარეები თანხმდებიან, რომ მომავალში არ მიმართავენ სასამართლოს წინამდებარე აქტის კანონიერებასთან დაკავშირებით და კისრულობენ ვალდებულებას, სრულად, დროულად და ჯეროვნად შეასრულონ ამ აქტით ნაკისრი ვალდებულებები;

2. მოპასუხეები იღებენ ვალდებულებას, მოსარჩელეს წინამდებარე მორიგების აქტის სასამართლოს განჩინებით დამტკიცებიდან 2 (ორი) დღის ვადაში გადასცენ 100 000 (ასი ათასი) აშშ დოლარი;

3. მოსარჩელე წინამდებარე მორიგების აქტით უარს აცხადებს თავის სასარჩელო მოთხოვნებზე მოპასუხეთა მიმართ მორიგების აქტის მე-2 პუნქტში მითითებული პირობის სანაცლოდ, ასევე კისრულობს ვალდებულებას, შეწყვიტოს ყველა სხვა სახის დავა მოპასუხეთა მიმართ;

4. მოსარჩელე ადასტურებს, რომ არ გააჩნია არანაირი პრეტენზია და მოთხოვნა შპს “გულისტანის” პარტნიორების მიერ განხორციელებულ ქმედებებთან და შპს “გულისტანის” ქონების გასხვისებასთან დაკავშირებით;

5. მხარეებისათვის ცნობილია, რომ მათ შორის არსებული დავის მორიგებით დასრულებისა და ამ საფუძვლით საქმის წარმოების შეწყვეტის შემდეგ დავა იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლებით დაუშვებელია;

6. მხარეთა მიერ წინამდებარე აქტით გათვალისწინებული ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, სასამართლოს განჩინება მხარეთა მორიგების გამო საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ მიექცევა იძულებით აღსასრულებლად;

7. მხარეები ადასტურებენ, რომ ერთმანეთის მიმართ რაიმე პრეტენზია არ გააჩნიათ და უარს ამბობენ ერთმანეთის მიმართ ყველა სხვა მოთხოვნებზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო რა მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მორიგების აქტს, თვლის, რომ მათი მოთხოვნა მორიგების დამტკიცების თაობაზე კანონიერია და უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ამ საქმეზე სასამართლოს მიერ მიღებული ყველა გადაწყვეტილება, ხოლო მოცემული საქმის წარმოება შეწყდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მეორე ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მითითებული ნორმა ითვალისწინებს მოდავე მხარეთა მიერ გარკვეული შეთანხმების მიღწევის შემთხვევაში საქმის მორიგებით დამთავრების შესაძლებლობას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა მიერ შეთანხმებული მორიგების პირობები არ ეწინააღმდეგება კანონს და არ ლახავს მესამე პირთა ინტერესებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი მორიგების აქტი უნდა დამტკიცდეს.

მოდავე მხარეების მიერ შედგენილი მორიგების აქტი დაერთო საქმეს.

მხარეებს განემარტათ, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, მხარეთა მორიგების შედეგად მოცემულ დავაზე სამოქალაქო საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს, ხოლო, ამავე კოდექსის 273-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე, 272-ე, 273-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

დამტკიცდეს მორიგება ა. ი-ილის, შპს “გულისტანსა” და ვ. ჩ-შვილს შორის შემდეგი პირობებით:

1. მხარეები თანხმდებიან, რომ მომავალში არ მიმართავენ სასამართლოს წინამდებარე აქტის კანონიერებასთან დაკავშირებით და კისრულობენ ვალდებულებას, სრულად, დროულად და ჯეროვნად შეასრულონ ამ აქტით ნაკისრი ვალდებულებები;

2. მოპასუხეები იღებენ ვალდებულებას, მოსარჩელეს წინამდებარე მორიგების აქტის სასამართლოს განჩინებით დამტკიცებიდან 2 (ორი) დღის ვადაში გადასცენ 100 000 (ასი ათასი) აშშ დოლარი;

3. მოსარჩელე წინამდებარე მორიგების აქტით უარს აცხადებს თავის სასარჩელო მოთხოვნებზე მოპასუხეთა მიმართ მორიგების აქტის მე-2 პუნქტში მითითებული პირობის სანაცლოდ, ასევე კისრულობს ვალდებულებას, შეწყვიტოს ყველა სხვა სახის დავა მოპასუხეთა მიმართ;

4. მოსარჩელე ადასტურებს, რომ არ გააჩნია არანაირი პრეტენზია და მოთხოვნა შპს “გულისტანის” პარტნიორების მიერ განხორციელებულ ქმედებებთან და შპს “გულისტანის” ქონების გასხვისებასთან დაკავშირებით;

5. მხარეებისათვის ცნობილია, რომ მათ შორის არსებული დავის მორიგებით დასრულებისა და ამ საფუძვლით საქმის წარმოების შეწყვეტის შემდეგ დავა იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლებით დაუშვებელია;

6. მხარეთა მიერ წინამდებარე აქტით გათვალისწინებული ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, სასამართლოს განჩინება მხარეთა მორიგების გამო საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ მიექცევა იძულებით აღსასრულებლად;

7. მხარეები ადასტურებენ, რომ ერთმანეთის მიმართ რაიმე პრეტენზია არ გააჩნიათ და უარს ამბობენ ერთმანეთის მიმართ ყველა სხვა მოთხოვნებზე.

შეწყდეს საქმის წარმოება ვ. ჩ-შვილის სარჩელს გამო შპს „გულისტანის“ დამფუძნებელი პარტნიორების მიმართ ზიანის ანაზღაურების შესახებ.

განემარტოთ მხარეებს, რომ სასამართლოში დავა იმავე მხარეებს შორის, იმავე საფუძვლითა და იმავე საგანზე დაუშვებელია.

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე მიღებული ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებები.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.