ას-597-903-09 7 დეკემბერი, 2009წ.

თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

ლალი ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნუნუ კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) _ შ. ძ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ სს “პ. ბ. კომპანია”

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 26 მარტის განჩინება

დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 8 აგვისტოს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას ზიანის ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნით მიმართა სს “ბანკი ....” (შემდგომ სს “ პ. ბ. კომპანია “, ამჟამად სს “ პ. ბ. კომპანია “) მოპასუხე შ. ძ-ის მიმართ.

სარჩელის საფუძვლები შემდეგში მდგომარეობს:

2001 წლის დეკემბერში სს “ბანკი ...” შეიძინა თბილისში, .... და .... ქუჩების გადაკვეთაზე მდებარე შენობა-ნაგებობა და თბილისის მთავარი არქიტექტორისა და არქმშენინსპექციის ნებართვების საფუძველზე დაიწყო სარეკონსტრუქციო სამუშაოების წარმოება.

2003 წლის 7 ივლისს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში შ. ძ-ემ, გ. შ-ამ და ნ. ნ-მა მოპასუხეების: სს “ბანკი ....”, შპს “გ.-ცენტრისა” და სხვების მიმართ შეიტანეს სარჩელი. სარჩელის წარმოებაში მიღების შესახებ თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 11 ივლისის განჩინებით შეჩერდა მოსარჩელეების მიერ გასაჩივრებული შემდეგი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მოქმედება: ა. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2003 წლის 20 თებერვლის ¹20/79 ბრძანება; ბ. თბილისის არქმშენინსპექციის 2003 წლის 12 მარტის მშენებლობის წარმოების ნებართვა; გ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2003 წლის 25 მარტის მშენებლობის ნებართვა ¹6/51. მოგვიანებით მოსარჩელეებმა მოითხოვეს: ა. ... და .... ქუჩების გადაკვეთაზე, სს “ბანკი ...” სახელზე რიცხულ მიწის ნაკვეთსა და მასზე არსებულ შენობა-ნაგებობაზე ყადაღის დადება; ბ. სს “ბანკი ...” ზემოაღნიშნულ შენობა-ნაგებობაში შიდა მოწყობის სამუშაოების წარმოების, შესახლების, აგრეთვე მესამე პირებისათვის შესახლების უფლების გადაცემის აკრძალვა. სასამართლომ განმცხადებელთა აღნიშნული მოთხოვნა დააკმაყოფილა, კერძოდ, ყადაღა დაედო თბილისში, ... და .... ქუჩების გადაკვეთაზე მდებარე შენობა-ნაგებობებს, სს “ბანკი ...” აეკრძალა მითითებულ შენობა-ნაგებობაში შიდა მოწყობის სამუშაოების წარმოება, შესახლება და მესამე პირებისათვის შესახლების უფლების გადაცემა. სს “ბანკი ....” წარადგინა შუამდგომლობა მოსარჩელეთა მხრიდან საპასუხო უზრუნველყოფის მოთხოვნის შესახებ. მოცემული შუამდგომლობა განმეორდა ბანკის კერძო საჩივარში, მაგრამ სასამართლომ ისინი არსებითად არ განიხილა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით შ. ძ-ისა და სხვების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებებით.

მოსარჩელის განმარტებით, სარჩელში მოპასუხედ მხოლოდ შ. ძ-ის დასახელება განპირობებული იყო იმით, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება თავდაპირველი მოსარჩელეებიდან მხოლოდ შ. ძ-ემ გახადა სადავო უზენაეს სასამართლოში (დანარჩენმა კასატორებმა საკასაციო საჩივარზე უარი განაცხადეს).

სარჩელში აღნიშნულია, რომ მოპასუხის მიერ შეტანილი სარჩელისა და უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების მოთხოვნით სს “ბანკი ....” მიადგა მატერიალური ზიანი, კერძოდ, მას მოუხდა მშენებლობის კონვერსაცია, რაც გამოწვეული იყო შიდა და გარე სამუშაოების შეჩერებით. ამისათვის ბანკმა გაიღო 7 764 ლარი. მოპასუხისათვის სრულიად სავარაუდო იყო, რომ ბანკს მისი უშუალო მოქმედებით მიადგებოდა ზიანი, რადგან საქმის სასამართლოში განხილვისას, ბანკის წარმომადგენლის განცხადებით, ზემოაღნიშნული კერძო საჩივრისა და საპასუხო უზრუნველყოფის შესახებ შ. ძ-ეს ეცნობა მოსალოდნელი ზიანის შესახებ.

სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად მოსარჩელემ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლზე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199-ე მუხლზე და მათ შესაბამისად ითხოვა, რომ მოპასუხეს დაკისრებოდა ზიანის ანაზღაურება 7 764 ლარის ოდენობით (ტომი I, ს.ფ. 2-5).

მოპასუხე შ. ძ-ემ სარჩელი არ ცნო, რაც იმით დაასაბუთა, რომ სასამართლოს მიერ მოპასუხის კუთვნილი ქონების დაყადაღებას საფუძვლად ედო არამარტო მისი, არამედ სხვა მოსარჩელეების, კერძოდ, გ. შ-ას და ნ. ნ-ის მოთხოვნაც. შესაბამისად, იგი არ იყო ვალდებული, პასუხი ეგო მიყენებულ ზიანზე, რომელიც შეადგენდა 7 764 ლარს და ზიანის ანაზღაურების საკითხში ვალდებული იყვნენ ასევე დასახელებული პირები (ტომი I, ს.ფ. 93-100).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილებით სს “პ. ბ. ბანკის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, შ. ძ-ეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 7 764 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

გულნარა შენგელიას, შ. ძ-ისა და სხვათა განცხადების საფუძველზე თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 11 ივლისის განჩინებით შეჩერდა თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2003 წლის 20 თებერვლის ¹20/79 ბრძანების, თბილისის არქმშენინსპექციის 2003 წლის 12 მარტის მშენებლობის წარმოების ნებართვისა (¹57) და თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2003 წლის 25 მარტის მშენებლობის ნებართვის (¹6/51) მოქმედებები. ამასთან, წარმოებაში იქნა მიღებული გ. შ-ას, შ. ძ-ისა და ნ. ნ-ის სარჩელი მოპასუხეების: თბილისის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების სამსახურის, თბილისის არქმშენინსპექციის, სს “ბანკი ....” და შპს გ.-ცენტრის” მიმართ ინდივიდუალური ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობის თაობაზე;

ამავე სასამართლოს 2003 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა გ. შ-ას, შ. ძ-ისა და ნ. ნ-ის განცხადება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ, ყადაღა დაედო სს “ბანკი ....” საკუთრებაში არსებულ შენობას, ამასთან, ბანკს აეკრძალა შენობის მესამე პირებისათვის გადაცემა, მასში სარემონტო სამუშაოების წარმოება და შენობაში შესახლება;

სასამართლოს მიერ სს “ბანკი ...” ოფისის სარეკონსტრუქციო სამუშაოების შეჩერების გამო, იმ მიზნით, რომ არ დაზიანებულიყო უკვე შესრულებული სამუშაოები და შეჩერებული სამშენებლო მოედანი არ გამხდარიყო მოსახლეობისთვის საშიში, აუცილებელი გახდა კონსერვაციისთვის საჭირო დამატებითი სამუშაოების ჩატარება. აღნიშნული სამუშაოს ღირებულებამ შეადგინა 7 764 ლარი, რაც სს “ბანკი ....” სრულად აანაზღაურა. მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებას ცხადყოფდა შპს “გ.-ცენტრის” მიერ გაცემული ინფორმაცია;

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით შ. ძ-ის, გ. შ-ას, ნ. ნ-ისა და ე. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. დასახელებული გადაწყვეტილება მოსარჩელეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 12 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა შ. ძ-ემ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 29 იანვრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სარჩელის უზრუნველსაყოფად გამოყენებული ღონისძიება გაუმართლებელი გამოდგა იმის გამო, რომ მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელზე და გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში, ანდა იმის გამო, რომ სასამართლომ ამ კოდექსის 192-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად გააუქმა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, მაშინ ის მხარე, რომლის სასარგებლოდაც მოხდა უზრუნველყოფა, ვალდებულია აუნაზღაუროს მეორე მხარეს ზარალი, რომელიც მას მიადგა სარჩელის უზრუნველსაყოფად გამოყენებული ღონისძიების შედეგად.

კანონის ზემოაღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვალდებულების (ზიანის ანაზღაურების) წარმოშობის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199-ე მუხლის პირველი ნაწილი. ამასთან, მსგავს შემთხვევაში პასუხისმგებლობის ერთადერთი საფუძველია გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიებით ზიანის ფაქტის არსებობა.

