ას-507-891-06 5 მარტი, 2007 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების
საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)
მარიამ ცისკაძე (მომხსენებელი), ნუნუ კვანტალიანი
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – რ. ქ-ი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – სს “ .. .. ..” (მოპასუხე)
დავის საგანი _ სამუშაოზე აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება
გასაჩივრებული სასამართლოს გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილება
კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
რ. ქ-მა 2005 წლის თებერვალში სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე სს “ .. .. ..” მიმართ და მოითხოვა მოპასუხე ორგანიზაციის 2005 წლის 15 თებერვლის ¹კ-36 §15 ბრძანების გაუქმება, სამუშაოზე აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება. მან სასარჩელო მოთხოვნა იმით დაასაბუთა, რომ სასამართლოს 2004 წლის 10 მარტის გადაწყვეტილებით აღდგენილ იქნა სამსახურში სს “ .. .. ..” აღმოსავლეთ რეგიონის “მ...ის” ბიზნეს ცენტრის ...ად, ხოლო 2004 წლის 24 აპრილის ბრძანებით ¹კ-102 სამსახურში აღდგენასთან ერთად აუნაზღაურდა მთელი დროის განაცდური. მიუხედავად ამისა, ფაქტიურად ვერ შეუდგა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებას, რადგან არ აძლევდნენ ამის უფლებას. ამის თაობაზე მიმართა სს “.. .. ..” დირექტორს, მაგრამ ამის თაობაზე პასუხი არ მიუღია. მოპასუხე ორგანიზაციის ხელმძღვანელმა 2005 წლის 15 თებერვალს მიიღო ბრძანება ¹კ-36 §15, რომლის საფუძველზეც იგი განთავისუფლდა “მ...ის” ბიზნეს-ცენტრის ... თანამდებობიდან შრომის კანონთა კოდექსის 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე. მოსარჩელის მითითებით, სს “ .. .. ..” არავითარი რეორგანიზაცია ან ლიკვიდაცია არ მომხდარა, იგი არის მარტოხელა, უბინაო, არის აფხაზეთის ომის მონაწილე, 1972 წლიდან მუშაობდა მოპასუხე ორგანიზაციაში კეთილსინდისიერად და სამუშაოდან გათავისუფლება მიაჩნია უკანონოდ.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 30 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ლ. ქ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; სს “ .. .. ..” გენერალური დირექტორის დ.მ-ის 2005 წლის 11 თებერვლის ¹კ-36 ბრძანების §15-ი გაყიდვების დეპარტამენტის “მ....ის” ბიზნეს ცენტრის ...ის ლ. ქ-ის დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ აღიარებულ იქნა არაკანონიერად და გაუქმდა. მოსარჩელე ლ. ქ-ი აღდგენილ იქნა წინანდელ სამუშაოზე _ სს “ .. .. ..” გაყიდვების დეპარტამენტის “მ...ის” ბიზნეს ცენტრის ...ად. მასვე 2005 წლის 11 თებერვლიდან აუნაზღაურდა იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასი.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს “ .. .. ..” წარმომადგენელმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილებით სს “ .. .. ..” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 30 აგვისტოს გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ლ. ქ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სს “ .. .. ..” გენერალური დირექტორის 2003 წლის 30 ოქტომბრის ¹კ-823 ბრძანების თანახმად 2003 წლის 1 ნოემბრიდან დაიწყო სს “ .. .. ..” რეორგანიზაცია და მუშაკთა რიცხოვნობისა და შტატების შემცირება. ამ ბრძანების მე-6 პუნქტის შესაბამისად, სს “ .. .. ..” რეორგანიზაცია და მუშაკთა Aრიცხოვნობისა და შტატების შემცირება უნდა განხორციელებულიყო 2004 წლის 1 აპრილამდე. სს “ .. .. ..” გენერალური დირექტორის 2004 წლის 31 მარტის ბრძანებით რეორგანიზაციის ვადა გაგრძელდა 2004 წლის 1 ივლისამდე. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ სს “ .. .. ..” გენერალური დირექტორის 2005 წლის 11 თებერვლის ¹კ-36 ბრძანებით გაყიდვების დეპარტამენტის “მ...ის” ბიზნეს ცენტრის ... ლ. ქ-ი 2005 წლის 11 თებერვლიდან გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან შრომის კანონთა კოდექსის 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლომ შრომის კანონთა კოდექსის 422-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მითითებით დადგენილად ჩათვალა, რომ ლ. ქ-ი გაფრთხილებული იქნა რეორგანიზაციის მოტივით მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ კანონით დადგენილ ვადაში, კერძოდ, 2004 წლის 6 მარტს; სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხე ორგანიზაციაში 2004 წლის 1 ივლისიდან აღარ უმუშავია და არც ხელფასი არ მიუღია, რაც მას სადავოდ არ გაუხდია 2005 წლის 11 თებერვლამდე – მისი გათავისუფლების შესახებ ბრძანების მიღებამდე. ამიტომ სასამართლომ ჩათვალა, რომ მისთვის ცნობილი იყო 2004 წლის 1 ივლისს მოპასუხე ორგანიზაციაში რეორგანიზაციის დამთავრების შესახებ. სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხემ ვერ დაადასტურა მოსარჩელის მიერ დაკავებული თანამდებობის გაუქმების ფაქტი, რადგან ჩათვალა, რომ საქმეში წარმოდგენილია სს “ .. .. ..” გენერალური დირექტორის მიერ დამტკიცებული საშტატო განრიგი რეორგანიზაციის შემდგომი პერიოდისათვის, სადაც ის თანამდებობა, რაზეც ლ. ქ-ი მუშაობდა გაუქმებულია.