ას-510-857-07 28 ნოემბერი, 2007წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

როზა ნადირიანი (მომხსენებელი), თეიმურაზ თოდრია

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს “.. ..”

მოწინააღმდეგე მხარე – ს. მ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 აპრილის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ ერთჯერადი დახმარების სახით ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2005 წლის 12 ივლისს ს. მ-ის წარმომადგენლებმა ფ. ჭ-მ და გ. ც-მ სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე შპს “.. ..ის” წინააღმდეგ და მოითხოვეს ს. მ-ის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის ერთჯერადი დახმარების სახით 37 200 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელე ს. მ-ის შვილი _ ო. მ-ე 1990 წლიდან მუშაობდა თბილისის საკვანძო-სალიანდაგო დისტანციაში, თავდაპირველად ლიანდაგის ბრიგადირად, ხოლო დაწინაურების შემდგომ, თბილისის სადახლოს მიმართულებებზე გზის უბნის უფროსად. 2005 წლის 14 თებერვალს მარნეულიდან თბილისის მიმართულებით მიმავალ სამარშრუტო ტაქსს, რომლითაც მგზავრობდა ო. მ-ე, შეეჯახა მსუბუქი ავტომანქანა, რის შედეგადაც გარდაიცვალა შვიდი მგზავრი, მათ შორის, ო. მ-ც. მოსარჩელის განმარტებით, ავტოავარიისას ო. მ-ე ასრულებდა სამსახურებრივ მოვალეობას, ვინაიდან იგი მარნეულში თავის სამოქმედო უბანზე ლიანდაგის ტექნიკური მდგომარეობის შესამოწმებლად იყო წასული, მატარებელთა უსაფრთხო მოძრაობის მიზნით.

საკვანძო ს-ნდაგო ადმინისტრაციამ აღნიშნული ფაქტი დააკვალიფიცირა, როგორც “წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევა”, რის შესახებაც 2005 წლის 22 თებერვალს შეადგინა შესაბამისი აქტი. ყველა საჭირო დოკუმენტაცია გადაეცა შპს “.. ..ს” შემდგომი რეაგირებისათვის, თუმცა მოპასუხეს, მიუხედავად 2005 წლის 7 ივნისს მოსარჩელის წერილობითი მიმართვისა, პასუხი ერთჯერადი დახმარების სახით 10 წლის სამსახურებრივი სარგოს ანაზღაურებაზე დღემდე არ გაუცია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48-ე ბრძანებულების 39-ე პუნქტის შესაბამისად, მოსარჩელის წარმომადგენლებმა მოითხოვეს გარდაცვლილი ო. მ-ის დედის _ ს. მ-ის სასარგებლოდ შპს “.. ..ისათვის” ერთჯერადი დახმარების სახით 10 წლის სამსახურებრივი სარგოს _37200 ლარის ანაზღაურების დაკისრება.

მოპასუხე შპს “.. ..მ” სარჩელი არ ცნო უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით ს. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, მოსარჩელეს უარი ეთქვა შპს “.. ..ისათვის” მის სასარგებლოდ გარდაცვლილი შვილის _ ო. მ-ის 10 წლის სამსახურებრივი სარგოს _ 37200 ლარის ოდენობით ერთჯერადი დახმარების დაკისრებაზე.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ს. მ-ის წარმომადგენლებმა _ ფ. ჭ-მ და გ. ც-მ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 აპრილის გადაწყვეტილებით ს. მ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, ახალი გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ს. მ-ის სარჩელი, შპს “.. ..ს” ს. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 37200 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ ავტოავარიისას ო. მ-ე ასრულებდა შრომით მოვალეობას და იგი დაიღუპა დამქირავებლის ბრალეული მოქმედებით.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი თბილისის საკვანძო სალიანდაგო დისტანციის ოპერატიული თათბირის მიერ შედგენილი ოქმით დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევა მოხდა სამუშაო დროის განმავლობაში მუშაკის სამუშაოს შესრულების ადგილიდან სამუშაო ადგილზე დაბრუნებისას.

პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას გამოყენებულ უნდა იქნას “წესების” 39-ე მუხლი, რომლითაც შრომითი მოვალეობის შესრულებასთან დაკავშირებით მუშაკის დაღუპვის შემთხვევაში დაღუპულის ოჯახს ეძლევა ერთჯერადი დახმარება გარდაცვლილის 10 წლის სამსახურებრივი სარგოს ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არსებობს შპს “.. ..ის” გაუფრთხილებელი ბრალი, ვინაიდან შპს “.. ..ის” თბილისის საკვანძო სალიანდაგო დისტანციის შრომის შინაგანაწესის მეორე თავის მე-16 პუნქტის “ზ” ქვეპუნქტის თანახმად, იგი ვალდებული იყო მუშაკისთავის შეექმნა სამუშაო პერიოდში გადაადგილების უსაფრთხო პირობები.

აღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ სარჩელი საფუძვლიანად მიიჩნია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “.. ..მ”, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორის განმარტებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანისას გასცდა სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს, რაც გამოიხატა მასში, რომ მან, მიუხედავად იმისა, რომ აპელანტი არ მოითხოვდა დამქირავებლის მხრიდან ბრალის არსებობის დადასტურებას, იმსჯელა მასზე და დადგენილად მიიჩნია აღნიშნული გარემოება, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილი.

