საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

¹ას-540-773-08 5 დეკემბერი, 2008წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

როზა ნადირიანი (მომხსენებელი), თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს “საქართველოს რკინიგზა”

მოწინააღმდეგე მხარე – შ. ხ-შვილი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ საწარმოო ტრავმით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2004 წლის 18 მაისს შ. ხ-შვილმა სარჩელი აღძრა გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე შპს “საქართველოს რკინიგზის” ფილიალის სარკინიგზო სალოკომოტივო დეპოს წინააღმდეგ და მოითხოვა სარჩოს დანიშვნა, საწარმოო ტრავმის შედეგად მიყენებული ზიანისა და დამატებითი ხარჯების ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელის განმარტებით, იგი წლების განმავლობაში მუშაობდა შპს “საქართველოს რკინიგზის” ფილიალის სალოკომოტივო დეპოში _ მემანქანედ. 2001 წლის 9 სექტემბერს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას გახდა ცუდად, რის გამოც მატარებლის შემადგენლობა გაჩერდა გრაფიკით გაუთვალისწინებელ სადგურზე. სადგურის უფროსმა მიიყვანა სახლში, სადაც სასწრაფო-სამედიცინო დახმარების მეშვეობით იგი მიოკარდიუმის მწვავე ინფარქტით გადაყვანილ იქნა საავადმყოფოში.

2002 წლის 29 ივნისის შრომის საექიმო საექსპერტო კომისიის დასკვნის საფუძველზე, განვითარებული დაავადების შედეგად მოსარჩელე დაწუნებულ იქნა მემანქანედ მუშაობისათვის და დაუდგინდა მეორე ჯგუფის ინვალიდობა უვადოდ.

შ. ხ-შვილის განმარტებით, მოპასუხე ორგანიზაციის მხრიდან შრომის კანონმდებლობის, შრომის დაცვის წესებისა და სხვა ნორმატიული აქტის დარღვევამ გამოიწვია მისი გადაღლილობა და ჯანმრთელობის მოშლა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, შ. ხ-შვილმა მოითხოვა 2001 წლის 9 სექტემბრის ფაქტის აღიარება საწარმოო ტრავმად, ასევე მოპასუხისათვის ზიანის სახით ყოველთვიური სარჩოს დაკისრება 2002 წლის 11 მარტიდან, დამატებითი ხარჯების ანაზღაურება, კერძოდ, წამლების შეძენისათვის ყოველთვიურად 2001 წლის ოქტომბრიდან 219,95 ლარის, მომვლელის ხარჯის _ 40 ლარის გადახდა და ერთჯერადი დახმარება 5 წლის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით.

აღნიშნულ საქმეზე შეჩერდა წარმოება სხვა სამოქლაქო საქმეზე გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე და 2007 წლის პირველ თებერვლის განჩინებით საქმის წარმოება განახლდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 14 მარტის საოქმო განჩინებით საქმეში სათანადო მოპასუხედ ჩართულ იქნა შპს “საქართველოს რკინიგზა”.

2007 წლის 10 მაისს შ. ხ-შვილმა დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მოითხოვა ყოველთვიური სარჩო 616 ლარის ოდენობით, 2002 წლის პირველი მარტიდან 2007 წლის პირველი იანვრის მიუღებელი შემოსავლის სახით 30061,80 ლარის, 2004 წლის აპრილამდე დამატებითი ხარჯების სახით 6570 ლარის, ხოლო 2004 წლის აპრილიდან 2007 წლის აპრილამდე 4184,72 ლარის გადახდა, ასევე ერთჯერადი დახმარება ხუთი წლის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო უსაფუძვლობის გამო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით შ. ხ-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხე შპს “საქართველოს რკინიგზას” მოსარჩელე შ. ხ-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრა ყოველთვიურად სარჩოს სახით 616 ლარის გადახდა, ხოლო ზიანის ანაზღაურების სახით 14193 ლარისა და დამატებითი ხარჯების ანაზღაურების სახით 219 ლარისა და 95 თეთრის გადახდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ. შ. ხ-შვილმა სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება. შპს “საქართველოს რკინიგზამ” მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებით შ. ხ-შვილისა და შპს “საქართველოს რკინიგზის” სააპელაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. შ. ხ-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს “საქართველოს რკინიგზას” შ. ხ-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრა სარჩოს გადახდა 2002 წლის მარტიდან 2007 წლის თებერვლის ჩათვლით ერთდროულად 16 903,2 ლარი, ხოლო 2007 წლის მარტიდან ყოველთვიურად 492,8 ლარი, შპს “საქართველოს რკინიგზას” დაეკისრა შ. ხ-შვილის სასარგებლოდ 2004 წლის მარტიდან მკურნალობის ხარჯები ყოველთვიურად 116 ლარის ოდენობით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