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა რ. ქ-მა, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება. კასატორმა მიიჩნია, რომ იგი არ ყოფილა გაფრთხილებული მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ, მისი აზრით, საქმეში წარმოდგენილი 2004 წლის 6 მაისის შეტყობინება ყალბია, ამ შეტყობინების შესახებ მისთვის ცნობილი გახდა სასამართლო პროცესზე - 2005 წლის 16 მარტს. მისთვის გაუგებარია, რატომ მომზადდა გათავისუფლების ბრძანება ე.წ. გაფრთხილებიდან მეცხრე თვეს, სასამართლომ ამ შემთხვევაში არ გამოარკვია, ვალდებული იყო თუ არა სს “ .. .. ..” ადმინისტრაცია მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ კვლავ გაეფრთხილებინა, ასევე არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ იგი სამუშაოდან გათავისუფლდა 2005 წლის 11 თებერვალს, ანუ რეორგანიზაციის დამთავრებიდან მერვე თვეს. მისი მოსაზრებით, მოქმედი წესების დარღვევით შედგენილი გაფრთხილების შეტყობინება და პროფკავშირის კომიტეტის თანხმობის ოქმი ყალბია და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად მტკიცებულებებიდან უნდა ამოირიცხოს. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაცო სასამართლო არასწორად მიუთითებს, რომ მას 2004 წლის 1 ივლისიდან სს “ .. .. ..” აღარ უმუშავია, არ აუღია ხელფასი და ეს ფაქტი 2005 წლის 11 თებერვლამდე სადავოდ არ გაუხდია, რადგან იგი სს “ .. .. ..” ... თანამდებობაზე აღადგინეს 2004 წლის 20 აპრილს და ამ პერიოდიდან უნდა მიეცათ შესაბამისი სამუშაო და ხელფასი, რაც არ შეასრულეს. შესაბამისად მოპასუხე ორგანიზაციამ სამუშაო და ხელფასი შეუწყვიტა არა 2004 წლის 1 ივლისს, არამედ 30 აპრილს. მოპასუხე ორგანიზაციამ მისი ადვოკატის შუამდგომლობა გადაწყვეტილების აღსრულების თაობაზე არ დააკმაყოფილა. მან თავისი დარღვეული უფლებების აღსადგენად მიმართა საქართველოს გაერთიანებული პროფესიული კავშირების გაერთიანების თავმჯდომარეს, ასევე საქართველოს გენერალურ პროკურატურას. კასატორის მითითებით, სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი სს “ .. .. ..” სტრუქტურა სათანადო მტკიცებულებად; რადგან იგი უთარიღოა და არ წარმოადგენს საშტატო განრიგს. მოპასუხე ორგანიზაციის მიერ არასწორად იქნა გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი, ამასთან, ხარვეზი შეავსო სასამართლოს მიერ დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 63-ე და 374-ე მუხლების თანახმად მოპასუხე ორგანიზაციის სააპელაციო საჩივარი განუხილველად უნდა დატოვებულიყო. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ იგი სს „ .. .. ..“ ადმინისტრაციის დავალებით მივლინებული იყო საქართველოს შეიარაღებული ძალების რიგებში და მონაწილეობა მიიღო საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის დაცვისათვის წარმოებულ საბრძოლო მოქმედებებში, სადაც დაინვალიდდა. “შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სოციალური დაცვის შესახებ” საქართველოს კანონის 21-ე მუხლი კი კრძალავს ადმინისტრაციის ინიციატივით ასეთ მუშაკთა სამსახურიდან გათავისუფლებას. ამასთან, მას შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლისა და “ომისა და სამხედრო ძალების ვეტერანების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის თანახმად სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლება ჰქონდა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით რ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად; მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 20 დღის ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად;
კასატორის მოწინააღმდეგე მხარეს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხზე თავისი მოსაზრება არ წარმოუდგენია.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატა საქმის მასალების განხილვის, ლ. ქ-ის საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს; მოცემულ საქმეზე უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას შემდეგი გარემოებების გამო:
როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სს „ .. .. ..“ გენერალური დირექტორის 2005 წლის 11 თებერვლის ბრძანება ¹კ-36-ის §15-ით ლ. ქ-ი გათავისუფლებულ იქნა ამავე ორგანიზაციის გაყიდვების დეპარტამენტის „მ...ის“ ბიზნეს ცენტრის ... თანამდებობიდან საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 34-ე მუხლის I ნაწილის „ა“ პუნქტის საფუძველზე. 2005 წლის 11 თებერვლიდან (ს.ფ. 4).
