საქმე N:ას-440-754-09

ას-440-754-09 3 დეკემბერი, 2009 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდო.ე)

თ. თოდრია (მომხსენებელი), რ. ნადირიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები _ მ. დ-ძე-გ-შვილი, დ. დ-ძე (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარეები _ ნ. დ-ძე-ბ-ძე, მ. დ-ძე, ვ. გ-შვილი, ო. ჯ-ძე. გ. ტ-ძე (მოპასუხეები)

დავის საგანი – პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფა და მორალური ზიანის ანაზღაურება

გასაჩივრებული სასამართლო განჩინებები _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 მარტისა და 12 მარტის განჩინებები

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მოსარჩეეელბმა მიუთითეს, რომ საქართველოს კანონით “სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ” ცილისწამება გულისხმობს არსებითად მცდარი ფაქტის შემცვლელი და პირისათვის ზიანის მიმყენებელი, სახელის გამტეხ განცხადებას და ამგვარი მოსაზრება არ უნდა შეიცავდეს დადასტურებულ ან უარმყოფელ ფაქტებს. ამასთანავე, ცილისწამებისათვის პასუხისმგებელი პირი შეიძლება იყოს ასევე ის, ვინც, მართალია, არ არის აღნიშნული განცხადების ავტორად, მაგრამ აშკარად და პირდაპირ უჭერს მხარს. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხეებმა საჯაროდ დაადანაშაულეს ცოლ-ქმარი მ. და დ. დ-ძეები, ხოლო მოპასუხეთა დანარჩენმა ნაწილმა ტელევიზიაში საჯარო გამოსვლით გამოხატეს პირდაპირი მხარდაჭერა ცილისწამებლურ განცხადებაზე (ვ.გ-შვილმა, გ.ტ-ძემ, მ.დ-ძემ).

მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ მოპასუხეთა განცხადებებმა შეცდომაში შეიყვანა სოფელი, საზოგადოება, საინფორმაციო საშუალებები, რომლის შედეგად მ. და დ. დ-ძეები წარმოჩინდნენ, როგორც კაცის მკვლელი, ღირსებისა და პატივს მოკლებული ადამიანები. მოპასუხე მხარე ცდილობდა საზოგადოების თვალში მოსარჩელეები წარმოეჩინა, როგორც სასტიკები და კაცის მკვლელები, რომელთა წინააღმდეგი მთელი სოფელია და სოფლიდან “მოკვეთას” იმსახურებენ.

მოსარჩელეებმა აღნიშნეს, რომ ამგვარმა ცილისწამებლურმა განცხადებებმა “სასურველი შედეგი” გამოიღო, რომლის გამოც ცოლ-ქმარს უკვე მთელი საზოგადოება ეჭვის თვალით უყურებს. მათთვის მოუშუშებელ ტკივილად დარჩა შელახული და ფეხქვეშ გათელილი ღირსება, სოფელ კოხში ცხოვრება გაუსაძლისად იქცა და საშიში გახდა. ამას დაერთო მ. დ-ძის მძიმე სულიერი მდგომარეობა. მოპასუხეთა ცილისწამებლურმა განცხადებებმა გამოიწვია მ. დ-ძის ჯანმრთელობის შერყევა, კერძოდ, დაესვა დიაგნოზი პრექტიმაქტერიული ნევროზი, ემოციური სტრესი.

მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მორალური ზიანის სახით მოპასუხეებისათვის 30 000 ლარის დაკისრება და მოპასუხეთა დავალდებულება, უარყოს პატივისა და ღირსების შეურაცხმყოფელი ცნობები.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილებით დ. დ-ძისა და მ. დ-ძე-გ-შვილის სარჩელი ნ. დ-ძე-ა-ძის, ნ. დ-ძე-ბ-ძის, მ. დ-ძის, ვ. გ-შვილის, ო. ჯ-ძისა და გ. ტ-ძის მიმართ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხეებს - ნ. დ-ძე-ა-ძეს, ნ. დ-ძე-ბ-ძეს, მ. დ-ძესა და ო. ჯ-ძეს დაევალათ, აჭარის ტელევიზიის საშუალებით უარყონ 2006 წლის 16 ივნისსა და 15 ივლისს გავრცელებული მოსარჩელეთა პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობები ა.დ-ძის მკვლელობასა და გაუჩინარებასთან მოსარჩელეთა კავშირის შესახებ; მოპასუხეებს, ნ. დ-ძე-ა-ძეს, ნ. დ-ძე-ბ-ძეს, მ. დ-ძესა და ო. ჯ-ძეს მორალური ზიანის საკონპენსაციოდ სოლიდარულად დაეკისრათ მოსარჩელეთა სასარგებლოდ 500 ლარის გადახდა; სარჩელის დანარჩენ ნაწილის დაკმაყოფილებაზე დ. დ-ძეს და მ. დ-ძე-გ-შვილს უარი ეთქვათ უსაფუძვლობის გამო.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს დ. დ-ძემ და მ. დ-ძემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 12 მარტის განჩინებით დ. დ-ძისა და მ. დ-ძე-გ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები იმის შესახებ, რომ ქობულეთის რაიონის სოფელ კოხში, ერთ ოჯახში ცხოვრობდნენ მოსარჩელეები და დ. დ-ძის მამა, ა., იგივე ა. დ-ძე. 2005 წლის 17 მაისს, დაახლოებით 23 საათზე, ა. დ-ძე გაუჩინარდა და შინ აღარ დაბრუნებულა. ამის თაობაზე მიმდინარეობს გამოძიება, თუმცა მოსარჩელეებს გამოძიების ორგანოთა მხრიდან ბრალი არ წაყენებიათ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ 2006 წლის 16 ივნისსა და 15 ივლისს აჭარის ტელევიზიასა და ტელეკომპანია “იმედისათვის” მიცემულ ინტერვიუში ნ. დ-ძე-ა-ძემ, ნ. დ-ძე-ბ-ძემ, მ. დ-ძემ და ო. ჯ-ძემ მიანიშნეს ა.დ-ძის გაუჩინარებასთან მოსარჩელეთა კავშირზე, რითაც შელახეს მათი პატივი და ღირსება.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს პოზიცია არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების ოდენობის განსაზღვრაში და მიუთითა, რომ მოსარჩელეებს უნდა წარმოედგინათ იმის დამადასტურებელი უტყუარი მტკიცებულებები, რომ მოწინააღმდეგე მხარისათვის ცილისწამებლური ცნობების უარყოფის დავალდებულება და 500 ლარის დაკისრება არ წარმოადგენდა ჯეროვან ანაზღაურებას მიყენებული მორალური ზიანისათვის, რაც მოსარჩელეებს არ წარმოუდგენიათ. პალატამ მიუთითა, რომ გადაწყვეტილება ამ ნაწილში არ გასაჩივრებულა და შევიდა კანონიერ ძალაში.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ასევე საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება გ. ტ-ძისა და ვ. გ-შვილის მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში. პალატამ დაადგინა, რომ ვ. გ-შვილისა და გ. ტ-ძის განცხადებებიდან არ დგინდება, რომ ისინი აშკარად და პირდაპირ, დაეთანხმნენ გავრცელებულ ცნობებს ა. დ-ძის გაუჩინარებასთან მოსარჩელეთა კავშირის შესახებ.

სააპელაციო პალატის განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანეს მ. დ-ძე-გ-შვილმა და დ. დ-ძემ, რომლითაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება.

კასატორები მიუთითებენ, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მორალური ზიანის ანაზღაურების სახით დაკისრებული თანხის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ მ.დ-ძის სახელზე გაცემული ჯანმრთელობის ცნობა არასაკმარისად ჩაითვალა, რაც არასწორია, რადგან მარტოოდენ ცნობა არ არის განმსაზღვრელი მორალური ზიანის ანაზღაურებისათვის. ფულადი კომპენსაციის სახით მორალური ზიანის ანაზღაურების განმსაზღვრელია ის გარემოება, შეიძლება თუ არა ხელმყოფის მიმართ დაკისრებულმა თანხამ უზრუნველყოს ზემოაღნიშნული მიზნების განხორციელება. სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულია სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლი. კასატორების მოსაზრებით, მოწინააღმდეგეთა მიმართ დაკისრებული ჯარიმა 500 ლარი არაგონივრულად დაბალი სანქციაა, რომელიც ზემოაღნიშნული მიზნების განხორციელებას არ უწყობს ხელს.