შ. ხ-შვილი მუშაობდა შპს “საქართველოს რკინიგზის” ფილიალის სალოკომოტივო დეპოში _ მემანქანედ. 2001 წლის 9 სექტემბერს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას გახდა ცუდად, დიაგნოზით _ მიოკარდიუმის მწვავე ინფარქტი და გადაყვანილ იქნა საავადმყოფოში. აღნიშნულთან დაკავშირებით შპს “საქართველოს რკინიგზას” უბედური შემთხვევის აქტი ¹ტ-1 არ შეუდგენია.

აღნიშნულ ფაქტთან დაკავშირებით, თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე, სალოკომოტივო დეპოს დაევალა უბედური შემთხვევის ¹ტ-1 აქტის შედგენა. გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში და 2007 წლის 9 მარტს შპს “საქართველოს რკინიგზამ” შეადგინა წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის აქტი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სსსკ-ის 106-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის საფუძველზე საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის დაავადება გადაღლილობით იყო გამოწვეული, შ. ხ-შვილის ავადმყოფობის განვითარება სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას დაიწყო, რაც ადასტურებს საწარმოს ბრალეულობას.

სალოკომოტივო დეპოს 2002 წლის 14 მარტის ¹78 ბრძანების საფუძველზე, შ. ხ-შვილი გათავისუფლდა თბომავლის მემანქანის თანამდებობიდან.

მოსარჩელეს, სსე ბიუროს გადაწყვეტილების საფუძველზე, შრომისუნარიანობის დაკარგვის ხარისხი განესაზღვრა 80%-ით.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად ჩათვალა მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა და ზიანის მიმყენებლის ბრალი.

სააპელაციო სასამართლომ ზიანის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებლად მიიჩნია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სასამართლომ დაადგინა, რომ საქმის მასალების თანახმად, შ. ხ-შვილი სამუშაოდან გათავისუფლდა 2002 წლის მარტიდან;

2001 წლის 9 სექტემბრისათვის მისი საშუალო ხელფასი შეადგენდა 349,06 ლარს, ხოლო 2003 წლის სექტემბრიდან თბომავლის მემანქანის ხელფასი გაიზარდა 353,58 ლარამდე, რაც მხარეებს შორის სადავოდ არ გამხდარა;

“შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის ¹48 ბრძანებულების მე-11 მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ შ. ხ-შვილს სარჩოს სახით უნდა ანაზღაურებოდა ხელფასის -349,06 ლარის 80%, რაც 18 თვის განმავლობაში შეადგენდა 5 025,6 ლარს.

ვინაიდან 2003 წლის სექტემბრიდან ხელფასის ოდენობა შეადგენდა 353,8 ლარს, აღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ ჩათვალა, რომ 2007 წლის პირველ მარტამდე 42 თვის განმავლობაში მოსარჩელეს უნდა ანაზღაურებოდა 11877,6 ლარი, შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს “საქართველოს რკინიგზას” შ. ხ-შვილის სასარგებლოდ სარჩოს სახით ერთდროულად უნდა დაკისრებოდა 16903,2 ლარის გადახდა.

ვინაიდან 2007 წლის 11 აპრილისათვის პირველი კლასის თბომავლის მემანქანის საშუალო ხელფასი განისაზღვრა 616 ლარით, შესაბამისად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ შპს “საქართველოს რკინიგზამ” შ. ხ-შვილს უნდა აუნაზღაუროს 616 ლარის 80% და სარჩოს ოდენობა განისაზღვრა 492,8 ლარით.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელისათვის დამატებითი ხარჯების ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში და აღნიშნულ ნაწილში მოპასუხე ორგანიზაციას შ. ხ-შვილის სასარგებლოდ დააკისრა მკურნალობის ხარჯების ანაზღაურება 2004 წლის მარტიდან 116 ლარის ოდენობით.

სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “საქართველოს რკინიგზამ”, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა დაუსაბუთებლობისა და უსაფუძვლობის გამო.

