განჩინება

საქართველოს სახელით

¹ას-527-872-07 30 იანვარი, 2008 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

თ. თოდრია (მომხსენებელი), რ. ნადირიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ სს “ჭ.-ი” (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი – ლ. ს-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “ს.-მა” (მოპასუხე)

დავის საგანი – აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული სასამართლოს განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

სს „ჭ.-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე შპს „ს.-ის“ მიმართ და მოითხოვა მოპასუხის მიერ 2003 წლის 13-14 ნოემბერს შედგენილი აქტების ბათილად ცნობა მოსარჩელისათვის დამატებით დარიცხული კილოვატსაათების შესახებ. მოსარჩელე ორგანიზაციამ თავისი მოთხოვნა იმით დაასაბუთა, რომ 2003 წლის 13 და 14 ნოემბრის 33 და 34 აქტები ელექტროენერგიის აღრიცხვიანობის შემოწმების შესახებ შედგენილია არასწორად, რადგან ამოწერის შემთხვევაში აქტში უნდა იყოს აღნიშნული შენიშვნა ხელმოწერების შესახებ, რაც არ გაკეთებულა, აქტს ამავე დროს არ აქვს ბეჭედი, რის გამოც მას იურიდიული ძალა არ აქვს. გარდა ამისა, მრიცხველების გამართული მუშაობა ევალებოდა თავად მოპასუხეს და, თუ მრიცხველები წესრიგში არ იყო, ეს თავად მოპასუხის ბრალეული მოქმედებიდან გამომდინარეობს.

ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილებით სს „ჭ.-ის“ სარჩელს შპს „ს.-ის“ მიმართ შპს „ს.-ის“ მიერ სს „ჭ.-ისათვის“ დამატებითი დარიცხული კილოვატსაათების შესახებ 2003 წლის 13 და 14 ნოემბერს გაფორმებული ელექტროენერგიის აღრიცხვიანობის შემოწმების ¹33 და ¹34 აქტების ბათილად ცნობის თაობაზე ეთქვა უარი უსაფუძვლობის გამო.

სს „ჭ.-მა“ სააპელაციო საჩივარი შეიტანა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 13 იანვრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 13 იანვრის დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე საჩივარი შეიტანა სს “ჭ.-მა”.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 აპრილის განჩინებით სს „ჭ.-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სარჩელის უარსაყოფად მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე: სს “ჭ.-ი” ¹33 და ¹34 აქტების ბათილობას ითხოვდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის შესაბამისად, რაც საფუძველს მოკლებულია, ვინაიდან აღნიშნული მუხლი ითვალისწინებს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესაძლებლობას, ხოლო სს “ს.-ის” მიერ შედგენილი აქტები არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ აქტებს.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ აქტის შედგენას არ ასწრებოდა სს “ჭ.-ის” წარმომადგენელი.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა ასევე, რომ სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლითაც მესაკუთრეს უფლება აქვს, თავისუფლად მართოს ქონება და მოსთხოვოს სხვა პირებს დაცულ იქნეს მისი საკუთრება.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინატანციის სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ გასაჩივრებული აქტები არ წარმოადგენენ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, ვინაიდან ისინი შესრულებულია კერძო სამართლის იურიდიული პირის მიერ კერძო სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელების ფარგლებში, შესაბამისად, მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად არ გამოიყენა აღნიშნული ურთიერთობის გადასაწყვეტად ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ასევე სწორად იქნა დადგენილი ფაქტი იმის თაობაზე, რომ აქტის შედგენას ესწრებოდა სს “ჭ.-ის” წარმომადგენელი და არ არსებობდა აღნიშნულის გამო მისი გაუქმების საფუძველი.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ გასულია საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლით დადგენილი საგადასახადო ანგარიშფაქტურის ამოწერის ვადა და, შესაბამისად, დაკმაყოფილებულია მათი იურიდიული ინტერესი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა სს “ჭ.-ის” წარმომადგენელმა ლ. ს-შვილმა, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა გამოწეროს საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიწოდებისთანავე და მისცეს მყიდველს მიწოდებიდან არა უგვიანეს მეორე დღისა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა - კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სს “ჭ.-ის” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ წარმოდგენილია დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. კონკრეტულ შემთხვევაში დასაშვებ და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება და ამის შედეგად არასწორად სამართლებრივ-მატერიალური ნორმის გამოყენება ან განმარტება.