კასატორები მიუთითებენ, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ ვ. გ-შვილისა და გ. ტ-ძის ამორიცხვა დანარჩენი მოპასუხეებიდან არასწორია, რადგან მათ მიერ ტელევიზიით გამოთქმული ფრაზები გამოხატავდა პირდაპირ მხარდაჭერას ცილისწამებლურ განცხადებაზე.

კასატორების მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი “აზრისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ” მე-6 მუხლის მე-5 ნაწილი.

კასატორები მიუთითებენ, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე არასწორია, კერძოდ, თ. კ-ძეს, რომელიც იყო მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელი, არ გააჩნდა საადვოკატო უფლების დამადასტურებელი მოწმობა და ამდენად, ავადმყოფობის გამო, მისი გამოუცხადებლობა არ წარმოადგენდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ განიხილა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივარი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

დ. დ-ძემ და მ. დ-ძე-გ-შვილმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ნ. დ-ძე-ა-ძის, ნ. დ-ძე-ბ-ძის, მ. დ-ძის, ვ. გ-შვილის, ო. ჯ-ძისა და გ. ტ-ძის მიმართ, რომლითაც მოითხოვეს მოპასუხეთა მიერ პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების გავრცელების შედეგად მათთვის მიყენებული მორალური ზიანის ანაზღაურება 30 ათასი ლარის ოდენობით, მოპასუხეებისათვის ა. (ა.) დ-ძის მკვლელობისა და გაუჩინარებასთან მოსარჩელეთა კავშირის შესახებ მათი პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფა, კერძოდ, ნ. დ-ძემ კომენტირებისას გამოიყენა შემდეგი ფრაზები: -”ჩემი ძმის ძვლები მომიტანონ და საფლავი მომცენ”; “მკვდარი მომიყვანონ და დამისაფლავონ”; “მოკლული ყავთ”; “მეცოდება ჩემის ძმა ასე სასიკვდილოდ”. ნ. დ-ძემ კი თქვა: “მაგენმა იფიქრეს დები, ძმები ვინმე არ ყავს არავინ მოძებნის”, “მკვლელები არიან”; “მაგენმა იციან ეს”; “სანამ კლეტკებში არ ამოყოფენ თავს”. მ. დ-ძემ განაცხადა, რომ ცოლ-ქმარი ყოველთვის ეჩხუბებოდა და ავიწროებდა დაკარგულს. ო. ჯ-ძემ განაცხადა, რომ: “ამის ნიადაგზე არის საფუძვლიანო ეჭვი, რომ მაგათმა მოიშორა და გააქრო ა. დ-ძე”. მოპასუხეებს ნ. დ-ძე-ა-ძეს, ნ. დ-ძე-ბ-ძეს, მ. დ-ძეს, ო. ჯ-ძეს დაევალათ აჭარის ტელევიზიის საშუალებით 2006 წლის 16 ივნისს და 15 ივლისს გავრცელებული ა. (ა.) დ-ძის მკვლელობისა და გაუჩინარებასთან მოსარჩელეთა კავშირის შესახებ მათი პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფა. მოპასუხეებს -ნ. დ-ძე-ა-ძეს, ნ. დ-ძე-ბ-ძეს, მ. თ-ძეს, ო. ჯ-ძეს მორალური ზიანის საკომპენსაციოდ სოლიდარულად დაეკისრათ მოსარჩელეთა სასარგებლოდ 500 ლარის გადახდა. სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილებით მოპასუხეებს - ნ. დ-ძე-ა-ძეს, ნ. დ-ძე-ბ-ძეს, მ. დ-ძეს, ო. ჯ-ძეს დაევალათ აჭარის ტელევიზიის საშუალებით 2006 წლის 16 ივნისს და 15 ივლისს გავრცელებული ა. (ა.) დ-ძის მკვლელობისა და გაუჩინარებასთან მოსარჩელეთა კავშირის შესახებ მათი პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფა და მორალური ზიანის საკომპენსაციოდ სოლიდარულად მოსარჩელეთა სასარგებლოდ 500 ლარის გადახდა, რაც შესულია კანონიერ ძალაში.