კასატორის განმარტებით, გადაწყვეტილების გამოტანისას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებით დამტკიცებული შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესები, აგრეთვე, სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლი, ვინაიდან აღნიშნული მუხლის მეორე ნაწილი ითვალისწინებს ყოველვიურად სარჩოს გადახდას, ხოლო სარჩოს გადაანგარიშების წესს არეგულირებდა მაშინ მოქმედი 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48-ე ბრძანებულებით დამტკიცებული წესის მე-11 და მე-12 პუნქტები.

კასატორმა ასევე დაუსაბუთებლად მიიჩნია, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შ. ხ-შვილის სასარგებლოდ 2004 წლის მარტიდან მკურნალობის ხარჯების ყოველთვიურად 116 ლარის შპს “საქართველოს რკინიგზისათვის” დაკისრების ნაწილშიც, ვინაიდან, მიიჩნია, რომ აღნიშნულ ნაწილშიც სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილი. აღნიშნული ნორმის თანახმად, ზიანის ანაზღაურება ხდება წინასწარ შემდგომ გადასახდელი თანხებიდან და არა ადრე გაწეული ხარჯებიდან. ამასთან, საქმეში არსებული სამედიცინო სოციალური ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული არ არის მოსარჩელისათვის ყოველთვიურად მედიკამენტების საჭიროების შესახებ, შესაბამისად, გადაწყვეტილება მიიღო საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევით, რის გამოც მოითხოვა მისი გაუქმება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის @¹48 ბრძანებულება.

საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილებით დამტკიცდა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი. აღნიშნული წესის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საწარმოში, დაწესებულებასა და ორგანიზაციაში, ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება ამ წესით, საქართველოს შრომის კოდექსითა და სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრულ შემთხვევებში. აღნიშნული დადგენილებით ახლებურად მოწესრიგდა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებული პირისათვის ზიანის ანაზღაურების წესები. 2007 წლის 6 თებერვლის საქართველოს პრეზიდენტის ¹93 ბრძანებულებით კი ძალადაკარგულად გამოცხადდა პრეზიდენტის 1999 წლის ¹48 ბრძანებულება, შესაბამისად, სასამართლომ მართებულად არ გამოიყენა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის @¹48 ბრძანებულებით დამტკიცებული წესები.

საკასაციო სასამართლო ასევე არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რითაც დადასტურდებოდა, რომ მოსარჩელე ყოველთვიურად იხდიდა მედიკამენტებში 116 ლარს, ასევე სამედიცინო სოციალური ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული არ არის მოსარჩელისათვის ყოველთვიურად მედიკამენტების საჭიროების შესახებ.

საქართველოს ომის ვეტერანთა საერთაშორისო კლინიკური ჰოსპიტალის მიერ გაცემული ავადმყოფის სტაციონალური ბარათის ამონაწერიდან (ფორმა ¹27) დასტურდება, რომ შ. ხუციშვილს მკურნალობისათვის სისტემატურად ესაჭიროება სხვადასხვა მედიკამენტები. შპს „ავერსი ბიოფარმის“ ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით, აღნიშნული მედიკამენტების ღირებულება 116.27 ლარს შეადგენს.

კასატორს მითითებული ფაქტობრივი გარემოების მიმართ არ წარმოუდგენია დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, იგი არ მიუთითებს ისეთ მტკიცებულებაზე, რაც გამორიცხავდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებას, შესაბამისად, ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს 2004 წლიდან ყოველთვიურად ესაჭიროებოდა მკურნალობის ხარჯები 116,27 ლარის ოდენობით სსსკ-ის 407-ე მუხლის საფუძველზე, სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის.

საკასაციო სასამართლო ასევე არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, ვინაიდან აღნიშნული ნორმის თანახმად, ზიანის ანაზღაურება ხდება წინასწარ, შემდგომ გადასახდელი თანხებიდან და არა ადრე გაწეული ხარჯებიდან.

სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, დაზარალებულს უფლება აქვს, მკურნალობის ხარჯები მოითხოვოს წინასწარ.

დაზარალებულის მკურნალობის ხარჯები არის დადებითი ზიანი და დაზარალებულს უფლება აქვს მკურნალობის ხარჯების ანაზღაურება მოითხოვოს როგორც მკურნალობის შემდეგ, ისე წინასწარ, აღნიშნული დამოკიდებულია იმაზე, თუ როდის მოითხოვს მას დაზარალებული.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს „საქართველოს რკინიგზის” საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს ამ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილება;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.