საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

ას-443-685-08 21 ოქტომბერი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნუნუ კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლალი ლაზარაშვილი

სხდომის მდივანი – ე.ხაჩიძე

კასატორები: 1. ნ. ბ-შვილი

2. ლ. ო-ოვა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი _ მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა, სამკვიდრო მოწმობასა და ჩუქების ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. ო-ოვამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ს. ო-ოვის მიმართ სამკვიდრო მოწმობაში ცვლილებების შეტანის, მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: ქ.თბილისში, ...ის ქ.¹7-ში მდებარე სახლთმფლობელობის მესაკუთრე იყო ტ. ო-ოვი, რომელიც 1949 წლის 11 სექტემბერს გარდაიცვალა და დარჩა სამი შვილი _ ს., ა. და გ. ო-ოვები. ა. და გ. ო-ოვები გარდაიცვალნენ. მოსარჩელე არის გ. ო-ოვის შვილიშვილი და ს. ო-ოვის შვილი. 1980 წლიდან იგი დედასთან ერთად ფლობს ზემოაღნიშნული სახლთმფლობელობის 1/3 წილს, რაც მოიცავს სახლს დამოუკიდებელი შესასვლელითა და სახურავით. ს. ო-ოვმა შეცდომაში შეიყვანა ნოტარიუსი და 2004 წელს მიიღო სამკვიდრო მოწმობა მთელ სამკვიდრო ქონებაზე, სადავო სახლთმფლობელობა საჯარო რეესტრში აღრიცხა საკუთარ სახელზე და შემდგომ აჩუქა თავის შვილს _ ნ. ბ-შვილს. მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ სადავო სამკვიდრო გ. ო-ოვმა მიიღო ფაქტობრივი ფლობით. ასევე ფაქტობრივი ფლობით მიიღო გ. ო-ოვის სამკვიდრო მისმა შვილმა და მოსარჩელის მამა ს. ო-ოვმაც, რომელიც 1995 წლის 18 სექტემბერს გარდაიცვალა. ამდენად, ლ. ო-ოვას გააჩნია სადავო სახლთმფლობელობის 1/3-ის მიღების უფლება, რასაც იგი ფაქტობრივად დაუფლებულია.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: ტ. ო-ოვს ჰყავდა ხუთი შვილი, რომელთაც მიიღეს ბინები და სხვა ადგილას გადავიდნენ საცხოვრებლად. ტ.ო-ოვის დანატოვარი სახლი იყო ამორტიზებული, რის გამოც მოპასუხემ მის ადგილას ახალი სახლი ააშენა, დააკანონა გარდაცვლილ ტ. ო-ოვის სახელზე და იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენის საფუძველზე 2004 წლის 13 ნოემბერს მიიღო სამკვიდრო მოწმობა. ლ. ო-ოვას სადავო საცხოვრებელ სახლში არასოდეს არ უცხოვრია, არამედ იგი ცხოვრობდა დედასთან ...ის ქ.¹2-სა და ...ის ქ.¹32-ში, ამასთან, არც მოსარჩელეს და არც მის წინაპრებს სამკვიდრო არ მიუღიათ. ამდენად, წარმოდგენილი სარჩელი უსაფუძვლო და ხანდაზმულია.

სასამართლოს ასევე მიმართა ა. ო-ოვამ მოპასუხე ნ. ბ-შვილის, ლ. ო-ოვასა და ქ.თბილისის ნოტარიუს ნ.გ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა საქმეში დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის მქონე მესამე პირად ჩაბმა, სამკვიდროს მიღების ვადის აღდგენა, სადავო სახლთმფლობელობის 1/3-ის კანონისმიერ მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა, შესაბამისად, ს.ო-ოვის სახელზე გაცემულ სამკვიდრო მოწმობაში, ჩუქების ხელშეკრულებასა და საჯარო რეესტრის ჩანაწერში ცვლილების შეტანა შემდეგი მოტივებით: მოსარჩელე არის ტ. ო-ოვის შვილიშვილი და ა. ო-ოვის შვილი. ა. ო-ოვი დიდ სამამულო ომში უგზო-უკვლოდ დაიკარგა და სასამართლოს 2006 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გამოცხადდა გარდაცვლილად. ა.ო-ოვამ შეიტყო, რომ ს. ო-ოვმა სამკვიდრო მოწმობა მიიღო ტ.ო-ოვის დანაშთ მთელ ქონებაზე, რაც უკანონოა და ა. ო-ოვა ცნობილ უნდა იქნეს სადავო სახლთმფლობელობის 1/3 წილის მესაკუთრედ, ამდენად, მისი კუთვნილი წილის ნაწილში ს. ო-ოვმა უძრავი ნივთი ნ.ბ-ს არასწორად აჩუქა.