მოცემულ შემთხვევაში საქმეზე დგინდებოდა, რომ სს “ბანკი ...” სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიებით მიადგა ზარალი 7 764 ლარის ოდენობით. ამასთან, სარჩელი, რომლის უზრუნველსაყოფადაც იქნა გამოყენებული საპროცესო ღონისძიება არ დაკმაყოფილდა და გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში. საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება წარმოშობდა კრედიტორის ვალდებულებას, აენაზღაურებინა უზრუნველყოფით გამოწვეული ზიანი.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა შ. ძ-ის შესაგებელში ასახული მსჯელობა იმის შესახებ, რომ ზიანის ანაზღაურების საკითხში მასთან ერთად ვალდებულნი არიან ნ. ნ-ი და გ. შ-ა. სასამართლოს განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა სოლიდარულ ვალდებულებას, რაც, სამოქალაქო კოდექსის 464-ე მუხლიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს (კრედიტორს) სრულ უფლებას ანიჭებდა, მთლიანი ვალდებულების შესრულების მოთხოვნა წაეყენებინა ერთ-ერთი მოვალისათვის (ტომი I, ს.ფ. 145-151, 154-155).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შ. ძ-ემ, რომელმაც მოითხოვა ზიანის თანხისა და სახელმწიფო ბაჟის მისთვის დაკისრების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

აპელანტის მითითებით, იმის გამო, რომ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გატარებას საფუძვლად დაედო მასთან ერთად გ. შ-ასა და ნ. ნ-ის განცხადება, ზიანის თანხის სრული ოდენობის მხოლოდ მისთვის დაკისრება არასწორი იყო. ბანკმა დასახელებულ პირებთან მოლაპარაკება აწარმოა, რის გამოც მათ უზენაეს სასამართლოში წარდგენილი საკასაციო საჩივარი გაიხმეს. აქედან გამომდინარე, მოპასუხეს ზიანის ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობა უნდა შეემცირებინა და შ. ძ-ვის მოეთხოვა მიყენებული ზიანი საერთო თანხის 1/3-ის ოდენობით, რაც შეადგენდა 2 588 ლარს.

გარდა ამისა, აპელანტმა სადავოდ გახადა მიყენებული ზიანის ოდენობა _ 7 764 ლარი. მისი განმარტებით, სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ სასამართლოს 2003 წლის განჩინებით ყადაღა დაედო შენობა-ნაგებობას და ბანკს აეკრძალა შიდა სამუშაოების შესრულება. წყალსაწრეტი მილების დამუშავება, რაზეც შპს “გ.-ცენტრის” ცნობაშია საუბარი, შიდა სამუშაოს არ წარმოადგენდა. მშენებლობა არ შეჩერებულა, ვინაიდან შენობა უკვე აგებული იყო. რაც შეეხებოდა ფანჯრის ღიობების ამოშენებას, აღნიშნული განხორციელდა არა იმიტომ, რომ ვინმეს ზიანი არ მიდგომოდა, არამედ იმის გამო, რომ პროექტით არ იყო გათვალისწინებული (ტომი I, ს.ფ. 160-169).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 26 მარტის განჩინებით შ. ძ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დატოვებულ იქნა უცვლელად.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა, რომ ზიანის თანხა არ შეადგენდა სარჩელში მითითებულ ოდენობას, რაც შემდეგნაირად დაასაბუთა:

საქმეში არსებული შპს “გ.-ცენტრის” 2005 წლის 5 იანვრის ცნობით დასტურდება, რომ სს “ბანკი ....” ოფისის რეკონსტრუქციაზე 2003 წლიდან სასამართლოს მიერ სამუშაოების შეჩერების გამო აუცილებელი გახდა კონსერვაციისათვის საჭირო დამატებითი სამუშაოების ჩატარება, რათა არ დაზიანებულიყო უკვე შესრულებული სამუშაოები და შეჩერებული სამშენებლო მოედანი არ გამხდარიყო მოსახლეობისთვის საშიში. ამ მიზნით ჩატარდა შემდეგი სამუშაოები: ა. ამოშენებულ იქნა ღიობები პ/ბლოკით გარაჟზე, შენობის პირველ და მეორე სართულებზე; ბ. მოეწყო წყალსაწრეტი მილები. ამ სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 7 764 ლარი, რაც მთლიანად აანაზღაურა სს “ბანკი ....”.

