¹ას-474-822-07 26 დეკემბერი, 2007წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

როზა ნადირიანი (მომხსენებელი), თეიმურაზ თოდრია

საკასაციო საჩივრის ავტორი – რ. ღ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ლ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 20 აპრილის განჩინება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2006 წლის 12 დეკემბერს ნ. ლ-მ სარჩელით მიმართა ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე რ. ღ-ის მიმართ 600 აშშAდოლარის დაკისრების თაობაზე შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელის განმარტებით, 2005 წლის თებერვალში გადაწყვიტა შეეძინა არასაცხოვრებელი ფართი ქალთა სალონის მოსაწყობად. თავის ახლობელ გ. მ-სგან, რომელიც იმჟამად მუშაობდა ზესტაფონის მერიაში, შეიტყო, რომ რ. ღ-ე 5000 აშშ დოლარად ყიდდა ქ. ზესტაფონში, ... ქ. ¹11-ში მდებარე 61კვ.მ ფართს, მერიის შენობის პირველ სართულზე, მაგრამ, ვინაიდან უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში რ. ღ-ის სახელზე არ ირიცხებოდა, იგი ვერ ახერხებდა აღნიშნული ფართის გაყიდვას, ხოლო პრივატიზაციისათვის ესაჭიროებოდა 600 აშშ დოლარი. რ. ღ-მ მას შესთავაზა პრივატიზაციისათვის საჭირო თანხით დახმარებოდა, ხოლო შემდგომ გაეფორმებინათ ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, რაზედაც იგი დაეთანხმა და გ. მ-სა და ა. ბ-ის მეშვეობით ჯერ 500 აშშ დოლარი, ხოლო შემდგომ 100 აშშ დოლარი გაუგზავნა. რ. ღ-მ აღნიშნული ფართი აღრიცხა თავის სახელზე, რის შემდეგაც მხარეთა შორის უნდა გაფორმებულიყო ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, თუმცა ხელშეკრულება ვერ გაფორმდა, ვინაიდან აღმოჩნდა, რომ არასაცხოვრებელი ფართი მდებარეობდა ... ქუჩის უკანა მხარეს, რაც მოსარჩელისათვის ხელსაყრელი არ იყო. ნ. ლ-მ რ. ღ-ს მოსთხოვა თანხის უკან დაბრუნება, რომელმაც უპასუხა, რომ ამჟამად არ ჰქონდა და ფართის გაყიდვის შემთხვევაში აუცილებლად დაუბრუნებდა, ამასთან, თავად სთხოვა დახმარება მყიდველის მოძებნაში. აღნიშნული ფართი რ.ღ-მ გაყიდა, რაზედაც 2006 წლის დეკემბერში რ. ღ-სა და რ. ქ-ს შორის გაფორმდა ფართის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, თუმცა ნ. ლ-ს კუთვნილ 600 აშშ დოლარის დაბრუნებაზე უარი განუცხადა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, ნ. ლ-მ სარჩელით მოითხოვა რ. ღ-სათვის მის სასარგებლოდ 600 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელესთან არასაცხოვრებელ ფართთან დაკავშირებით არც ზეპირი და არც წერილობითი გარიგება დაუდია და არც სათანადო მოპასუხეს წარმოადგენს.

ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. ლ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რ. ღ-ს მის სასარგებლოდ დაეკისრა 600 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. ღ-მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 20 აპრილის განჩინებით რ. ღ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა განმარტებების, მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე დადგენილად ცნო, რომ ნ. ლ-სა და რ. ღ-ს შორის ზეპირი ფორმით მოხდა შეთანხმება უძრავი ქონების ნასყიდობის გარიგების თაობაზე, რის გამოც ნ. ლ-მ, ბეს სახით, წინასწარ გადასცა აპელანტს უძრავი ქონების პრივატიზაციის განსახორციელებლად 600 აშშ დოლარი.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება იმის თაობაზე, რომ მან ქონების საპრივატიზაციო თანხა გადაიხადა 2005 წლის თებერვალში და ნ. ლ-საგან ფულის გადაცემა არ დასჭირდებოდა, ვინაიდან მოწმეთა ჩვენებებით დადასტურდა, რომ მხარეთა შორის შეთანხმება ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების თაობაზე სწორედ იმ დროს მოხდა, რა პერიოდშიც ნ. ლ-მ რ. ღ-ს თანხა გადაუხადა, აღნიშნული კი დაემთხვა აპელანტის მიერ პრივატიზაციის გზით ქონების შეძენის დროს.