მოპასუხე ნ.ბ-მა სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, რადგანაც ს. და ა. ო-ოვებს შორის არსებობდა ზეპირი შეთანხმება, რომ ა.ო-ოვა, კომპენსაციის სანაცვლოდ, უარს ამბობდა სადავო უძრავი ნივთის კუთვნილ წილზე და მას საკუთრებაში უტოვებდა ს. ო-ოვს. აღნიშნული შეთანხმება წერილობით არ გაფორმებულა, მაგრამ მის ნამდვილობას ადასტურებს ის ფაქტი, რომ ლარისა და ა. ო-ოვები რეგისტრირებული არ არიან სადავო მისამართზე. ამასთან, ჩუქების ხელშეკრულება გაფორმდა 2005 წლის 28 იანვარს, სარჩელი კი აღიძრა 2007 წლის მარტში. ამდენად, ჩუქების გაუქმების კანონით გათვალისწინებული ერთწლიანი ვადა გასულია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 12 მარტის განჩინებით საქმეში დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის მქონე მესამე პირად ჩაება ა. ო-ოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 1 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ლ.ო-ოვას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ლ. ო-ოვა ცნობილ იქნა ტ. ო-ოვის სამკვიდრო ქონების _ ქ.თბილისში, ...ის ქ.¹7-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 1/3-ის მემკვიდრედ, ასევე შევიდა ცვლილება სამკვიდრო მოწმობაში. მესამე პირის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ა. ო-ოვა ცნობილ იქნა ტ. ო-ოვის ზემოხსენებული სამკვიდრო ქონების 1/3-ის მემკვიდრედ და შესაბამისი ცვლილება შევიდა სამკვიდრო მოწმობაში.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში ნ. ბ-შვილმა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. ბ-შვილის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ლ. ო-ოვას სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში გაუქმდა და ახალი გადაწყვეტილებით ლ.ო-ოვას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მამკვიდრებელი ტ. ო-ოვი გარდაიცვალა 1949 წლის 11 სექტემბერს ქ.თბილისში, ...ის ქ.¹7-ში. Lლ. ო-ოვას პაპა გ. ო-ოვი გარდაიცვალა 1995 წლის 14 ოქტომბერს. 1946 წლიდან იგი მუდმივად ცხოვრობდა სადავო სახლში. მოსარჩელის მამა _ ს. ო-ოვი გარდაიცვალა მამის _ გ. ო-ოვის გარდაცვალებამდე ერთი თვით ადრე, 1995 წლის 14 სექტემბერს. ლ. ო-ოვა დაიბადა 1980 წელს. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ ს. ო-ოვი და ასევე ლ. ო-ოვა ბავშვობის პერიოდში მუდმივად ცხოვრობდნენ სადავო ბინაში და არასრულწლოვან ლ. ო-ოვას სამკვიდრო კანონიერი წარმომადგენლის მეშვეობით მიღებული აქვს. სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის ჩვენებაზე დაყრდნობით დაადგინა, რომ მოსარჩელის ბაბუამ 1983 წელს მიიღო ბინა ...ის ქ.¹16-ში მდებარე კორპუსში, თუმცა საცხოვრებლად იქ არ გადასულა. ბაბუასთან ერთად ცხოვრობდა ლ. ო-ოვას ძმა, ხოლო თავად მოსარჩელესა და მამამისს გ. ო-ოვთან ერთად არ უცხოვრიათ. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ს. ო-ოვი გარდაიცვალა რა მამის გარდაცვალებამდე ერთი თვით ადრე, გ. ო-ოვის სამკვიდროს, სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის პირველი ნაწილის (სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 544-ე მუხლის მესამე ნაწილის) საფუძველზე, უნდა დაუფლებოდა გარდაცვლილის შვილიშვილი. სასამართლოს მითითებით, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ არასრულწლოვანი მემკვიდრის _ ლ. ო-ოვას კანონიერმა წარმომადგენელმა სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებულ ვადაში განცხადება შეიტანა სანოტარო ორგანოში, ასევე არ დასტურდება მემკვიდრის მიერ გ. ო-ოვის სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტიც. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ლ.ო-ოვას მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობს. პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება მესამე პირის _ ა. ო-ოვას სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, კერძოდ, ა. ო-ოვას მამა _ ა. ო-ოვი გარდაიცვალა 1942 წლის 31 მარტს, რაც ნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის პირველი ნაწილის (საქართველოს სსრ სამოქალაქო კოდექსის 544 მუხლის მესამე ნაწილის) შესაბამისად, მამკვიდრებელ ტ. ო-ოვის მემკვიდრედ მამის _ ა. ო-ოვის წილზე ცნობილი უნდა ყოფილიყო ა. ო-ოვა. სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის მოსაზრება, რომ სადავო სახლთმფლობელობა 1994 წლამდე სამართლებრივ რეგისტრაციას, შესაბამისად, მემკვიდრეობით გადაცემას არ ექვემდებარებოდა და მისი რეგისტრაცია მოხდა 2004 წელს. სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 157-ე მუხლის მიხედვით, გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ ტ. ო-ოვის გარდაცვალების შემდეგ სადავო სახლში მცხოვრები ა. ო-ოვა ახორციელებდა მფლობელობას იმავე სახით, როგორც ფლობდა მას მამკვიდრებელი და მას სრული უფლება ჰქონდა, მოეხდინა უკანონო სახლთმფლობელობის სამართლებრივი რეგისტრაცია, ისევე როგორც მოპასუხის მამა ს. ო-ოვმა დაარეგისტრირა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ სამოქალაქო კოდექსის 156-ე მუხლის საფუძველზე ა. ო-ოვას სადავო სახლის მფლობელობა შეუწყდა, რადგან ა.ო-ოვას მიერ ფაქტობრივი მფლობელობით მოპოვებული კანონისმიერი უფლების სამუდამოდ დათმობის ფაქტი მხარემ სათანადოდ ვერ დაადასტურა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება თავისი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში ლ. ო-ოვამ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაუდო საფუძვლად გადაწყვეტილების გაუქმებას ლ. ო-ოვას განმარტება, რომ იგი პაპის მიერ მიღებულ ერთოთახიან ბინაში საცხოვრებლად არ გადასულა და დარჩა მამასთან ერთად ...ის ქუჩა ¹7-ში. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ლ. ო-ოვას მამა მის ბაბუაზე ადრე გარდაიცვალა, არასრულწლოვანი ლარისა და მისი ძმა _ გ. ო-ოვები ცხოვრობდნენ დედასთან ერთად ...ის ქ.¹7-ში, ხოლო პაპის ერთოთახიანი ბინა გაქირავებული ჰქონდათ. საფუძველს მოკლებულია სასამართლოს მოსაზრება, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე და 544-ე მუხლების შესაბამისად, კასატორი სამკვიდრო ქონებას ვერ დაეუფლა, რადგან სინამდვილეში იგი სამკვიდრო ქონებას ფაქტობრივად ფლობდა 2005 წლამდე სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ კასატორისათვის ცნობილი გახდა სასამართლოს მიერ 1955 წელს გამოტანილი გადაწყვეტილების შესახებ, რომლის მიხედვით ირკვევა, რომ წილი, რომელზეც ლ. ო-ოვა დავობს, არის მისი ბაბუის აშენებული და არ შესულა სამკვიდრო მასაში. მხარის განმარტებით, მან ვერ შეძლო ამ მტკიცებულების ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებისათვის წარდგენა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ა.