საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

¹ას-407-653-08 7 ოქტომბერი, 2008წ.

¹ თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

ლალი ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნუნუ კვანტალიანი

სხდომის მდივანი _ ე. ხაჩიძე

კასატორი (მოსარჩელე) _ ქ. ნ-აძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ შპს “თ-ო”

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 დეკემბრის განჩინება

დავის საგანი _ სარჩოს დანიშვნა და დამატებითი ხარჯების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2006 წლის 7 დეკემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. ნ-აძემ მოპასუხე შპს “მ-ის” (ამჟამად შპს “თ-ს”) მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისათვის სარჩოს სახით ყოველთვიურად 827 ლარის, ხოლო 2006 წლის თებერვლიდან მოთხოვნის აღძვრამდე ერთდროულად 8970 ლარის, ასევე მკურნალობის ხარჯების _ თვეში 100 ლარისა და სარჩელის აღძვრამდე ერთდროულად 1000 ლარის ანაზღაურება.

სასარჩელო განცხადებიდან და თანდართული მასალებიდან ირკვევა, რომ ქ. ნ-ე 1967 წლიდან მუშაობდა თბილისის მეტროპოლიტენში მატარებლის მემანქანედ. 2000 წელს მის მიერ შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მოხდა უბედური შემთხვევა, კერძოდ, მეტროსადგურ “...ში” შესვლისას მატარებლის მგზავრი თვითმკვლელობის მიზნით ლიანდაგში ჩავარდა და ადგილზე გარდაიცვალა. აღნიშნული შემთხვევის დროს მიღებული სტრესის შედეგად მოსარჩელის ჯანმრთელობის მდგომარეობა საგრძნობლად გაუარესდა, რაც დასტურდება ყოველწლიური სამედიცინო გამოკვლევებით.

2005 წლის 12 ივნისს ქ. ნ-ემ სადგურ “...ის” ჩიხიდან მატარებლის გამოყვანისას სადგურის ბაქნის დასაწყისში მზღუდავ ღობესთან შენიშნა მოქალაქე, რომელიც გადადიოდა უგაბარიტო ადგილზე (ღობის გარედან). მოსარჩელემ მისცა ხმოვანი სიგნალი და დაიწყო დამუხრუჭება, ამის მიუხედავად მოხდა შეჯახება, რის შედეგადაც მოქალაქემ მიიღო სხეულის დაჟეჟილობა ნეკნებისა და წელის არეში. მითითებულმა ფაქტმა ქ. ნ-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობა კიდევ უფრო გააუარესა. 2005 წლის 13 ივნისიდან მოსარჩელე უშედეგოდ მკურნალობდა საავადმყოფოში პოსტტრავმული სტრესული აშლილობის ქრონიკული მიმდინარეობის დიაგნოზით. ზემოაღნიშნულ შემთხვევასთან დაკავშირებით შედგა უბედური შემთხვევის აქტი.

2006 წლის 16 თებერვალს შპს “თბ-ის” გაერთიანებული ელდეპოს უფროსმა წერილობით მიმართა თბილისის სპეციალიზებულ ფსიქიატრიულ სამედიცინო სოციალური ექსპერტიზის ბიუროს ქ. ნ-ისათვის საწარმოო ტრავმის გამო ჯანმრთელობის დაზიანების პროცენტის, ხარისხის დასადგენად, რათა განესაზღვრათ საპენსიო განაკვეთი. აღნიშნული შემოწმების შედეგად მოსარჩელე 2005 წლის 12 ივნისს მიღებული შრომითი ტრავმის გამო ცნობილ იქნა მე-2 ჯგუფის ინვალიდად 70% შრომისუნარიანობის დაკარგვით, უვადოდ. მოსარჩელის მითითებით, აღნიშნულის საფუძველზე, იგი სამუშაოსათვის უვარგისად მიიჩნიეს და სამსახურიდან გაათავისუფლეს. ამასთან, აცნობეს, რომ მისთვის პენსია უნდა გადაეხადა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს. თავის მხრივ, სამინისტრომ განუმარტა, რომ შრომითი მოვალეობის შესრულებისას საწარმოო ტრავმით მიყენებული ზიანი იმ დაწესებულებას უნდა აენაზღაურებინა, სადაც პირმა დაზიანება მიიღო, შპს “მ-ისათვის” არაერთგზის მიმართვებს კი შედეგი არ მოჰყოლია.

სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად მოსარჩელემ მიუთითა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48-ე ბრძანებულებით დამტკიცებული “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის” მე-4, მე-11, მე-16, 24-ე პუნქტებზე და განმარტა, რომ დაზარალებულს ზიანი უნდა აუნაზღაურდეს ყოველთვიური სარჩოს გადახდით იმ ვადით, რა ვადითაც დადგენილი აქვს შრომის უნარის ხარისხის დაკარგვა. განმეორებით საწარმოო ტრავმის შემთხვევაში, თუ ზიანი მიყენებულია ერთსა და იმავე დამქირავებლის მუშაობისას, ყოველთვიური სარჩოს ოდენობა გაიანგარიშება შრომის უნარის ხარისხის დაკარგული საერთო პროცენტიდან, რომელიც შეჯამებულია ორივე საწარმოო ტრავმის შედეგად. დამქირავებელი ვალდებულია ყოველთვიური სარჩოს გარდა დაზარალებულს აუნაზღაუროს დამატებითი ხარჯები, რომლებიც გამოწვეულია სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებით (ს.ფ. 1-15; 22).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით ქ. ნ-ის სარჩელი განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას (ს.ფ. 16-17).

მოპასუხე შპს “თ-ომ” სარჩელი არ ცნო. მისი განმარტებით, 2005 წლის 12 ივნისს მომხდარი უბედური შემთხვევის ფაქტი სადავო არ იყო, მაგრამ საყურადღებოს წარმოადგენდა ამ ფაქტთან დაკავშირებით წარმოებაში შედგენილი უბედური შემთხვევის შესახებ აქტის შინაარსი, რომელშიც მითითებულია შემდეგი: “მოქალაქე ნასვამ მდგომარეობაში ძვრებოდა გადატიხრულ ადგილზე გვირაბისკენ”. მოპასუხის აზრით, აღნიშნული მითითება ნათელს ხდიდა შპს “თ-ს” მხრიდან უსაფრთხოების დაცვის მიზნით დაწესებულ აკრძალვას, რაც მოქალაქის ბრალეული მოქმედებით იყო დარღვეული. გარდა ამისა, ქ. თბილისის მერის 1994 წლის 17 ივნისის ¹74 ბრძანებით დამტკიცებული “ქ. თბილისის მეტროპოლიტენით სარგებლობის წესები” კრძალავდა მეტროპოლიტენში ნასვამ მდგომარეობაში შესვლას, ბაქნის კიდესთან არსებულ შემზღუდველ ხაზს იქით გადასვლას, ლიანდაგებზე ჩასვლას, ლიანდაგებზე სიარულს და ა.შ. მოპასუხემ მიუთითა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48-ე ბრძანებულებით დამტკიცებული “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის” მე-5 პუნქტზე, რომლის მიხედვით, მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ითვლება დამქირავებლის ბრალეულობით, თუ იგი მოხდა მისგან შრომის კანონმდებლობის, შრომის დაცვის წესების, ნორმებისა და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნათა უგულვებელყოფით ან არასათანადო შესრულებით. მოცემულ შემთხვევაში უბედური შემთხვევის ფაქტთან დაკავშირებით შედგენილ დოკუმენტაციაში საწარმოს ბრალი არ იკვეთებოდა. განმეორებითი საწარმოო ტრავმის გამო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნასთან დაკავშირებით მოპასუხემ აღნიშნა, რომ 2000 წელს მომხდარი უბედური შემთხვევიდან გასული იყო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა. ამასთან, დასახელებულ შემთხვევაშიც შპს “თ-ს” ბრალეულობა არ იყო დადგენილი (ს.ფ. 33-35).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით ქ. ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად საქალაქო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია საწარმოში მომხდარი უბედური შემთხვევის პერიოდში მოქმედი “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48-ე ბრძანებულების გამოყენება. აღნიშნული ბრძანებულების მე-3 პუნქტის შესაბამისად, სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს ყოველთვიური სარჩოს გადახდით ზიანი უნდა აუნაზღაუროს იმ დამქირავებელმა, რომელთანაც იგი ზიანის მიყენებისას შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა, ამ უკანასკნელის ბრალის შემთხვევაში. ამავე ბრძანებულების მე-5 პუნქტის თანახმად, მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ითვლება დამქირავებლის ბრალეულობით, თუ იგი მოხდა მისგან შრომის კანონმდებლობის, შრომის დაცვის წესების, ნორმებისა და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნათა უგულვებელყოფით ან არასათანადო შესრულებით. კანონის დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, მოპასუხეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლებოდა დაკისრებოდა ვალდებულება, თუ 2005 წელს მომხდარი უბედური შემთხვევა მისი ბრალით იქნებოდა გამოწვეული.

სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს სოციალური დაცვის, შრომისა და დასაქმების სამინისტროს 1997 წლის 4 აპრილის ¹39 ბრძანებით დამტკიცებული “წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის გამოკვლევისა და აღრიცხვის დებულების” შესაბამისად, უბედური შემთხვევის ფაქტი, უბედური შემთხვევის კავშირი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებასთან და უბედური შემთხვევის გამომწვევი მიზეზები უნდა დადასტურებულიყო უბედური შემთხვევის აქტის საფუძველზე. მოცემულ შემთხვევაში საწარმოში მომხდარი უბედური შემთხვევის მოკვლევის კომისიის 2005 წლის 13 ივნისის ტ-1 ფორმის 4 აქტით დგინდებოდა, რომ 2005 წელს მომხდარი უბედური შემთხვევა არ იყო გამოწვეული მოპასუხის ბრალით, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა.

განმეორებითი ტრავმის შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნა საქალაქო სასამართლომ ხანდაზმულად მიიჩნია იმ საფუძვლით, რომ 2000 წელს მომხდარი უბედური შემთხვევიდან ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა გასული იყო. ამასთან, საწარმოს ბრალი არც აღნიშნულ შემთხვევაში იყო დადგენილი (ს.ფ. 83-87).

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. ნ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, კერძოდ, მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ ყოველთვიურად სარჩოს სახით 395 ლარის, ხოლო დამატებითი ხარჯების სახით 100 ლარის ანაზღაურება, შემდეგი საფუძვლებით:

“თბილისის მეტროპოლიტენით სარგებლობის წესები”, მართალია, კრძალავს მეტროპოლიტენში ნასვამ მდგომარეობაში შესვლას, აღნიშნული წესები გამოკრულია ვაგონებზე და სავალდებულოა შესასრულებლად, მაგრამ ეს სრულიად არასაკმარისია წესების დაცვის უზრუნველსაყოფად. შპს “თბ-ის” 2000 წლის ინსტრუქციის 3.5.1 პუნქტის თანახმად, სამსახურების და ქვედანაყოფების უფროსების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ვალდებულებას წარმოადგენდა “მ-ის” დაცვის პოლიციის ორგანოებთან ერთობლივად ზომების განხორციელება მეტროპოლიტენში მოქმედი წესების დარღვევის აღსაკვეთად და სადგურებსა და მატარებლებში საზოგადოებრივი წესრიგის დასაცავად. მოცემულ შემთხვევაში მგზავრის მიერ დარღვეული ინსტრუქციის წესების აღკვეთა მ-ის პირდაპირ ვალდებულებას წარმოადგენდა. სათანადო კონტროლისა და უსაფრთხოების წესების დაცვის შემთხვევაში მოქალაქისათვის აკრძალულ ადგილზე უბედური შემთხვევა არ დადგებოდა. აპელანტი არ დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას განმეორებითი ტრავმის შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნასთან მიმართებაში და აღნიშნა, რომ ხანდაზმულობის ვადის ათვლის დასაწყისად სასამართლოს მეორე შემთხვევის დადგომის დრო _ 2005 წელი უნდა მიეჩნია (ს.ფ. 89-93).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 დეკემბრის განჩინებით ქ. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48-ე ბრძანებულებით დამტკიცებული “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის” მე-3 და მე-5 პუნქტებზე, რომელთა თანახმად, სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს ყოველთვიური სარჩოს გადახდით ზიანი უნდა აუნაზღაუროს იმ დამქირავებელმა, რომელთანაც იგი ზიანის მიყენებისას შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა, ამ უკანასკნელის ბრალის შემთხვევაში. მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ითვლება დამქირავებლის ბრალეულობით, თუ იგი მოხდა მისგან შრომის კანონმდებლობის, შრომის დაცვის წესების, ნორმებისა და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნათა უგულვებელყოფით ან არასათანადო შესრულებით.

