ას-515-899-06 15 იანვარი, 2007 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

ნუნუ კვანტალიანი (მომხსენებელი), მარიამ ცისკაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1. ი-რ. ე-ი

წარმომადგენელი _ პ.ჯ-ა

2. ი-მ. ე-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ა. მ-ი, შპს “ .. .. ..”

მესამე პირები დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე _ ტ. თ-ი, ნ. მ-ი, ნოტარიუსი მ. ბ-ა

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების რეგისტრაცია, გარიგების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი-რ. ე-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს “ .. .. ..” მიმართ სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების რეგისტრაციის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: შპს „ .. .. ..“ პარტნიორები იყვნენ ი-რ. ე-ი საწესდებო კაპიტალის 33,34% წილით, ი-მ. ე-ი _ 33,34%-ით და ტ. თ-ი _ 33,33%-ით. 1998 წლის 2 სექტემბრის საზოგადოების კრების დადგენილებით ი-მ ე-ს უფლება მიეცა მოსარჩელისაგან შეესყიდა საწესდებო კაპიტალის 23,34%, რის შესახებაც შედგა წესდების დანართი და მოსარჩელის წილი განისაზღვრა 10%-ით. დანართი ძალაში უნდა შესულიყო ნასყიდობის საგნის ღირებულების გადახდის შემდეგ, რაც არ მომხდარა. ამდენად იგი სასამართლოში არ დარეგისტრირებულა. მოგვიანებით, როდესაც ი-რ. ე-მა მოინდომა მისი კუთვნილი წილიდან 10% ეჩუქებინა თავის დისშვილ ა. მ-სათვის, აღმოჩნდა, რომ ი-რ. ე-ი მხოლოდ 10% წილის მფლობელია. აღნიშნულის მიუხედავად, მოსარჩელემ ნ. მ-ის სახელზე გაცემული მინდობილობის საფუძველზე კუთვნილი 10% დისშვილს აჩუქა. 2005 წლის 8 აპრილს შედგა შპს „ .. .. ..“ პარტნიორთა კრება, რომელზეც ი-რ. და ი-მ. ე-ებს უფლება მიეცათ თავიანთი წილებიდან 10% და 20% ეჩუქებინათ ა. მ-სათვის, თუმცა სამეწარმეო რეესტრში შესაბამისი ცვლილების სასამართლოში რეგისტრაცია არ მოხდა განცხადების ხარვეზის გამო. მითითებული ხარვეზი გამოსწორდა, მაგრამ მოპასუხე ცვლილების რეგისტრაციას აღარ ახდენს. მოსარჩელემ მოითხოვა სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების შეტანა იმდაგვარად, რომ ი. ე-ის სახელზე აღრიცხოს საწესდებო კაპიტალის 23,34%, ა. მ-ის სახელზე _ 30%, ი. ე-ის სახელზე _ 36,66%, ტ. თ-ის სახელზე კი _ 10%.

საქმეში დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე მესამე პირებად ჩაებნენ ი-მ ე-ი და ტ. თ-ი.

ი-რ. ე-მა დამატებითი სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი-მ. ე-ისა და ნოტარიუს მ. ბ-ას მიმართ 1998 წლის 3 სექტემბრის შპს-ს წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ იმ საფუძვლით, რომ ი-მ ე-მა ბოროტად ისარგებლა ძმის ნდობით და სადავო ხელშეკრულებაზე ხელი მოტყუებით მოაწერინა.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

შპს „ .. .. ..“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი-რ ე-ის მიმართ მოსარჩელის მიერ ნ.მ-ის სახელზე 2005 წლის 16 თებერვალს გაცემული მინდობლობისა და ა. მ-სათვის 2005 წლის 3 აპრილის წილის ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ, ვინაიდან მოპასუხეს წილის განკარგვისათვის საზოგადოების წესდების 5.1 მუხლით გათვალისწინებული პარტნიორთა თანხმობა არ მიუღია.

სასამართლოში ა. მ-ისა და ი. ე-ის მიმართ სარჩელი აღძრა ი-მ ე-მაც, დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე მესამე პირების _ ნ. მ-ის, შპს „ .. .. ..“ და ტ. თ-ის მონაწილეობით, საზოგადოების საწესდებო კაპიტალიდან წილის ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ და მიუთითა, რომ დასაჩუქრებულმა ა. მ-მა მჩუქებლის მიმართ გამოხატა უმადურობა, არაერთგზის მიაყენა შეურაცხყოფა, რაც სამოქალაქო კოდექსის 529-ე მუხლის შესაბამისად, ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველია.

გარდაბნის რაიონულის სასამართლოს 2005 წლის 23 აგვისტოს განჩინებით ი-რ ე-ის, ი-მ ე-ისა და შპს „ .. .. ..“ სარჩელები გაერთიანდა ერთ წარმოებად.

გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი-არ ე-ის სარჩელი მოპასუხე შპს „ .. .. ..“ მიმართ სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებებს რეგისტრაციის შესახებ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, რეგისტრაციაში გატარდა ა. მ-ის სახელზე ჩუქების ხელშეკრულებით გაცემული წილი და მისი წილი საზოგადოებაში განისაზღვრა 30%-ით, ი-რ. ე-ის მოთხოვნა 1998 წლის 3 სექტემბრის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, სამეწარმეო რეესტრში ი-რ. ე-ის წილის _ 23,34%-ის აღდგენაზე მოსარჩელეს ეთქვა უარი, შესაბამისად, ი-მ. ე-ის წილი განისაზღვრა 60%-ით; შპს „ .. .. ..“ სარჩელი 2005 წლის 16 თებერვლის მინდობილობისა და 2005 წლის 8 აპრილის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა; ი-მ. ე-ის სარჩელი ი-მ. ე-სა და ა. მ-ს შორის 2005 წლის 8 აპრილს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ი-მ. ე-მა, ი-რ. ე-მა და შპს „ .. .. ..“.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის განჩინებით ი-რ. ე-ის, ი-მ. ე-ისა და შპს „ .. .. ..“ სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ 1996 წლის 31 იანვარს გარდაბნის რაიონულ სასამართლოში რეგისტრაციაში გატარდა შპს „ .. .. ..“ რომლის პარტნიორები იყვნენ ი-მ. ე-ი, ტ. ო-ი და მ. ნ-ი. 1998 წლის აგვისტოში პარტნიორებად დარეგისტრირდნენ ი-მ. ე-ი, რომლის წილიც შეადგენდა 33,34%-ს, ი-რ ე-ის წილი – 33,34%-ს და ტ. თ-ის _ 33,33%-ს. სააპელაციო პალატამ ასევე დაადგინა, რომ 1998 წლის 2 სექტემბერს შედგა შპს „ .. .. ..“ პარტნიორთა კრება, რომელსაც ესწრებოდნენ ი-მ. ე-ი, ი-რ. ე-ი და ტ. თ-ი. კრების დადგენილებით ი-მ. ე-ს ნებართვა მიეცა ტ. თ-ისა და ი-რ. ე-ის კუთვნილი წილებიდან გამოყოფილი წილების შესყიდვაზე, პარტნიორთა წილები კი განისაზღვრა შემდეგნაირად: ი-მ. ე-ს – 80%, ი-რ. ე-ს _ 10%, ტ. თ-ს კი 10%. 1998 წლის 3 სექტემბერს ი-რ. ე-სა და ი-მ. ე-ს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც ი-მ. ე-მა ი-რ. ე-საგან შეიძინა შპს „ .. .. ..“ მისი კუთვნილი საწესდებო კაპიტალის 23,34%. ცვლილებები რეგისტრირებულ იქნა გარდაბნის რაიონის სასამართლოში 1998 წლის 7 სექტემბერს. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1129-ე და 130-ე მუხლებით და განმარტა, რომ განცხადება ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ ხანდაზმულია, რადგან მოსარჩელეს თავისი დარღვეული უფლების შესახებ უნდა შეეტყო ხელშეკრულებაზე ხელმოწერის დღიდან. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, აპელანტი ვერ ადასტურებს, მოტყუების ისეთ ფაქტს, რომლის საფუძველზეც გაფორმდა ხელშეკრულება. სასამართლომ ზემოაღნიშნული ხელშეკრულება არც შეცდომით დადებულ გარიგებად არ მიიჩნია, რადგან საქმის მასალებით დგინდება, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას ორივე მხარის ნება მიმართული იყო სწორედ ნასყიდობის ხელშეკრულების დასადებად. სააპელაციო პალატის აზრით, უსაფუძვლოა შპს „ .. .. ..“ სასარჩელო მოთხოვნა 2005 წლის 16 თებერვლის მინდობილობის ხელშეკრულებისა და 2005 წლის 8 აპრილის ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების თაობაზე, რადგან არც საზოგადოების წესდების 5.1 მუხლი და არც “მეწარმეთა შესახებ” კანონი წილის მართვის მინდობილობის გაცემაზე საზოგადოების პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების აუცილებლობას არ ითვალისწინების. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 529-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და განმარტა, რომ ი-მ. ე-ის მოთხოვნა მასა და ა. მ-ს შორის გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ ემყარება მოწმეთა ჩვენებებს, რომლებიც დაიკითხნენ რაიონულ სასამართლოში. აღნიშნული პირები წარმოადგენდნენ ი-მ. ე-ზე მატერიალურად დამოკიდებულ პირებს და დაინტერესებულ მხარეებს, გარდა ამისა, მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდება, რომ ა. მ-სა და ი-მ. ე-ს კონფლიქტი ჰქონდათ 2005 წლის ივნისში, მაშინ, როდესაც დადგენილია, რომ ა. მ-ი 2005 წლის 17 მარტიდან 23 ივნისამდე საქართველოში არ იმყოფებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ი-მ. და ი-რ. ე-ებმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით.