კასატორის აზრით, წესების 39-ე მუხლის გამოყენებით სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია კანონი, კერძოდ, არ გამოიყენა ამავე წესების II და III პუნქტები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა. თავისებურად განმარტა შპს “.. ..ის” თბილისის საკვანძო დისტანციის შრომის შინაგანაწესის II თავის მე-16 პუნქტის “ზ” ქვეპუნქტი და იგი ერთადერთ უტყუარ მტკიცებულებად აღიარა საწარმოს მხრიდან ბრალეულობის საკითხთან მიმართებაში, მაშინ, როდესაც აღნიშნული პუნქტი მოცემულ შემთხვევას არ უკავშირდება.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებები და ფაქტობრივი გარემოებები, არასწორი სამართლებრივი კვალიფიკაცია მისცა მათ, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და დაარღვია საპროცესო და მატერიალური კანონმდებლობა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებით დამტკიცებული შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის მე-2 პუნქტის თანახმად, დამქირავებელი მატერიალურად პასუხისმგებელია მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანისათვის, აგრეთვე, იმ საწარმო ტრავმისათვის, რომელიც მოხდა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას ორგანიზაციის ტერიტორიაზე ან მის ფარგლებს გარეთ, აგრეთვე, სამუშაოზე ან სამუშაოს შემდეგ მგზავრობისას დამქირავებლის მიერ გამოყოფილ ტრანსპორტზე. ამავე წესების მე-3 პუნქტი კი ადგენს დამქირავებლის ბრალის არსებობის აუცილებლობას ზიანის ანაზღაურებისათვის. აღნიშნული წესების მე-5 პუნქტში კი განმარტებულია, თუ რა ჩაითვლება დამქირავებლის ბრალეულობით დამდგარ ზიანად, კერძოდ, „მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ითვლება დამქირავებლის ბრალეულობით, თუ იგი მოხდა მისგან შრომის კანონმდებლობის, შრომის დაცვის წესების, ნორმებისა და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნათა უგულებელყოფით ან არასათანადო შესრულებით.

სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს ეს ზიანი.

პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, თუ, სახეზეა ზიანი, ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით და ზიანის მიმყენებელს მიუძღვის ბრალი. ზიანის მიმყენებლის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა ასევე წარმოადგენს სავალდებულო პირობას დელიქტური პასუხისმგებლობის დადგომისათვის. ამასთან, ზიანი უნდა იყოს პირდაპირი და გარდაუვალი შედეგი ზიანის მიმყენებლის მოქმედებისა (უმოქმედობისა). ამ პირობების ერთობლიობა წარმოადგენს იურიდიულ შემადგენლობას.

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ მოსარჩელე ს. მ-ის შვილი _ ო. მ-ე 1990 წლიდან მუშაობდა თბილისის საკვანძო-სალიანდაგო დისტანციაში თბილისის სადახლოს მიმართულებებზე გზის უბნის უფროსად. 2005 წლის 14 თებერვალს იგი მარნეულში თავის სამოქმედო უბანზე ლიანდაგის ტექნიკური მდგომარეობის შესამოწმებლად იყო წასული მატარებელთა უსაფრთხო მოძრაობის მიზნით. მარნეულიდან თბილისის მიმართულებით მიმავალ სამარშრუტო ტაქსს, რომლითაც მგზავრობდა ო. მ-ე, შეეჯახა მსუბუქი ავტომანქანა, რის შედეგადაც გარდაიცვალა შვიდი მგზავრი, მათ შორის, ო. მ-ც. სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევა მოხდა სამუშაო დროის განმავლობაში მუშაკის სამუშაოს შესრულების ადგილიდან სამუშაო ადგილზე დაბრუნებისას.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ო.მ-ე დაიღუპა შპს „ .. ..“ გაუფრთხილებელი ბრალით, ვინაიდან ... ვალდებული იყო, შეექმნა სამუშაო პერიოდში მუშაკისათვის გადაადგილების უსაფრთხო პირობები, რასაც ავალდებულებდა შინაგანაწესის მე-16 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად საზოგადოების ადმინისტრაცია ვალდებულია, უზრუნველყოს შრომის, უსაფრთხოების, სანიტარული და ხანძარსაწინააღმდეგო წესების დაცვა. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ შპს „...“ ბრალი ზიანის დადგომაში არ არის დასაბუთებული, ასევე არ არის დადგენილი მიზეზობრივი კავშირი ადმინისტრაციის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, რაც წარმოადგენს სავალდებულო პირობას დელიქტური პასუხისმგებლობის დადგომისათვის ანუ არ არის დადგენილი, რომ ო. მ-ის გარდაცვალება იყო პირდაპირი და გარდაუვალი შედეგი შპს „ .. ..“ მიერ შინაგანაწესის მე-16 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის დარღვევისა.

ამდენად, სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, რის გამოც გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს.

საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს არსებობს თუ არა ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს „.. ..ის“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

გაუქმდეს ამ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე პალატას;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.