კონკრეტულ შემთხვევაში განხილვის საგანს წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმება სარჩელის დაუკმაყოფილების ნაწილში, კერძოდ, იმ ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელეებს უარი ეთქვათ ვ. გ-შვილისათვის და გ. ტ-ძისათვის ა. (ა.) დ-ძის მკვლელობისა და გაუჩინარებასთან მოსარჩელეთა კავშირის შესახებ მათი პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფასა და ნ. დ-ძე-ა-ძისათვის, ნ. დ-ძე-ბ-ძისათვის, მ. დ-ძისათვის, ვ. გ-შვილისათვის, ო. ჯ-ძისა და გ. ტ-ძისათვის მოსარჩელეთა სასარგებლოდ მორალური ზიანის ანაზღაურების სახით 29500 ლარის დაკისრებაზე.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრაში.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ გამოთქმული აზრის საჯაროდ უარყოფა ამცირებს ფულადი კომპენსაციის ოდენობას, რადგან ფულადი ანაზღაურება მორალური ზიანის კომპენსაციაა, რაც განისაზღვრება არა ეკვივალენტური პრინციპით, არამედ მიმართულია მიყენებული ტანჯვისა და სულიერი განცდების შემსუბუქებაზე. ამასთან ერთად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ როდესაც ოლახება პიროვნების პატივი, ღირსება, რეპუტაციის შელახვის შედეგად მორალური ზიანის ანაზღაურებისთვის მეტად დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ამ ღირებულებების შელახვის უარყოფას იმავე საშუალებებით, და, აქედან გამომდინარე, იმ ეფექტის დაკმაყოფილებას, რომლის იურიდიული ინტერესი გააჩნია დაზარალებულს. ზუსტად ამ ეფექტის შეფასება შეიძლება წარმოადგენდეს ერთ-ერთ კრიტერიუმს, რომლითაც ხდება მორალური ზიანის ოდენობის დადგენა. “სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების” შესახებ საქართველოს კანონის მე-17-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ მოპასუხე კანონით დადგენილ ვადაში განახორციელებს შესწორებას ან უარყოფას, მაგრამ შესწორების ან უარყოფის გამოქვეყნება არ არის საკმარისი ცილისწამებით მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ჯეროვანი ანაზღაურებისათვის, მოპასუხეს შეიძლება დაეკისროს მოსარჩელისათვის მიყენებული ქონებრივი ანდა არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურება. ამდენად, პატივის, ღირსებისა, რეპუტაციის შემლახველი ცნობების უარყოფით მიღებული ეფექტი არ უნდა იყოს საკმარისი, რათა მაქსიმალურად შემსუბუქდეს დაზარალებულის სულიერი ტანჯვა თუ განცდა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორები საკასაციო საჩივარში არ უთითებენ და არ ამახვილებენ ყურადღებას ისეთ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე, რომლითაც დგინდება, რომ მოპასუხეებისათვის სასამართლოს მიერ დაკისრებული ცნობების საჯაროდ უარყოფა არ არის საკმარისი ცილისწამებით მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ჯეროვანი ანაზღაურებისათვის, რაც უნდა შეეფასებინა და არ შეაფასა ან არაჯეროვნად შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ.

ამასთან ერთად, უნდა აღინიშნოს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურებით. “გონივრული” და “სამართლიანი” შეფასებითი ცნებებია და იმისათვის, რომ განისაზღვროს არაქონებრივი ზიანის ოდენობა, აუცილებელია გავითვალისწინოთ როგორც სუბიექტური, ასევე ობიექტური ფაქტორებიც, კერძოდ, მორალური ზიანის ხარისხი, ასევე დაზარალებულისა და ზარალის მიმყენებლის ქონებრივი მდგომარეობა, რომ მორალური ზარალის ანაზღაურება არ გახდეს უსაფუძვლო გამდიდრების წყარო.

სააპელაციო სასამართლომ უცვლელად დატოვა პირველი ინსტანციის 2008 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება, რომლითაც დადგენილია, რომ მოპასუხეები ნ. დ-ძე, ნ. დ-ძე-ბ-ძე, მ. დ-ძე არიან მოხუცებულები და მათ რეგულარული შემოსავალი, პენსიის გარდა, არ გააჩნიათ. გარდა ამისა, სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა მოსარჩელე მ. დ-ძე-გ-შვილის ჯანმრთელობის მნიშვნელოვან გაუარესებას. ამასთან მიმართებაში სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მ. გ-შვილს პრეკლიმაქტერული ნევროზისა და ემოციური სტრესის შესახებ დიაგნოზი დაესვა 2006 წლის 12 ივლისს, ხოლო განსახილველი ცნობები გავრცელდა 2006 წლის 15 ივლისს, ანუ მითითებული დიაგნოზი დასმული იყო სატელევიზიო სიუჟეტის გაშვებამდე სამი დღით ადრე.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების საწინააღმდეგოდ საკასაციო საჩივარი მითითებებს არ შეიცავს. მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისათვის კასატორები უთითებენ მხოლოდ ზიანის სიმძიმის სუბიექტურ დამოკიდებულებაზე, რასაც მნიშვნელობა გააჩნია მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისათვის, მაგრამ არ არის საკმარისი.