ი-მ. ე-მა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების 2005 წლის 8 აპრილის ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით აღნიშნული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლებით: მოცემული საქმის საკასაციო ინსტანციაში განხილვა მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, ვინაიდან დავა ეხება საზოგადოების საწესდებო კაპიტალის წილის გაჩუქებასა და შემდგომ დასაჩუქრებული მხრიდან უმადურობის გამოჩენის გამო აღნიშნული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობას. აღნიშნული საკითხის განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა დაკითხულ მოწმეთა განმარტებები, რომლებიც ზემოხსენებული უმადურების გამოჩენის ფაქტს ადასტურებდნენ, იმ საფუძვლით, რომ ისინი ი-მ. ე-საგან მატერიალურად დაინტერესებულ პირებს წარმოადგენდნენ. აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება არ მოიპოვება. ამასთან, სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინება გამოიტანა ისე, რომ არც ი-მ. ე-ი და არც მისი წარმომადგენელი სასამართლო სხდომას არ დასწრებიან, რითაც დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 383-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა.

ი-რ. ე-მა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც უცვლელი დარჩა გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება 1998 წლის 3 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე შემდეგი საფუძვლით: სააპელაციო პალატამ, ისევე, როგორც რაიონულმა სასამართლომ, ჩათვალა, რომ, ვინაიდან ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებულია 1998 წლის 3 სექტემბრიდან, მოთხოვნა ხანდაზმულია. კასატორის მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხის განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლი, რომელიც სადავო ურთიერთობებს არ არეგულირებს და არ გამოიყენა ამავე კოდექსის 130-ე მუხლი, რომელიც განსახილველ დავას ეხება. ამასთან, პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ “მეწარმეთა შესახებ” კანონის მე-15 მუხლით ხანდაზმულობის ვადა უნდა აითვალოს საზოგადოებიდან პარტნიორის გასვლის მომენტიდან, 2005 წლის აპრილში კი ი-რ. ე-მა გააჩუქა შპს “ .. .. ..” მისი წილის დარჩენილი 10%, შესაბამისად, ხანდაზმულობის სადავო ვადაც ამ მომენტიდან უნდა აითვალოს. სააპელაციო პალატამ არასწორად არ გაიზიარა კასატორის მითითება სადავო გარიგების დადებისას სამოქალაქო კოდექსის 55-ე მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული გარემოების არსებობის შესახებ, ვინაიდან ხელშეკრულების ხელმოწერის დროს კასატორი იმყოფებოდა მძიმე ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაში, რითაც მოწინააღმდეგე მხარემ ისარგებლა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 ოქტომბრის განჩინებით ი-რ. ე-ის, ხოლო 2006 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით ი-მ. ე-ის საკასაციო საჩივრები დასაშვებობის შესამოწმებლად მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის თანახმად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შემდეგ მიიჩნევს, რომ ი-რ. და ი-მ. ე-ების საკასაციო საჩივრები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებს, რის გამოც ისინი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ-სამართლებრივ დავებში დასაშვებია იმ შემთხვევაში, თუ საკასაციო საჩივრის საგნის ღირებულება აღემატება 50000 ლარს. არაქონებრივ-სამართლებრივ დავებში საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებულ დავებზე, ხოლო საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა ეფუძნებოდეს.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ დასახელებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია ამ ტიპის საქმეებზე არსებული სასამართლო პრაქტიკისაგან გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთების განსხვავების, ასევე ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე გარიგების ნამდვილობასთან, ასევე სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით წარმოშობილ დავებზე საკასაციო სასამართლოს არსებული პრაქტიკა ემყარება სწორედ იმ ნორმებს, რომლითაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2006 წლის 21 ივლისის განჩინების გამოტანისას იხელმძღვანელა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონის სწორ გამოყენებასა და განმარტებას ეყრდნობა.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარი ამ ნაწილშიც დაუშვებელია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ი-რ. და ი-მ. ე-ების საკასაციო საჩივრები დასაშვები არ არის და უნდა დარჩეს განუხილველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ი-რ. და ი-მ ე-ების საკასაციო საჩივრები, დაუშვებლობის გამო, დარჩეს განუხილველი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.