მოცემულ შემთხვევაში საწარმოში მომხდარი უბედური შემთხვევის მოკვლევის კომისიის 2005 წლის 13 ივნისის ტ-1 ფორმის ¹4 აქტი სააპელაციო სასამართლომ უბედური შემთხვევის დადგომაში მოპასუხის ბრალის არსებობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად არ მიიჩნია.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, შპს “თ-ს” მხრიდან არც “ქ. თბილისის მეტროპოლიტენში მგზავრებთან მომხდარი უბედური შემთხვევებისას გამოკვლევის ჩატარების, მათი აღრიცხვიანობის და მეტროპოლიტენის თანამშრომელთა მოქმედების წესების შესახებ” ინსტრუქციის 3.5.1 პუნქტის მოთხოვნის დარღვევას ჰქონია ადგილი, რამდენადაც ქ. თბილისის მერიის 1994 წლის 17 ივნისის ¹74 ბრძანებით დამტკიცებული “ქ. თბილისის მეტროპოლიტენით სარგებლობის წესები”, რომლითაც მგზავრებს ეკრძალებოდათ არაფხიზელ მდგომარეობაში მეტროპოლიტენის სადგურებში შესვლა და მატარებლით მგზავრობა, ბაქნის კიდესთან არსებულ შემზღუდველ ხაზს იქით გადასვლა, ლიანდაგებზე ჩასვლა და სხვა, გამოკრული იყო მატარებლის ყველა ვაგონზე, თვალსაჩინო ადგილას და სავალდებულო იყო შესასრულებლად ყველა მგზავრისათვის. ამასთან, უბედური შემთხვევის აქტში აღნიშნული შემზღუდველი ღობის არსებობა თავისთავად გულისხმობდა შპს “თ-ს” მხრიდან უსაფრთხოების დაცვის მიზნით დაწესებულ აკრძალვას, რაც მოქალაქემ დაარღვია.

განმეორებითი ტრავმის გამო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ 2000 წელს მომხდარი უბედური შემთხვევა საწარმოო ტრავმად ვერ ჩაითვლებოდა, რამდენადაც მის დადგომაში საწარმოს ბრალი არ დგინდებოდა. ამასთან, აღნიშნული შემთხვევის შედეგად ქ. ნ-ეს შრომის უნარი არ დაუკარგავს (ს.ფ. 117-124).

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. ნ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, კერძოდ, 2005 წლის 12 ივნისიდან სარჩოს სახით მოპასუხისათვის ყოველთვიურად 395 ლარის, ასევე დამატებითი ხარჯების სახით 100 ლარის დაკისრება, შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ სადავო შემთხვევაში შპს “თ-ს” მხრიდან შრომის კანონმდებლობის, შრომის დაცვის წესების, ნორმებისა და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნები დარღვეულად არ მიიჩნია და ჩათვალა, რომ უბედური შემთხვევა ნასვამ მდგომარეობაში მყოფი მგზავრის მიერ თბილისის მეტროპოლიტენით სარგებლობის წესების დარღვევამ გამოიწვია. ამგვარი დასკვნით სააპელაციო სასამართლომ უგულვებელყო ის გარემოება, რომ არაფხიზელ მდგომარეობაში მყოფი მგზავრი ესკალატორამდე, ბაქნამდე ან ვაგონამდე არ უნდა მივიდეს, რადგან მისი არაადეკვატური ქმედება უბედურ შემთხვევას არ გამორიცხავს. ასეთ მგზავრებზე კონტროლის დაწესება მეტროპოლიტენის სადგურის შესაბამის თანამშრომელთა მოვალეობაა, რაც მოცემულ შემთხვევაში მათი დაუდევრობის გამო არ განხორციელებულა და რამაც უბედური შემთხვევის დადგომა განაპირობა. კასატორმა ასევე მიუთითა, რომ მან შრომისუნარიანობა დაკარგა 2005 წლის 12 ივნისის უბედური შემთხვევის შედეგად და არა 2000 წელს, როგორც ეს საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა აღნიშნეს (ს.ფ. 130-137).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მიიჩნევს, რომ უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმეზე დადგენილი უდავო ფაქტობრივი გარემოებებია:

მოსარჩელე ქ. ნ-აძე მუშაობდა შპს “თბ-ში” (ამჟამად შპს “თ-ო”) მატარებლის მემანქანედ.