საკასაციო პალატა, ასევე არ იზიარებს კასატორების მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ სასამართლოს უნდა დაეკმაყოფილებინა მათი მოთხოვნა გ. ტ-ძისა და ვ. გ-შვილის მიმართ.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გ. ტ-ძისა და ვ. გ-შვილის განცხადებებიდან არ დგინდება ფაქტი იმის შესახებ, რომ ისინი აშკარად და პირდაპირ უჭერდნენ მხარს ცილისწამებას, კერძოდ, კონკრეტულ შემთხვევაში განხილვის საგანს წარმოადგენს გ. ტ-ძისა და ვ. გ-შვილის შემდეგი გამონათქვამები: - ვ. გ-შვილის სიტყვები: “რატომ უნდა იცხოვროს ჩვენთან, წავიდეს აქედან”. გ. ტ-ძის სიტყვები: “ამხელა კაცი სად წავიდა თავისთავად ცხადია არავინ ეძებს”.

“სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების” შესახებ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, “ცილისწამების თაობაზე სასამართლო დავისას არასათანადო მოპასუხეა პირი, რომელიც არ არის განცხადების ავტორი ან რედაქტორი ან პირი, რომელმაც ტექნიკურად უზრუნველყო განცხადების გავრცელება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ის აშკარად და პირდაპირ უჭერს მხარს განცხადებას.”

კონკრეტულ შემთხვევაში პასუხი უნდა გაეცეს კითხვას, გ. ტ-ძისა და ვ. გ-შვილის ზემოაღნიშნული გამონათქვამები რამდენად აშკარად და პირდაპირ უჭერს მხარს ნ. დ-ძე-ა-ძის, ნ. დ-ძე-ბ-ძეს, მ. თ-ძის, ო. ჯ-ძეს მიერ გაკეთებულ განცხადებებს. “აშკარად და პირდაპირი” მხარდაჭერა ცილისწამებლური განცხადების მიმართ, უპირველეს ყოვლისა, ნიშნავს მხარდაჭერას, ანუ გაზიარებას უშუალოდ იმ ფაქტებისა, რომლებიც ცილისწამების შეფასების საგანს წარმოადგენდნენ, რაც პირდაპირ უნდა მიუთითებდეს მის უშუალო დამოკიდებულებაზე ამ ცილისმწამებლური ფაქტების ნამდვილობის შესახებ და არა აღნიშნული გამონათქვამების ავტორის სუბიექტურ მოსაზრებას.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-10 მუხლზე, რომელიც იცავს გამოხატვის თავისუფლებას. განსახილველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ,,ყველას აქვს უფლება გამოხატვის თავისუფლებისა. ეს უფლება მოიცავს პირის თავისუფლებას, ჰქონდეს შეხედულებები, მიიღოს ან გაავრცელოს ინფორმაცია თუ მოსაზრებები საჯარო ხელისუფლების ჩაურევლად და სახელმწიფო საზღვრების მიუხედავად...”.

ამავე მუხლის მე-2 პუნქტი ითვალისწინებს სახელმწიფოს მხრიდან ამ უფლებებში ჩარევის შესაძლებლობებს, რითაც ასევე განსაზღვრულია ამ უფლებებში ჩარევის ის პირობები, რომლის არსებობისას აღნიშნული ჩარევა შეიძლება შეფასებულ იქნეს დადებითად.

განსახილველი მუხლის ორივე პუნქტი წარმოადგენს იმ ერთობას, რომლებიც არ არსებობენ ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად და ჰქმნიან გამოხატვის თავისუფლების ერთიან, დაცვის მექანიზმს.

