ას-592-974-06 2 თებერვალი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

როზა ნადირიანი (მომხსენებელი), თეიმურაზ თოდრია

სხდომის მდივანი – ეკატერინე ხაჩიძე

კასატორი – შპს „ს-ა“

წარმომადგენელი – ნ. მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ი-ი“

წარმომადგენელი – ი. ჯ-ე

სასამართლოს გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2005 წლის 30 ივნისის განჩინება

დავის საგანი – ნასყიდობის ფასში დღგ-ს ჩათვლა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

შპს „ი-ის“ დირექტორმა სარჩელით მიმართა სასამართლოს შპს „ს-ის“ მიმართ და მოითხოვა აუქციონზე ნაყიდი ქონების შესაძენად გადახდილ თანხაში დამატებითი ღირებულების გადასახადის ჩათვლა და მოპასუხეს დავალებოდა ხელშეკრულების დადება მოსარჩელესთან აუქციონზე გამოცხადებული პირობების შესაბამისად. მოთხოვნის საფუძვლად მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მოპასუხის მიერ 2004 წლის 10 დეკემბერს გაზეთ „........-ში“ გამოცხადდა აუქციონი ჯართის რეალიზაციის მიზნით. სარეალიზაციოდ გატანილი ქონება დაიყო ოთხ ლოტად. მოსარჩელის ინტერესის საგანს წარმოადგენდა მე-2 ლოტად გატანილი საჯართე რელსი, რომლის სარეალიზაციო ფასი განისაზღვრა 161.054,25 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით. 2005 წლის 12 იანვარს გამართულ აუქციონზე მოსარჩელე გამოცხადდა გამარჯვებულად, აღნიშნულის თაობაზე შედგა ¹1 აუქციონის შედეგების ¹2 ოქმი. ქონების გასაყიდმა ფასმა შეადგინა 166,73 აშშ დოლარი. მოსარჩელემ გადაიხადა აღნიშნული თანხა, მაგრამ მოპასუხემ აცნობა, რომ ვალდებულია გადაიხადოს დამატებითი ღირებულების გადასახადი, წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი უარს აცხადებს ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებაზე. მოსარჩელის განმარტებით, შპს „ი-მა“ მიიღო და შეასრულა მოპასუხის მიერ გამოქვეყნებული პირობები, რომელთა შორის უმთავრესს წარმოადგენდა ნასყიდობის ფასი, დამატებითი ღირებულების გადასახადი არ წარმოადგენს ხელშეკრულების არსებით პირობას. თუ მოსარჩელისათვის ცნობილი იქნებოდა, რომ დამატებითი ღირებულების გადასახადი ნასყიდობის ფასში არ შედიოდა, მაშინ ისინი აუქციონში მონაწილეობას არ მიიღებდნენ. ამასთანავე, მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ, საგადასახადო კოდექსის თანახმად, დღგ-ს გადახდა ეკისრება საქონლის მიმწოდებელს, ე.ი. შპს „ს-ას“.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 2 აგვისტოს გადაწყვეტილებით შპს „ი-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს-ამ“.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 30 ივნისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა შპს „ს-ის“ საჩივარი.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: შპს „ს-ამ“ გაზეთ „ .........-ში“ 2004 წლის 10 დეკემბერს გამოაცხადა აუქციონი ჯართის რეალიზაციის მიზნით. აუქციონში გამარჯვებულად გამოვლინდა შპს „ი-ი“ ნივთის გასაყიდმა ფასმა შეადგინა 166, 73 აშშ დოლარის შესაბამისი ლარი. შპს „ს-ის“ მიერ შპს „ი-თვის“ გაგზავნილ ნასყიდობის ხელშეკრულების პროექტის მე-2 პუნქტში შპს „ს-ამ“ მიუთითა, რომ საჯართე რელსის ღირებულებაა 166422,73 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარებით (დღგ-ს გარეშე), ხოლო 3.2 პუნქტში აღნიშნა, რომ დამატებითი ღირებულების გადასახადს მყიდველი იხდის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად.