2000 წელს მეტროს სადგურში მოხდა უბედური შეთხვევა, როდესაც მატარებელს მართავდა ქ. ნ-ე, თვითმკვლელობის მიზნით ლიანდაგში ჩავარდა მგზავრი, რომელიც ადგილზევე გარდაცვალა.

2005 წლის 12 ივნისს მეტროს სადგურ “…ის” ჩიხიდან გამოსვლისას სადგურის ბაქანის დასაწყისში შემზღუდავ ღობესთან მემანქანე ქ. ნ-ემ შენიშნა მოქალაქე, რომელიც გადადიოდა უგაბარიტო ადგილას _ ღობის გარედან. ქ. ნ-ემ დაიწყო დამუხრუჭება, მაგრამ მატარებლის სარკე მოედო მოქალაქეს და გადააგდო ბაქანზე, რის შედეგადაც მოქალაქემ მიიღო სხეულის დაჟეჟილობა.

აღნიშნული უბედური შემთხვევის თაობაზე თბილისის მეტროპოლიტენის მიერ 2005 წლის 12 ივნისს შემდგარ აქტში უბედური შემთხვევის მიზეზად მიეთითა შემდეგი: “მოქალაქე ნასვამ მდგომარეობაში ძვრებოდა გადატიხრულ ადგილზე გვირაბისკენ. გამომავალმა მატარებელმა გაჰკრა სარკე და გადმოაგდო ბაქანზე”. ამავე შემთხვევის თაობაზე 2005 წლის 13 ივნისს შემდგარ აქტში უბედური შემთხვევის მიზეზად ასევე მითითებულია მოქალაქის მიერ აკრძალულ ზონაში მოხვედრა (ს.ფ. 45-46; 52).

დადგენილია, რომ 2005 წლის 12 ივნისს მომხდარმა უბედურმა შემთხვევამ განაპირობა მემანქანე ქ. ნ-ის სულიერი აშლილობა. 2005 წლის 13 ივნისიდან იგი მკურნალობას გადიოდა სს “ .. ..-ში” დიაგნოზით: პოსტტრამვული სტრესული აშლილობა ქრონიკული მიმდინარეობით, მნიშვნელოვნად გამოხატული ასთენო-დეპრესიული სინდრომი.

2006 წლის 16 თებერვალს ქ. თბილისის სპეციალური ფსიქიატრიული სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის ბიუროს მიერ ქ. ნ-ეს მიენიჭა შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსი _ ინვალიდობის მე-2 ჯგუფი, უვადოდ, პროფესიული შრომის უნარის დაკარგვის ხარისხი განესაზღვრა 70%-ით.

2006 წლის 23 თებერვლის ბრძანებით ქ. ნ-ე გათავისუფლდა სამუშაოდან.

სააპელაციო სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ არ დგინდებოდა უბედური შემთხვევის დადგომაში შპს “თ-ს” ბრალი, რაც ამ შემთხვევის დროს მოქმედი საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48-ე ბრძანებულებით დამტკიცებული “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის” მე-3 და მე-5 პუნქტების თანახმად ზიანის ანაზღაურების აუცილებელ პირობას წარმოადგენდა. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ 2005 წლის 12 ივნისის უბედური შემთხვევის დადგომაში შპს “თ-ს” ბრალი გამორიცხა იმის გამო, რომ შპს-ს მხრიდან დაცული იყო უსაფრთხოების ზომები შემზღუდველი ღობის სახით აკრძალვის დაწესების გზით, რაც დაარღვია მოქალაქემ. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მეტროპოლიტენით სარგებლობის წესები, რომლის თანახმად მგზავრს ეკრძალება არაფხიზელ მდგომარეობაში მეტროპოლიტენის სადგურში ჩასვლა და მატარებლით მგზავრობა, ბაქნის კიდესთან არსებულ შემზღუდველ ხაზს იქით გადასვლა, ლიანდაგზე ჩასვლა და სხვა, გამოკრულია მატარებლის ყველა თვალსაჩინო ადგილას და იგი სავალდებულოა ყველა მგზავრისთვის. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში თბილისის მეტროს ბრალი გამოირიცხება და მას არ უნდა დაეკისროს პასუხისმგებლობა აღნიშნულის გამო. საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნულ მსჯელობას არ იზიარებს.