აღნიშნულის გათვალისწინებით, ნ. დ-ძე-ა-ძეს, ნ. დ-ძე-ბ-ძის, მ. დ-ძის, ო. ჯ-ძის მიერ გაკეთებულ განცხადებების მიმართ აშკარად და პირდაპირ მხარდამჭერის განსაზღვრისათვის ასევე უნდა არსებობდეს გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვის ის სტანდარტი, რაც აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში შესაბამისი კანონიერი მიზნის მისაღწევად, რაც არ იქნა დადასტურებული კასატორების მიერ სააპელაციო სასამართლოში და რაზედაც ისინი არ უთითებენ საკასაციო საჩივარში.

აღნიშნულთან მიმართებაში საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კასატორების მიერ არ დასტურდება, რომ სადავო გამონათქვამებიდან (ვ. გ-შვილის სიტყვები: “რატომ უნდა იცხოვროს ჩვენთან, წავიდეს აქედან” და გ. ტ-ძის სიტყვები: “ამხელა კაცი სად წავიდა თავისთავად ცხადია არავინ ეძებს”) ვლინდება იმ ცილისწამებლური განცხადების (ე.ი. ცილისწამებლური ფაქტების) მიმართ აშკარა და პირდაპირი მხარდაჭერაა გამოხატული, (კერძოდ, ნ. დ-ძემ მომხდარის კომენტირებისას გამოიყენა შემდეგი ფრაზები: “ჩემი ძმის ძვლები მომიტანონ და საფლავი მომცენ”; “მკვდარი მომიყვანონ და დამისაფლავონ”; “მოკლული ყავთ”; “მეცოდება ჩემის ძმა ასე სასიკვდილოდ”. ნ. დ-ძემ კომენტირებისას გამოიყენა შემდეგი ფრაზები: “მაგენმა იფიქრეს დები, ძმები ვინმე არ ყავს არავინ მოძებნის”, “მკვლელები არიან”; “მაგენმა იციან ეს”; “სანამ კლეტკებში არ ამოყოფენ თავს”. მ. დ-ძემ განაცხადა, რომ ცოლ-ქმარი ყოველთვის ეჩხუბებოდა და ავიწროებდა დაკარგულს. ო. ჯ-ძემ განაცხადა, რომ: “ამის ნიადაგზე არის საფუძვლიანო ეჭვი, რომ მაგათმა მოიშორა და გააქრო ა. დ-ძე”), რაც უნდა შეეფასებინა და არ შეაფასა ან არასათანადოთ შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ.

კასატორები, ასევე ითხოვენ სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 5 მარტის განჩინების გაუქმებას, რომლითაც გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 4 დეკემბრს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება.

აღნიშნული განჩინების გაუქმების საფუძვლად კასატორები უთითებენ იმ გარემოებაზე, რომ თ. კ-ძეს, რომელიც იყო მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელი, არ გააჩნდა საადვოკატო უფლების დამადასტურებელი მოწმობა, ამდენად, მისი გამოუცხადებლობა, ავადმყოფობის გამო, არ წარმოადგენდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს.

აღნიშნულთან მიმართებაში საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 5 მარტის განჩინებით გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 4 დეკემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება იმ საფუძვლით, რომ 2008 წლის 4 დეკემბერს სხდომაზე აპელანტების მიერ დაზუსტებული მოთხოვნისა და ფაქტობრივი გარემოებების შესახებ საჩივრის ავტორებისათვის (ნ. დ-ძე, ნ. ბ-ძე, მ. დ-ძე, ო. ჯ-ძე, გ. ტ-ძე) ცნობილი არ იყო. ამასთან ერთად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის პირველი ნაწილის “გ” ქვეპუნქტისა და 241-ე მუხლით, რომლის თანახმად, იმ შემთხვევაში, თუ მხარეს არ ეცნობა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა დაუშვებელია, ხოლო გამოტანილი დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებას საფუძვლად დაედო არა საკასაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები, არამედ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის პირველი ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გარემოებები, რომლის საწინააღმდეგოდ კასატორები არ უთითებენ.

ამრიგად, კასატორები ვერ უთითებენ ისეთი მტკიცებულებებზე, რომლებიც, საქართველოს საქმოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, გამორიცხავდა სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს.

ამასთან ერთად საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ მითითებული კანონი არ დარღვეულა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. დ-ძე-გ-შვილისა და დ. დ-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 მარტისა და 12 მარტის განჩინებები; საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.