სააპელაციო პალატამ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 329-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის თანახმად ხელშეკრულების დადების შესახებ წინადადება, რომელიც მიმართულია პირთა განუსაზღვრელი წრისადმი, წარმოადგენს მოწვევას ოფერტზე. მოცემულ შემთხვევაში შპს „ს-ის“ მიერ აუქციონის გამოცხადება წარმოადგენდა მოწვევას ოფერტზე. შპს „ი-მა“ გამოხატა თანხმობა ოფერტზე და შეასრულა შპს „ს-ის“ მიერ შეთავაზებული პირობები ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების მიზნით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატა თვლის, რომ მხარეთა მიერ განხორციელდა ხელშეკრულების დასადებად აუცილებელი ორი იურიდიული მნიშვნელობის აქტი – ოფერტი და აქცეპტი.

ამასთანავე, სააპელაციო პალატამ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის მე-14 პუნქტი, რომლის თანახმად დამატებითი ღირებულების გადასახადის ბიუჯეტში გადახდის ვალდებულება ეკისრება საქონლის მიმწოდებელს, მოცემულ შემთხვევაში ამგვარი ვალდებულება ეკისრებოდა შპს „ს-ას“.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს-ამ“. კასატორის აზრით, განჩინება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული, რაც მისი გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია. კასატორის მოსაზრებით არც ერთი ნორმატიული აქტი არ ადგენს ნივთის გასაყიდ ფასში დღგ-ს არსებობის თაობაზე მითითებას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის საფუძველზე მოითხოვა განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, მოისმინა მხარეთა განმარტებები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადგენილია, რომ შპს „ს-ამ“ გაზეთ „ .........-ში“ 2004 წლის 10 დეკემბერს მის ბალანსზე რიცხული ჯართის რეალიზაციის მიზნით, გამოაცხადა აუქციონი და გამოაქვეყნა ინფორმაცია სარეალიზაციო ქონების შესახებ. საწყისი სარეალიზაციო ფასი განისაზღვრა 161 054, 25 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით. 2005 წლის 12 იანვარს გამართულ აუქციონზე გამარჯვებულად გამოვლინდა შპს „ი-ი“, ნივთის გასაყიდმა ფასმა შეადგინა 166 422, 73 აშშ დოლარის შესაბამისი ლარი, რაც მოსარჩელემ გადაიხადა. აუქციონის შედეგები დადასტურდა შპს „ს-ის» გენერალური დირექტორის 2005 წლის 17 იანვრის ¹13\გ ბრძანებით.

მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, ვინაიდან კასატორის მიერ არ არის წამოყენებული დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. კასატორი დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს არ ხდის სადავოდ, მას მიაჩნია, რომ სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ გარემოებებს, რასაც საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს.

სამოქალაქო კოდექსის 329-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, წინადადება, რომელიც მიმართულია პირთა განუსაზღვრელი წრისადმი, წარმოადგენს მოწვევას ოფერტზე, თუ ამ წინადადებაში სხვა რამ არ არის პირდაპირ მითითებული. შპს „ს-ის“ მიერ აუქციონის გამოცხადება წარმოადგენდა მოწვევას ოფერტზე, ხოლო აუქციონში მონაწილეობის მიღებითა და გამარჯვებით შპს „ი-მა“ ოფერტი გააკეთა, რაც აქცენტირებული იყო შპს „ს-ის“ დირექტორის ბრძანებით. ამ ბრძანებით გამარჯვებულად გამოცხადდა მოსარჩელე იმ პირობებით, რა პირობებითაც ჩატარდა აუქციონი ანუ მხარეები შეთანხმდნენ გასაყიდი ქონების ფასზე _ 166 422,73 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ლარზე.

სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ჩაითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. არსებითად ჩაითვლება ხელშეკრულების ის პირობები, რომლებზედაც ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნით მიღწეულ უნდა იყოს შეთანხმება ანდა, რომლებიც ასეთად მიიჩნევა კანონის ძალით. ამავე კოდექსის 477-ე მუხლის მე-2 ნაწილით მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება. ნასყიდობის ხელშეკრულების აუცილებელი პირობაა ხელშეკრულების საგანი და ფასი. ნასყიდობის ხელშეკრულების ფასი მხარეთა შეთანხმებით განისაზღვრება. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მხარეები შეთანხმდნენ ნივთის გასაყიდ ფასზე 166 422,73 აშშ დოლარის ეკვივალენტ _ ლარზე. ნივთის ფასზე შეთანხმების დროს გამოვლენილი იყო ორივე მხარის ნება, რომლებიც ემთხვეოდა ერთმანეთს და გამყიდველის მიერ ცალმხრივად მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული არსებითი პირობის – ნივთის ფასის გაზრდა კანონსაწინააღმდეგოა, შესაბამისად, მყიდველმა უნდა გადაიხადოს შეთანხმებული ფასი.

რაც შეეხება კასატორის მტკიცებას იმის თაობაზე, რომ არცერთი ნორმატიული აქტი არ ადგენს ნივთის გასაყიდ ფასში დღგ-ს არსებობის თაობაზე მითითებას და მყიდველი ვალდებულია, გადაიხადოს საქონლის ფასი და მასთან ერთად დამატებითი ღირებულების გადასახადი, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის მე-14 პუნქტის თანახმად, არაპირდაპირია გადასახადი (დღგ, აქციზი და სხვა), რომელიც დგინდება მიწოდებული საქონლის ანდა გაწეული მომსახურების ფასზე დანამატის სახით და რომელსაც იხდის მომხმარებელი ამ გადასახადით გაზრდილი ფასით საქონლის ანდა მომსახურების შეძენისას. არაპირდაპირი გადასახადის ბიუჯეტში გადახდის ვალდებულება ეკისრება საქონლის მიმწოდებელს ანდა მომსახურების გამწევს, რომელიც ამ კოდექსის მიზნებისათვის იწოდება გადასახადის გადამხდელად. მითითებული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, დამატებითი ღირებულების გადასახადის ბიუჯეტში გადახდის ვალდებულება ეკისრება საქონლის მიმწოდებელს, მოცემულ შემთხვევაში შპს „ს-ას“ უნდა აესახა ნივთის გასაყიდ ფასში დამატებითი ღირებულების გადასახადი და დღგ-თი გაზრდილი ფასით მოეხდინა რეალიზაცია.

საგადასახადო კოდექსის გარდა, სხვა ნორმატიული აქტებიც იცავს მომხმარებლის უფლებებს და იმპერატიულად ადგენს, რომ მეწარმე ვალდებულია ფასის განსაზღვრისას გაითვალისწინოს კანონმდებლობით დადგენილი გადასახადები, კერძოდ, „ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ» საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მეწარმე ვალდებულია ფასის განსაზღვრისას დაიცვას საქონლის (მომსახურების) თვითღირებულების განსაზღვრის წესი და ნორმატიულ-ტექნიკური დოკუმენტაციის მოთხოვნები, გაითვალისწინოს კანონმდებლობით განსაზღვრული გადასახადები, შენატანები, მოსაკრებლები და სხვა აუცილებელი გადასახდელები, უზრუნველყოს გასაყიდი საქონელი სასაქონლო ნიშნით, იარლიყით, ხარისხის სერტიფიკატით ან სხვა დოკუმენტაციით „მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნების შესაბამისად.

„მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის თანახმად, ტერმინი „გასაყიდი ფასი“ ეს არის ერთეული ან გარკვეული რაოდენობის პროდუქციის საბოლოო სარეალიზაციო ფასი, რომელიც მოიცავს დღგ-ს ანდა სხვა გადასახადებს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა, შესაბამისად, არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ საკასაციო საჩივარზე ზედმეტად გადაიხადეს სახელმწიფო ბაჟი, ნაცვლად 2621 ლარისა, გადაიხადეს 2995 ლარი. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 42-ე მუხლის საფუძველზე კასატორს უნდა დაუბრუნდეს ზედმეტად გადახდილი 374 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს „ს-ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს ამ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 30 ივნისის განჩინება;

შპს „ს-ას“ დაუბრუნდეს ზედმეტად გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 374 ლარი საქართველოს ეროვნული ბანკის (კოდი:220101107) საბიუჯეტო შემოსავლების ¹300033078 სახაზინო კოდით მთაწმინდა-კრწანისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900 ანგარიშიდან.

უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.