ას-438-788-07 21 სექტემბერი, 2007 წ.
ქ.თბილისი
სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების
საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)
მ. ცისკაძე (მომხსენებელი), როზა ნადირიანი
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – დ. ფ-ი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. ფ-ი (მოპასუხე)
დავის საგანი – სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება და მემკვიდრედ ცნობა
გასაჩივრებული სასამართლოს განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 22 თებერვლის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახალი განხილვისათვის იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
დ. ფ-მა 2001 წლის ოქტომბერში სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე ლ. ფ-ს მიმართ და მოითხოვა მისი გარდაცვლილი მეუღლე თ. ფ-ს სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება და მემკვიდრედ ცნობა.
ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დ. ფ-ს სასარჩელო მოთხოვნები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. დ. ფ-ი ცნობილ იქნა მისი გარდაცვლილი მეუღლის თ. ფ-ს კანონიერ მემკვიდრედ. დ. ფ-ს უარი ეთქვა სამკვიდროს _ მისი მეუღლის თ. ფ-ს დანაშთი ქონების, მდებარე ქ.თბილისში, ... ქ. ¹47-ში, სახლის 2/3 წილის (ლიტერ “ა”) მიღების ვადის გაგრძელებაზე.
ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ, დ. ფ-მა 2006 წლის მაისში განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით. განმცხადებლის მითითებით, იგი აწგარდაცვლილი მისი მეუღლის ერთადერთი პირველი რიგის კანონისმიერი მემკვიდრეა. მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ დარჩა მის საცხოვრებელ სახლში და განაგრძობდა ცხოვრებას, სანამ მისი მული ლ. ფ-ე არ გათავისუფლდებოდა პატიმრობიდან. იგი მათ შორის ისედაც გამწვავებული ურთიერთობის თავიდან აცილების მიზნით იძულებული იყო მემკვიდრეობით მიღებული სახლი დაეტოვებინა და საცხოვრებლად გადასულიყო ნაქირავებ ბინაში. სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ იგი თავისი ნებით გადავიდა ნაქირავებ ბინაში, მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ 1995-1996 წლებში იგი ცხოვრობდა სადავო სახლში, რაც დასტურდება ქალთა კონსულტაციის ჩანაწერებით, რომლის მიხედვით მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ 1995-1996 წლებში ცხოვრობდა სადავო სამემკვიდრეო სახლში და სამედიცინო დახმარებაც იქ უტარდებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, განმცხადებელმა მიუთითა, რომ თუ სასამართლოს საქმის განხილვის დროისათვის ექნებოდა ეს მონაცემები, სასამართლო მიიღებდა განსხვავებულ გადაწყვეტილებას, კერძოდ, დადასტურდებოდა ის ფაქტი, რომ სამემკვიდრეო ქონებას იგი ფაქტობრივად დაუფლებული იყო სამკვიდროს გახსნიდან კანონით დადგენილ ექვს თვეში ან საპატიოდ ჩაუთვლიდა გაშვებულ ვადას და გაუგრძელებდა სამკვიდროს მიღების ვადას. განმცხადებლის მოსაზრებით, 1995-1996 წლებში ¹... ქალთა კონსულტაციაში შესრულებული ჩანაწერები მისი ავადმყოფობის შესახებ და მის საფუძველზე გაცემულ ცნობაში დაფიქსირებული მონაცემები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” პუნქტის თანახმად წარმოადგენს ახლად აღმოჩენილ გარემოებას.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 7 ივლისის განჩინებით დ. ფ-ს განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის განახლების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლოს განჩინება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დ. ფ-მა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 22 თებერვლის განჩინებით დ. ფ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 7 ივლისის განჩინება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ აპელანტის მიერ სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ ქმნის გასაჩივრებული განჩინების გასაუქმებლად პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძველს. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმის მასალებით დადგენილია, თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ დ.ფ-მა გაუშვა სამკვიდროს მიღების ვადა, კერძოდ, სამკვიდროს გახსნის დღიდან ექვსი თვის განმავლობაში არ მიუმართავს ნოტარიუსისათვის სამკვიდრო მოწმობის აღების მიზნით, სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ დ.ფ- არც ფაქტობრივი ფლობით დაუფლებია სამკვიდროს. სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის “ვ” პუნქტზე მითითებით გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ განმცხადებლის მიერ მითითებული გარემოება სამკვიდროს გახსნის მომენტში ავადმყოფობის გამო სამკვიდრო ბინაში ამბოლატორიული მკურნალობის გავლის თაობაზე, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას ისეთ გარემოებად, რომლის წარმოდგენაც აპელანტს თავისი ბრალის გარეშე არ შეეძლო პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის თავდაპირველი განხილვისას. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით და არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 22 თებერვლის განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა დ. ფ-მა, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება. კასატორის მითითებით, იგი საქმის წარმოების განახლებას მოითხოვს ახლად აღმოჩენილი მტკიცებულების და არა გარემოების საფუძველზე, როგორც ამას სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს; ამასთან სასამართლო არასწორად მიუთითებს, რომ აღნიშნული მტკიცებულების წარდგენა მას შეეძლო პირველი ინსტანციის სასამართლოში და არ წარადგინა იგი, რადგან ამბულატორიული მკურნალობის შესახებ წერილობითი მტკიცებულების არსებობის შესახებ მისთვის ცნობილი გახდა 2006 წლის აპრილამდე და ბუნებრივია მას სასამართლოში ვერ წარადგენდა. სასამართლოს განჩინებაში არასწორადაა მითითებული, რომ მან სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის განმავლობაში არც სანოტარო ბიუროს მიმართა და არც ფაქტობრივად დაეუფლა სამკვიდროს, მაშინ როდესაც რაიონული სასამართლოს ამ გადაწყვეტილებამდე სამკვიდროს მიღების ექვსთვიან ვადაზე საერთოდ არაფერია ნათქვამი. ამასთან, განჩინების შესავალ ნაწილში საქმის განმხილველ მოსამართლეებად სხვა მოსამართლეები არიან მითითებული, ხოლო ხელს ამ განჩინებას სხვა მოსამართლეები აწერენ. კასატორის მითითებით, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი, გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია. ზემოაღნიშნული გარემოებების გამო, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 244-ე, 285-ე, 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” და “გ” პუნქტები და 394-ე მუხლის “ე1” და “ვ” პუნქტები. კასატორმა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის “ა” პუნქტის საფუძველზე მოითხოვა მისი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 ივნისის განჩინებით დ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად; მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 10 დღის ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად;
კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე ლ. ფ-მა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხთან დაკავშირებით წარმოდგენილ მოსაზრებაში მიუთითა, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დასაშვებად ცნობილი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ დ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ-სამართლებრივ დავებში დასაშვებია იმ შემთხვევაში, თუ საკასაციო საჩივრის საგნის ღირებულება აღემატება 50000 ლარს. ამავე მუხლის მეოთხე ნაწილის მიხედვით, არაქონებრივ-სამართლებრივ დავებში საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებულ დავებზე. ამავე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ დამკვიდრებული პრაქტიკა გაზიარებულია სააპელაციო სასამართლოს მიერ.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლით დასაშვები არ არის.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას დ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ დ. ფ-ის უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 (სამასი) ლარის 70%, რაც 210 (ორას ათ) ლარს შეადგენს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე და 284-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
დაუშვებლად იქნეს მიჩნეული დ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი.
კასატორს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 210 (ორას ათი) ლარი.
საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