იმის გათვალისწინებით, რომ სარჩელის დაუკმაყოფილებლობის გამო სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება გაუმართლებელი გამოდგა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სს “ბანკი ....” წარმოეშვა გაღებული თანხის, როგორც ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა ზიანის ანაზღაურებაზე ნადეჟდა ნიაურისა და გულნარა შენგელიას პასუხისმგებლობის შესახებ და ამასთან დაკავშირებით მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 464-ე მუხლზე. კანონის დასახელებული ნორმის მიხედვით, თუ რამდენიმე პირს ევალება ვალდებულების შესრულება ისე, რომ თითოეულმა მონაწილეობა უნდა მიიღოს მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში, ხოლო კრედიტორს აქვს შესრულების მხოლოდ ერთჯერადი მოთხოვნის უფლება, მაშინ ისინი წარმოადგენენ სოლიდარულ მოვალეებს. სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში ვალდებულების საგნის განუყოფლობის გამო უზრუნველყოფის მომთხოვნი მხარეები წარმოადგენდნენ სოლიდარულ მოვალეებს და კრედიტორი ანუ სს “ბანკი .....” უფლებამოსილი იყო, ზიანის ანაზღაურება მოეთხოვა ერთ-ერთი სოლიდარული მოვალისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველ ნაწილზე დაყრდნობით განმარტა, რომ მხარეთა შორის ვალდებულების წარმოშობის საფუძველს წარმოადგენს ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან. მოცემულ შემთხვევაში ვალდებულების წარმოშობის საფუძვლად სასამართლომ მიიჩნია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებით მოპასუხეს შეიძლება მიადგეს ზარალი, მას შეუძლია გამოიყენოს სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება და იმავდროულად მოსთხოვოს პირს, რომელმაც მიმართა სასამართლოს სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ, მეორე მხარისათვის მოსალოდნელი ზარალის ანაზღაურების უზრუნველყოფა.

რამდენადაც საქმეზე დგინდებოდა, რომ სს “ბანკი ....” სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებით მიადგა ზარალი 7 764 ლარის ოდენობით, ამასთან, სარჩელი, რომლის უზრუნველსაყოფადაც უზრუნველყოფის ღონისძიება იქნა გამოყენებული, არ დაკმაყოფილდა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სს “ბანკი ....” სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე წარმოეშვა უფლება, მოეთხოვა მოპასუხისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, ხოლო მოპასუხე ვალდებული იყო, აენაზღაურებინა ზიანი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199-ე მუხლის შესაბამისად (ტომი II, ს.ფ. 67-72).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა შ. ძ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

კასატორის ზემომითითებული მოთხოვნის საფუძვლები შემდეგში მდგომარეობს:

სასამართლომ გაითვალისწინა სს “ბანკი ...” ზეპირი განცხადება, რომლის მიხედვით, ზიანის ანაზღაურების ნაწილში მოპასუხეს წარმოადგენს შ. ძ-ე, რადგან საკასაციო საჩივარი მან წარადგინა. აღნიშნული მსჯელობა, კასატორის აზრით, არასწორია. საქმეში არსებულ 2003 წლის 4 ნოემბრის კონსერვაციის აქტში აღნიშნულია, რომ სს “ბანკი ....” ოფისის სარეკონსტრუქციო სამუშაოები შეჩერებულია სასამართლოს მიერ მოსახლეობის და არა მხოლოდ შ. ძ-ის სარჩელის საფუძველზე, რასაც სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია.

მოცემულ საკითხზე დასკვნის გამოტანისას სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ შ. ძ-ე არ იყო გაფრთხილებული სარჩელის დაუკმაყოფილებლობის შემთხვევაში მის მიერ მეორე მხარისათვის ზარალის ანაზღაურების ვალდებულების შესახებ.

კასატორის მითითებით, სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა, რომ 2003 წლის განჩინებით ყადაღა დაედო შენობა-ნაგებობას და ბანკს აეკრძალა შიდა სამუშაოების შესრულება, თუმცა წყალსაწრეტი მილების დამუშავება არ წარმოადგენს შიდა სამუშაოს. მშენებლობა არ შეჩერებულა, რადგან შენობა უკვე აგებული იყო. რაც შეეხება ფანჯრის ღიობების ამოშენებას, ისინი ამოშენებულ იქნა არა იმიტომ, რომ ვინმეს ზიანი არ მიდგომოდა, არამედ იმის გამო, რომ აღნიშნული პროექტით არ იყო გათვალისწინებული.

