საქმე N:ას-517-864-07

ას-517-864-07 18 დეკემბერი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნუნუ კვანტალიანი (მომხსენებელი), მარიამ ცისკაძე

სხდომის მდივანი – ე.ხაჩიძე

კასატორი _ გ. ა-ი (მოპასუხე)

წარმომადგენლები _ ა.ხ-ი, ნ.ს-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ი. ა-ა (მოსარჩელე)

წარმომადგენლები _ გ. ნ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი. ა-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში თავისი ძმის _ გ. ა-ს მიმართ მოპასუხის მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 1976 წლის 21 ივნისს მოსარჩელემ და მისმა აწ გარდაცვლილმა დედა ო. ა-ამ მიიღეს ქ.თბილისში, ... მე-3 მ/რ-ის 85-ე კორპუსში მდებარე ¹179 ბინა. 1980 წელს აღნიშნულ ბინაში საცხოვრებლად გადავიდა მოპასუხე. 1995 წლის 15 სექტემბერს სადავო ბინა პრივატიზებულ იქნა ი. ა-ას სახელზე და აღირიცხა მის საკუთრებად. ქ.თბილისის ... რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით გ.ა-ი ცნობილ იქნა სადავო ბინაზე უფლებამოპოვებულად. აღნიშნულის მიუხედავად, მხარეთა შორის ურთიერთობა დაიძაბა, რაც დასტურდება გლდანი-ნაძალადევის რაიონის შს სამმართველოს 2005 წლის 26 ოქტომბრის წერილით, რომლის თანახმადაც გ. ა-ს აეკრძალა შემდგომში მოსარჩელის შეურაცხყოფა. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 168-ე და 172-ე მუხლების საფუძველზე, მოპასუხე სადავო ბინიდან უნდა გამოსახლდეს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო იმ დასაბუთებით, რომ იგი სადავო ბინაზე უფლებამოპოვებულად ცნობილია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 24 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ი. ა-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, გ. ა-ს შეუწყდა ქ.თბილისში, ... მე-3 მ/რ-ის, 85-ე კორპუსში მდებარე ¹179 ბინის მფლობელობის უფლება, სადავო უძრავი ნივთი გამოთხოვილ იქნა მოპასუხის მფლობელობიდან და იგი გადაეცა ი.ა-ას.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება გ. ა-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი: საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ ქ.თბილისში, ... მე-3 მ/რ-ის, 85-ე კორპუსში მდებარე ¹179 ბინა არის ი. ა-ას საკუთრება. ქ.თბილისის გლდანის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით გ. ა-ს მიეცა აღნიშნული ბინით სარგებლობის უფლება, რის შემდეგაც იგი განაგებს სადავო ფართს და თავისი არამართლზომიერი ქცევით შესაძლებლობას არ აძლევს მოსარჩელეს, ისარგებლოს კუთვნილი უძრავი ნივთით. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ. ა-ი წარმოადგენს სადავო ბინის მართლზომიერ მფლობელს, რომელიც ბინაში შესახლდა განუსაზღვრელი ვადით სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე ბინის მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ, ამდენად, აპელანტის მფლობელობა მესაკუთრის მფლობელობიდან ნაწარმოებად ვერ ჩაითვლება. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 236-ე მუხლის მეორე ნაწილზე, 562-ე მუხლზე და განმარტა, რომ სამოქალაქო კანონმდებლობა უშვებს მესაკუთრის მფლობელობიდან განსაზღვრული ვადით სანივთო ან ვალდებულებითი ურთიერთობიდან ნაწარმოები მართლზომიერი მფლობელობის შეწყვეტას და მიიჩნია, რომ სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე განუსაზღვრელი ვადით ნაწარმოები მართლზომიერი მფლობელობის შეწყვეტა დასაშვებია სამოქალაქო კოდექსის 168-ე მუხლიდან გამომდინარე მესაკუთრის დასაბუთებული პრეტენზიის არსებობისას. პალატამ გაითვალისწინა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ გ. ა-ი ხელს უშლის ი. ა-ას ამავე კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით გარანტირებული უფლების განხორციელებაში, მან შეცვალა სადავო ბინის საკეტი, რის გამოც აპელანტისათვის მფლობელობის შეწყვეტის შესახებ მოწინააღმდეგე მხარის პრეტენზია დასაბუთებულია. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ რაიონულმა სასამართლომ მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე და 168-ე მუხლებით და საქმე არსებითად სწორად გადაწყვიტა. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ რაიონულმა სასამართლომ დაარღვია პროცესის საჯაროობისა და დისპოზიციურობის პრინციპი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული განჩინება სამართლებრივად საკმარისადაა დასაბუთებული და სასამართლოს არ დაურღვევია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლი, კერძოდ, არ მიუნიჭებია მხარისათვის იმაზე მეტი, ვიდრე იგი ითხოვდა, ვინაიდან სასარჩელო მოთხოვნაა სადავო ნივთზე გ. ა-ს მფლობელობის შეწყვეტა და მისი გამოსახლება ანუ ნივთის მოპასუხის მფლობელობიდან გამოთხოვა, რაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა კიდეც. სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ ქ.თბილისის ... რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებას მოცემული დავის მიმართ პრეიუდიციული ძალა გააჩნია და ჩათვალა, რომ წარმოდგენილ საქმეში მოსარჩელის მოთხოვნა განსხვავებულ საფუძვლებს ეყრდნობა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება გ. ა-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ საქმის განხილვის დროს დაარღვია პროცესის საჯაროოებისა და დისპოზიციურობის პრინციპი, ასევე სამართლებრივად სათანადოდ არ დაასაბუთა განჩინება. სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 168-ე და 172-ე მუხლები, ვინაიდან კასატორი სადავო ბინაში შესახლდა სასამართლოს გადაწყვეტილებით და მფლობელობის შეწყვეტისათვის საჭირო მოსარჩელის დასაბუთებული პრეტენზია წარმოდგენილი არ ყოფილა. სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს კონსტიტუციის 82-ე მუხლის მეორე ნაწილი, “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის მე-19 მუხლის “ა” ქვეპუნქტი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-10, 106-ე მუხლები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა, საქმის წარმოება შეეწყვიტა ან სააპელაციო საჩივარი დაეკმაყოფილებინა, ვინაიდან 1996 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებას პრეიუდიციული ძალა აქვს, რის გამოც მოსარჩელეს არ ჰქონდა უფლება ხელახლა განეცხადებინა სასამართლოში იგივე მოთხოვნა ან სადავოდ გაეხადა უკვე დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი. სააპელაციო პალატამ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 382-383-ე მუხლები, რადგან არ შეამოწმა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და ისინი სამართლებრივი კუთხით ვერ შეაფასა. გასაჩივრებულ განჩინებაში არ აისახა სააპელაციო საჩივრის შინაარსი, რითაც დაირღვა ამავე კოდექსის 390-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტი. სასამართლომ სათანადოდ არ დაასაბუთა თავისი მოსაზრება, რომ 1996 წლის 25 სექტემბერს განხილული და მოცემულ შემთხვევაში წარმოდგენილი საქმეები სხვადასხვა საფუძველს ეყრდნობა.

საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მხარეებმა წარმოადგინეს მორიგების აქტი და იშუამდგომლეს სასამართლოს წინაშე მისი დამტკიცების შესახებ შემდეგი პირობებით:

1. ი. ა-ა იღებს ვალდებულებას, გადაუხადოს გ. ა-ს 5000 (ხუთი ათასი) აშშ დოლარი ერთი თვის ვადაში მორიგების აქტის დამტკიცების დღიდან;

2. გ. ა-ი იღებს ვალდებულებას, გაათავისუფლოს ი. ა-ას კუთვნილი ქ.თბილისში, ... მე-3 მ/რ-ის 85-ე კორპუსში მდებარე ¹179 ბინა 5000 (ხუთი ათასი) აშშ დოლარის მიღებიდან ორი თვის ვადაში.

მხარეები გაეცნენ მორიგების პირობებს, ეთანხმებიან და აწერენ ხელს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო რა მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მორიგების აქტს, თვლის, რომ მათი მოთხოვნა მორიგების დამტკიცების თაობაზე კანონიერია და უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ამ საქმეზე სასამართლოს მიერ მიღებული ყველა გადაწყვეტილება, ხოლო მოცემული საქმის წარმოება შეწყდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მეორე ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მითითებული ნორმა ითვალისწინებს მოდავე მხარეთა მიერ გარკვეული შეთანხმების მიღწევის შემთხვევაში საქმის მორიგებით დამთავრების შესაძლებლობას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა მიერ შეთანხმებული მორიგების პირობები არ ეწინააღმდეგება კანონს და არ ლახავს მესამე პირთა ინტერესებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი მორიგების აქტი უნდა დამტკიცდეს.

მოდავე მხარეების მიერ შედგენილი მორიგების აქტი დაერთო საქმეს.

მხარეებს განემარტათ, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, მხარეთა მორიგების შედეგად მოცემულ დავაზე სამოქალაქო საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს, ხოლო, ამავე კოდექსის 273-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გ. ა-ს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 150 ლარი, კერძოდ: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი და მეოთხე ნაწილების შესაბამისად, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მხარეები მორიგდებიან, სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა ნახევრდება. ამასთან, სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოებში სახელმწიფო ბაჟის ოდენობის განახევრება ხდება ამ მუხლით დადგენილი წესით, მხოლოდ ამ ინსტანციებისათვის განსახილველი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობის ფარგლებში. მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, მხარეთა მორიგების შემთხვევაში, გადახდილ უნდა იქნეს სახელმწიფო ბაჟის კანონით გათვალისწინებული ოდენობის ნახევარი. მოცემულ შემთხვევაში კასატორმა გ. ა-მა წინასწარ გადაიხადა სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, ამდენად, მას ზედმეტად გადახდილი 150 ლარი უნდა დაუბრუნდეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 273-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

დამტკიცდეს მორიგება სამოქალაქო საქმეზე ი. ა-ას სარჩელის გამო გ. ა-ს მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე შემდეგი პირობებით:

მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს სასამართლოს გადაწყვეტილებები.

შეწყდეს სამოქალაქო საქმის წარმოება ი. ა-ას სარჩელის გამო გ. ა-ს მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე.

გ. ა-ს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნახევარი _ 150 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.