¹ას-393-709-09 5 ნოემბერი, 2009 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

რ. ნადირიანი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – მ. მ-შვილი

კასატორის წარმომადგენელი _ გ. ნ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე – ს. ბ-ძე

მესამე პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე _ ვ. ს-ია

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – უძრავი ნივთის სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

მ. მ-შვილმა სარჩელით მიმართა მცხეთის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ვ. ს-იას მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეს დავალებოდა მცხეთის რაიონის სოფელ საგურამოში „ნიორების“ ტერიტორიაზე მის საკუთრებაში არსებული მიტაცებული 150 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ფართის თავისუფალ მდგომარეობაში დაბრუნება, მის საკუთრებაში არსებული 0,35 ჰა მიწის ფართობის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანა, მოპასუხის ხარჯებით ავტოფარეხის დემონტაჟი და მისი საკუთრებიდან (მიწის ნაკვეთიდან) გატანა.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 29 მაისის განჩინებით არასათანადო მოპასუხე ვ. ს-ია შეიცვალა სათანადო მოპასუხით, სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე- ს. ბ-ძით.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. მ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილლდა; გაუქმდა ამავე სასამართლოს 2008 წლის 14 თებერვლის განჩინებით გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიება და ყადაღა მოეხსნა მცხეთის რაიონის სოფელ საგურამოში მდებარე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულის მიწის ნაკვეთს „ნიორების“ ტერიტორიაზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მ. მ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელი დარჩა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება. პაპალტამ არ გაიზიარა I ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი დასაბიუთება და გადაწყვეტილება დატოვა ძალაში მოტივაციის შეცვლით.

პალატამ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ I ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების მიღებისას არ უმსჯელია ვ. ს-იას მიერ მ. მ-შვილის საკუთრების ხელყოფისა და მის მიერ მ. მ-შვილის საკუთრებაში არსებული მიწის მიტაცებული ნაკვეთის 150 კვ.მ. ოდენობით მ. მ-შვილისათვის თავისუფალ მდგომარეობაში დაბრუნების თაობაზე.

პალატის განმარტებით, რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ითხოვდა მის მფლობელობაში მოპასუხის მიერ მიტაცებული მიწის ფართობის დაბრუნებას, თუმცა იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე ამავდროულად ითხოვდა მის საკუთრებაში არსებული ნივთის სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთას, მოპასუხისათვს ავტოფარეხის დანგრევის გზით, რაიონულმა სასამართლომ ჩათვალა, რომ განსახილველი სარჩელი იყო ნეგატორული.

პალატის განმარტებით, მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს 150 კვ.მ. ოდენობით, რომელიც ფაქტობრივად და არა საჯარო რეესტრის ჩანაწერების მიხედვით უკანონოდ ჰქონდა მიტაცებული ვ. ს-იას და რომელზეც ასევე უკანონოდ აშენებული ჰქონდა ავტოფარეხი. ამდენად, სარჩელი თავისი ფორმით იყო როგორც ნეგატორული ასევე ვინდიკაციური. ნეგატორული მოთხოვნის დაკმაყოფილება კი პირდაპირ კავშირში იყო ვინდიკაციური სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებასთან.

პალატამ აღნიშნა, რომ ვინდიკაციური სარჩელის განხილვისას სასამართლოს მიერ უნდა შემოწმებულიყო მიტაცებული ჰქონდა თუ არა ს. ბ-ძეს მ. მ-შვილის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი 150 კვ.მ. ოდენობით და რა გარემოებებით ამტკიცებდა აღნიშნულს, გააჩნდა თუ არა მ. მ-შვილს სადავო ნივთზე საკუთრების უფლება და იყო თუ არა მოსარჩელე შეზღუდული ამ ნივთის ფლობით.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე საერთო ჯამში შეძენილი ჰქონდა 3500 ჰა მიწის ნაკვეთი. მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების ¹769 აქტით მითითებული ხელშეკრულებების საფუძველზე მ. მ-შვილს გადაეცა 0,35 ჰა მიწის ნაკვეთი, თუმცა პალატის განმარტებით, მოსარჩელეს სარჩელის აღძვრის დროისათვის წარმოდგენილი ჰქონდა საკადასტრო გეგმა 3351 კვ.მ და არა 3501 კვ.მ-ზე. აღნიშნული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის თანახმად, ჩრდილო-დასავლეთის საზღვარზე მ. მ-შვილის მიწის ნაკვეთის სიგრძე შეადგენდა 59.03 კვ.მ. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ¹კ-1877/18 ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, მიწის ნაკვეთის ჩრდილო-დასავლეთის საზღვარი არ შეესაბამებოდა მ. მ-შვილის მიწის ნაკვეთის საკადასტრო მონაცემებს და გავლებული მავთულის ღობე შეჭრილი იყო მ. მ-შვილის მიწის ნაკვეთის საზღვრებში 4,5 მეტრით, რაც შეადგენს 59,03X4,5=265,63 კვ.მ-ს. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ექსპერტიზის დასკვნის გაზიარების შემთხვევაში მ. მ-შვილის 3501 კვ.მ. მიწის ნაკვეთიდან ს. ბ-ძეს მიტაცებული აქვს 265,63 კვ.მ. და არა სარჩელით მოთხოვნილი 150 კვ.მ. რადგან ამავე დასკვნის მიხედვით, ჩრდილო-აღმოსავლეთის, სამხრეთ-აღმოსავლეთისა და ჩრდილო-დასავლეთის საზღვრები შეესაბამება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მცხეთის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ გაცემული საკადასტრო გეგმის მონაცემებს. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით პალატამ მიიჩნია, რომ ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილი გარემოებები აშკარად შეუსაბამობაში იყო სარჩელის მოთხოვნასთან და ვერ ადასტურებდა მ. მ-შვილის საზღვრის მთელ პერიმეტრზე არსებული საზღვრის დარღვევას 150 კვ.მ. ფართის ოდენობით.