ო-ოვას სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ბ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგ გარემოებათა გამო: სასამართლომ არასწორად განმარტა ნ. ბ-ის მოსაზრება, როდესაც მიუთითა, რომ არ იზიარებს აპელანტის არგუმენტს ტ.ო-ოვის სამკვიდროს 2004 წელს (სადავო სახლთმფლობელობის დაკანონების მომენტში) გახსნის შესახებ. ფაქტობრივად მხარე გულისხმობდა, რომ უკანონო ნივთის სამართლებრივი რეგისტრაციის შემდეგ იგი მემკვიდრეობით უნდა გადასცემოდა მხოლოდ იმ პირს, რომელიც სამართლებრივი რეგისტრაციის დროისათვის განაგრძობდა მის ფლობას. კასატორი სადავოდ არ ხდიდა იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ ა. ო-ოვი გარდაიცვალა რა მამის სიცოცხლეშივე, ტ. ო-ოვის გარდაცვალების შემდეგ მისი მემკვიდრე უნდა გამხდარიყო ა. ო-ოვა, თუმცა ა.ო-ოვამ ბაბუის სამკვიდრო მიიღო დაუკანონებელი სახლთმფლობელობის სახით, როგორც იგი მამკვიდრებელს ეკუთვნოდა, შემდეგ კი გათხოვდა და საცხოვრებლად მეუღლის სახლში გადასვლით დაკარგა სადავო უძრავ ნივთზე მფლობელობა. ვერ იქნება გაზიარებული სააპელაციო სასამართლოს მითითება, რომ ა. ო-ოვას მიერ ფაქტობრივი მფლობელობით მოპოვებული კანონისმიერი უფლების სამუდამოდ დათმობის ფაქტი უტყუარად არ დადასტურებულა, რადგან საქმის მასალებში არა ერთი მტკიცებულებაა წარმოდგენილი, რომელთა ერთობლიობით ირკვევა, რომ ა.ო-ოვამ ნებაყოფლობით მიატოვა სადავო ნივთზე მფლობელობა და იგი მას შემდეგ გაახსენდა, როდესაც სახლთმფლობელობის ღირებულება გაიზარდა. აღნიშნული კი მხარის პირვანდელ გადაწყვეტილებაზე გავლენას ვერ იქონიებს. ამდენად, სასამართლოს, სამოქალაქო კოდექსის 157-ე მუხლის ნაცვლად, უნდა ეხელმძღვანელა 156-ე მუხლით, რომელიც პალატამ არასწორად განმარტა. მოწმეების _ ე.პ-ის, მ.გ-ძისა და ე.ტ-ის ჩვენებებით დასტურდება, რომ ისინი არიან ნ.ბ-ის კარის მეზობლები და კარგად იცნობენ მის ოჯახს, შესაბამისად, მათთვის ცნობილია, რომ ა. ო-ოვა 1994-96 წლებში გათხოვდა, მიატოვა სადავო სახლი და მას შემდეგ ...ის ქ.¹7-ში იგი არ უნახავთ. ა. ო-ოვა არ უარყოფს, რომ ნ. ბ-შვილისაგან მიიღო 300 აშშ დოლარი, თუმცა არ აღიარებს, რომ აღნიშნული თანხა მას სადავო სახლში თავისი წილის საკომპენსაციოდ გადაეცა და მიუთითებს, რომ 300 აშშ დოლარი წარმოადგენს თავისი წილის დროებით დათმობის ღირებულებას, თუმცა არ არსებობს რაიმე წერილობითი შეთანხმება, თუ რა პერიოდს მოიცავდა გადახდილი თანხის სანაცვლოდ მფლობელობის დათმობა. ა.ო-ოვას კუთვნილი წილი მთლიანად გადავიდა ს. ო-ოვის მფლობელობაში და არც ერთი ნივთი თუ გარემოება არ მიუთითებს მომავალში მაინც დათმობილი მფლობელობის დაბრუნებაზე. საქმეში წარმოდგენილია ა. ო-ოვას პირადობის მოწმობა და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს საინფორმაციო-სამისამართო ბიუროს მიერ 2007 წლის 1 მარტს გაცემული ცნობა, რომლებშიც ა. ო-ოვას საცხოვრებელ ადგილად მითითებულია ქ.