სს “ბანკი ...” მის მიერ 7 764 ლარის გადახდის შესახებ არანაირი მტკიცებულება არ წარუდგენია. მიუხედავად ამისა, სასამართლო მხოლოდ მხარის სიტყვიერ განმარტებას დაეყრდნო.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 11 ივლისის განჩინებით შ. ძ-ისა და სხვების განცხადების საფუძველზე შეჩერდა თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2003 წლის 20 თებერვლის ბრძანების, 2003 წლის 25 მარტის მშენებლობის ნებართვისა და თბილისის არქმშენინსპექციის 2003 წლის 12 მარტის მშენებლობის ნებართვის მოქმედებები. სასამართლოს დასახელებული განჩინების საფუძველზე თბილისის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურმა 2003 წლის 1 აგვისტოს ¹48 ბრძანებით შეაჩერა თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2003 წლის 20 თებერვლის ბრძანებისა და 2003 წლის 25 მარტის მშენებლობის ნებართვის მოქმედებები. 2003 წლის 5 აგვისტოს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულმა სასამართლომ მიიღო ახალი განჩინება, რომლითაც შეაჩერა თბილისის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის 2003 წლის 1 აგვისტოს ¹48 ბრძანების მოქმედება. აქედან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლოს 2003 წლის 5 აგვისტოს განჩინებით ბანკს უკვე მიეცა უფლება, ეწარმოებინა მშენებლობა, შესაბამისად, მშენებლობის შეჩერების შესახებ სასამართლო განჩინების მოქმედების ვადა მხოლოდ 17 დღეს შეადგენს, რაც მოპასუხისათვის ზიანის მიყენების თვალსაზრისით მნიშვნელოვან ვადას არ წარმოადგენს (ტომი II, ს.ფ. 81-89).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების გამოკვლევის შედეგად მიიჩნევს, რომ უნდა გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მსჯელობას იმის შესახებ, რომ სარჩელზე ვალდებული პირი მარტო თვითონ არ არის. ამ შემთხვევაში სარჩელის საგანს წარმოადგენს საერთო ვალდებულება, თუმცა სარჩელი არ არის აღძრული საერთო ვალდებულების მქონე ყველა პირის მიმართ.

საქმეში არსებული, სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით დგინდება, რომ უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომელიც შემდგომ გაუმართლებელი გამოდგა და სს “ბანკი ....” ზიანი მიაყენა, გამოყენებულია შ. ძ-ის, გ. შ-ას და სხვათა მიერ (ტ.1, ს.ფ.183-184). საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადგილი აქვს გაუმართლებელი უზრუნველყოფის ღონისძიებით ზიანის მიყენების შედეგად წარმოშობილ სოლიდარულ ვალდებულებას და რომ შ. ძ-ე წარმოადგენს სოლიდარულ მოვალეს. სამოქალაქო კოდექსის 463-ე მუხლიდან გამომდინარე, სოლიდარული ვალდებულების თავისებურება იმაში მდგომარეობს, რომ ყოველი მოვალე ვალდებულია მიიღოს მონაწილეობა მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში, ხოლო კრედიტორს აქვს შესრულების ერთჯერადი მოთხოვნის უფლება. თავის მხრივ, იმ სოლიდარულ მოვალეს, რომელიც მთლიანად აანაზღაურებს ზიანს, აქვს რეგრესული მოთხოვნის უფლება სხვა სოლიდარული მოვალის მიმართ.

მოცემულ შემთხვევაში, ფაქტობრივად, სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით განისაზღვრა არამარტო შ. ძ-ის, არამედ _ სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განცხადების სხვა ავტორთა ვალდებულებაც, რამდენადაც გადაწყვეტილების აღსრულების შემთხვევაში ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე შ. ძ-ეს წარმოეშობა უკუმოთხოვნის უფლება მისი წილის გათვალისწინებით დანარჩენი სოლიდარული მოვალეების მიმართ. ამდენად, დადგენილია ამ უკანასკნელთა სოლიდარული ვალდებულების არსებობა ისე, რომ ისინი საქმის განხილვაში მოწვეული არ ყოფილან.