პალატამ არ გაიზიარა I ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხე განზრახვის გარეშე გასცდა მ. მ-შვილის მიწის ნაკვეთის საზღვრებს, რადგან მათ შორის გავლებული არ იყო მყარი მიჯნა და რომ მოსარჩელემ ექსპერტიზის დასკვნის წარმოდგენით შეასრულა მასზე დაკისრებულიდ მტკიცების მოვალეობა და დაადასტურა მიწის ნაკვეთის საზღვრის დარღვევის ფაქტი.

სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა I ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ მართალია ვ. ს-იას სახელზე მის მიერ მიწის ნაკვეთის გასხვისებამდე და გასხვისების შემდეგაც მოპასუხე ს. ბ-ძეზე რეგისტირებული იყო სოფ. საგურამოში მდებარე 2000 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, მაგრამ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი არ იყო საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული საკადასტრო რუკა, რომლითაც განისაზღვრებოდა პირის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის საზღვრები და ადგილმდებარეობა. საქმეში წარმოდგენილი შპს „ვილა XXI-ის“ მიერ შესრულებულ აზომვით ნახაზზე კი I ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებით, ვერ გავრცელდებოდა უტყუარობისა და სისწორის პრეზუმცია, რადგან არ იყო წარმოდგენილი ამ მონაცემების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა მ. მ-შვილმა.

კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში თავიდანვე არასწორად განმარტავს კანონს რამდენადაც თვლის, რომ ადგილი აქვს ნეგატორული და ვინდიკაციური სარჩელების ერთობლიობას კასატორის წარმომადგენელი თვლის, რომ ადგილი აქვს მხოლოდ ნეგატორულ სარჩელს, ვინაიდან სარჩელი აღძრული იქნა სწორედ ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნით, საკადასტრო რუკაზე არსებული საზღვრები კი ერთმნიშვნელოვნად წარმოადგენს სახელმწიფოს მიერ გარანტირებულად აღიარებულ საკუთრების საზღვრებს, რომელსაც შეიძლება ჰყავდეს მხოლოდ ერთი მესაკუთრე. ამიტომ ვინაიდან თავიდანვე სახეზე იყო უკვე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ჩანაწერი და შესაბამისი საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, კასატორის წარმომადგენელი თვლის, სარჩელი წარდგენილი იქნა სწორედ ნეგატორული კუთხით, რამეთუ სადავოდ მ. მ-შვილის საკუთრება არავის გაუხდია. კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, მხარეებს შორის მყარი და რაც მთავარია შეთანხმებული საზღვრების არარსებობამ მთლიანად გამორიცხა მოცემულ შემთხვევაში ვინდიკაციური სარჩელის არსებობა, რადგან მოდავე მხარეებს შორის მიწის ფართის მიტაცება პირობითია, მით უფრო რომ ვინდიკაციის შემთხვევაში ერ-ერთი პირობაა, რომ ნივთი მთლიანად მოპასუხის ხელში იყოს, ანუ მესაკუთრის ქონება, რომელიც შეადგენს 3501 კვატრატულ მეტრს მოპასუხის ხელთ უნდა იმყოფებოდეს.

კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, სააპელაციო პალატა ასევე არასწორად გადმოსცემს და ყოველგვარი დასაბუთებულობის გარეშე ამახინჯებს ფაქტებს მ. მ-შვილის მიერ მიწის რეგისტრაციის თაობაზე, ვინაიდან პალატის მიერ დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მ. მ-შვილის საკუთრების რეგისტრაციის საფუძველი გახდა მიღება-ჩაბარების აქტი და არა თავად საკადასტრო გეგმა.