პალატამ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება იმასთან დაკავშირებით, რომ, როგორც ზეპირი ფორმით დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, ისე “ბეს” შესახებ შეთანხმება ბათილი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა შორის არსებული სამართალურთიერთობა უსაფუძვლო გამდიდრებად მიიჩნია, რის გამოც სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლოდ ჩათვალა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 20 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. ღ-მ მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო, შემდეგი საფუძვლით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ განჩინების გამოტანისას არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, არასწორი სამართლებრივი კვალიფიკაცია მისცა მათ, კერძოდ, მიუხედავად იმისა, რომ იგი ნ. ლ-ს საერთოდ არ იცნობდა და სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე ნახა პირველად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მას და ნ. ლ-ს შორის გაფორმდა უძრავ ქონებაზე ყიდვა-გაყიდვის ზეპირი გარიგება, რისთვისაც მას მოსარჩელემ გადასცა 600 აშშ დოლარი. გარდა ამისა, კასატორის განმარტებით, ნ. ლ-მ თავად აღიარა, რომ ფართი არ უნახავს და ფულიც ბ-სა და მ-ს მისცა. სასამართლომ მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე დააკმაყოფილა სარჩელი ისე, რომ საქმეში არანაირი საბუთი მტკიცებულების სახით არ არსებობდა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაშვებ და დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება და ამის შედეგად სამართლებრივ-მატერიალური ნორმის არასწორად გამოყენება ან განმარტება.

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილად არის ცნობილი, რომ ნ. ლ-მ რ. ღ-ს გადასცა 600 აშშ დოლარი ფართის პრივატიზაციის განსახორციელებლად იმ მიზნით, რომ ფართის პრივატიზაციის შემდეგ მხარეთა შორის დაიდებოდა ნასყიდობის ხელშეკრულება. დადგენილია, რომ რ.ღ-მ განახორციელა ფართის პრივატიზაცია, მაგრამ მხარეთა შორის არ დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება. სადავო ფართი რ.ღ-მ მიჰყიდა რ.ქ-ს, რაზეც 2006 წლის დეკემბერში მათ შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება. ასევე დადგენილია, რომ რ.ღ-მ ნ.ლ-ს არ დაუბრუნა ამ უკანასკნელის მიერ გადაცემული 600 აშშ დოლარი.

აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები საკასაციო სასამართლოსათვის სავალდებულოა, ვინაიდან კასატორის მიერ არ არის წამოყენებული დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. კასატორი ვერ მიუთითებს იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ. კასატორი ასევე არ მიუთითებს სხვა რაიმე ისეთ მტკიცებულებაზე, რომლებიც სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა შესწავლილი და გამოკვლეული და რომელიც გამორიცხავდა დადგენილ გარემოებებს. კასატორი არ ეთანხმება დადგენილი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას, კერძოდ, მიაჩნია, რომ სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლი, მაგრამ ვერ მიუთითებს, თუ რომელი კანონი უნდა გამოეყენებინა სასამართლოს.

სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ – კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში. მითითებული ნორმის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნა საფუძვლიანია და რ. ღ-ე ვალდებულია, მიღებული თანხა დააბრუნოს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გამოიყენა სკ-ის 976-ე მუხლი.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მტკიცებას იმის შესახებ, რომ სასამართლოს მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე არ უნდა დაეკმაყოფილებინა სარჩელი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.

აღნიშნული ნორმა ამომწურავად განსაზღვრავს მტკიცებულებათა წრეს. საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების დასადასტურებლად შეიძლება გამოყენებულ იქნეს აქ მითითებული მტკიცების ნებისმიერი საშუალება, გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული გამონაკლისი შემთხვევებისა.

სამოქალაქო კოდექსის 624-ე მუხლის თანახმად, სესხის ხელშეკრულების ნამდვილობა არ შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებით, რაც არ ნიშნავს იმას, რომ მოწმეთა ჩვენებებს არავითარი მნიშვნელობა არა აქვს. მოწმეთა ჩვენებები მხედველობაში მიიღება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე სხვა მტკიცებულებების ერთობლივი შეფასებით. ამასთან, მოცემული დავის საგანს არ წარმოადგენს სესხის ხელშეკრულების ნამდვილობის დადგენა, შესაბამისად, აღნიშნულ ნორმას სასამართლო ვერ გამოიყენებდა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, შეაფასა მტკიცებულებები (მხარეთა ახსნა-განმარტებები, მოწმეთა ჩვენებები, სადავო ფართის პრივატიზაციის ხელშეკრულება, ნასყიდობის ხელშეკრულება) თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც ემყარებოდა სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მიიღო დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა, შესაბამისად, არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

რ. ღ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს ამ საქმეზე ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 20 აპრილის განჩინება;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.