ამასთან ერთად საკასაციო პალატა თვლის, რომ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, რაც, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ”ე” ქვეპუნქტის თანამხად, წარმოადგენს გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლი.

საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის აღნიშნულ მოსაზრებას და დამატებით განმარტავს, რომ იმ დროს მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდებოდა დღგ-ის გადახდევინების ფაქტი. ამრიგად, აღნიშნული ნორმით მოცემულია დამატებითი ღირებულების გადახდის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის სამართლებრივი მექანიზმი, რაც არეგულირებს საგადასახადო ორგანოსთან არსებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს და ამდენად, ამ ურთიერთობაზე არ გამოიყენება. კონკრეტულ დავაში მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესს არ წარმოადგენს დამატებითი ღირებულების გადახდის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესი.

იმის გათვალისწინებით, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ელექტროენერგიის აღრიცხვიანობის შემოწმების აქტების კანონიერება, ელექტროენერგიის მიწოდების შესახებ ინსტიტუტის თანახმად, უნდა გათვალისწინებულ იქნას მიწოდებული ელექტროენერგიის აღურიცხავობის ფაქტი, მიწოდებული ელექტროენერგიის აღურიცხავობის მიზეზები და ელექტროენერგიის საფასურის გადახდაზე პასუხისმგებელი პირი (ამ საკითხის გარკვევისას უნდა გათვალისწინებულ იქნეს ბრალის საკითხი და მტკიცების ტვირთი).

აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა ზემოაღნიშნული ნორმა და უნდა გამოეყენებინა ნასყიდობის ხელშეკრულების ინსტიტუტით გათვალისწინებული ნორმები და სადავო ურთიერთობის მომწესრიგებელი 1998 წლის 22 მაისს ¹27 ბრძანებით დადგენილი ელექტროენერგიის მოხმარების დროებითი წესები, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება. უნდა აღინიშნოს, რომ, კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობის სპეციფიკიდან გამომდინარე, ელექტროენერგიის ნასყიდობასთან დაკავშირებული ურთიერთობები ხასიათდება გარკვეული თავისებურებებით, რომელიც კონკრეტულ შემთხვევაში გათვალისწინებულია 1998 წლის 22 მაისს ¹27 ბრძანებით დადგენილი ელექტროენერგიის მოხმარების დროებითი წესებით. აღნიშნული წესების 4.3.1 პუნქტის პირველი წინადადების თანახმად, აბონენტის მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის ფულადი ანაზღაურება ხორციელდება აღრიცხვის ხელსაწყოების მიერ დაფიქსირებული მაჩვენებლების მიხედვით მოქმედი ტარიფებისა და სახელშეკრულებო პირობების შესაბამისად.

ამდენად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ელექტროენერგიის მრიცხველი არის მხარეთა შორის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ელექტროენერგიის მიწოდებისა და მისი საფასურის გადახდის პირობების შესრულების შემოწმების საშუალება ანუ აღრიცხავს და აჩვენებს მოხმარებულ ელექტროენერგიას.

იმის გათვალისწინებით, რომ აღნიშნულ ურთიერთობებზე ვრცელდება ნასყიდობის ხელშეკრულების ინსტიტუტი, მომხარებელს ეკისრება მოხმარებული ელექტროენერგიის საფასურის გადახდის ვალდებულება. აღნიშნული ვალდებულების შეუსრულებლობას მოჰყვება მომხმარებლის პასუხისმგებლობა. აღნიშნული პასუხისმგებლობის განსაზღვრისათვის მნიშვნელობა ენიჭება ელექტროენერგიის მრიცხველის სისწორის საკითხის დადგენას, კერძოდ, ელექტრომრიცხველის გაუმართაობა (არასწორი მაჩვენებელი) გამოწვეულია ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორებით. ზუსტად აღნიშნული ფაქტორები კონკრეტულ შემთხვევაში განსაზღვრავენ ელექტრომრიცხველის გაუმართავობაზე პასუხისმგებელ პირებსა და ბრალეულობის საკითხს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად და 1998 წლის 22 მაისს ¹27 ბრძანებით დადგენილი ელექტროენერგიის მოხმარების დროებითი წესების მოთხოვნათა დაცვით, უნდა შეამოწმოს გასაჩივრებული აქტების კანონიერება, რომელიც მოიცავს არა მარტო ამ აქტების კანონიერების ფორმარულ მხარეს, არამედ, მიწოდებული, მოხმარებული ელექტროენერგიის რაოდენობის სისწორის შემოწმებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

სს ჭ.-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 აპრილის განჩინება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად;

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.