სადავო არ არის, რომ მგზავრს ევალება მეტროპოლიტენით მგზავრობის წესების დაცვა, კერძოდ, მგზავრი არ უნდა შევიდეს აკრძალულ ზონაში, მით უმეტეს, როდესაც ეს ზონა შემოსაზღვრულია. ამ შემთხვევაში სადავოა ის გარემოება, თუკი მგზავრი დაარღვევს მგზავრობის წესებს და შევა აკრძალულ ზონაში, ევალება თუ არა ამაზე კონტროლი მეტროპოლიტენს. ამასთან დაკავშირებით გასათვალისწინებელია, რომ მეტროპოლიტენი ქვეყანაში ერთ-ერთი სტრატეგიული სატრანსპორტო დაწესებულებაა, სადაც განსაკუთრებული ყურადღება და კონტროლია საჭირო მგზავრთა მიერ აკრძალული ქმედებების ჩადენის აღსაკვეთად და მგზავრობის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად. ამასთან დაკავშირებით “ქ. თბილისის მეტროპოლიტენში მგზავრებთან მომხდარი უბედური შემთხვევებისას გამოკვლევის ჩატარების, მათი აღრიცხვიანობის და მეტროპოლიტენის თანამშრომელთა მოქმედების წესების შესახებ” შპს “თბ-ის” ინსტრუქციის 3.5.2 მუხლი პირდაპირ ითვალისწინებს, რომ მეტროპოლიტენის სამსახურების და ქვედანაყოფების უფროსები ვალდებულნი არიან, გამორიცხონ უცხო პირების მოხვედრის შესაძლებლობა სავალ ლიანდაგებსა და გვირაბებში და ამით უზრუნველყონ მატარებლის უსაფრთხო მოძრაობა და მგზავრობის უსაფრთხოება. ამდენად, მეტროპოლიტენის ადმინისტრაციის პირდაპირი ვალდებულებაა, გამორიცხოს უცხო პირთა მოხვედრის შესაძლებლობა გვირაბში და უზრუნველყოს მატარებლის უსაფრთხო გადაადგილება. წინააღმდეგ შემთხვევაში მივიღებდით მგზავრთა მიერ აკრძალული ზონის გადალახვის, გვირაბში მოხვედრისა და აკრძალული ქმედებების ჩადენის უკონტროლობას, რაც მეტროპოლიტენის ფუნქციონირებისა და მგზავრობის უსაფრთხოებისათვის დამღუპველია. შრომის კანონთა კოდექსის 139-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, რომელიც მოქმედებდა უბედური შემთხვევის დადგომის პერიოდში, ყველა საწარმოში, დაწესებულებაში, ორგანიზაციაში შრომის ჯანსაღი და უსაფრთხო პირობების უზრუნველყოფა ეკისრება საწარმოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის ადმინისტრაციას. ახალი, 2006 წლის 25 მაისის შრომის კოდექსის 35-ე მუხლის პირველი ნაწილი ასევე ითვალისწინებს, რომ დამსაქმებელი ვალდებულია უზრუნველყოს დასაქმებული სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის მაქსიმალურად უსაფრთხო სამუშაო გარემოთი. მოცემულ შემთხვევაში მეტროპოლიტენის მხრიდან დარღვეულია სწორედ ეს ვალდებულება, კერძოდ, მან ვერ უზრუნველყო ქ. ნ-ისათვის შრომის უსაფრთხო პირობების შექმნა, მატარებლის უსაფრთხო გადაადგილება, რომელსაც მართავდა მემანქანე ქ. ნ-ე, რამაც ქ. ნ-ის ჯანმრთელობის დაზიანება გამოიწვია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შპს “თ-ოს” ბრალი მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა და რომ არსებობს მიზეზობრივი კავშირი ქ. ნ-ის მიერ ჯანმრთელობის დაზიანებასა და შპს “თ-ს” მიერ შრომის უსაფრთხოების წესების სათანადოდ დაუცველობას შორის.

რამდენადაც სააპელაციო სასამართლოს, გარდა ბრალეულობისა, არსებითად არ უმსჯელია მოთხოვნის საფუძვლიანობის სხვა საკითხებზე და არც ამასთან დაკავშირებული შესაბამისი ფაქტობრივი გარემოებები დაუდგენია, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, თავად გამოიტანოს საქმეზე გადაწყვეტილება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.