კასატორის წარმომადგენელი თვლის, რომ მ. მ-შვილის უფლება საკუთრებაზე აბსოლიტური ბუნებისაა, რაც მიუთითებს, იმ ფაქტზე, რომ მას შეუძლია ისარგებლოს და შეუძლია არ ისარგებლოს თავისი საკუთრებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის წარმომადგენელმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

საკასაციო პალატას განცხადებით მომართა მ. მ-შვილის წარმომადგენელმა და მოითხოვა განსახილველი სამოქალაქო საქმის წარმოების შეჩერება მცხეთის რაიონულ პროკურატურის მიერ წარმოებული სისხლის სამართლის საქმის დამთავრებამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ განიხილა საქმის მასალები, გაეცნო საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

იმ მიზეზით, რომ ექსპერტის დასკვნა იყო ცალმხრივი, რეალურად არ ასახავდა ფაქტობრივ გარემოებებს და შედგენილი იყო ს.ბ-ძის საკადასტრო რუკის გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, სააპელაციო სასამართლომ უარყო პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარმოდგენილი ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2008 წლის 3 სექტემბრის დასკვნა. დასკვნის მიხედვით, ვ. ს-იას მიერ აშენებული ავტოფარეხი შეჭრილი იყო მ. მ-შვილის მიწის ნაკვეთის საზღვრებში. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლის 1-ლი მუხლის თანახმად, თუ ექსპეტის დასკვნა არ არის სრული ან გაურკვეველია, სასამართლოს შეუძლია დანიშნოს დამატებითი ექსპერტიზა თუ არსებობს ამ კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული პირობები. სააპელაციო სასამართლ ექსპერტის დასკვნის უარყოფისას სწორედ ამ ნორმაში მითითებულ გარემოებეს უთითებს, ისე რომ არ მსჯელობს დამატებითი ექსპერტიზის ჩატარების მიზანშეწონილობაზე.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საკითხი , იმყოფება თუ არა ერთი მიწის ნაკვეთის საზღვრები მეორე მიწის ნაკვეთის ფარგლებში, როგორც წესი, შეუძლებელია შეფასდეს სპეციალური ცოდნის გარეშე. ასეთ შემთხვევაში საჭიროა სპეციალური აზომვითი სამუშაოების ჩატარების შედეგად დადგინდეს ორივე მოდავე მხარის საკუთრებასა და მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთების ფართობები და ეს მონაცემები უნდა შედარდეს საკადატრო მონაცემებს. იმ შემთხვევაში, თუ ორივე მათგანი ფლობს მათ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთის ტოლ ფართობს, ადგილი არ აქვს უკანონო მფლობელობას. წინააღმდეგ შემთხვევაში კი სახეზეა უფლების დარღვევა და ვინდიკაციური სარჩელი ექვემდებარება დაკმაყოფილებას. აღნიშნული გარემოების დადგენის გარეშე შეუძლებელია გადაწყვეტილების გამოტანა, რაც ზემოთ მითითებული ნორმის გამოყენების აუცილებელი პირობა.

როგორც სააპელაციო სასამართლო უთითებს, მოპასუხეს სასამართლოში არ აქვს წარმოდგენილი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული საკადასტრო რუკა. იმ შემთხვევაში თუ მითითებული მტკიცებულების გარეშე სასამართლო შეუძლებლად მიიჩნევს ექსპერტიზის ჩატარებას, სასამართლოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლის საფუძველზე შეუძლია მხარეს შესთავაზოს მტკიცებულების წარდგენა, წარმოუდგენლობის შემთხვევაში კი სასამართლო უფლებამოსილია გამოიყენოს 136-ე მუხლი.

საკასაციო პალატა შეუძლებლად მიიჩნევს დავის განხილვას ვიდრე არ დადგინდება ფაქტობრივი გარემოებანი იმის თაობაზე, თუ რა ფართები ეკუთვნით და რა ფართს ფლობენ რეალურად მხარეები. ამ თვალსაზრისით სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დაუსაბუთებელია, რის გამო იგი უნდა გაუქმდეს და ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიზანშეუწონლად მიიჩნევს მ. მ-შვილის შუამდგომლობის დაკმაყოფილებას საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე, ვინაიდან პალატა თვლის, რომ მოცემულ ეტაპზე სამოქალაქო საქმის განხილვა და დავის გადაწყვეტა დამოკიდებული არ არის სისხლის სამართლის საქმის შედეგებზე. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე პალატის მოსაზრებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 280-ე მუხლის შესაბამისად საქმის წარმოება საქმის განხილვის ამ ეტპზე არ უნდა შეჩერდეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე, 280-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 მარტის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

მ. მ-შვილის განცხადება საქმის წარმოების შეჩერებაზე არ დაკმაყოფილდეს;

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.