თბილისი, ...ის ქ.¹24, მე-3 კორპუსი, ბინა ¹8. აღნიშნული ცნობა გაყალბებულია თავად ა. ო-ოვას მიერ, კერძოდ, გადაკეთებულია რეგისტრაციის თარიღი 1996 წლის ნაცვლად 2006 წლად. აღნიშნული მტკიცებულების სიყალბის საკითხზე, კასატორის მითითების მიუხედავად, არ უმსჯელია არც ერთი ინსტანციის სასამართლოს. ყოველივე ზემოხსენებულით მტკიცდება, რომ ა. ო-ოვა რეგისტრირებულია და ცხოვრობს სხვა მისამართზე, რაც მიუთითებს, რომ მან ქ.თბილისში, ...ის ქ.¹7-ში არსებული სახლთმფლობელობა ნებაყოფლობით და სამუდამოდ მიატოვა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი: მამკვიდრებელი ტ. ო-ოვი გარდაიცვალა 1949 წლის 11 სექტემბერს. ლ. ო-ოვას პაპა გ. ო-ოვი(ტ. ო-ის შვილი) გარდაიცვალა 1995 წლის 14 ოქტომბერს. 1946 წლიდან იგი მუდმივად ცხოვრობდა სადავო სახლში. მოსარჩელე ლ. ო-ოვას მამა _ ს. ო-ოვი გარდაიცვალა მამის _ გ. ო-ოვის გარდაცვალებამდე ერთი თვით ადრე, 1995 წლის 14 სექტემბერს. ლ. ო-ოვა დაიბადა 1980 წელს. სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელის ბაბუამ 1983 წელს მიიღო ბინა ...ის ქ.¹16-ში მდებარე კორპუსში, თუმცა საცხოვრებლად იქ არ გადასულა. ბაბუასთან ერთად ცხოვრობდა ლ. ო-ოვას ძმა, ხოლო თავად მოსარჩელესა და მამამისს გ. ო-ოვთან ერთად არ უცხოვრიათ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. ო-ოვას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო ნ. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარს უარი ეთქვას დაკმაყოფილებაზე შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას ა. ო-ოვის სარჩელთან დაკავშირებით, კერძოდ, კასატორ ნ.ბ-ს ა. ო-ოვის სარჩელთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე პრეტენზია არ განუცხადებია, ხოლო სასამართლომ დადგენილად ცნო ის გარემოება, რომ ა. ო-ოვის მამა ა. ო-ოვი გარდაიცვალა 1942 წლის 31 მარტს, ხოლო მამკვიდრებელი ტ. ო-ოვი _ 1949 წელს. სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ გარემოებებს და სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის პირველ ნაწილზე დაყრდნობით ა. ო-ოვი მართებულად მიიჩნია ტ.ო-ოვის მემკვიდრედ მამის _ ა. ო-ოვის წილზე.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას ა. ო-ოვის მიერ ფაქტობრივი მფლობელობით მოპოვებული კანონისმიერი უფლების სამუდამოდ დათმობის ფაქტზე. მოცემულ შემთხვევაში კასატორი სადავოდ არ ხდის იმ გარემოებას, რომ ა.ო-ოვმა ტ.ო-ოვის გარდაცვალების შემდგომ დარჩენილ მფლობელობაზე მიიღო მემკვიდრეობა იმ სახით, რა სახითაც იგი არსებობდა. ამდენად, ა.ო-ოვის მიერ მემკვიდრეობის მიღება სადავოს არ წარმოადგენს. რაც შეეხება მფლობელობის სამუდამოდ დათმობის ფაქტთან დაკავშირებით კასატორის მოსაზრებას, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს არა მფლობელობის შეწყვეტის საკითხი, არამედ მემკვიდრეობის მიღების საკითხი. ა. ო-ოვი თავისი სარჩელით ითხოვს მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობას, სამკვიდრო მოწმობასა და ჩუქების ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანას. მოთხოვნის საფუძვლად იგი უთითებს მისი, როგორც მემკვიდრის კანონისმიერ უფლებას, რასაც სადავოდ არ ხდის კასატორიც.