საკასაციო პალატას დაუსაბუთებლად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ვინაიდან მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა შეწყდა 2004 წლის 1 ივლისიდან და მათ შორის უკვე არსებული ურთიერთობა სამართლებრივად დარეგულირდა სს „.. .. ..“ გაერთიანებული პროფკომიტეტიდან ლ. ქ-ის გათავისუფლების შესახებ 2005 წლის 9 თებერვალს თანხმობის მიღების შემდეგ, ამიტომ მისი სამუშაოდან დათხოვნის ბრძანება კანონიერია (ს.ფ. 126).
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სს “ .. .. ..” გენერალური დირექტორის 2003 წლის 30 ოქტომბრის ¹კ-823 ბრძანების თანახმად 2003 წლის 1 ნოემბრიდან დაიწყო სს “ .. .. ..” რეორგანიზაცია და მუშაკთა რიცხოვნობისა და შტატების შემცირება. ამ ბრძანების მე-6 პუნქტის შესაბამისად, სს “ .. .. ..” რეორგანიზაცია და მუშაკთა Aრიცხოვნობისა და შტატების შემცირება უნდა განხორციელებულიყო 2004 წლის 1 აპრილამდე. სს “ .. .. ..” გენერალური დირექტორის 2004 წლის 31 მარტის ბრძანებით რეორგანიზაციის ვადა გაგრძელდა 2004 წლის 1 ივლისამდე.
საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება მოპასუხე ორგანიზაციაში რეორგანიზაციის ვადის 2004 წლის 1 ივლისიდან 2005 წლის თებერვლამდე გაგრძელების შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოარკვია, როდის დამთავრდა მოპასუხე ორგანიზაციაში რეორგანიზაციის პროცესი და 2005 წლის 11 თებერვლისათვის კვლავ გრძელდებოდა თუ არა; დათხოვნის ბრძანების კანონიერება კი სააპელაციო სასამართლოს მხოლოდ აღნიშნული საკითხის გარკვევის შემდეგ უნდა გადაეწყვიტა.
მოპასუხე ორგანიზაციის მიერ განსაზღვრული რეორგანიზაციის ვადის გასვლის შემდეგ ამ საფუძვლით მუშაკის სამუშაოდან დათხოვნის ბრძანების კანონიერება სასამართლომ დაასაბუთა იმ მოტივითაც, რომ ლ. ქ-მა უარი განაცხადა საწარმოს ადმინისტრაციის 2004 წლის 6 მაისს შეთავაზებაზე „...“ აბონენტთა მომსახურეობის ცენტრში კონტროლიორის თანამდებობაზე, დანიშვნის შესახებ. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს ამ მოსაზრებას, რადგან სააპელაციო სასამართლომ არანაირი შეფასება არ მისცა იმ გარემოებას, რომ ლ. ქ-მა ასეთ შეთავაზებაზე მოსაფიქრებლად მოითხოვა დრო 2008 წლის 10 მაისამდე (ს.ფ. 27); ს.ფ. 30-ზე კი წარმოდგენილია 2004 წლის 26 აგვისტოს ლ. ქ-ის განცხადება იმის შესახებ, რომ იგი თანახმაა იმუშაოს ნებისმიერ აბონენტთა მომსახურების ცენტრში. სასამართლომ არ გამოარკვია, მოსარჩელის თანხმობის მიუხედავად მოპასუხე ორგანიზაციამ შეთავაზებულ თანამდებობაზე ლ. ქ-ი რატომ არ დანიშნა და რა საფუძვლით გაჭიანურდა აღნიშნული 2004 წლის დეკემბრამდე.
საკასაციო პალატას დასაბუთებულად მიაჩნია ლ. ქ-ის საკასაციო საჩივრის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის მიუხედავად სააპელაციო სასამართლომ არ გამოარკვია მოპასუხე ორგანიზაციის ახალ საშტატო განრიგში აღმრიცხველის შესაბამისი თანამდებობა შემოღებულია თუ არა და თუ შემოღებულია, შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლომ რატომ არ იმსჯელა ლ. ქ-ის სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლების შესახებ.
ყოველივე ზემოაღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, რის გამოც იგი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე1“ პუნქტის თანახმად კანონის დარღვევით მიღებულად უნდა ჩაითვალოს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
ლ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.
გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას.
საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