რამდენადაც ამ შემთხვევაში სახეზეა სავალდებულო თანამონაწილეობა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 86-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოარკვიოს დანარჩენი სოლიდარული მოვალეები (სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განცხადების ის ავტორები, რომლებიც მხარს უჭერდნენ სარჩელს სს “ბანკი ...” მიერ მშენებლობის კონვერსაციის სამუშაოების განხორციელების მდგომარეობით). სააპელაციო სასამართლომ ისინი, როგორც სავალდებულო თანამოპასუხეები, საქმეში უნდა ჩააბას თავისი ინიციატივით და მათი მონაწილეობით მოახდინოს საქმის გადაწყვეტა, ან საქმე განიხილოს მათი მონაწილეობის გარეშე იმგვარად, რომ, თუკი მოსარჩელე სს “ბანკი ...” (ამჟამად სს “პ. ბ. კომპანია”) თანახმა იქნება და შეამცირებს მოთხოვნის ოდენობას, განსაზღვროს მხოლოდ შ. ძ-ის შესასრულებელი ვალდებულების ოდენობა მთლიან სოლიდარულ ვალდებულებაში მისი წილის გათვალისწინებით და მხოლოდ ამ ფარგლებში დააკმაყოფილოს სარჩელი.

დანარჩენ ნაწილში საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს საკასაციო საჩივრის მოტივებს. კასატორი აღნიშნავს, რომ იგი არ იყო გაფრთხილებული სარჩელის დაუკმაყოფილებლობის შემთხვევაში მის მიერ მეორე მხარისათვის ზარალის ანაზღაურების ვალდებულების შესახებ, თუმცა აღნიშნული არ წარმოადგენს საკმარის არგუმენტს სარჩელის უარსაყოფად. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199-ე მუხლის მე-3 ნაწილი პირდაპირ ითვალისწინებს, რომ, თუ მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელზე და გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში, მაშინ მოსარჩელემ უნდა აუნაზღაუროს ზიანი მოპასუხეს, თუ იგი ამას მოითხოვს. ამდენად, ზიანის ანაზღაურება ამ შემთხვევაში კანონისმიერი ვალდებულებაა და იგი არ არის დამოკიდებული რაიმე პირობაზე.

ასევე უსაფუძვლოა კასატორის მსჯელობა, რომ სს “ბანკი ....” მის მიერ შესრულებულ სამუშაოებში 7 764 ლარის გადახდის შესახებ არანაირი მტკიცებულება არ წარუდგენია და სასამართლო მხოლოდ მხარის სიტყვიერ განმარტებას დაეყრდნო. საქმეში წარმოდგენილია შპს “გ.-ცენტრის” ცნობა სს “ბანკი ....” მიერ შესრულებული სამუშაოების ღირებულების შესახებ, სადაც ეს ღირებულება განსაზღვრულია 7 764 ლარით (ტ.1, ს.ფ.29). შ. ძ-ეს აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ არაფერი წარუდგენია.

ასევე უსაფუძვლოა კასატორის მსჯელობა, რომ შესრულებულია ისეთი სამუშაოები, რაც არ წარმოადგენდა უზრუნველყოფის ღონისძიების საგანს, კერძოდ, წყალსაწრეტი მილების მოწყობა არ წარმოადგენდა შიდა სამუშაოს. ამ შემთხვევაში კასატორი ვერ ასაბუთებს, რომ უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შედეგად მშენებლობის კონსერვაცია არ საჭიროებდა წყალსაწრეტი მილების მოწყობას არსებული მშენებლობის სათანადო მდგომარეობაში შესანარჩუნებლად და მოსავლელად. რაც შეეხება კასატორის განცხადებას, რომ მშენებლობა რეალურად არ შეჩერებულა, აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად მის მიერ მისი წილი მტკიცების ტვირთი ასევე არ არის გაწეული. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რაზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

ასევე უსაფუძვლოა კასატორის მსჯელობა, რომ უზრუნველყოფის ღონისძიების მოქმედების ვადა მხოლოდ 17 დღეს შეადგენდა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა განცხადება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ, ყადაღა დაედო სს “ბანკი ....” საკუთრებაში არსებულ შენობას, ამასთან, ბანკს აეკრძალა შენობის მესამე პირებისათვის გადაცემა, მასში სარემონტო სამუშაოების წარმოება და შენობაში შესახლება. აღნიშნულ საქმეზე წარმოება დასრულდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 29 იანვრის განჩინებით, რომლითაც შ. ძ-ის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, ხოლო მანამდე, საქმის მასალების თანახმად, უზრუნველყოფის ღონისძიება არ გაუქმებულა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 26 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.