ამასთან, ა. ო-ოვას მიერ სადავო ნივთის მფლობელობის თუნდაც რამდენიმე ხნით მიტოვება არ ნიშნავს მასზე მფლობელობის შეწყვეტას, რადგან სადავო სამკვიდრო ქონება არ მიეკუთვნება მოძრავ ნივთთა კატეგორიას, იგი მიწასთან მყარად დაკავშირებულ უძრავ ქონებას წარმოადგენს და მასზე უფლების დაკარგვა მიტოვებით არ ხდება. უფლების მიტოვებით საკუთრების უფლება, აქედან გამომდინარე მფლობელობაც, შეიძლება დაიკარგოს მოძრავ ნივთზე, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვება კი განსაზღვრულია სამოქალაქო კოდექსის 184-ე მუხლით. ა.ო-ოვას ამ წესის დაცვით არ მიუტოვებია სადავო ნივთი და, ცხადია, იგი მის მფლობელობაში იყო. ფაქტობრივი ბატონობის განხორციელებისას ნივთის დროებით მიტოვება არ იწვევს მფლობელობის შეწყვეტას, ვინაიდან ამგვარი მიტოვება ჩვეულებრივი ცხოვრებისეული გარემოებებით შეიძლება იყოს გამოწვეული. სამოქალაქო კოდექსის 156-ე მუხლის თანახმად, მფლობელობა ითვლება შეწყვეტილად, თუ მფლობელი სამუდამოდ თმობს ნივთს ან სხვა გზით კარგავს ნივთზე ფაქტობრივ ბატონობას. აღნიშნული ნორმის ანალიზით ცხადად იკვეთება მფლობელობის შეწყვეტისათვის აუცილებელ პირობათა ერთობლივი არსებობა _ მფლობელის სუბიექტური ნების (სურვილი, აღარ განახორციელოს ნივთის ფლობა) თანხვედრა ობიექტურ მდგომარეობასთან(პრაქტიკულად შეწყვიტოს ნივთის ფლობა). დასკვნა გამომდინარეობს მფლობელობის ცნებიდან, რომ მფლობელობა წარმოიშობა ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობის ნებითი მოპოვებით (სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლის პირველი ნაწილი). ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობა კი, უპირველესად, გულისხმობს მასზე იურიდიულ ბატონობას და არა მის ფიზიკურ ფლობას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა ამ ნაწილში კანონიერია და მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ლ.ო-ოვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში უნდა გაუქმდეს შემდეგი დასაბუთებით:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” პუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას, თუ საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ლ. ო-ოვას მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობს, ვინაიდან მოსარჩელის ბაბუამ 1983 წელს მიიღო ბინა ...ის ქ.¹16-ში მდებარე კორპუსში, თუმცა საცხოვრებლად იქ არ გადასულა. ბაბუასთან ერთად ცხოვრობდა ლ. ო-ოვას ძმა, თავად მოსარჩელესა და მამამისს გ. ო-ოვთან ერთად არ უცხოვრიათ, ხოლო არასრულწლოვანი მემკვიდრის _ ლ. ო-ოვას მიერ არც მემკვიდრეობაზე განცხადების შეტანის გზით და არც სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტი არ დასტურდება. სასამართლოს მითითებული დასკვნა ეფუძნება თვით მოსარჩელე ლ. ო-ოვას ჩვენებას.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში ლ.ო-ოვას საკასაციო საჩივრით დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიაა წარმოდგენილი. სასამართლო არ აკონკრეტებს თუ როდის და სად არის მიცემული ლ. ო-ოვას ზემოხსენებული ჩვენება. საქმეში არსებული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 18 ოქტომბრის სხდომის ოქმით(ს.ფ. 177) სასამართლო სხდომაზე ლ.ო-ოვას მიერ მიცემული განმარტება კი სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივ გარემოებებს არ შეესაბამება(ს.ფ. 180), კერძოდ, მოსარჩელე ლ.ო-ოვა პასუხობს რა მოპასუხის წარმომადგენელთა შეკითხვებს, აღნიშნავს, რომ მის დედას აქვს კორპუსში ბინა; ბაბუას ბინა დარჩა ძმას; გადასახადებს იხდიდნენ ბაბუის სახელზე, რისი დამადასტურებელი ქვითარიც არ აქვთ და ა.შ.

სააპელაციო სასამართლომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებისას საერთოდ არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები (მოწმეთა ჩვენებები, სადავო მისამართზე მოსარჩელის რეგისტრაციის მტკიცებულება), რომლებზედაც მოსარჩელე თავის მოთხოვნას ამყარებდა. აღნიშნულით დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მესამე ნაწილის მოთხოვნა, რომლის ძალითაც სასამართლო გადაწყვეტილებაში უნდა მიეთითოს მტკიცებულებანი, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები და მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ მოსარჩელის ბაბუამ გ. ო-ოვმა 1983 წელს მიიღო ბინა ...ის ქ.¹16-ში მდებარე კორპუსში, თუმცა საცხოვრებლად იქ არ გადასულა. სასამართლოს არ გამოუკვლევია, მოსარჩელე ლ. ო-ოვას მოთხოვნის კანონიერება აღნიშნული ბინის ან გ. ო-ოვის სხვა რაიმე სამკვიდრო ქონების ნაწილის მიღებით.

საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ კანონის მოთხოვნათა დაცვით უნდა გამოიკვლიოს ზემოაღნიშნული გარემოებები და სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცეს მას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ლ. ო-ოვას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

ნ. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება ლ.ო-ოვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმდეს და საქმე ამ ნაწილში ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელი.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.